Original subtitles

Tłumaczenie: kentmere kentmere@protonmail.com

Czasami słyszałam samochód chrzęszczący w śniegu

i myślałam, że może ktoś przyjechał...

przekazać nam złą wiadomość.

Nie było to dla mnie dobre.

Jean-Marie Crocker, Saratoga Springs, Nowy Jork Walczyłam z podskórnym niepokojem

który towarzyszył mi nieustannie.

Przez całe swoje młode życie Denton Crocker Junior,

nazywany przez rodzinę "Mogie",

marzył aby służyć swojemu krajowi,

aby ryzykować własnym życiem

w obronie tego, co nazywał "wolnością jednostki".

Chciał służyć w Wietnamie tak bardzo,

że wymusił na rodzicach zgodę

na wstąpienie do armii przed ukończeniem 18 lat.

Był chętny do walki i zadowolony z przydziału

do 1 brygady słynnej 101 Dywizji Powietrznodesantowej,

"Wrzeszczących Orłów", przewodzących lądowaniu w Normandii.

Szybko jednak rozczarował się gdy przydzielono go

do siedziby batalionu: naprawy broni, sporządzania list,

prowadzenia dokumentacji.

Było to nudne - pisał w listach do domu.

Sądzę, że możecie zrozumieć moje rozczarowanie

jeśli zrozumiecie, że bycie tu ma niewiele sensu,

o ile nie można realizować głównego zadania

czyli niszczenia Wietkongu.

Nie czujesz że cokolwiek osiągasz

gdy nie ty, a twoi towarzysze mierzą się z całym ryzykiem.

W salonie powiesiłam mapę.

I zaznaczałam kolejne miejsca w których przebywał Denton.

A przemieszczał się często.

W pewnym momencie znałam te wszystkie nazwy równie dobrze

jak okolicę w której mieszkaliśmy.

WOJNA W WIETNAMIE

Lyndon Johnson, prezydent USA Miałeś udany weekend?

Robert McNamara, Sekretarz Obrony Tak, panie prezydencie, miałem.

Mam nadzieję, że pan także.

Jakie masz przemyślenia? Ostatnio nie rozmawialiśmy.

Co się dzieje z naszą przerwą? Co o tym mówią generałowie?

Robert McNamara, Sekretarz Obrony Niektórzy zagraniczni przywódcy

wystąpią z krytyką jeśli wznowi pan naloty.

Prawdę mówiąc żadne inne znane mi źródło wywiadowcze nie potwierdza

żeby cokolwiek wskazywało na to, aby Hanoi choćby brało pod uwagę

możliwość przystąpienia do negocjacji

aby wydłużyć przerwę w bombardowaniach.

Na początku 1966 roku prezydent Stanów Zjednoczonych

poznawał dopiero nazwisko

najpotężniejszego członka Politbiura w Hanoi:

Le Duana.

Pierwszy Sekretarz Partii Komunistycznej

człowiek nazywany Le Duan: L-E z dużej litery D-U-A-N

który obecnie wywiera znaczny nacisk

na Ho Chi Minha i pozostałych, aby zapewnić dalsze trwanie wojny

którą jego zdaniem wygrywają, lub są w stanie wygrać

Eskalując działania wojenne

Johnson i McNamara czuli się sfrustrowani

że amerykańscy dowódcy w Wietnamie, którzy okrzepli zawodowo

w czasie II WŚ i wojny w Korei,

mieli problem ze zrozumieniem

tego co działo się w Wietnamie.

W kolejnych miesiącach i latach, wraz ze wzrastającą obecnością Amerykanów,

Hanoi także spotęgowało wysiłki,

wysyłając coraz więcej żołnierzy na południe,

wzmacniając obronę przeciwlotniczą,

i rekrutując więcej bojowników

w wyobcowanych południowych terenach wiejskich.

Administracja Johnsona desperacko starała się

postawić na nogi rząd w Sajgonie, jednocześnie

pomagając mu uzyskać poparcie społeczne.

Johnson podjął próbę utworzenia międzynarodowej koalicji

przeciwko Wietnamowi Północnemu.

Jednak tylko 5 krajów wysłało oddziały bojowe:

Australia, Nowa Zelandia, Tajlandia, Filipiny,

i Korea Południowa.

Najważniejsi sojusznicy Ameryki, W. Brytania, Francja i Kanada,

odmówili udziału i wezwali do rozpoczęcia rozmów pokojowych.

Jednocześnie coraz więcej Amerykanów,

w tym także najbardziej uznani

specjaliści ds. polityki zagranicznej,

zaczynali kwestionować sposób w jaki prowadzona jest ta wojna,

rozważać, czy jest ona możliwa do wygrania,

oraz czy Stany Zjednoczone w ogóle powinny być w Wietnamie.

Gdy rozpoczął się 1966 rok, w Wietnamie zginęło już 2 tys. 344 Amerykanów.

Stacjonowało ich tam niemal 200 tys.

a kolejni byli już w drodze.

Żołnierze ci szybko odkryli

że wojna w której mieli walczyć

nie była tą samą wojną, w której walczyli ich ojcowie.

Mamy zwyczaj walczyć w kolejnej wojnie

w ten sam sposób, w jaki walczyliśmy w poprzedniej.

Jesteśmy więźniami własnego doświadczenia.

A wiele rzeczy które działały w czasie II WŚ,

Sam Wilson, armia USA nie miało zastosowania w czasie wojny w Wietnamie.

Myśleliśmy, że wejdziemy z ciężkim sprzętem

uderzymy, posprzątamy,

i będzie po wszystkim.

To było spłycenie problemu,

połączone z naszym nadmiarem pewności siebie

skutkowało, jak sądzę, arogancją.

A bardzo trudno jest pokonać własną ignorancję,

gdy pozostaje się aroganckim.

ODCINEK 4 Determinacja (Styczeń 1966 - Czerwiec 1967)

Na początku lutego 1966 roku,

prezydent Johnson otrzymał kolejne złe wiadomości.

Jego stary przyjaciel, J. William Fulbright,

wpływowy przewodniczący

senackiej Komisji Spraw Zagranicznych,

planował rozpoczęcie przesłuchań w sprawie wojny w Wietnamie,

a stacje telewizyjne planowały już transmitować posiedzenia,

od początku do końca.

Fulbright, który sam kiedyś wspierał tę wojnę,

obecnie był jej przeciwnikiem.

Prezydent był zaniepokojony.

Jegoo doradcy przez lata dawali mu sprzeczne rady w sprawie tego konfliktu.

Jednak publiczna debata na temat tego, jak prowadzi tę wojnę, prowadzona

przed milionami Amerykanów, napawała go przerażeniem.

Prezydent spotyka się z przywódcami z Sajgonu

Gdy przesłuchania postępowały

prezydent starał się przekierować zainteresowanie opinii publicznej

niespodziewania ogłaszając, że udaje się na konferencję wojskową w Honolulu,

na której po raz pierwszy miał się spotkać

z dwoma generałami kierującymi obecnie rządem w Sajgonie.

To bezprecedensowe spotkanie

zorganizowane z zamiarem umocnienia determinacji USA

by zrealizować do końca dążenie do zakończenia komunistycznej dominacji

w Wietnamie Północnym.

Głową państwa był teraz gen. Nguyen Van Thieu,

jednak prawdziwa władza spoczywała w rękach jego zagorzałego rywala,

dawnego szefa sił powietrznych Wietnamu Południowego,

premiera Nguyen Cao Ky.

według pewnego amerykańskiego dyplomaty, Ky był "niekontrolowanym pociskiem",

znanym ze swoich ekstrawaganckich strojów,

kontrowersyjnego życia osobistego oraz publicznych oświadczeń.

Pewnego razu powiedział dziennikarzowi, że tym czego naprawdę potrzebuje Wietnam

jest "pięciu Hitlerów".

Jak mogliśmy na coś takiego pozwolić?

Ten człowiek był szarlatanem.

Phan Quang Tue, Sajgon Ten człowiek nie tylko nie miał żadnego doświadczenia czy wykształcenia,

ale nie był nawet zainteresowany zdobyciem ich, dumny ze swojej ignorancji.

Prezydent Johnson, po spotkaniu i rozmowie z Ky,

był bardzo zadowolony.

stwierdził, że jest jak chłopak z Ameryki,

bo mówi dobrze po angielsku, umie wypić i flirtować z kobietami.

Tran Ngoc Chau, polityk, Wietnam Płd. Był on typem... jak to nazywałem...

obcego we własnym kraju.

Prezydent Johnson spędził większość czasu w Honolulu

nakłaniając Ky do skupienia się na "pacyfikacji":

zyskaniu poparcia społecznego

przez przeprowadzenie socjalnych i ekonomicznych reform

o które Amerykanie zabiegali od ponad dekady.

Johnson nie był zainteresowany "wzniosłymi słowami"

na temat postępu, jak stwierdził.

Chciał rzeczywistych osiągnięć,

czy, jak mawiano w Teksasie: "przybić skórkę do ściany".

Nikt tego nie rozumiał, jaką "skórkę"?

Członkowie wietnamskiej delegacji pytali mnie

Bui Diem, dyplomata Wietnamu Płd. "Wiesz o czym on mówi?"

Odpowiadałem "Cóż, nie..."

"muszę spytać Amerykanów co to znaczy".

Później wytłumaczyli mi to przyjaciele z Ameryki

i dopiero wtedy wietnamska delegacja zrozumiała sens tych słów.

Senator Wayne Morse Republikanie, Oregon Skłaniam się ku przekonaniu,

że nie zajmie już dużo czasu zanim amerykańscy obywatele

staną się niechętni naszej wojnie w Azji Południowo-Wschodniej.

gen. Maxwell Taylor To oczywiście bardzo dobra wiadomość dla Hanoi, senatorze....

Och, znam ten sposób w który wy, militaryści,

chętnie obsmarowujecie tych z nas którzy mają inne niż wy opinie.

Nie zamierzam jednak wchodzić z panem do tego rynsztoka

i angażować się w taką dyskusję, generale.

Prezydencka podróż do Honolulu nie odwróciła uwagi Amerykanów.

Przesłuchania przykleiły ich do telewizorów.

Sądzę też, że wspaniałe kraje

szczególnie ten kraj,

Senator J. William Fulbright Demokraci, Arkansas są na tyle silne,

by pozwolić sobie na kompromis bez utraty swojej pozycji

na arenie międzynarodowej, bez utraty prestiżu.

Przeciwnie, sądzę że byłoby to

duże zwycięstwo dla nas i naszego prestiżu

gdybyśmy zdołali być na tyle pomysłowi i wspaniałomyślni,

aby zakończyć to zmaganie jakimś rodzajem ugody.

Fulbright poprosił o złożenie zeznań szanowanego dyplomatę George'a Kennana.

przez dwie dekady jego "doktryna powstrzymywania"

- zapobiegania sowieckiej ekspansji -

stanowiła podstawę amerykańskiej polityki zagranicznej

i do pewnego stopnia służyła także za uzasadnienie

dla udziału Stanów w "wojnie zastępczej" w Wietnamie.

Pierwszą moją uwagą niech będzie to

George Kennan, były dyplomata że gdybyśmy nie byli już tak zaangażowani jak jesteśmy

w Wietnamie,

Nie widziałbym żadnego powodu

dla którego mielibyśmy się tak angażować,

widziałbym natomiast sporo powodów dla których

nie powinniśmy tego robić.

Sen. John Sparkman Demokraci, Alabama Odniósł się pan do powstrzymywania.

Jak możemy powstrzymywać w Wietnamie?

Szło by nam lepiej gdybyśmy byli w stanie

wykazywać się większym spokojem i mniejszym przerażeniem w odpowiedzi na to

co dzieje się w mniejszych krajach Azji i Afryki

i nie podskakiwali jak słoń który boi się myszy

za każdym razem gdy coś tam się dzieje.

Johnson odetchnął z ulgą gdy w ostatnim momencie

zamiast nadać zeznanie Kennana,

stacja telewizyjna CBS pokazała

powtórki sitcomów.

Jednak stacja NBC nadawała dalej.

To nie tylko nie jest nasza sprawa,

ale także sprawa której nie uda się zakończyć powodzeniem.

Uważa pan więc, jak rozumiem,

że jest to po prostu niewykonalne zadanie.

Nie osiągniemy swojego celu mimo najlepszych starań?

Zgadza się.

Obawiam się też że na nasze postrzeganie sprawy wpływa nadal

iluzoryczna wiara w to, że jesteśmy niezwyciężeni.

Tuż przed rozpoczęciem przesłuchań

prezydent zadecydował o wznowieniu bombardowań

w Wietnamie Północnym.

37-dniowa przerwa która rozpoczęła się w Wigilię 1965 roku

nie przyniosła żadnych sygnałów o gotowości Hanoi

do podjęcia negocjacji.

W Wietnamie Południowym partyzantka Wietkongu

zajęła już niemal 3/4 powierzchni kraju.

Jednak gen. William Westmoreland, dowódca sił amerykańskich, uważał

że najpilniejszym zadaniem jest zniszczenie sił regularnego wojska

wysyłanego przez Hanoi na południe.

Celem Westmorelanda przez kolejne 2 lata

będzie osiągnięcie tego co nazywał "punktem równowagi" -

sytuacji w której wojska USA i ARVN

zabiją więcej żołnierzy nieprzyjaciela niż może on zastąpić.

Miała to być wojna na wyczerpanie.

Wymagałoby to jednak zaangażowania jeszcze większej liczby amerykańskich żołnierzy.

Przybywali z każdego zakątka kraju.

Urodziłem się w West Point gdy mój ojciec był tam wykładowcą.

Od kiedy pamiętam

West Point było tym co chciałem robić,

Matt Harrison, West Point Nawet nieszczególnie dlatego żebym miał jakiś silny pociąg do wojskowości...

Po prostu... West Point to był szczyt moich aspiracji.

Jako syn pułkownika służącego w czasie II WŚ

Matt Harrison dorastał w bazach wojskowych na całym świecie.

Dla niego i czworga rodzeństwa,

wojsko było zawsze w centrum życia.

Zwracałeś się do rodziców "sir" oraz "proszę pani",

mówiłeś "tak", a nie "taa".

Odbierając telefon mówiłeś: "Kwatera pułkownika Harrisona".

Anne Harrison Bowman, siostra Każdej soboty wstawałyśmy rano i ścierałyśmy kurze

Tata puszczał orkiestrę marszową West Point

a ja z siostrą odkurzałam cały salon.

Dla swoich rodziców Matt

wydawał się bliski ideału.

Był ucieleśnieniem wartości które chcieli zaszczepić

u wszystkich swoich dzieci: obowiązkowości, honoru, miłości do ojczyny.

Wrażeniem które najbardziej zapisało mi się w pamięci

dotyczącym moich kolegów z klasy było to, że ci chłopacy byli idealistami.

I sądzę, że ci wszyscy kolesie z różnych części kraju

właśnie to mieli ze sobą wspólnego.

Był to czas przed tym zanim ktokolwiek zaczął kwestionować wyjątkowość Ameryki.

Nie podważaliśmy tego.

Wierzyliśmy w to co reprezentował ten kraj

i wierzyliśmy, że ludzie którzy mają umiejętności pozwalające na dowodzenie wojskiem

powinni to robić.

Chciałem pójść z gladiatorami.

Z twardzielami.

Urodziłem się w Bostonie w dzielnicy Roxbury.

Roger Harris, Roxbury, stan Massachusetts Byli tacy, którzy próbowali wciągnąć cię do gangu

i nakłonić do robienia rzeczy które...

nie były szczególnie korzystne dla społeczeństwa,

tak to ujmijmy...

Roger Harris marzył o pójściu do koledżu dzięki stypendium sportowemu,

nie był jednak wystarczająco rosły aby grać w drużynie footballowej w liceum.

Więc zaciągnąłem się do Marines.

Uważałem, że to bardzo uczciwe rozwiązanie

bo jeśli umrę, moja matka dostanie

10 tys. dolarów z polisy.

Uważałem, że to masa pieniędzy.

Że moja mama będzie bogata jeśli zginę.

A jeśli przeżyję to, no wiecie: będę bohaterem.

wrócę i dostanę pracę.

Naiwne, głupie, prawda?

John Musgrave pochodził dzielnicy Independence w Fairmount,

w stanie Missouri.

Miałem 17 lat, poszedłem z kolegą

i zaciągnęliśmy się do Marines.

Zawsze marzyłem o byciu Marine.

I...

John Musgrave, Fairmount, stan Missouri Wiedziałem, że nie stanę od razu mężczyzną

ale od razu stałem się Marine i to wystarczyło.

Miałem robić coś dojrzałego...

I coś ważnego.

Trwała wojna i chciałem wziąć w tym udział.

Dorastałem w Perkasie, w stanie Pensylwania.

W każde święto Memorial Day

Bill Ehrhart, Perkasie, stan Pensylwania weterani II WŚ stroili się w mundury

i brali udział w pardzie.

A ja dekorowałem rower czerwoną, białą i niebieską bibułą,

i jechałem za paradą.

Bill Ehrhart zaciągnął się po części dlatego,

że jego ojciec, pastor, nie służył w wojsku.

Ehrhart był zdolnym uczniem

w klasie maturalnej został przyjęty na cztery uczelnie

Gdyby wybrał się na którykolwiek

jego pobór zostały odroczony.

Wszystko sprowadzało się do przekonania

że będę służył krajowi i zostanę bohaterem

i założę ten fantastyczny mundur Marines.

Dziewczyny będą mi się wieszały na szyi

nikt mnie już nigdy nie zbije.

Ale w tym samym czasie

naprawdę będę służył swojemu krajowi.

Miałem szansę być...

nie chcę tego trywializować, ale naprawdę miałem szansę

zostać głównym bohaterem własnego filmu z Johnem Waynem.

Miałem szansę zrobić to co zrobiło tamto pokolenie II WŚ

i z czego wydawało się tak dumne.

To była moja kolej.

Skądkolwiek pochodzili,

czymkolwiek kierowali się wstępując do wojska.

szkolenie ich zmieniało.

Przez pierwszych 5 tygodni na Parris Island,

myślałem, że wyzionę tam ducha.

Instruktorzy powtarzali, że mnie zabiją.

I brzmiało to dość przekonująco.

Całe życie spędziłem w dzielnicach z segregacją rasową

więc dopóki nie przyjechałem na szkolenie, nigdy nie poznałem czarnej osoby.

Nigdy nie stałem obok Murzyna lub Latynosa

lub Żyda.

Tam gdzie dorastałem, my po prostu... nie mieszaliśmy się.

To było pouczające.

Gdy rozmawiałem z nimi, wszyscy byliśmy tacy sami.

Wszyscy byliśmy biedni i z klasy robotniczej.

I wszyscy strasznie chcieliśmy zostać Marines.

Gdy ukończyłem szkolenie

czułem się królem świata.

Czułem się Bogiem.

Mogłem wszystko.

Tego dnia stałem się Marine.

Marines szkolą cię do bycia wojownikiem.

Uczą cię walczyć, uczą cię zabijać.

Powtarzali, że będąc Marine, nie możesz umrzeć

dopóki nie zabijesz jakiegoś Wietnamczyka.

Mówiłem: "Cóż, jestem z Roxbury."

"Jeśli oczekują ode mnie trzy, zrobię dziesięć."

No wiecie, szaleństwo.

Wielka siła ma tendencję do wykorzystywania

tego w czym jest najlepsza:

mianowicie siły ognia, siły niszczenia.

Zrzucanie masy bomb i wystrzeliwanie masy pocisków z dystansu.

To oszczędza czyjeś życia.

Leslie Gelb, Pentagon Zabijasz wielu z nich, nie tracisz wielu z nas.

Środkowa przybrzeżna prowincja Binh Dinh

była domem dla ponad pół miliona ludzi.

Od dziesięcioleci była bastionem partyzantki.

Na początku 1966 roku

Wietkong został zasilony oddziałami regularnej armii północy,

Łącznie ok. 8 tysiącami żołnierzy.

Gen. Westmoreland wysłał 20 tys. Amerykanów,

Wietnamczyków i Koreańczyków,

do przeczesywania prowincji w poszukiwaniu przeciwnika

i jego źródeł zaopatrzenia.

Najpierw zrzucali ulotki i nadawali komunikaty przez głośniki

przestrzegając chłopów przed straszliwym losem

jaki czekał każdego, kto strzeli do ich helikopterów.

Namawiali do opuszczenia domów,

obiecywali bezpieczeństwo każdemu członkowi Wietkongu który się podda.

Następnie zamawiali bombardowanie i artylerię.

i rozwalali wioski w drzazgi.

Była to pierwsza w tej wojnie, zakrojona na szeroką skalę

kampania typu "znajdź i zniszcz".

Ofensywa trwała 42 dni.

Wojsko odnotowało 2 tys. 389 zabitych żołnierzy przeciwnika.

Westmoreland był zadowolony.

Jednak dowódcy w terenie obawiali się

że pomimo całej sprowadzonej siły ognia

większość żołnierzy Wietnamu Północnego

zdołała uciec w okolice Płaskowyżu Centralnego.

Operacja zmusi do porzucania domów

ponad 100 tysięcy cywili.

Zbliżone kampanie "znajdź i zniszcz" oraz bombardowania,

w sumie 17 zakrojonych na szeroką skalę akcji ofensywnych

przeprowadzonych przez USA w samym tylko roku 1966,

zaowocuje łącznie

ponad 3 milionami bezdomnych ludzi

na terenie całego kraju.

W przybliżeniu 1/5 całej populacji Wietnamu Południowego...

Ponieważ w Wietnamie nie było linii frontu,

jak była w czasie I i II WŚ,

ponieważ żaden skrawek terenu nie był trwale pozyskany lub utracony,

amerykańskie dowództwo wojskowe w Wietnamie (MACV),

polegało w coraz większym stopniu na jednej makabrycznej statystyce

domniemanego sukcesu:

liczeniu zwłok.

Bilansie ciał.

Częstym problemem na wojnie

jest dobranie odpowiednich miar.

Pojawia się sytuacja w której,

James Willbanks, doradca wojskowy nie mogąc zmierzyć tego co jest naprawdę istotne,

uznajesz za istotne to co możesz zmierzyć.

W tym konkretnym przypadku mogłeś

policzyć liczbę zwłok nieprzyjaciela.

Nie poznajesz szczegółów razem z bilansem ciał.

Poznajesz liczby.

A te liczby zazwyczaj kłamią.

Jeśli twoją miarą sukcesu jest bilans ciał,

Joe Galloway, dziennikarz zaczynasz zamieniać, pod innymi względami honorowych ludzi,

wojowników, w kłamców.

Operacja Thayer II, 1757 zabitych w akcji Operacja Attleboro, 1.106 zabitych w akcji ...

Jeśli bilans ciał jest miarą sukcesu

pojawia się tendencja do liczenia każdego ciała

jako ciała nieprzyjaciela.

Robert Gard, Armia USA Pojawia się pokusa piętrzenia liczby ofiar

i być może nawet bycia mniej wybrednym w wyborze celów

aby osiągnąć wynik

do którego rozkazano ci dążyć.

Pomyślcie o tym z perspektywy północy.

Musieli zaopatrywać południe.

Mam na myśli sprowadzanie ludzi, sprzętu, aprowizacji

i tak dalej.

Zaczynali od niczego i puszczali tam drogę...

Merrill McPeak, Siły Powietrzne przez teren wielkości stanu Massachusetts

Nie jest to więc drobny nakład pracy,

budowali drogę a potem ją utrzymywali.

Przez lata Hanoi szmuglowała na południe większość swojej broni i zaopatrzenia

na pokładach improwizowanej floty dżonek,

trawlerów and frachtowców.

Jednak gdy flota USA skutecznie zablokowała

południową linię brzegową,

Wietnamczycy z północy zostali zmuszeni do transportowania

niemal wszystkich swoich zapasów drogą lądową

przez Laos i Kambodżę.

Neutralne kraje które Hanoi uważało jednak

za część szerszego pola walki.

Amerykanie nazywali to szlakiem Ho Chi Minha.

Wietnamczycy z północy nazywali to trasą 559,

na cześć mężczyzn i kobiet z 559 korpusu wojskowego

którzy zmienili ją z wąskiej sieci ścieżek

w 19 tysięcy kilometrów splątanych leśnych dróg.

Dróg którymi ludzie i sprzęt napływali na południe.

Gdy walczyli z Francuzami,

Viet Minh polegał na dziesiątkach tysięcy tragarzy,

oraz kurierach rowerowych.

Obecnie, aby zrównoważyć zwiększoną obecność Amerykanów,

Wietnamczycy z północy częściej używali transportu zmechanizowanego.

grupy sześciokołowych ciężarówek rosyjskiej produkcji,

podróżowały pod osłoną nocy.

Dowództwo MACV uznało, że jeśli uda się dostatecznie

uszkodzić szlak Ho Chi Minha

przeciwnik nie będzie w stanie się zaopatrywać.

Trzy miliony ton środków wybuchowych zostaną ostatecznie zrzucone

na sam tylko odcinek szlaku w Laosie.

milion razy więcej niż spadło na Niemcy i Japonię

podczas całej II WŚ.

Niektóre kluczowe odcinki zostały zbombardowane tyle razy

że robotnicy nadali im nazwy: "Brama Śmierci",

"Wzgórze Smażonego Mięsa" czy "Wąwóz Zagubionych Dusz".

Aby odsłonić ruch nieprzyjaciela

inne samoloty zrzucały chemiczne defolianty,

w tym także Agent Orange,

które zniszczyły tysiące hektarów dżungli,

zamieniając ziemię w coś, co jeden z amerykańskich pilotów nazwał

"kościstym pyłem księżycowym"

Wybijaliśmy dziurę w ziemi przekonani

że tego na pewno nie ominą.

Następnego dnia dziury już nie było,

Merrill McPeak, Siły Powietrzne a na drzewach w promieniu 50 metrów zalegał kurz,

świadcząc o trwającym przez całą noc intensywnym ruchu pojazdów.

Pewien amerykański przyjaciel spytał mnie kiedyś

"Jak daliście sobie radę z tak zaciekłymi atakami?"

Dong Si Nguyen, Armia Wietnamu Płn. Tak, to były zaciekłe ataki, ale my kontrolowaliśmy te ziemie.

A wasze siły powietrzne były na niebie.

Aż 230 tysięcy nastolatków, z których wielu zgłosiło się na ochotnika,

pracowało przy utrzymaniu i odbudowie dróg.

Ponad połowa z nich to kobiety.

Le Minh Khue, która porzuciła dom na północy

z książką Hemingway'a w plecaku,

obchodziła 17 urodziny na szlaku.

Musiałyśmy dać sobie radę.

Dżungla była parna i mokra.

Bomby spadały dniem i nocą.

My kobiety musiałyśmy znaleźć sposób by przetrwać

Le Minh Khue, Wietnam Północny Było to dla nas straszne.

Tysiące zginęły na szlaku z głodu, na skutek wypadków,

gorączki, ukąszeń przez węże, skrajnego wyczerpania,

oraz nieustających bombardowań.

Nie miałyśmy czasu aby odetchnąć.

Jedna grupa liczyła i mierzyła kratery.

Pozostałe je zasypywały.

Czasami chwilę po tym jak je zasypaliśmy,

znowu spadały na nie amerykańskie bomby,

Jak można było się nie bać?

Nic nie przetrwało.

W powietrzu zawisały obłoki dymu i czuć było gryzący smród.

Tran Cong Thang, Armia Wietnamu Płn. W moim oddziale niektórym puszczały nerwy.

Niektórzy dezerterowali i wracali na północ.

Inne jednostki ich wyłapywały.

Edukowały ich, zachęcały do powrotu na front.

Na tej wojnie niczego nie możesz być pewien.

Musisz być nieustannie czujny.

Bo nie da się odróżnić wroga od przyjaciela.

odpoczniesz przez chwilę a twoją nagrodą może być granat

lub grad kul.

Nie mogłam oglądać wiadomości.

Rodzice siedzieli przed telewizorem

a ja chowałam się w kuchni.

Carol Crocker, Saratoga Springs, Nowy Jork Oczywiście nikomu tego nie powiesz,

ale to było za dużo.

Nie chciałam nic wiedzieć.

Mogie Crocker spędził większość chłopięcych lat,

czytając o wojnie.

Nic jednak nie przygotowało go na to

czego miał doświadczyć w prowincji Quang Duc, przy granicy z Kambodżą.

Celowo sabotował swoją pracę w siedzibie batalionu do tego stopnia,

że w końcu oddelegowano go tam gdzie chciał się znaleźć:

do jednostki bojowej.

Brak wiadomości w tym czasie był trudny do zniesienia.

Między listami upływało przynajmniej osiem do dziesięciu dni.

Jean-Marie Crocker, Saratoga Springs, Nowy Jork Wiedziałeś tylko, że był w akcji ale nie miałeś pojęcia

co może się dziać.

Dowódca batalionu Mogiego,

podpułkownik Henry Emerson, znany jako "Rewolwerowiec",

był człowiekiem odważnym, zawziętym i niestrudzonym.

Na kilka miesięcy zanim trafił tam Mogie,

ppłk zaoferował skrzynkę whiskey temu żołnierzowi który jako pierwszy

przyniesie mu odrąbaną głowę nieprzyjaciela.

Przynieśli mu ją.

Przez dziewięć dni na początku maja 1966 roku

jednostka Mogiego walczyła jedynie z terenem.

Pokonywali labirynty dzikich chaszczy,

ciernistych krzewów,

zagajników bambusowych wyższych od dorosłego mężczyzny,

i dżungli porośniętej tak gęsto,

że pokonanie 30 metrów zabierało czasem godzinę.

Rozpoczęła się pora monsunowa.

Światło słoneczne z rzadka dosięgało poszycia.

Pijawki wielkości palca

powodujące rany w które wdawały się infekcje.

Gdy Emerson dowiedział się o 4 północnowietnamskich kompaniach

szykujących zasadzkę,

postanowił zastawił własną pułapkę.

11 maja wydał rozkaz do ataku,

przy wsparciu zmasowanego ognia z powietrza oraz artylerii.

Zanim walki dobiegły końca,

ok 2 tys. pocisków spadło na pozycje nieprzyjaciela.

Krew była wszędzie, tworzyła kałuże na ziemi,

ściekała z liści, trawy, bambusów.

Widać było dziesiątki ciał,

rozerwanych na kawałki lub wbitych w ziemię, leżących w zaroślach,

na pół pogrzebanych w wyżłobionych pociskami grobach.

Wstrząsy od uderzeń sprawiły

że niektórym z nich wypłynęły gałki oczne.

W ferworze walki

oddział Mogiego podążał wzdłuż wąskiej ścieżki

gdy dwa wrogie karabiny maszynowe otworzyły ogień w ich kierunku.

Jego najlepszy przyjaciel odniósł śmiertelne obrażenia.

Mogie przykucnął przed nim i nadał prośbę o ogień zaporowy.

a potem, pozostając wciąż pod ostrzałem

zabrał swojego umierającego przyjaciela z pola walki.

Za swoją odwagę

otrzyma Medal Pochwalny.

W listach do rodziny nie wspomniał słowem

o tym co widział lub czego dokonał.

Pewnego dnia gdy byłam na poczcie

Spytałam sprzedawcę: "jak oni informują rodzinę

jeśli ktoś zostanie ranny?"

Ciężko było mi nawet sformułować takie pytanie,

ale czułam, że muszę wiedzieć.

Czułam się zawieszona w miejscu, w niepokoju.

Odpowiedział: "Proszę nie zadawać takich pytań proszę o tym nie myśleć."

"Ale ja muszę wiedzieć"

On na to: "Bez obaw, dowie się pani."

Nie lubiłem tych co protestowali przeciw wojnie.

Uważałem ich za uprzywilejowane, rozpuszczone dzieciaki,

Philip Caputo, Marines którzy protestowali bo nie chcieli walczyć.

Więc zostawiali walkę jakiemuś kolesiowi

który zaliczył może z dwie klasy liceum

żeby robił to zamiast nich.

Do 1966 roku wojna

zaczęła dotykać klasę średnią

ponieważ musieli zwiększyć pobór.

Bill Zimmerman, Uniwersytet Chicagowski Nie mieli wystarczająco dużo ochotników

ani poborowych z klasy robotniczej.

Zaczęli więc pobór wśród studentów.

I wtedy właśnie ruch antywojenny

przeobraził się z ruchu na rzecz idei, w ruch reprezentujący własne interesy.

napędzany przez ludzi którzy nie chcieli iść na wojnę

oraz ich bliskich, którzy nie chcieli by oni szli na wojnę.

Bill Zimmerman został absolwentem

Uniwersytetu Chicagowskiego w maju 1966 roku.

Syn uchodźców ze wschodniej Europy

pracował dla ruchu praw obywatelskich w Mississippi

i sprzeciwiał się amerykańskiemu zaangażowaniu w Wietnamie

od roku 1963.

Pobór był angażującym zagadnieniem

dla młodych mężczyzn jego pokolenia.

Od roku 1942 roku, każdy obywatel USA płci męskiej

zobowiązany był do zarejestrowania się z chwilą ukończenia 18 lat.

Jednak spośród niemal 27 milionów amerykańskich mężczyzn

którzy osiągnęli pełnoletność w czasie trwania wojny w Wietnamie

ponad połowa unikała służby wojskowej

korzystając z prawnych wyjątków i odroczeń.

Niemal 500 tys. Amerykanów

wniosło o przyznanie statusu obżektora

powołując się na powody religijne i etyczne.

Sześciokrotnie więcej, niż w czasie II WŚ.

W sumie 170 tys. otrzymało zgodę na udział w służbie zastępczej,

w szpitalach, schroniskach dla bezdomnych i szkołach.

Niektórzy byli szkoleni na medyków i wysłani do Wietnamu.

Co najmniej dwóch straciło życie.

Obaj otrzymali Medal Honoru.

Milion młodych mężczyzn służyło w rezerwie lub w Gwardii Narodowej

mając nadzieję, że nie zostaną posłani do walki.

Rezerwiści i gwardziści byli niemal wyłącznie biali,

statystycznie lepiej wykształceni, z lepszymi koneksjami,

i lepiej opłacani niż poborowi.

Prezydent Johnson uważał, że zaburzanie ich normalnego życia

mogłoby podsycić antywojenną opozycję.

"Gdy rodzina hojna" mawiali żołnierze "ominie cię wojna"

Efektem był armia wyraźnie skrzywiona

względem mniejszości i grup gorzej sytuowanych.

Przez pewien czas Afroamerykanie

choć stanowili zaledwie 12% populacji,

cierpieli z powodu nieproporcjonalnej liczby ofiar.

Wzrastało rozgoryczenie.

Musimy uczynić nasze społeczności na tyle silnymi,

Stokely Carmichael, ruch praw obywatelskich że jeśli przyjdą po jednego będą musieli stawić czoła wszystkim.

Musimy uczynić nasze społeczności na tyle silnymi,

że gdy Johnson powie: "Jedź chłopaczku na moją wojnę"

odpowiemy: "A w życiu, nie idziemy!"

Nie będę nikomu pomagał, uzyskać czegoś czego nie mają moi czarni,

Jeśli mam zginąć, zginę teraz,

Muhammad Ali jeśli mam zginąć, to walcząc z tobą.

Ty jesteś moim wrogiem. Moim wrogiem są biali, a nie Wietkong,

Chińczycy czy Japończycy.

To ty stajesz mi na drodze gdy chcę wolności.

Gdy chcę sprawiedliwości.

Gdy chcę równości.

I chcesz mnie posłać gdzieś do walki

choć nawet nie wstawiasz się za mną w domu?

Na początku co miesiąc wzywano 10 tys. poborowych.

Jednak w 1966 roku wzrastające zapotrzebowanie na nowych żołnierzy w Wietnamie

podniosło tę liczbę do 30 tysięcy.

Tysiące studentów nie mogły już

liczyć na odroczenie.

Jeśli osiągałeś wyniki poniżej pewnego progu

wcielali cię do wojska prosto z uczelni.

Wtedy najgorsze co mogło cię spotkać, to śmierć w Wietnamie.

Więc protestowaliśmy na Uniwersytecie w Chicago

przeciwko współudziałowi uczelni w tym systemie,

ponieważ dostarczała informacje o wynikach studentów komisjom poborowym.

Po raz pierwszy sądziliśmy

że mamy na coś wpływ.

Jednak większość Amerykanów, starych i młodych, popierała tę wojnę.

Organizacja Młodzi Amerykanie dla Wolności

założona przez konserwatywnego pisarza William F. Buckley'a,

organizowała kontrdemonstracje w miasteczkach akademickich w całym kraju.

Mój brat, siódme dziecko w rodzinie,

dołączył do lokalnego ruchu oporu.

Le Quan Cong, Wietkong Amerykanie zrobili nalot z bombardowaniem

i zabili go.

Kolejny brat dostał się w zasadzkę gdy spał

i dostał strzał w serce.

Mojego szwagra wydali informatorzy.

Złamali mu kark i zabili.

Strzelali w nasz dom

i zabili moją siostrę.

Moja matka wciąż płakała.

Wciąż jednak namawiała najmłodszego brata aby wsparł rewolucję.

Wychowano mnie w przekonaniu, że komuniści to ludzie

którzy niszczą rodzinę i religię,

ludzie pozbawieni lojalności wobec naszego kraju

walczący za międzynarodowy komunizm.

Moja matka mówiła o nich dau trau mat ngua,

co oznaczało ludzi

"z głową bawoła i twarzą konia",

Duong Van Mai, Sajgon czyli brutalnych podludzi.

Z drugiej strony, myślałam sobie, są tam ludzie tacy jak

moja siostra Thang, czy wielu naszych kuzynów.

Nie umiałam pogodzić tych dwóch obrazów.

Z tych dwóch jednak, silniejszy był chyba pierwszy,

bo bardzo się ich bałam.

Sądziłam, ze muszą być naprawdę okropnymi ludźmi.

Takie miałam nastawienie gdy

gdy rozpoczęłam badania nad ruchem komunistycznym.

Duong Van Mai była córką urzędnika

w rządzie Wietnamu Południowego, a teraz także żoną Amerykanina,

Davida Elliotta.

W 1964 roku rozpoczęła pracę

w think-thanku wojskowym RAND w Sajgonie

Działał tam na zlecenie

Roberta McNamary który zamowił badania jeńców wojennych

aby dowiedzieć się "kim są członkowie Wietkongu?"

oraz "co jest przyczyną ich sukcesów?"

Pamiętam pierwszą rozmowę.

Byłam sama.

Byłam młoda i poszłam do tego ponurego więzienia

aby przeprowadzić wywiad z pewnym wysoko postawionym kadrowym którego schwytano.

Weszłam tam przekonana, że zobaczę bestię,

gościa "z głową bawoła i twarzą konia".

Wszedł i bardzo się zdziwił na mój widok.

Podobnie jak ja byłam zdziwiona jego widokiem.

Był to człowiek który poświęcił całe swoje życie by walczyć

o to co nazywałam szlachetną sprawą

wyzwolenia swojego kraju spod obcej dominacji,

i zjednoczenia kraju pod sprawiedliwymi rządami.

Całkowicie w to wierzył

do stopnia w którym poświecił tej sprawie całe życie.

Wychodząc byłam... pod dużym wrażeniem tego człowieka.

Gdy raport RAND trafił do rąk

najważniejszych ludzi McNamary w Pentagonie,

opisując Wietkong jako zaangażowanego przeciwnika

możliwego do pokonania "jedynie ogromnym kosztem"

jeden z nich powiedział "Jeśli to prawda, to znaczy

że walczymy po złej stronie.

Tej, która przegra tę wojnę."

Powszechny mit amerykańskiej armii poczynającej sobie lekceważąco

strategicznie i politycznie zastraszając, mordując

i krzywdząc niewinną populację Wietnamu Południowego

to obraz który...

Stuart Herrington, doradca wojskowy nie oddaje sprawiedliwości młodym kobietom i mężczyznom

którzy tam służyli.

Z pewnością nie oddaje wiernie tego

jaka była nasza armia.

Administracja Johnsona rozumiała od początku

że wojny nie da się wygrać

bez przekonania ubogich rolników żyjących na peryferiach,

że to rząd w Sajgonie, a nie Wietkong,

ma na względzie ich dobro.

Oprócz wojska

na miejscu obecnych było wiele amerykańskich organizacji humanitarnych

pracując w wietnamskich wioskach.

Wykopywali studnie, budowali młyny wiatrowe,

otwierali szkoły, wprowadzali ulepszone gatunki ryżu,

zapewniali opiekę medyczna,

i zelektryfikowali znaczą część wsi.

Pod naciskiem ze strony McNamary,

MACV zmagało się z problemem mierzenia postępu pacyfikacji

w 44 prowincjach,

220 dystryktach i 13 tysiącach wiosek.

aż w końcu stworzyli "system ewaluacji wiosek" (HES)

Wkrótce ok 200 amerykańskich okręgowych konsultantów

zobligowanych zostało do tworzenia ok 90 tys. stron danych

każdego miesiąca: ilości informacji tak przytłaczającej

że nikt nie był w stanie ich zrozumieć.

Wszystko można wyrazić ilościowo.

Możesz więc stwierdzić: "Jak idzie pacyfikacja tej wioski?"

"Jest spacyfikowana w 37,5 %. "

Tylko co to znaczy?

Amerykanie powiedzieliby ci

"No wiesz, nie mieliśmy żadnych incydentów w tej wiosce

czy w tej prowincji"

"Wskaźnik incydentów spada, a zatem wygrywamy"

Philip Brady, Amerykańska Agencja Rozwoju Międzynarodowego Ale my wskazywalibyśmy jakiś konkretny

problemowy obszar nad którym pracowaliśmy,

który wskazywał, że to miejsce wcale nie jest spacyfikowane.

chyba, że mówimy o spacyfikowaniu przez stronę przeciwną.

W ramach postępowania pacyfikacji

budowano szkoły, oczyszczano studnie.

Aż pewnej nocy

do wioski przychodzi 400 żołnierzy z północy,

zabijają szefa wioski. porywają 12 młodych ludzi

aby służyli w siłach rewolucyjnych,

wtedy ludzie patrzą na rząd i mówią:

"Obiecaliście, że nas ochronicie. Ale nie zostaliście tu."

Byłem tam wcześnie.

Byłem z bardzo dobrą jednostką, która wierzyła w wojskowe tradycje,

w honor,

Mike Heaney, Armia USA wierzyli nawet w humanitarne traktowanie przeciwnika

gdy został schwytany jako jeniec.

Porucznika Mike Heaney z Basking Ridge w stanie New Jersey,

był dowódcą plutonu w 1. Dywizji Kawalerii.

Przybył pod koniec 1965 roku

i został przydzielony do gęsto zaludnionej części

środkowego Wietnamu,

gdzie znalazł się otoczony

przez północnowietnamskich szpiegów

i chłopów których lojalność była niejasna.

Nigdy do końca nie nauczyliśmy się

rozpoznawać kto był przeciwnikiem.

Będąc zwykłym, przyzwoitym amerykańskim chłopakiem

nie podnosisz tak po prostu broni i nie strzelasz do człowieka

by go zabić

o ile nie jesteś dostatecznie pewny, że jest wrogiem.

A jeśli nie był uzbrojony

lub nie zagrażał ci w inny sposób, nie strzelałeś.

Szliśmy do wioski w której

nie było ludzi których moglibyśmy uznać za żołnierzy nieprzyjaciela,

i znajdujemy duży ukryty zapas ryżu.

Zgodnie z wytycznymi mieliśmy to wysadzić, spalić

zniszczyć, zatruć, cokolwiek.

Naprawdę nie chcieliśmy tego robić, bo...

nie trzeba być geniuszem żeby się połapać

że od tego zależy życie tych ludzi.

To ich jedzenie.

Czasami kazano nam spalić te chaty.

Chłopaki niechętnie próbowali

podpalić strzechę.

I jak tylko pojawił się płomień

nie próbowali jeszcze raz.

Naprawdę nie czuliśmy zaangażowania w próby niszczenia

cywilnej żywności i domów.

Rodziło to nieprzyjemne pytanie

o co tak naprawdę chodzi w tej wojnie?

Mike Heaney miał się wkrótce przekonać

jak wyglądała większość walk w Wietnamie:

na małą skalę, z bliskiej odległości, inicjowane przez nieuchwytnego przeciwnika.

Wojsko nazywało to "kontaktem".

"Wojna to piekło" mawiali żołnierze "ale kontakt to skurwysyn"

Zadaniem plutonu piechoty jest najczęściej wystraszenie

piechoty przeciwnika i zdjęcie jej.

Taktyka polegała tak naprawdę na tym, że byliśmy przynętami.

W pewnym stopniu byliśmy tego świadomi.

Pospaceruj po lesie i ściągnij na siebie ogień.

Po 6 miesiącach pobytu

Heaney podjął się wykonania czegoś co jak uważał wraz ze swoimi ludźmi

miało być łatwym zadaniem:

wspiąć się na zbocze w okolicach ich bazy w An Khe

i przepędzić za wzniesienie niewielką jednostkę przeciwnika.

Gdy tylko wyruszyliśmy, coś zaczęło nam nie grać.

Znaleźliśmy odciski butów w błocie,

na skraju strefy lądowania,

i dobrze widoczną ścieżkę wiodącą na wzgórze.

Pamiętam jak omawiałem to z jednym z moich dowódców drużyny.

Siedzimy tam i rozmawiamy: "cholera, kiepsko"

I nagle zwiadowca

koleś na czele kolumny, sierżant Mays,

bez słowa przykłada do ramienia swój M16

i puszcza serię.

Odwraca się i mówi mówi "Wietkong na szlaku.

Wietkong na szlaku".

Zanim to do mnie dotarło...

upadł, z dziurą w klatce piersiowej.

I znikąd rozpoczęła się

bardzo dobrze przygotowana zasadzka.

Było to tak głośne i tak niespodziewane

Ze przez chwilę byłem oszołomiony.

"Co się, kurwa, dzieje?"

Radiooperator, szeregowy Terry Carpenter,

połączył się z dowódcą kompanii.

"Wpadliśmy w coś paskudnego" powiedział Heaney.

W tym momencie kula przeszyła głowę radiooperatora.

Wiedziałem, że padł Terry

i sierżant Mays.

Poprosiłem pierwszą drużynę kaem aby podeszli

i otworzyli ogień.

Zostali rozwaleni dość szybko.

Nie zdążyli nawet na dobre otworzyć ognia...

Na tym etapie nie było już nikogo

w przedniej jednostce.

Padł każdy poza mną.

Każdy.

Każdy został zabity

lub śmiertelnie ranny.

Zapadła noc.

Resztki kompanii Heaneya zebrały się

aby przygotować się do ataku który, jak zakładali, nastąpi nad ranem.

Leżałem na obrzeżach.

Obok martwego ciała nieprzyjaciela

twarzą w stronę jego stóp

i ciągle na niego spoglądałem

bo nie widziałem żadnych ran.

I przebiegały mi przez głowę dziwne myśli:

"Ten gość mnie zabije"

"On udaje"

"Czeka do następnego ataku, żeby skoczyć i mnie zabić".

I prawie zacząłem do niego strzelać.

Żeby się upewnić, że nie żyje.

I wtedy przeciwnik zaczął strzelać z moździerzy

do ludzi Heaney'a.

Poczułem jakby ktoś chwycił kij baseballowy

i walnął mnie z całej siły w prawą łydkę.

Byłem tak oszołomiony uderzeniem

że w tym okropnym bólu tylko wziąłem głęboki oddech.

Nie mogłem mówić.

Zaraz po zasadce

gdy wiedziałem, że stracę masę chłopaków,

Modliłem się, mówiąc do Boga:

"Jeśli potrzebujesz jeszcze kogoś z mojego plutonu, to weź mnie.

Nie bierz więcej moich ludzi"

Jak tylko to powiedziałem spanikowałem

"Cholera, czy da się odwołać modlitwę?"

Ale było za późno.

Powiedziałem to.

I jak się okazało

nie zszedł już żaden więcej człowiek z mojego plutonu...

Amerykańska artyleria w końcu namierzyła przeciwników.

Ocalali z kompanii Heaney'a zwlekli się ze wzgórza.

Przetransportowano go do szpitala.

Leżałem na łóżku szlochając.

I wtedy przyszła pielęgniarka.

Nachyliła się i powiedziała "Poruczniku...

"Pełno tu pańskich ludzi"

"Niech pan przestanie płakać."

W tym momencie mój zastępca

wielki czarny koleś z Detroit, którego szczerze uwielbiałem,

sierżant Sam Hunt, podszedł i usiadł obok mnie

wziął mnie za rękę

i powiedział do pielęgniarki

"Proszę pani, ten tu porucznik, niczego nie musi przestawać"

Widziałem jak Amerykanie umierają.

Chociaż nie znam ich języka,

Le Cong Huan, Wietkong widziałem jak płakali

i jak się obejmowali.

Gdy jeden ginął, reszta trzymała się razem.

Zabierali ciało

i płakali.

Widziałem to i myślałem:

Amerykanie, jak my, Wietnamczycy,

także mają głębokie pokłady człowieczeństwa...

Troszczyli się o siebie.

To dało mi do myślenia.

Studenci są rozgniewani.

Roznosi się wieść o spotkaniu

które ma się odbyć po zmroku w głównej pagodzie w Sajgonie...

Przez te wszystkie lata

Wietnamczycy nauczyli się żyć w stanie kryzysu i wojny.

Nie nauczyli się jednak jeszcze jak żyć jako naród.

Prezydent Johnson Dean, co robimy?

Czy zmierzamy do punktu w którym trudno nam będzie

dalej prosić ludzi aby tam umierali

gdy to się powtarza co dwa, trzy miesiące?

Dean Rusk, Sekretarz Stanu W żadnym razie, jeszcze nie.

Sądzę że to nadal problem mniejszości.

Ale dyskusje polityczne nigdzie nas nie zaprowadzą

jeśli oni nie zaprowadzą porządku.

15 maja 1966 roku

rząd Wietnamu Południowego, kraju dla którego

tak wielu Amerykanów ryzykowało życiem,

ponownie wydawał się być na skraju upadku.

Siła premiera Ky zadała potężny cios

buddyjskim aktywistom, którzy domagali się powołania

reprezentatywnego rządu i rozpoczęcia negocjacji w sprawie zakończenia wojny

już od 1963 roku.

Gdy Ky niespodziewanie zwolnił konkurencyjnego generała,

popularnego buddyjskiego dowódcę,

demonstranci wyszli na ulice miast Hue i Danang.

Odcięli port

przez który przechodziło amerykańskie zaopatrzenie.

Niektórzy żołnierze, lojalni wobec zdymisjonowanego generała

porzucili walkę z komunistami

i udali się do miast.

Wściekłe tłumy paliły amerykańskie jeepy.

Transparenty głoszące: "Pokój!" oraz "Amerykanie wracajcie do domów!"

wisiały wszędzie.

Prezydent Johnson był tak zaniepokojony,

że nakazał doradcom opracować plan awaryjny

na wypadek upadku rządu Ky.

W razie konieczności USA powinny być gotowe

do opuszczenia Wietnamu.

i być może w zamian podjęcia walki z komunizmem w Tajlandii.

Ky rozkazał południowowietnamskim żołnierzom

otoczyć i ujarzmić Danang,

w którym musieli strzelać do niedawnych towarzyszy.

Gdy siły Ky szturmowały pagody w Danang,

jego samoloty ostrzeliwały opozycyjnych żołnierzy

zajmujących centralny targ.

Bunt został stłumiony.

Waszyngton odetchnął z ulgą.

Ky wydawał się znów panować nad sytuacją.

Jednak ze swojego stanowiska dowodzenia na szczycie wzniesienia pod miastem,

amerykański porucznik Marine obserwował z niedowierzaniem

dwie rozgrywające się równocześnie bitwy:

na zachodzie jego kompani z Marines walczyli z Wietkongiem,

na wschodzie natomiast, armia południowowietnamska

była najwyraźniej na wojnie sama ze sobą...

16 maja 1966 roku

Droga mamo i tato,

Nasza operacja przy granicy z Kambodżą

zakończyła się powodzeniem.

Bez wątpienia usłyszycie o tym w wiadomościach.

Przydzielają nam coraz więcej operacji

więc nic nie jest teraz pewne.

Nie wiem jeszcze, czy niedługo znowu wyjdę w teren.

Ale raczej nie oczekujcie regularnej poczty.

Przekażcie Randy'emu że nie mogę się doczekać kiedy zobaczę jego nowego psa.

Być może wezmę przepustkę i pojadę na 15 dni do Tokio

żeby nie zwariować.

Był piękny wiosenny dzień

gdy otworzyłam list w którym to napisał.

I byłam zupełnie załamana bo

Jean-Marie Crocker, Saratoga Springs, N. Jork w Wietnamie panował już wtedy całkowity chaos.

Co chwilę zmieniali się tam

ludzie u władzy i w rządzie.

Wybuchały protesty mnichów buddyjskich i innych...

organizowali tam antyamerykańskie demonstracje.

Pomyślałam: "Po co? Po co my tam jesteśmy?"

Myślę że ten list w którym mój brat

ujawnił rodzaj rozpaczy

był chyba pierwszym razem gdy wyraził to przed nami tak otwarcie.

Carol Crocker, Saratoga Springs, N. Jork Przypomniał mi dzień w którym brat powiedział:

"Nie chcę tam wracać"

Wobec dawnego przyjaciela z liceum

Mogie był jeszcze bardziej otwarty.

Cześć Duff,

Od czasu gdy pisałem do ciebie kilka miesięcy temu

wydarzyło się sporo pobudzających ale strasznie nieprzyjemnych rzeczy

z czego najgorsze było przygwożdżenie

przed dwa chińskie karabiny maszynowe

oddające 900 strzałów na minutę.

i śmierć najlepszego przyjaciela, który zginął obok mnie.

Kiedyś opowiem ci wszystko

jeśli do tego czasu nie postradam zmysłów.

Choć to drugie to raczej pobożne życzenie

w fałszywej nadziei że zabiorą mnie z pola walki.

Przez chwilę byłem doskonale religijny,

odmawiając nieskończoną liczbę modlitw

o pozostanie przy życiu,

Ale po raz kolejny jestem ateistą, dopóki nie padną następne strzały...

West Point 8 czerwca 1966 roku

Naprawdę wierzyłem

że musimy powstrzymać komunistyczną ekspansję.

Wierzyłem też, że jesteśmy po stronie aniołów.

Matt Harrison, Armia USA Tak jak Francuzi zapewnili nam wsparcie

w czasie naszej rewolucji, tak my zapewnialiśmy wsparcie Wietnamowi Południowemu

w czasie jego rewolucji.

Matthew Harrison był wśród 300 absolwentów West Point z roku 1966,

którzy zgłosili się do Wietnamu jako ochotnicy.

Najpierw jednak pojechał na Florydę aby zostać Rangerem.

Przeszedł tam 9 tygodni najbardziej wymagającego szkolenia

jakie mogła zaoferować armia.

Dowódcą był major Charles A. Beckwith;

"Szarżujący Charlie",

bohater oblężenia w Plei Me sprzed roku.

"Jeśli człowiek jest cholernym głupcem", powtarzał wszystkim nowoprzybyłym,

"jego matka otrzyma telegram w którym będzie napisane: "

"»Twój syn nie żyje, bo jest głupi«".

"Miejmy nadzieję, że na waszych będzie napisane tylko: »Twój syn nie żyje«"

"Dzięki szkoleniu które tutaj otrzymacie"

"wasze matki być może nie otrzymają żadnego telegramu,"

"więc lepiej się skupcie".

Aby je ukończyć

Harrison i pozostali musieli przetrwać

całe dni bez snu, pozbawienie wody i pokarmu,

wspinaczkę po górach dopóki nie krwawiły im stopy

patrole przez bagna zamieszkiwane przez

jadowite węże.

Musiał się nauczyć wykrywać zakamuflowane pułapki.

Jak przechytrzyć weteranów odgrywających Wietkong.

"Oczekuj nieoczekiwanego", Beckwith powtarzał kursantom

raz za razem.

"Życie jest niesprawiedliwe"

Gdy już został Rangerem, Harrison wyczekiwał niecierpliwie

przybycia do Wietnamu i wykorzystania w akcji

umiejętności przywódczych i survivalowych które nabywał

przez pięć lat.

Pamiętam jak rozmawiałem z kolegami z klasy

jak strasznie byłoby służyć w armii

gdyby starsi koledzy mieli okazję brać udział w walce

a nas by to ominęło...

Bałem się, że za szybko wygramy wojnę

i nie będę miał okazji jej doświadczyć.

3 czerwca 1966 roku Mogie Crocker kończył 19 lat.

Jego kompania brała udział w kolejnym zadaniu:

namierzyć i zabić północnowietnamskich żołnierzy

napływających w okolice Płaskowyżu Centralnego z Laosu.

Gdy zapadła noc Mogie i jego drużyna otrzymali rozkaz

przenieść się w stronę grzbietu wzniesienia

skąd rozpościerał się widok na oblężony posterunek ARVN,

aby można było wezwać artylerię

i przygotować się do ostrzelania nieprzyjaciela nad ranem.

Poruszali się powoli i ostrożnie w górę wzniesienia.

Mogie na czele grupy.

W ciemności ktoś otworzył ogień z karabinu maszynowego.

Denton Crocker, Jr. nigdy nie wszedł na szczyt tego wzniesienia.

Był piękny dzień do siedzenia w ogrodzie

Candy, młodsza córka, poszła na imprezę urodzinową.

Pozostałe dzieci kręciły się po domu.

Chwilę po porze obiadowej poszłam na werandę.

Zobaczyłam dwóch mężczyzn w mundurach którzy szli w stronę domu.

I wiedziałam już, że stało się coś strasznego.

Zbiegłam po stopniach, chwyciłam jednego z nich

i powiedziałam "Nie mówcie mi. Nie mówcie tego."

"Nie mój piękny chłopiec"

A on powiedział tylko: "Tak".

Siedziałam na kanapie w salonie

i usłyszałam, jak matka krzyczy do mojego ojca.

Jak na filmach, wszedł kapelan z żołnierzem,

a ona powtarza "O nie..."

i woła tatę.

Skoczyłam na równe nogi

pobiegłam do tylnych drzwi

złapałam za rękę młodszego brata

i szłam dalej mówiąc

"chodź ze mną, muszę ci coś pokazać..."

Nie miałam pojęcia gdzie idę.

Pomyślałam tylko: "Nie."

"To nie może się wydarzyć..."

Coś mnie jednak zawróciło

poszłam na tył domu

gdzie stał mój ojciec.

Wpadłam mu w ramiona i powiedziałam

"Niech to nie będzie prawda, tato"

"Czy to prawda?"

Odpowiedział: "Tak"

I już wiedziałam, że wszystko zmieniło się na zawsze.

Że moja mama i tata

już nigdy nie będą tacy sami.

Siedzieliśmy na kanapie

objęłam ich i powiedziałam:

"Będziemy się nadal kochać i wszystko będzie dobrze"

Nie wiem, jak daleko nas to zaprowadziło.

Wszyscy się staraliśmy.

Denton W. Crocker Jr., lat 19, zabity w Wietnamie.

Carol powiedziała mi któregoś dnia

krótko po śmierci Dentona,

być może jeszcze tego dnia, "Jak możecie wierzyć w Boga?"

Odpowiedziałam: "Bo mieliśmy Mogiego."

I sądzę, że jego życie było darem.

Bycie z nim było przywilejem.

Przyjaciel napisał mi:

"Nasze dzieci są nam tylko pożyczone"

co, najwyraźniej, jest prawdą.

10 dni później ciało Mogiego odeskortował do domu pogrzebowego

kapitan armii amerykańskiej.

Ksiądz rodziny zasugerował

by pochować Mogiego w Saratoga Springs

aby rodzice mogli łatwiej odwiedzać jego grób.

Wybrali jednak wojskowy Cmentarz Narodowy w Arlington.

"Serce podpowiadało mi" wspominała jego matka,

"że jeśli pochowamy go blisko nas"

"Będę chciała wykopać go gołymi rękami aby go odzyskać"

Słyszę jak przyjaciele mówią

"Jestem zaniepokojony", "Jestem zagubiony"

"Jestem zły"

i każdy z nas może zrozumieć tych ludzi.

Czasami sam jestem bliski wrzodów żołądka

od samego słuchania ich.

Wszyscy chcemy, żeby wojna się skończyła.

Wszyscy chcemy, żeby żołnierze wrócili do domu.

Nie ma na świecie żadnego człowieka

który pragnąłby tego wszystkiego,

który pragnąłby pokoju na świecie,

bardziej niż wasz prezydent w Stanach Zjednoczonych.

Wojsko utrzymywało

że zabiło ok 57 tys. żołnierzy nieprzyjaciela w pierwszej połowie roku 1966.

Prywatnie jednak administracja obawiała się,

że "punkt równowagi" gen. Westmorelanda;

moment w którym zginie więcej żołnierzy nieprzyjaciela niż można zastąpić,

nie wydawał się zbliżać.

Od początku Kolegium Połączonych Szefów Sztabów namawiało prezydenta

aby działał bardziej agresywnie:

zgodził się na ściganie wroga na ziemi w Laosie i Kambodży,

i rozszerzył listę celów do bombardowania na północy.

Johnson wciąż nie zgadzał się na wyjście przez oddziały lądowe poza granice Wietnamu

z obawy przed wciągnięciem w wojnę Chin,

lub nawet Związku Radzieckiego.

Podchodził też ostrożnie do ciężkich bombardowań,

obawiając się zwiększenia liczby ofiar wśród cywili.

Jednak pomimo tych obaw,

prezydent zgadza się na zintensyfikowanie bombardowań

przeprowadzanych pod kryptonimem Rolling Thunder.

Zatwierdza ataki na składy paliw

w całym Wietnamie Północnym,

włącznie ze składami sąsiadującymi z miastami

Haiphong i Hanoi.

Dowódcy zapewnili go

że będzie to dla przeciwnika śmiertelny cios

który z pewnością wymusi na Wietnamie Północnym

rozpoczęcie negocjacji.

Wykonano dziesiątki tysięcy lotów operacyjnych.

Wiele bomb spadło na zamierzone cele.

Wiele jednak chybiło,

spadając na osiedla mieszkalne,

tak jak obawiał się prezydent.

prezydent Johnson Sprawy na południu zmierzają chyba w dość dobrym kierunku, prawda?

Tak sądzę.

Robert McNamara Ponieważ powodujemy u nich znaczne straty

ale przeraża mnie to co robimy

z Bóg wie iloma samolotami i helikopterami

z całą tą siłą ognia uganiając się za bandą na wpół zagłodzonych żebraków.

To właśnie robimy na południu.

Niebezpieczeństwo polega na tym

że oni mogą ciągnąć to niemal bez końca

Jedynym sposobem by temu zapobiec

jest złamanie ich moralne.

Nie ma wątpliwości, że południowe oddziały

Wietkongu i żołnierzy z północy,

wiedzą, że bombardujemy północ.

I że mamy tam jazdę bez trzymanki.

I kiedy zobaczą jednocześnie, jak wielu ich ginie na południu,

oraz jak zaopatrzenie z północy się zmniejsza,

To jak sądzę zmniejszy ich morale jeszcze bardziej.

I moim zdaniem to jedyny sposób by wygrać.

Bo nie zabijamy ich wystarczająco dużo

aby uniemożliwić północy dalszą walkę.

Zabijamy ich jednak wystarczająco dużo, by zniszczyć morale tych na południu,

jeśli będą przekonani, że będzie to trwać w nieskończoność.

Ok Bob, mów dalej...

Ludzie ginęli.

Ich domy były niszczone.

Moją szkołę ewakuowano na wieś.

Nasze życie stanęło na głowach.

Bao Ninh, Hanoi Miałem 14 lat.

Byłem przerażony.

Zły.

Czasami bomby spadały na targowiska i szkoły,

zabijajac wiele dzieci.

Ho Huu Lan, Armia Wietnamu Płn. Wielu ludzi na północy zginęło

w tym członkowie mojej rodziny.

Więc jedynym sposobem na uzyskanie spokoju i bezpieczeństwa na tyłach

była walka na froncie.

Ludzie mówili o "stratach niezamierzonych", ale to przecież coś znaczyło.

Nie chcesz powodować "strat niezamierzonych".

Merrill McPeak, Siły Powietrzne Chcesz powodować straty, które chcesz powodować.

Tak się to robi aby zwyciężyć.

Mimo że siedziałem w celi sam

podobnie jak reszta, to nie byliśmy sami.

Byliśmy razem w tym starym, francuskim więzieniu,

pół świata od Stanów Zjednoczonych.

Powoli uświadamiałem sobie, że to może potrwać jeszcze długo.

Everett Alvarez, jeniec wojenny Długo, czyli rok, może dwa.

Nie przypuszczałem, że będzie to 8,5 roku...

Latem 1966 roku upływały już niemal dwa lata

od chwili pojmania porucznika Everetta Alvareza, pierwszego

amerykańskiego pilota zastrzelonego nad Wietnamem Północnym.

Do tego czasu w Hanoi i okolicach dołączyło do niego

ponad 100 zestrzelonych lotników.

Mimo iż na północy postrzegano ich jako

"agresorów", "kryminalistów" i "piratów powietrznych",

a nie jeńców wojennych zasługujących na humanitarne traktowanie,

Alvareza traktowano stosunkowo dobrze

na początku.

Nie trwało to jednak długo.

Mężczyznom zakazano kontaktowania się ze sobą,

zmuszono do kłaniania się strażnikom,

i powtarzano, że kraj o nich zapomniał.

Poddawano ich izolacji, biciu,

i godzinom tortur.

wszystko w celu zmuszenia ich do wyznania swoich win

i nagraniu oświadczeń potępiających wojnę.

Gdy otwierają się drzwi do celi i słyszysz:

"Twoja kolej" wszystko w tobie pęka,

i wiesz, że możesz nie wrócić.

Kajdany, liny, bicie, połamane kości.

Robili wszystko.

Moje ramiona zsiniały

od kajdan które ograniczały krążenie.

Ale nie pozwalali mi umrzeć.

Po prostu podtrzymywali ból.

Wtedy zrozumiałem, że nie jestem nadczłowiekiem.

Pierwszy raz gdy się załamałem i dałem im coś, czułem się tak nędznie,

tak bezsilnie.

Niektórzy zmuszani do nagrania oświadczeń

robili co mogli by przekazać rodakom swoje prawdziwe odczucia.

Komandor porucznik Jeremiah Denton mrugał oczami, przekazując

"tortury" w alfabecie Morse'a.

6 lipca, zaledwie tydzień po tym jak amerykańskie bomby

spadły po raz pierwszy na Hanoi i Haiphong,

strażnicy otoczyli Alvareza i 51 innych więźniów

i na oczach kamer

przeszli z nimi przez centrum Hanoi

w otoczeniu wściekłych mieszkańców miasta.

Słyszałem jak narastały emocje.

I gdy mijałem jednego gościa z megafonem,

spojrzał na mnie i krzyknął w stronę tłumu:

"Alvarez, Alvarez, sukinsyn, sukinsyn!"

Ludzie zaczęli na nas napierać, rzucać przedmiotami,

butelkami, butami...

W tym momencie strażnicy mieli już nie lada problem

z trzymaniem ludzi na dystans.

Wietnamczycy na północy mieli nadzieję zyskać

międzynarodowe poparcie dla sądzenia żołnierzy jako zbrodniarzy wojennych.

Obróciło się to przeciwko nim.

Wielu ludzi, nawet tych którzy byli przeciwni tej wojnie

współczuło tym potykającym się, bezsilnym mężczyznom.

Zrezygnowano z pomysłu publicznego procesu.

Bombardowania trwały dalej i coraz więcej amerykańskich samolotów było zestrzeliwanych.

Wietnamczycy szczycili się schwytaniem amerykańskiego lotnika.

Nawet dzieci miały wykonać swoje zadanie.

Ręce go góry!

Nie wypowiedziałeś "ręce do góry" poprawnie. Jeszcze raz.

Ręce do góry!

Jeszcze raz...

Merrill McPeak, Siły Powietrzne Bombardowania w okolicach Hanoi i Haiphongu,

które skutkowały uwięzieniem tak wielu naszych ludzi,

przez długi czas planowane były w piwnicach Białego Domu

gdzie sam prezydent dobierał cele

i decydował, że teraz zaatakujemy

a później na chwilę zrobimy przerwę.

Nadużywano siły powietrznej. W ogromnym stopniu.

Operacja Rolling Thunder faktycznie zniszczyła

większość składów paliw w Wietnamie północnym.

Ale wtedy Wietnam Płn. przeniósł

większość swoich zapasów paliwa do podziemnych zbiorników.

I każdego dnia docierały tam nowe zasoby od Chin i Związku Radzieckiego.

Bombardowania i tak przybierały na sile.

W całej północnej części powstało

wystarczająco dużo siermiężnych schronów przeciwlotniczych,

tworzonych z betonowych tub zakopanych pod ziemią,

aby pomieścić 18 milionów osób:

niemalże całą populację.

Ponad milion ludzi pracowało nieprzerwanie

odwracając skutki amerykańskich bombardowań.

Gdy niszczone były kluczowe mosty

w ciągu nocy tworzono mosty pontonowe,

aby utrzymać połączenie.

Ekipy czekały wzdłuż dróg, ze stertami żwiru i kamieni

i stosami drewna do wypełniania lejów po bombach.

Pracowali pod hasłem: "Wróg niszczy, my naprawiamy."

"Wróg niszczy. Naprawiamy ponownie"

Rolling Thunder to była najgłupsza kampania

wymyślona przez człowieka.

Zwykłą ludzką rzeczą jest zakładanie

że twój przeciwnik myśli jak ty.

Krążyła taka anegdota

James Willbanks, doradca wojskowy że kiedy McNamara chciał wiedzieć

co myśli Ho Chi Minh, pytał sam siebie.

Wtedy problemem staje się to

że próbujesz wysyłać wiadomości które wydają się racjonalne

według twojej oceny racjonalności,

nie mają jednak nic wspólnego z rozumieniem racjonalności

jakim wykazuje się druga strona.

Więc co wydawało nam się irracjonalne

było zupełnie racjonalne dla drugiej strony

jeśli założyła, że ma zamiar zjednoczyć Wietnam

bez względu na koszty.

Hanoi robiło co mogło by nagłośnić szkody

jakie amerykańskie bomby wyrządzały wśród cywili.

Większość Amerykanów uważała te informacje za komunistyczną propagandę.

Jednak gdy Harrison Salisbury z New York Timesa

wybrał się w podróż do Wietnamu Północnego i w Boże Narodzenie 1966 roku

opisał co tam zobaczył,

wzrosły wątpliwości opinii publicznej dotyczące etycznych aspektów tego konfliktu.

Wielu wojskowych z którymi rozmawialiśmy

podzielało nasz niepokój o to jak prowadzimy tę wojnę

i czy możemy ją wygrać.

Ale gdy przychodziło do zajęcia oficjalnego stanowiska

Leslie Gelb, Pentagon było ono dobrze znane

"Możemy wygrać tę wojnę i prowadzimy ją właściwie"

"Potrzebujemy tylko więcej: więcej żołnierzy, więcej bombardowań."

Pamiętam jak pewnego razu po powrocie z Wietnamu

spotkałem się z McNamarą.

Pytał "Jak nasz program strategicznych bombardowań

wpływa na wojnę?"

Odpowiedziałem: "Niczego przez to nie zyskujemy."

"Prawdę mówiąc, uzyskujemy skutek odwrotny do zamierzonego"

Spytał "Co masz na myśli?"

"Panie Sekretarzu, taktyka młota kowalskiego nie działa."

"Ci ludzie wiedzą, że w pewnym momencie"

"zmęczymy się zabijaniem ich"

"I uważają, że mogą nas przeczekać."

A on na to: "Dlaczego nikt mi o tym nie mówił?"

Sam Wilson, armia USA "Panie sekretarzu, pan nie pyta."

Myślę, że każdy ojciec i syn

zmagają się ze sobą na jakimś etapie życia.

Ja i tata nie byliśmy wyjątkiem.

Najciekawsze dla mnie jest to

że nigdy nie było między nami przestrzeni do dyskusji o Wietnamie.

I była to bez wątpienia decyzja mojego ojca.

Craig McNamara, syn Sekretarza Obrony,

był uczniem w liceum St. Paul's School

w Concord, w stanie New Hampshire,

w którym miało się odbyć jedno z antywojennych spotkań teach-in.

Craig McNamara, syn Pamiętam jak rozmawiałem z nim przez telefon

"Tato, będziemy mieli takie spotkanie"

"gdybyś miał jakieś materiały wspierające,"

"które twoim zdaniem powinienem przedstawić, daj mi znać"

Żadnych nie otrzymałem.

Myślę, że ojciec z miłości chciał, najlepiej jak umiał,

uchronić mnie przed tym tematem.

Ale tak się nie da.

Rzeczywistość nas dogania i to tak nie zadziała.

Wtedy pewnie już miał świadomość

że nie było żadnych "materiałów wspierających"...

Dziś mogę wam powiedzieć, że postęp militarny

w ciągu ostatnich 12 miesięcy przerósł nasze oczekiwania.

Wietkong nie był w stanie przeprowadzić

planowanej przez siebie ofensywy

która miała na celu przecięcie kraju na pół.

Presja militarna

którą wobec nich zastosowaliśmy

odwiodła ich od tego planu

i spowodowała ogromne straty.

Robert McNamara, Sekretarz Obrony Jaką miarą by tego nie mierzyć,

jesteśmy obecnie w lepszym położeniu niż wcześniej zakładaliśmy.

Kiedy przybyłem tam byłem przekonany, że

biorę udział w zwycięskim przedsięwzięciu.

Bo przecież Ameryka nie przegrywa.

Nigdy nie przegrywamy.

Bill Ehrhart, Marines Nie wgryzałem się szczególnie w losy wojny brytyjsko-amerykańskiej z 1812,

która... trochę jakby zakończyła się remisem.

Czy wojny domowej, w której przegrało pół Ameryki...

Czy wojny w Korei, w której wygraliśmy pierwszą połowę

i przegraliśmy drugą

No ale uczono mnie, że Ameryka nigdy nie przegrywa.

Marines byli pierwszymi amerykańskimi oddziałami bojowymi

którzy walczyli w Wietnamie.

Oczekiwano od nich także dłuższej służby

niż od pozostałych formacji: 13 miesięcy, zamiast 12.

Szeregowi Marines: Bill Ehrhart,

John Musgrave i Roger Harris przybyli do Danang

na początku 1967 roku.

Pamiętam, jak zaatakowały mnie te wszystkie nowe zapachy

i ludzi załatwiających swoje potrzeby na poboczach.

Azjatyckie woły, których nigdy wcześniej nie widziałem...

To było jak wyprawa na Marsa,

wszystko było dla mnie zupełnie obce.

Po mojej głupkowatej głowie dzieciaka z Missouri chodziło:

"Tylko popatrz na tych wszystkich obcokrajowców!"

John Musgrave, Marines Nie zaświtało mi wtedy nawet

że jedynym obcokrajowcem w okolicy byłem ja...

Sądziliśmy, że jedziemy tam żeby ratować ludzi.

Że komuniści przejmują kraj

i ci ludzie potrzebują pomocy.

Ale gdy tam przyjechaliśmy, dotarło do nas...

Roger Harris, Marines że nie do końca tak było.

Wielu Wietnamczyków pluło na nasze samochody,

i kazali nam wracać do Ameryki.

I zaczęliśmy się zastanawiać po co tam jesteśmy?

Ci ludzie nas tu nie chcą.

Roger Harris został przydzielony do kompanii G, w 2 batalionie,

9 pułku, trzeciej dywizji Marines w Phu Bai,

na obrzeżach miasta Hue.

John Musgrave trafił na początku

do 1 dywizji Marines w bazie lotniczej Danang.

Bill Ehrhart dołączył do 1 pułku

w 1 dywizji Marines w okolicach miasta Hoi An.

Szeregowemu Ehrhartowi przydzielono pracę biurową,

polegającą na składaniu fragmentów informacji

w dzienne raporty wywiadowcze.

Trzy dni po tym jak trafił do Hoi An,

do jednostki przywieziono trzech zatrzymanych cywili.

Przez tylną bramę wjechały dwie amfibie.

Marines siedzący na górze zaczęli ich spychać.

Mieli związane ręce i nogi, żadnej możliwości zapanowania nad upadkiem.

Dosłownie dało się słyszeć, jak pękają im kości i wyskakują stawy.

Zagadnąłem kaprala, a on powiedział mi

najbardziej płaskim, beznamiętnym tonem jaki słyszałem:

"Ehrhart, ty lepiej trzymaj gębę na kłódkę a oczy szeroko otwarte,

dopóki nie zrozumiesz, co tu się dzieje."

"Ci żołnierze każdego dnia"

"wpadają na miny"

"Giną i są okaleczani."

"A ci ludzie wiedzą, gdzie są te miny."

"Traktuj tych ludzi grzecznie w ich obecności"

"to skopią ci dupę"

"i odejdą ze śmiechem."

W tym momencie, 3 dni po przyjeździe do Wietnamu,

Myślę sobie: "Hola, co tu się do cholery dzieje?"

Uważam, że to niszczy dobre imię

oraz podważa pozycję lidera Stanów Zjednoczonych.

Dr Benjamin Spock Ponadto uważam, że ta wojna jest niemożliwa do wygrania.

Uważam, że tysiące młodych mężczyzn w Ameryce

wysyła się na śmierć aby chronić wizerunek prezydenta.

Prezydent musiał już do tej pory zrozumieć, że ta wojna jest nie do wygrania

jednak nie umie zrezygnować.

Dlatego uważam, że młodzi mężczyźni nie tylko mają prawo,

ale że powinni od nas dostać podziękowania, jeśli na tym etapie

odmawiają wzięcia udziału w tej skandalicznej wojnie.

Dr Benjamin Spock był najbardziej lubianym pediatrą swoich czasów.

miliony amerykańskich rodziców czytało jego bestsellerową książkę

"Poradnik dla nowoczesnych rodziców"

Na początku 1967 roku napisał on przedmowę do artykułu

w lewicowym piśmie Ramparts,

na temat wpływu amerykańskich bombardowań napalmem na dzieci w Wietnamie Południowym.

Wśród czytelników tego artykułu znalazł się dr Martin Luther King Jr.

Wojna w Wietnamie dręczyła go od miesięcy.

Był jednak niechętny jawnemu stawaniu przeciw

prezydentowi Johnsonowi, którego jego ruch na rzecz praw obywatelskich wiele zawdzięczał.

Uznał, że nie może dalej milczeć.

Martin Luther King Przyszedłem dziś do tego wspaniałego domu modlitwy,

4 kwietnia 1967 rok gdyż sumienie nie pozostawiło mi wyboru.

Są chwile, w których milczenie jest zdradą.

Ta chwila nadeszła dla nas wobec Wietnamu.

Jedenaście dni później King dołączył do dra Spocka

i około pół miliona innych uczestników

w ogromnej manifestacji w Central Parku.

zorganizowanej przez nowe zrzeszenie:

Komitet Narodowej Mobilizacji Na Rzecz Zakończenia Wojny w Wietnamie.

Nikt z nas w życiu nie był w tak wielkim tłumie.

Bill Zimmerman, aktywista antywojenny I gdy czoło marszu kierowało się już

w stronę budynku ONZ,

tył nie wyszedł jeszcze nawet z Central Parku.

Tak dużo nas było.

Nie wszyscy byli studentami.

Przez co uznaliśmy, że teraz może się udać.

Że istnieje droga do zakończenia tej wojny.

Zaprzestańcie bombardowań.

Pozwólcie nam uratować honor tego narodu.

Zakończcie bombardowania, zakończcie wojnę.

Pozwólcie ocalić życia Amerykanów i Wietnamczyków.

Wykonajcie niezwłoczny krok

w stronę rokowań pokojowych.

Zaprzestańcie bombardowań.

Ruch antywojenny rozrastał się.

Wzrastała zarówno jego liczebność jak i bojowość.

"Nie jesteśmy już zainteresowani ledwie protestowaniem przeciw wojnie",

stwierdził jeden z organizatorów, "Chcemy ją zakończyć"

Tymczasem część prezydenckiej administracji była przekonana,

że ruch antywojenny to komunistyczny spisek

reżyserowanym przez Moskwę.

Nie tylko FBI, ale również CIA, statutowo wykluczone

z wykonywania operacji na terenie USA,

rozpoczęły infiltrację ruchu, podsłuchiwanie liderów,

a nawet podburzanie do przemocy aby zniszczyć jego wizerunek.

Siebie spal a nie naszą flagę

W tamtym czasie ludzie którzy wspierali wojnę

chętnie posługiwali się hasłami: "Mój kraj na dobre i na złe",

"Ameryka, kochaj albo rzuć"

lub "lepszy martwy niż czerwony". Dzięki wam komuchy, pedzie, tchórze, dekownicy - Mao Tse Tung & Ho Chi Minh

Takie postawy wydawały nam się niedorzeczne.

Nie chcieliśmy żyć w kraju

który będziemy popierać bez względu na to, czy postępuje słusznie czy nie.

Chcieliśmy żyć w kraju

który postępuje słusznie.

A jeśli nasz kraj tak nie postępuje, trzeba to naprawić.

Mieliśmy więc bardzo różne rozumienie patriotyzmu.

Rozpoczęliśmy więc okres w którym dwie grupy Amerykanów,

obie przekonane o tym że postępują patriotycznie,

poszły ze sobą na wojnę.

Ponad 200 tys. sympatyków komunizmu w tym parku

próbowało dzisiaj rano spalić tę flagę,

ale im się nie udało.

Ujmę to w ten sposób:

za naszymi granicami funkcjonuje potężny mit,

mit którzy tworzy i w który wierzy Hanoi,

Richard Nixon, były wiceprezydent jest nim przekonanie, że USA są tak podzielone

że jeśli jeszcze trochę poczekają to wygrają w Waszyngtonie,

że w Stanach Zjednoczonych odniosą zwycięstwo

którego nasi wojownicy odmawiają im na polu walki.

Jak już wspomniałem,

po dokonaniu oceny strategii przeciwnika jest dla mnie oczywiste

że wierzy on w wykorzystanie naszej "pięty Achillesa".

Dwa tygodnie po protestach na Manhattanie,

gen. Westmoreland wystąpił przez obiema izbami parlamentu.

Był pierwszym generałem w historii USA przywołanym w tym celu przez prezydenta

wprost z pola walki.

Wsparci w ojczyźnie postanowieniem, pewnością, cierpliwością

determinacją i nieustającym wsparciem,

będziemy w stanie zwyciężyć komunistycznego agresora w Wietnamie.

Za kulisami

ani Westmoreland, ani administracja której służył

nie byli pewni zwycięstwa USA.

Westmoreland raportował przed prezydentem

że zgodnie z najnowszymi statystykami

"punkt równowagi" został w końcu przekroczony tej wiosny

poza sektorem wojskowym na północ od strefy zdemilitaryzowanej.

Jednak, ostrzegł, Stany Zjednoczone same

mają się w kwestii ludzi niewiele lepiej.

Jeśli otrzyma 200 tys. dodatkowych żołnierzy

oraz zgodę na wkroczenie do Laosu i Kambodży,

będzie w stanie odciąć szlak Ho Chi Minha

i zakończyć wojnę w 2 lata.

Jednak "gdy my dorzucimy oddziały" spytał Johnson,

"czy oni też ich nie dorzucą?"

"I kiedy to się skończy?"

Westmoreland nie umiał odpowiedzieć.

Zamiast tego wraz z Szefami Sztabów poprosił prezydenta

o zgodę na bombardowanie obszarów tuż pod chińską granicą,

oraz zaminowanie portów na północy

aby uniemożliwić sowieckiemu sojusznikowi dostawy z morza.

Tymczasem Robert McNamara, główny architekt

amerykańskiej strategii w Wietnamie,

stawał się coraz mniej pewny

jej szans na powodzenie.

podobnie jak nadzorowanych przez niego wniosków o więcej ludzi i kolejne bombardowania

wysuwanych ustawicznie przez wojsko.

Robert McNamara był jednym z gigantów Waszyngtonu.

Był ucieleśnieniem inteligencji i pewności siebie.

Jeśli istniał problem, musiała istnieć odpowiedź.

I to była jego słaba strona.

Zaskakujące jest to

Leslie Gelb, Pentagon że człowiek który zdawał się nigdy nie wątpić we własne słowa,

w rzeczywistości zaczynał głęboko wątpić w to co robił w Wietnamie.

Ale my o tym nie wiedzieliśmy.

W prywatnym memorandum dla prezydenta,

McNamara stwierdził że

"obraz największego światowego supermocarstwa"

"zabijającego lub raniącego tysiąc cywili tygodniowo"

"próbując wymusić uległość na małym zacofanym państwie"

"w przedmiocie będącym tematem gwałtownych dyskusji"

"nie wygląda najlepiej"

Nakłaniał prezydenta do ograniczenia, a nie podniesienia liczby żołnierzy.

i do ogłoszenia bezwarunkowego zakończenia wszelkich bombardowań

na północ od 20 równoleżnika.

"Wojna w Wietnamie osiąga samoczynny rozpęd"

"który musimy powstrzymać" napisał.

"Dramatyczny wzrost obecności amerykańskich żołnierzy"

"oraz ataków na południu, nie jest konieczny"

"i nie stanowi rozwiązania."

"Nieprzyjaciel może je przetrwać lub stawić im opór"

"wciągając nas bardziej"

"i ryzykując dalszą eskalacją konfliktu"

Johnson starał się to wypośrodkować.

Rozszerzył listę celów do bombardowania,

jednak odmówił zaminowania portów

i zgodził się wysłać Westmorelandowi

zaledwie 47 tys. dodatkowych żołnierzy.

Sprawiło to, że liczba amerykańskich żołnierzy w Wietnamie

miała przekroczyć pół miliona.

17 czerwca 1967 roku Robert McNamara wykonał telefon

do swojego asystenta ds. wojskowości, podpułkownika Roberta Garda.

Zadzwonił telefon i zapaliła się mała lampka

co oznaczało Sekretarza Obrony na linii.

Odebrałem mówiąc "Słucham, panie Sekretarzu?"

Robert Gard, Armia USA A pan McNamara powiedział:

"Bob, chcę dogłębnej analizy okoliczności

naszego zaangażowania w Wietnamie" i odłożył słuchawkę.

Leslie Gelb, 30-letni pracownik Bezpieczeństwa Międzynarodowego

w Departamencie Obrony,

został wyznaczony do nadzorowania ściśle tajnej analizy tego,

w jaki sposób podejmowano kluczowe decyzje dotyczące tej wojny

zaczynając od czasów administracji Trumana.

McNamara dał nam pełen dostęp do szafy w swoim gabinecie,

która sama był jak osobny pokój.

Trzymał tam wszystkie swoje prywatne dokumenty.

Wyjmowałem notatki

z których wiele pomagałem napisać.

Ale też i takie których nigdy wcześniej nie widziałem.

W tych notatkach możesz prześledzić bezpośrednią komunikację McNamary z prezydentem,

wszystkie jego wątpliwości.

To mnie zdumiało.

Sądziłem, że będziemy walczyć głównie z partyzantką.

Nie wiedziałem, że będziemy walczyć z chłopakami takimi jak my,

Matt Harrison, Armia USA że miałem gdzieś tam swojego odpowiednika

który dowodził plutonem strzelców, który wiedział co robi,

który był tak samo dobrze przygotowany do zabicia mnie, jak ja do zabicia jego.

Tego czerwca porucznik Matthew Harrison

dostał wreszcie przydział do 173 Brygady Powietrznodesantowej.

Elitarnej jednostki gotowej działać wszędzie gdzie zajdzie potrzeba.

Nazywali siebie "strażakami gen. Westmorelanda".

Przybycie Harrisona do Bien Hoa było jak zjazd klasowy.

Wraz z kilkoma innymi absolwentami West Point z rocznika 1966,

przydzielony został do 2 batalionu.

Byli tam także dwaj jego najbliżsi przyjaciele:

Donald Judd i Richard Hood.

Jako 22-latkowie w stopniu porucznika

naprawdę byliśmy idealistami i harcerzami.

Naprawdę uważałem, że posiadam szczególne kwalifikacje

do przewodzenia amerykańskim żołnierzom

i że nie ma niczego ważniejszego, od tego czym będę się zajmował.

Jednak gdy dołączyłem do 173 brygady,

pierwszego dnia ktoś pokazał mi

coś co wyglądało jak suszone morele nanizane na rzemień.

Okazało się, że były to zasuszone ludzkie uszy.

Rozumiałem wojnę od strony teoretycznej

Ale, rzecz jasna, nikt nie jest w stanie tego zrozumieć

dopóki się na niej nie znajdzie.

Harrison był dowódcą plutonu w kompanii Charlie.

Jego koledzy z West Point służyli w kompanii Alfa.

W ciągu kilku dni

przerzucono ich w sam środek Płaskowyżu Centralnego.

w okolice wioski Dak To, gdzie żołnierze Wietnamu Północnego

stwarzali zagrożenie dla amerykańskiego obozu sił specjalnych.

Wszystkich przetransportowano do stref lądowania

wyciętych na stromych zboczach porośniętej drzewami góry

nazywanej przez Amerykanów wzgórzem 1338.

od jej wysokości w metrach.

Dostali rozkaz zapolować na przeciwnika.

Szli przez dwa dni,

podążając dobrze utrzymanym leśnym szlakiem przeciwnika,

nieustannie wypatrując ukrytych pułapek i zasadzek.

Wieczorem 21 czerwca

Kompania Harrisona przygotowywała się do nocy,

podczas gdy jego przyjaciele z Alfy rozbijali obóz

ok 3 km na południe

wzdłuż tego samego stromego szlaku.

Nikt nie wiedział, że cały batalion północnowietnamski,

około 500 ludzi,

obozował po drugiej stronie linii grzbietowej.

zaledwie kilkaset metrów od nich.

O 6:58 następnego ranka

patrol kompanii Alfa natknął się na

drużynę nieprzyjaciela.

Amerykanie wycofali się

i z trudem zabezpieczali pozycję.

W ciągu kilku minut znaleźli się

pod nieustającym ostrzałem z AK-47.

Przeciwnik przeprowadzał atak za atakiem,

zbliżając się coraz bardziej.

Kompania Alfa wezwała wsparcie artylerii,

jednak gęste korony drzew blokowały widok.

Tu Alfa 6.

Paragon 6, odbiór.

Mamy tu niesamowicie duże siły

poruszające się teraz parowem

na zachód od nas.

Potrzebujemy nalotów.

Zorganizujcie coś dookoła tego wzgórza,

ale trzymajcie się zdala od grzbietu, odbiór.

Tu Paragon 6.

Macie duże siły idące do was z zachodu, odbiór.

Mamy duży ruch i ostrzał po naszej lewej.

Mamy tu kilku prawdziwych bohaterów i jestem z nich cholernie dumny.

Tylko pamiętajcie, że ci ludzie mają czarne berety

każdy z nich ma AK-47

i mają cholernie dużo amunicji, dwa razy więcej niż my.

Będziemy tam najszybciej jak damy radę, odbiór.

Doceniam.

Róbcie co w waszej mocy.

Około południa jednostka Harrisona dostała rozkaz ratowania

uwięzionej kompanii Alfa.

Teren był górzysty.

Nieśliśmy dwa ciała

i masę sprzętu inżynieryjnego.

I nie byliśmy w stanie zejść tych kilkuset metrów

gdzie rozgrywała się większa część ataków.

Zejście było strome i śliskie.

Żołnierze nieprzyjaciela,

teraz ustawieni po obu stronach szlaku

uniemożliwili Mattowi Harrisonowi i jego ludziom zejście do kompanii Alfa.

O zmierzchu strzały ustały

a oni okopali się na samym szczycie.

Robiąc co mogli, by zasnąć.

Leżeliśmy tam, nocą 22 czerwca,

słuchając wrzasków rannych na dole.

gdy Wietnamczycy chodzili dookoła i strzelali.

Do rana nieprzyjaciel rozpłynął się w powietrzu.

Harrison i jego pluton zakradli się w dół zbocza

i dotarli do tego co pozostało z kompanii Alfa.

Ze 137 ludzi, 76 leżało martwych wzdłuż szlaku.

43 otrzymało strzał w głowę z bliskiej odległości.

Niektórym odcięto uszy, wydłubano oczy,

odcięto serdeczne palce.

23 żołnierzy było rannych.

Harrison znalazł swoich kolegów, Donalda Judda i Richarda Hooda,

wśród poległych.

To było moje wprowadzenie do wojny.

To było moje przywitanie w Wietnamie.

Spędziliśmy resztę dnia wkładając ciała

do worków i zabierając je.

Śmierć jest nieodwracalna.

To było coś, o czym wiedziałem w teorii,

ale teraz zrozumiałem szczególnie,

gdy wkładałem ciała dwóch moich kolegów do worków.

Gości z którymi przez cztery lata chodziłem do szkoły.

Z którymi się przyjaźniłem, z którymi tydzień wcześniej

piliśmy piwo i przekomarzaliśmy się.

I ci goście teraz nie żyli.

Kompania Charlie znalazła

najwyżej dziewięć lub dziesięć ciał nieprzyjaciela.

Harrisonowi i jego ludziom rozkazano

poszukać ciał na pobliskim stoku.

Dowódcy zakładali, że zostali tam zabici przez amerykańską artylerię.

MACV potrzebował swojego bilansu ciał.

Nigdy ich nie znaleźliśmy i dzisiaj jestem przekonany

że ich tam po prostu nie było.

Sądzę, że 22 czerwca doznaliśmy ogromnych strat.

Przyznanie, że kompania strzelecka 173 brygady została zmieciona

przez żołnierzy Wietnamu Północnego, nie było czymś

na co gotowi byli nasi dowódcy.

Musieliśmy więc przekonać siebie i opinię publiczną

że straty które spowodowaliśmy u nieprzyjaciela

były równie bolesne,

jak te których sami doznaliśmy.

Pewien oficer powiedział reporterowi że zdziesiątkowana kompania strzelecka

zdołała zabić 475 żołnierzy nieprzyjaciela.

Gdy inny oficer zasugerował gen. Westmorelandowi

że liczba ta jest zbyt duża aby była wiarygodna,

odpowiedział: "Za późno. To już wyszło."

Kilka dni po tej bitwie

Westmoreland przyjechał aby przemówić

do nas, którzy myśleliśmy o sobie jako o jego drużynie.

Wskoczył na jeepa w świeżym ubraniu

i wyglądał jak dowódca w każdym calu.

Strzelił nam budującą mowę i powiedział, jaki jest dumny

jaką wspaniała robotę wykonaliśmy.

Do tego momentu miałem już więcej niż podejrzenie,

że to wszystko jest bajeczką, że Westmoreland nie ma racji.

Nie wiedziałem tylko czy ma tego świadomość

czy wierzył w to co mu powiedziano i w co łatwiej mu było uwierzyć.

Ale wtedy po raz pierwszy musiałem poradzić sobie z myślą,

że nasze dowództwo,

jest albo odrealnione, albo kłamie.

Pamiętam pewną przykrą rozmowę

jaką miała z moją ówczesną przyjaciółką.

Rozmowa zeszła na Wietnam.

Pamiętam jak patrzyła na mnie mówiąc:

Carol Crocker, Saratoga Springs, N. Jork "Mój tata mówi, że nie należy słuchać ludzi,

którzy stracili kogoś na wojnie"

"bo będą ją popierać, żeby usprawiedliwić śmierć bliskich"

Czułam się, jakby uderzyła mnie w brzuch.

Ale zrozumiałam, że będą się tworzyć różne frakcje

i nie będzie łatwo przez to przejść.

ludzie będą wyrażali swoje zdania, na temat śmierci mojego brata.

opinie które dla mnie nie będą miały nic wspólnego z jego śmiercią...

Tłumaczenie: kentmere / kentmere@protonmail.com

Poprawki błędów i synchro mile widziane.