Original subtitles

Nederlandse ondertitels: Rustroest.

Eind '69, begin '70...

waren Tony Visconti en ik op zoek naar een gitarist...

om nieuwe nummers mee op te nemen.

Mijn toenmalige drummer, John Cambridge...

was een warm pleitbezorger van ene Mick Ronson...

met wie hij een paar jaar eerder had gewerkt.

Tony en ik wilden hem graag horen spelen.

Dus John ging naar Noord-Engeland om met hem te praten.

Ik geloof dat hij Mick het plan voorlegde...

toen hij bezig was lijnen te krijten op een rugbyveld.

Mick zei dat hij het wilde proberen en kwam naar Londen.

Mick speeld live veel rauwer en spontaner...

dan wat hij op de plaat deed.

De energie en power knalden door de ruimte...

en hij toonde zich meteen de gitarist die het verschil kon maken.

Ik wil graag de gitarist van 'The Spiders from Mars' voorstellen.

Mick Ronson.

De jaren '60 boden mogelijkheden tot zelfexpressie...

die geen enkele generatie voor ons had gehad.

Tegelijkertijd was er een aantal mensen in Amerika...

zoals Allen Ginsberg, en die beweging aan de westkust...

die met hetzelfde bezig waren.

Het was revolutionair maar op een absoluut geweldloze manier.

En we zeiden altijd dat we de beste seks...

de beste drugs en de beste muziek hadden.

En het lijkt cool om stoned te worden en een trip te nemen...

Maar het wordt min of meer angemoedigd...

omdat je je op die manier het beste creatief kon uiten.

En dat was de instelling die in 1969 naar de buitenwijken trok.

Ik woonde in Dagenham toen ik David ontmoette...

en na een paar dagen trok hij bij me in.

Hij had alleen een rugzak en een 12-snarige Gibson.

Hij was de hele dag nummers aan het schrijven.

Alle songs van zijn tweede album...

zijn geschreven toen hij in mijn flat, in 24 Foxgrove Road woonde.

David trok bij me in en ja...

hij wist me al snel heel geraffineerd te verleiden.

Maar het was dan ook geen huurder/verhuurder overeenkomst.

We begonnen een folkclub in de 'Three Tuns' pub in Dagenham High Street.

Het werd een creatieve broedplaats, een beweging...

die destijds was ontstaan in Drury Lane in Londen.

'The Arts Laboratory' in Drury Lane was eigenlijk het voorbeeld...

een soort mix van media...

muziek, dans, poëzie, expressie.

Het had een enorme aantrekkingskracht...

op de jeugd in Zuid-Londen.

Ik deed Davids moeders haar, in Beckenham High Street, Evelyn Paget.

En dan had ze het over haar zoon, David.

Het was Mrs Jones.

Pas toen ze 'Space Oddity' noemde, spitste ik m'n oren.

Ik zei: 'Space Oddity? Hebben we het over David Bowie?'

'Ja', zei ze. 'Ik ben zijn moeder.'

Zo leerde ik zijn moeder kennen. En later nam ze Angie mee.

Ik was een paar dagen weggeweest en kwam weer thuis.

En bij het bed lag een schrijfbloc met daarin een soort begin van een song:

'Beautiful Angie'.

Angie Bowie was een erg luidruchtig Amerikaans meisje...

dat overduidelijk biseksueel was.

Ze was de drijvende kracht achter David Bowie...

tot aan de Hammersmith Odeon.

De eerste keer dat ik David zag...

wandelde hij door Beckenham High Street in een jurk...

en zijn vriendin zag eruit als een kerel.

Ze droeg mannenkleren en zware schoenen en ze had kort haar.

Ik heb altijd in de geweldige kelder van mijn ouders' flat gewoond.

En David kwam vaak langs in die grote woonruimte...

Het Paleis van Plezier zoals Lionel Bart het altijd noemde.

En Angie noemde het de Bunker.

Zodra Angie ten tonele verscheen, gingen ze op huizenjacht.

Ze vonden een huis, een stukje verder in de straat...

met de nogal pretentieuze naam Haddon Hall.

Het was een prachtig huis, met enorme, zes meter hoge, gebrandschilderde ramen.

Over de hele hoogte van de hal, niet één raam...

de hele gevel van gebrandschilderd glas, als een kerk.

Die enorme hal was een atrium, vol met...

bomen, struiken, het was prachtig.

Maar je moet weten dat er 18 katten rondliepen.

En die voelden zich er uitstekend thuis.

Dus het kostte ons twee weken en zo'n beetje tien liter bleek.

Hij creëerde een vreemd soort...

laat-hippie, oerpunk-achtig iets. Het was een maffe toestand in Haddon Hall.

Het was een soort Londense equivalent van Andy Warhol's 'The Factory'...

kun je stellen.

Een beetje zoals David het misschien in z'n hoofd had.

Ik zag het altijd als een set, het was één groot toneel.

Mick Ronson verscheen rond die tijd ten tonele.

Het begon met de drummer met wie ik in een band had gespeeld...

toen ik in Hull woonde.

Ik werkte als tuinman.

Ik liep achter een grasmaaier in de schooltuinen...

rond de rozenperken en zo.

En hij was een tijdje de drummer in een groep...

waarin ik speelde, die 'The Rats' heette.

Er waren een paar bands die zo heetten in het VK...

maar deze Rats kwamen uit Hull.

De leider was Benny Marshall en de band kende verschillende bezettingen...

waaronder met John Cambridge en Mick Ronson.

Toen ik 'The Rats' zag, dacht ik: wat een fantastische gitarist.

Ik heb 'm destijds niet ontmoet, ik zag alleen de band.

Maar 'The Rats' waren fantastisch, echt goed.

Er waren veel populaire bands...

maar 'The Rats' waren het populairst.

Maar dat spreekt voor zich, toch?

Mick had al voor de producer, Gus Dudgeon gespeeld...

en zo hoorden wij over hem.

En John Cambridge zei:

'Mick zat in mijn band, The Rats.'

Hij speelde in een andere band: 'Julia's Eyes'.

Ze hadden David Bowie bij een paar optredens begeleid.

Hij zei: 'Je moet kennismaken met David Bowie.'

'Je moet naar Londen komen...'

Maar het kwam als een volslagen verrassing dat hij tuinman was.

En geen muziek meer maakte.

Dus ik ging naar Londen en we zaten bij elkaar bij hem thuis.

Ik speelde een paar van mijn nummers op een 12-snarige gitaar...

en hij plugde z'n Gibson in.

En ook al stond het volume erg laag...

de energie en power knalden door de ruimte.

En hij toonde zich meteen de gitarist die het verschil kon maken.

We hadden twee dagen later een John Peel-show...

en die zouden we doen met John Cambridge, David en ik.

David speelde akoestische gitaar...

maar de songs hadden ook wat elektrische gitaar nodig.

We zaten in kleermakerszit op de grond wat te spelen.

Ik pakte mijn gitaar en speelde gewoon mee.

Toen hij z'n eerste noten speelde en het geluid uit zijn versterker kwam...

keken David en ik elkaar aan en deden zonder geluid: wow.

En hij zei: 'Ik heb vanavond een radioshow'...

'Wil je meedoen?'

En ik zei: 'Ja, dat is goed.'

Dus met een paar uur repeteren, deed Mick mee.

Ik wist niet goed wat ik moest doen...

dus ik bleef wat links van hem, zodat ik zijn handen kon zien.

En kon zien wat hij speelde.

Ik kende eigenlijk niet een van de nummers...

dus ik keek naar hem en speelde overal wat tussendoor.

Hij pikte de akkoordenschema's erg snel op...

en hij was in staat er vrijwel meteen omheen te improviseren.

De radioshow klonk best goed, ondanks de beperkte repetitietijd.

Gaan jullie optreden met deze man?

Ja, we gaan wat optredens doen, toch Michael?

Michael weet het niet echt, hij is net aangekomen uit Hull.

Ik heb hem pas twee dagen geleden voor het eerst ontmoet.

Via John, de drummer, die eerder met hem heeft gewerkt.

Juist, maar zijn jullie van plan te gaan touren?

Ja, binnenkort.

Iedereen leek het wel te bevallen.

En hij zei: 'Waarom haal je je spullen niet op in Hull...

en kom weer terug hierheen?'

We gingen naar Hull, naar het huis van Mrs Ronson.

Ronno kwam van achter het huis, in een overhemd...

met lichtblauwe en witte strepen...

gesteven kraag en opgerolde manchetten.

Hij zag ons niet en liep naar zijn moeder...

pakte haar om haar middel en gaf haar een zoen op allebei te wangen.

En zei: 'Nou, ik ga ervandoor, mam.' En zij zei: 'Nee.'

'David en Angie zijn hier en ze willen met je praten.'

Hij zei: 'Ik zou naar ze toe gaan.' En hij gaf David een hand.

Het klikte meteen. Of het zo moest zijn.

Hij mocht hem graag en vroeg hem bij ons in te trekken.

Als je de oprit opliep, had je twee grote pilaren...

en een trap van negen treden naar de voordeur.

Bij binnenkomst, zag je recht voor je een enorme wenteltrap.

Die leidde naar boven, naar een balkon. Een erg hoog plafond.

En aan weerszijden waren verschillende kamers.

Die kamers waren enorm. Het was echt een landhuis.

En erg goedkoop ook. David betaalde maar £7 huur per maand.

Ik had nog nooit zulke grote kamers gezien.

Ik ben opgegroeid in een rijtjeshuis.

Een erg kleine rijtjeswoning, zonder elektriciteit boven.

We gingen in bad in een zinken teil die werd gevuld met een ketel.

Ze woonden dus in Haddon Hall.

Ik ging er 's zondags heen naar David en Angie.

David was songs aan het schrijven, Angie regelde voor iedereen wat te eten.

De eerste aanzet tot 'The Spiders from Mars' was er.

Ze sliepen op matrassen op het balkon.

Toen ontmoette ik voor het eerst Mick Ronson.

Die ik sindsdien altijd Ronno noemde.

Ik kan het niet uitstaan als ze hem Mick noemen.

Want ik ken wel vijf Micks, maar er is maar één Ronno.

Beneden was een heel kleine wijnkelder.

Tony Visconti had daar de muren behangen met schuimrubber en eierdozen.

Om het geluidsdicht te maken.

Dat moest de oefenruimte worden.

We hebben er maar een paar keer geoefend.

Of je in een kerker zat.

Bij het afronden van het 'Space Oddity' album, was hij ook bij het afmixen.

Toen waren er nog geen computers en de tape maakte best veel lawaai.

Dus Mick en David, John Cambridge en ik zaten op onze knieën voor het mengpaneel...

het volume bij te stellen en op de aan- en uitknoppen te rammen...

want tape was gewoon afgrijselijk in die tijd.

Ja, een leuke herinnering. Dus Mick deed echt mee aan de afronding van dat album...

hoewel hij maar op één nummer meespeelde, 'Wild Eyed Boy From Freecloud'.

We noemden de band, 'Hype'.

We hebben een paar keer live gespeeld. Ik was gekleed als gangster.

Tony Visconti als een soort Batman met een cape.

De ironie wil dat we kostuums hadden voor John, Mick en mij...

Maar toen David aan de beurt was, was het geld op.

Dus David trok aan het kortste eind.

We speelden in 'The Roundhouse' en ik kan totaal niet tegen wiet of zo.

Er was iemand die me een haal van z'n joint aanbood.

En ik dacht: Ach, vooruit, een paar trekjes dan.

Man, wat was ik stoned.

Ik weet niet eens meer dat ik het podium ben opgegaan en heb gespeeld.

Wat ik niet wist, was dat Mick een geschoold pianist was.

En hij had als kind vioolles gehad.

Dus hij beheerste twee andere belangrijke instrumenten.

En hij zag dat ik een arrangement had uitgeschreven...

voor iets op 'The Man Who Sold The World'.

Mick keek mee over mijn schouder en zei:

'Kun je mij dat ook leren?' Want hij kon muziek lezen en schrijven.

Maar hij wist niet hoe je een arrangement uitschreef voor een stel muzikanten.

Je moet alle partijen onder elkaar zetten...

en aan de hand daarvan moet je alle individuele partituren schrijven.

Dat heb ik hem uitgelegd.

Ik zag hem aan het werk met Tony Visconti.

En ik zei: 'Je wilt een partituur leren schrijven, hè?'

'Ja', zei hij. Ik zei:

'We hebben geen optredens de komende tijd.'

'Waarom ga je geen muziek studeren in Hull?'

'Dan hoeft niemand ooit nog arrangementen voor je uit te schrijven...

want jij bedenkt de symfonieën en orkestraties.'

Twee weken later was ie weg.

En Mick kwam terug en hij kon alles orkestreren...

en er een partituur voor schrijven en hij was nog geen jaar weggeweest.

Er werd gefluisterd dat hij een groter aandeel had...

in 'The Man Who Sold The World' dan David.

Toen we bezig waren met 'The Man Who Sold The World'...

keek Mick altijd mee over mijn schouder en vroeg waarom ik bepaalde dingen deed.

Hij was geïnteresseerd in alle mogelijkheden die er waren..

en in alle verschillende instellingen.

Hij was veel meer dan een sologitarist en dat wist ik.

We hadden 'The Man Who Sold The World' gedaan.

Het was een nogal donker-klinkend album voor die tijd.

Het klonk als niets anders.

De platenmaatschappij geloofde niet in ons.

Door dat gebrek aan enthousiasme, vond David Bowie...

dat hij een manager nodig had om hem echt te lanceren.

Ik had een platenproductiemaatschappij.

Mijn expertise was het afsluiten van platendeals.

Lawrence Myers had me gevraagd of ik hem en zijn nieuwe partner...

Tony Defries, wilde helpen...

bij de ontwikkeling van nieuwe artiesten.

Mick, en toen inmiddels ook Woody Woodmansey, gingen terug naar Hull.

Ze hadden er genoeg van, er was geen geld en ze hadden honger.

Ja, er waren erg veel problemen.

David was geboekt voor een optreden in de buurt van Birmingham.

Hij reed erheen in zijn Jaguar.

Woody en Mick werden in een taxi gepropt met alle apparatuur.

Op de M1 bij kun je de afslag nemen naar Birmingham...

of verder naar het noorden rijden en ze zeiden tegen de chauffeur:

'Rij rechtdoor, we gaan naar huis.'

Dus David kwam bij het optreden zonder band en moest het solo doen.

Ik ging terug naar Hull.

'The Rats' kwamen weer bij elkaar...

en we deden een paar optredens.

Dat duurde zo'n vijf maanden...

en mijn vader bleef maar zeggen: 'Waarom zoek je geen baan?'

Dat wilde ik niet.

Ik wilde niet in dezelfde stad blijven waar ik was opgegroeid.

Ik wilde leven en er iets van maken.

Ik heb altijd iets van mijn leven willen maken.

Het was nou niet zo dat Ronno en The Rats een overweldigend succes waren.

En bovendien was hij in Hull.

Dat was niet bepaald de poort naar sterrendom.

Niet om lullig te doen over Hull...

maar het staat niet echt bekend om z'n enorme aantallen goede muzikanten.

Met uitzondering van Mick en The Spiders.

Het is niet zo dat als je in Italië bent, dat je hoort: 'O, ja...

Hull, het prachtige Hull...' Dat gaat niet gebeuren.

En toen belde David en zei dat hij een nieuwe manager had...

Tony Defries. 'Je moet morgen komen.'

Ik was toch al een beetje moedeloos...

dus ik ging als een speer richting trein.

Terug naar Londen...

rechtstreeks naar een kleine demostudio.

En David liet nieuwe nummers horen en was helemaal opgewonden.

Hij bruiste van de ideeën...

en Tony Defries had grootse plannen...

'We gaan dit doen, dit en dit, en dan dit.'

Het was allemaal erg spannend.

Tony verloor z'n belangstelling in zekere mate...

want er kwam een zekere Don Hunter bij het team.

Don Hunter was de persoonlijk manager van Stevie Wonder.

Don zei dat hij bij Motown weg wilde.

En hij wilde hem binnenhalen.

Hij had Lawrence Myers en Tony Defries gesproken...

en hij had geprobeerd hun te interesseren...

om Stevie Wonders contract te verbreken.

Hij was minderjarig en blind...

had niemand die hem adviseerde en hij werd binnenkort 21.

Wij zouden het management overnemen op zijn 21e verjaardag.

Dat liep uit op een tragedie, omdat...

Stevie Wonders moeder werd ontvoerd.

Niemand mocht weten dat Stevie er was...

en de druk was enorm.

Tony zei: 'Nee, we gaan wel...' Ik zei: 'Doe wat je wilt.

Ik ga naar huis, het is voorbij.'

Hij kwam terug naar het VK...

zonder contract met Stevie Wonder.

En toen, zo'n drie maanden later...

een pagina-grote advertentie in Billboard magazine:

'Motown is het voor mij, Stevie Wonder.'

Defries kwam gedesillusioneerd terug uit Amerika...

omdat hij Stevie Wonder niet had kunnen tekenen.

'David heeft een hit, hij is mijn artiest. Juist.'

En pas vanaf dat ogenblik, richtte hij de volle aandacht op David Bowie.

Ik was eigenlijk een ouwe hippie en we startten Friars in juni '69.

We deden het voor de muziek, niet om geld te verdienen.

We organiseerden dingen voor Country Club en we deden Friars.

En nog wat andere dingen.

We hadden David voor het eerst in september '71.

We dachten: we proberen het gewoon. Het was niet uitverkocht.

Er kon 700 man in. En er was iets van 450, 500 man.

Hij kwam 's middags langs...

en hij droeg zo'n wijde Oxford Bags, en hij had erg lang haar.

Hij gaf 's avonds een fantastisch optreden.

Echt een magisch ogenblik.

Dat was de eerste keer dat ik Mick ontmoette.

Ja, het was een goed optreden en hij speelde veel van 'Hunky Dory'.

Het was de eerste kennismaking met 'Hunky Dory'.

Want de plaat was nog niet uitgebracht.

Ik leerde Bowie kennen via Gus Dudgeon.

Gus produceerde hem en ik speelde op...

'Memory Of A Free Festival' en nog een paar andere nummers.

David belde me zelf en vroeg of ik naar zijn huis in Beckenham wilde komen.

Daar woonde hij toen.

Ik woonde in een klein huisje in Harrow.

Mijn hele huis paste in zijn hal.

Ik was met stomheid geslagen...

We gingen naarbinnen en daar waren de jongens uit Hull...

zoals ik ze aanvankelijk liefdevol noemde, Woody en Trevor.

En daar zag ik Mick voor het eerst.

David zei: 'Ik wil een aantal nummers, echt gebouwd op piano.'

Er wordt wel gezegd dat het een folkplaat zou zijn, maar dat is complete onzin.

Het is akoestische glam.

We kwamen terecht in Trident Studio's...

en daar leerde ik Mick pas echt goed kennen.

Mick heeft wel al die prachtige strijkarrangementen voor Bowie gemaakt.

Hij nam duidelijk de leiding bij die plaat...

en werd samen met Ken Scott de producer.

Ik heb een paar...

stiekem opgenomen tapes van de sessies met Rick Wakeman...

en je hoort voortdurend Ronson: 'Nee, je doet 't niet goed.'

Ik wist gevoelsmatig wat Mick ging spelen.

En ik denk dat als hij hier vandaag zou zijn en je zou het hem vragen...

durf ik te wedden dat hij zou zeggen dat hij aanvoelde wat ik ging spelen.

Hij bedacht dat strijkarrangement.

Het allereerste dat hij ooit maakte voor 'Life on Mars'... Ongelooflijk.

Hoe bedenk je zoiets goeds?

En je moet bedenken...

Ze woonden in Haddon Hall, ze hadden geen cent te makken.

Ze hadden niets. Dus alles moest op een koopje.

Om zo'n strijkarrangement te maken, dat zo op een Sinatraplaat had gekund...

geproduceerd door een of andere hoge pief in New York, was fenomenaal.

Het was een fantastisch klinkende plaat.

Als je daar bent...

zou je verwachten dat je teruggaat naar...

Maar David doet iets geks.

Voor de kenners, dat is een As mineur akkoord.

maar in plaats daarvan doet hij een E mineur...

En dan gaat hij zo over de chromatische toonladder...

Het werkt fantastisch, maar het is bizar. Dus je doet...

Ik noem dat altijd filmisch.

Hij dacht...

Ik ben ervan overtuigd dat David in beelden dacht.

Want je kunt van vrijwel al zijn nummers een film maken.

Vreemde tekst over Micky Mouse en koeien en Norfolk Broads...

Dat vond ik wel oké, want hier was een kunstenaar aan het werk.

Een beetje apart, geen 'Cum on Feel the Noize'.

Ze waren redelijk succesvol.

Het was geen ongelooflijk succes.

Maar hij wel, want hij had nu zijn verschillende personages ontdekt.

We waren aan het repeteren voor 'Pork'...

Lee Childers, de stagemanager...

en rockfotograaf kende David Bowie.

Er stond een artikeltje over hem in Rolling Stone...

als de man in de jurk.

Dus Cherry, Lee en ik hadden zeker van hem gehoord...

als die vent die was getrouwd en een kind had, maar een jurk droeg.

Wij moesten hem per se zien.

We waren helemaal opgedirkt want wij waren de Warholmensen.

We hadden net de stad onveilig gemaakt met veel publiciteit...

en we kwamen vol zelfvertrouwen binnen en stelden ons voor aan Angie.

En ze zei: 'O, dit zal David geweldig vinden, bla-bla-bla.'

We hadden gezegd dat we de Warholcast van 'Pork' waren.

Hij was erg onder de indruk van 'The Factory'.

Van hoe Warhol 'The Factory' zag.

David en ik gingen naar Andy Warhols appartement.

Hij kwam de kamer binnen, zette de tape van 'Hunky Dory' op...

en ging weer weg.

En hij kwam weer terug toen hij afgelopen was.

Ik weet 't niet, het was eigenlijk...

Het was best raar.

Je zet iemands muziek op en dan ga je weg.

David wilde weten wat hij van het nummer 'Andy Warhol' vond...

Warhol vond het helemaal niks.

Dus ik vermaakte me maar gewoon met m'n wijntje...

kaas en toastjes en zo.

Het volgende project was 'Ziggy Stardust'.

Veel zwaardere, versterkte muziek.

Micks invloed was cruciaal.

Hij had rockervaring. Hij had de live rockervaring...

met 'The Rats' en z'n andere bands.

Wat hij feitelijk deed, was David laten rocken.

Hij bracht alles samen.

Onder de paraplu van de elektrische gitaarsound.

Dat was 'Ziggy Stardust' voor mij. Veel meer een rockalbum.

Het was nooit: David Bowie op de voorgrond en de rest daarachter.

De helft van de tijd stond Mick met David vooraan, wat geweldig was om te zien.

Dat magische moment waar iedereen het over heeft:

6 of 12 juni 1972, 'Top of the Pops'.

Hij zong het refrein van 'Star Man'met Bowie.

En Bowie sloeg z'n arm om hem heen en de wereld hield de adem in.

Het was zoiets simpels, hij sloeg z'n arm om een vriend.

maar mensen maakten zich er druk om, door de verwijzing naar homoseksualiteit.

En de andere keer was natuurlijk...

Wat algemeen bekend is als het gitaar-fellatioshot.

Ik ging naar de zijkant van het podium...

om een ander perspectief te krijgen.

En daar stond David aan Micks gitaar te knabbelen.

Hij zei dat Mick z'n gitaar zo heen en weer zwaaide...

dat hij flink door de knieën moest om erin te bijten.

Bingo, een seksact op het podium.

Maar het probleem was dat het niet geplaatst kon worden.

De 'Melody Maker' had geen plaats.

Ze besloten een pagina te kopen.

En zo bereikte het belangrijke plaatsen in Amerika.

We deden een paar shows. En bij één optreden...

droegen David en ik allebei een jurk.

Nee, niemand wilde hem een jurk aantrekken. Dat is gelul.

Absoluut gelul. David deelde niets met anderen.

Mick kon zich prima zelf redden.

Hij had niet veel nodig in het leven.

Zijn sigaretten, z'n gitaar en een paar knappe schoenen, meer niet.

Ik ken geen tweede persoon die met zo weinig genoegen nam.

Ik heb hem overgehaald. Ik zei: 'Lieve help...

Je hebt koeienwimpers, doe er mascara op en zeur niet.'

'O, als je het zo stelt, is het wat anders.'

'Is het zo goed?' Ik zei: 'Ja, nu kan ik je ogen zien.'

'Is dat nou zo erg? Ik vroeg niet of je lipstick op wilde.'

De keer daarna had ie lipstick op.

Zo van: dat durf ik heus wel.

Angela was echt extravagant.

Ze hield zich altijd bezig met hoe het eruit zag.

Ik ben gek op Angie.

Ze is een beetje raar...

Ze is bijna overenthousiast. Zo van...

Nogal springerig en dan dacht ik weleens: Hmm...

Het was belangrijk. Het moest theater zijn.

Reizend theater, rock and roll, die opwinding.

Angela had een keer 'Star Trek' gekeken.

Ze zei: 'Wow, dat soort laarzen zouden jullie ook moeten hebben.'

Zo ontstond 'Ziggy Stardust'.

Het was nadat we de film 'A Clockwork Orange' hadden gezien.

Ik kende Mick een beetje, maar...

ik kende Woody Woodmansey en Trevor erg goed...

van toen we samenwerkten in 'The Cybernauts'.

De verhalen die zij ons vertelden over: 'Dat ga ik dus echt niet dragen'...

en dat soort dingen, waren hilarisch.

Het waren jongens uit Hull.

'We beginnen een rock and rollband', met veel nummers en zo.

En ik zei: 'Ja, te gek. Wil je zien wat we aandoen?'

'Tuurlijk.'

'Ik dacht het niet. Geen denken aan dat ik dat aandoe.'

Ik zei: 'Nee, geloof me, jullie zullen er fantastisch uitzien.'

'Ja, vast.'

Ik weet niet hoe het me is gelukt om ze om te praten.

Een paar avonden later; we hadden een paar shows gedaan...

en de meiden waren niet bij ze weg te slaan.

En plotseling ging het er in de kleedkamer totaal anders aan toe.

'Goed, wie heeft de rouge?'

'Hé, Trevor, ben je nou eens klaar met die mascara?'

We speelden een keer in een pub...

en de vrouwen in die pub... Als je het hebt over een rauw publiek...

En we moesten heel snel van het podium af...

want ze kwamen naar voren met hun stilettohakken...

en ze wilden ons gewoon een enorm pak slaag geven.

Toen hij vertelde aan 'Melody Maker' dat hij biseksueel was...

kwam dat best schokkend over.

Zoiets maakte je niet publiek.

Biseksualiteit was iets dat je voor jezelf hield.

De homogemeenschap in het VK was nog niet echt uit de kast.

Ik heb niet de ervaring met David dat hij homoseksueel was.

Ik heb dat nooit kunnen ontdekken.

Niet dat ik 't erg gevonden zou hebben als het wel zo was.

Bij mij was hij altijd behoorlijk heteroseksueel.

Het ging volgens mij meer om narcisme en aandacht trekken...

Ik geloof niet dat hij er erg mee zat. Zijn seksualiteit was erg flexibel.

Maar hij hield wél van de gayscene.

Ik denk dat hij van 'The Sombrero' hield, van het flamboyante van de queens.

Van de kleding, de buitenissigheid en de stijl.

'The Sombrero' was een koffiebar in Kensington High Street.

Twee avonden per week was het gay-night.

Ik was een avond uigenodigd en ik ontmoette David en Angie en Freddie.

En Mick Ronson was er.

En Mick ging naar het toilet en toen hij terugkwam, zei hij:

'O, ik zou niet kunnen zeggen wie homo is en wie niet.'

'Ik liep de heren wc binnen en daar waren mannen en vrouwen.'

'En dat was in allebei zo. Niemand wist precies wie waar was.'

David ontmoette Freddie Burretti in 'The Sombrero' in 1971.

Freddie was een erg opvallende jongeman.

Ze konden het enorm goed vinden.

David voelde zich aangetrokken tot Freddie. Daarover bestaat geen twijfel.

David wilde een ster van Freddie maken.

Dus flansten ze wat in elkaar, dat 'Arnold Corns' werd genoemd...

En Freddie werd verondersteld te gaan zingen.

En ik denk dat Freddie dat heeft geprobeerd.

En David zong ook mee.

Dus wat je hoorde op de 'Arnold Corns' tapes, was eigenlijk David.

Freddie had moeten zingen, maar Freddie was geen zanger.

Freddie was kledingontwerper.

Freddie had geen greintje muzikaal gevoel...

maar hij hielp bij het creëren van die geweldige outfits.

David wilde hem overal bij betrekken...

zodat ie dan al zijn kleding voor hem kon maken.

Men realiseert zich niet welk risico hij nam.

Vooral na de hoes van 'The Man Who Sold The World'...

waarop hij een jurk aan had.

Als je als man in Texas in 1969 een jurk droeg...

kon je erop rekenen een reactie uit te lokken.

En dat is wat David deed.

David gaf een radio-interview...

en hij had die jurk aan in de studio. En daar ging het over.

En er dook iemand op met een geweer...

die had besloten flink door het lint te gaan.

En David maakte zich grote zorgen.

Dat beeld van hem, rennend over straat met z'n jurk opgetrokken...

Het veroorzaakte wel wat problemen en we werden uitgescholden en zo.

Ze reageerden het eigenlijk op mij af.

Ik was niet biseksueel of zo...

maar ze dachten: David Bowie is biseksueel...

waarom speelt die gast dan bij David Bowie?

Dan moet hij ook wel homo zijn.

We gingen met de bus uit de stad naar huis...

en een stel meiden begon:

'O, dat is jouw broer, toch. Die drummende nicht.

Zelfs dat klopte niet.

Ik dacht alleen maar: 'Ja, oké.'

Ik zei: 'Begrijp goed, de homogemeenschap krijgt veel steun van hetero's...

maar niet omdat ze homo zijn,snap je?'

'Het gaat om de vrijheid jezelf te zijn.'

'Niemand verwacht van je dat je homo wordt.'

Ik denk dat Mick ook een beetje de onschuldige jongen uit Hull speelde.

Hij wist dat dat charmant overkwam. Ik geloof niet dat hij echt zo bang was.

Als ik er al moeite mee had, duurde dat misschien drie, vier dagen.

Wat ik wel erg vond...

Ik had voor mijn ouders een auto gekocht, een witte Mini.

Iemand had zwarte verf over die witte Mini gegooid.

Het maakt me niet uit wat mensen over mij denken.

Maar wat wel uitmaakte, is wat ze mijn ouders aandeden.

Mick ging nooit zo ver, hij was altijd Mick.

Hij blondeerde z'n haar, hij deed op het podium wat er nodig was...

maar hij was altijd Mick.

Ik was al fan van 'Mott The Hoople', twee jaar voor ze bekend werden.

Ik was dus de enige op school...

die liep te stuiteren op het schoolplein toen 'Dudes' een hit werd.

'Wat heb je gezegd?'

David had aan dat nummer gewerkt met 'The Spiders'...

maar die bakten er niks van.

Dus wij kwamen precies op het goede moment.

En hij bood 'm ons aan in het kantoor van Defries in Regents Street.

De bassist van 'Mott the Hoople' belde David en zei:

'Ik ben werkloos. Zoek jij nog iemand?'

En hij zei: 'Hoezo, wat is er gebeurd?'

'De band is uit elkaar.' - 'Dat meen je niet.'

'Ga niet uit elkaar. Ik heb een paar goeie nummers. Ik schrijf wel wat voor jullie.'

David zat op de grond en speelde 'All the Young Dudes'.

Wij hadden iets van...

Het was niet gewoon 'Mott', het was 'Mott' en Bowie.

A: Ik kan het zingen. B: Het is fantastisch.

Waarom geeft ie dat aan ons?

Geen discussie nodig. We gingen met David de studio in...

twee avonden en en dat was 'Dudes'.

En dat nummer is de song van een generatie.

Ik heb altijd goed kunnen opschieten met Ian.

We zijn altijd goede vrienden geweest.

We werkten af en toe samen.

Ronson had een strijkarrangement gemaakt voor het 'All The Young Dudes' album...

voor het nummer 'Sea Diver'.

Hij had het hele arrangement al klaar. Ik maakte me best wel zorgen.

Gelukkig viel het in goede aarde en iedereen kon goed met Mick opschieten.

Dat zag ik voor het eerst... Mick was namelijk klassiek geschoold.

En Mick dirigeerde de hele boel.

En na afloop vroeg ik uiteraard: 'Wat krijg je van me?'

Hij zei: 'Twintig pond.'

Ik had tot dan nog nooit een gitarist meegemaakt...

die echt een eigen geluid had. En niet klonk als alle anderen.

Dat was het eerste dat me opviel bij Mick...

dat hij een eigen, herkenbare manier van spelen had.

Hij speelde met een half ingedrukt wah wah pedaal.

Zo kreeg hij een heel eigen geluid.

Ik drukte altijd het wah wah pedaal in en zette het op een bepaald geluid.

En zo liet ik het staan. En zo kreeg ik een wat...

hoornachtig geluid uit de versterker.

Erg in het middengebied.

Zo ontstond het gitaargeluid.

De rest was eigenlijk gewoon een kwestie van inpluggen.

Plug de gitaar in, geluid harder en...

En spelen. Iets als 'Jean Genie'...

is feitelijk gebaseerd op 'I'm a Man' van Muddy Waters...

en John Lee Hooker, dat soort riffs.

Ik ben al vele jaren van mening...

dat hij veel meer erkenning verdient voor die volkomen eigen stijl.

Bowie's geschiedenis is er een van een mengelmoes van invloeden...

zoals bij veel jonge artiesten. Het was nog geen echte rock.

Wanneer veranderde dat? Toen hij Mick tegenkwam.

Het geluid veranderde.

Alles werd anders toen hij Mick leerde kennen.

Bekijk die foto maar eens...

dat ze met z'n tweeën zitten te lunchen tijdens een treinreis.

Ze hebben iets exotisch.

Die blik die ze wisselen boven de boterklontjes...

en doperwten en waarschijnlijk gekookte aardappels.

Of ze net zijn geland. Moet je zien hoe ze eruit zien.

Maar er zit ook iets samenzweerderigs in.

We hadden twee albums uitgebracht...

en David besloot dat hij in Amerika wilde gaan wonen.

'Ik wil echt doorbreken in Amerika, en er blijven wonen zolang nodig is.

Ik vond dat een goede carrièrebeslissing.

Tony zei: 'We openen een kantoor in New York.'

En toen stelde ik voor dat hij naar New York ging...

om zijn eigen bedrijf op te zetten, wat 'MainMan' werd.

Ik sprak er met David over.

Ik zei: 'Dit is wat Tony wil. Is dat ook wat jij wilt?'

Hij zei: 'Ja, ik wil echt in Amerika gaan wonen.'

Hij bedankte me zeer en weg was ie.

Ze gingen begin september allemaal een week naar New York.

Dat was voor het tekenen bij RCA.

Ik had nauwe banden met RCA.

Ik sprak met hen en liet ze het materiaal horen.

Ik deed alles wat je normaliter doet om een artiest te promoten.

Tony vroeg me: 'Wanneer zou je bereid zijn je belangen op te geven?'

En ik zei: 'Als je me de komende drie jaar 500.000 pond geeft...

ben je van me af.' En ik dacht...

500.000 pond. Nooit van z'n lang zal zijn leven.

En 18 maanden later, kreeg ik een cheque toegestuurd.

Dat hadden ze slim aangepakt. Ze waren van mij af.

We kwamen terug in Engeland en we begonnen aan het 'Transformer' album.

Ik wist wie Lou Reed was. Ik haatte 'The Velvet Underground'.

Ik vond ze klote.

En toen hoorde ik 'Walk on the Wild Side'.

Ik wist niet dat Bowie dat had gedaan.

De enige reden dat ik het hoorde...

was omdat iemand bij Radio 1 het toegankelijk genoeg vond om te draaien...

omdat Bowie en Ronson het hadden geproduceerd.

Dat maakte hem mainstream.

Dat had hij nooit bereikt zonder Bowie's hulp.

Lou was geweldig om mee te werken. Dat was echt een goede ervaring.

Een fantastisch album om aan te werken.

Het probleem met Ronno was dat ik niets begreep van wat hij zei.

Hij had een Hull accent en moest alles vijf keer herhalen.

Mick vond het lastig te begrijpen wat Lou zei...

Lou vond het lastig om Mick te begrijpen...

en ergens in het midden vonden ze elkaar in de muziek.

Lou Reed was erg onder de indruk van Mick Ronsons inbreng.

Lou was zo relaxed.

Hij kwam de studio binnen, groette en ging zitten...

pakte z'n gitaar... Volledig ontstemd.

En dan: 'Ik ben zover.' Met een volledig ontstemde gitaar.

Dat leidde mij af en dan zei ik: 'Stem 'm een beetje.'

En dat keek Lou me aan en zei: 'Ja. oké.'

Het interesseerde hem niet echt of ie gestemd was of niet.

De eerste keer at ik een hasjkoekje.

Ik had een maand nodig om weer mezelf te worden.

Dat had niemand me verteld, ik wist 't niet.

Lou zei grappige dingen als: 'Kun je dat wat grauwer maken?'

En ik dacht: Waar heeft hij het in godsnaam over?

Ik denk dat hij dingen probeerde uit te leggen...

op een meer artistieke wijze of zo.

Dat ging me een beetje boven m'n pet.

Ronsons bijdrage aan 'Transformer'...

was zeer waarschijnlijk groter dan die van David.

David kon nog steeds niet goed overweg met studioapparatuur.

Michael was zeker nodig voor de arrangementen.

Mick was meer man van de praktijk, die voor het goede geluid zorgde...

de arrangementen maakte, het refrein verlengde...

voor de juiste gitaarsolo zorgde, de echo toevoegde.

Is dat niet prachtig? Wow.

Daar had hij veel meer mee van doen dan David.

Man, Ronson is goed. Wow.

Is dat alleen zo al, niet fantastisch?

Ik vind dat je met een goed arrangement geen zang nodig hebt.

Bij dat album, steeg Mick Ronson tot grote hoogten.

Tony reisde regelmatig naar New York City.

We hadden contact met Tony Defries...

en we gingen met hem naar platenmaatschappijen en gaven advies.

Elke keer dat hij naar New York kwam, belde hij me op.

We gingen samen wat eten.

Ik kon goed luisteren en Tony kon goed praten.

Ik kende veel dj's in New York.

We konden het goed vinden samen. We werkten aan onze relatie.

Tony had ook een boodschappenjongen nodig. Zo simpel was het.

'Zee, zou je...' Hij noemde me Zee, omdat we allebei Tony heetten.

'Kun je naar RCA gaan om de platen op te halen?'

'Kun je dit, kun je dat?'

Toen hij Bowie naar New York bracht in '72, huurde hij ons in.

Tony Zanetta werd directeur van MainMan en tourmanager.

Er was totaal geen organisatie.

Omdat ik vooral aan mezelf dacht, ging ik naar kantoor en zei:

'Kom op met die sleutels, bla-bla-bla.' Ik begon orde te scheppen...

zodat ik naar m'n kantoor kon, dank u zeer.

Ik werd zo'n beetje de roadmanager...

zonder te weten wat dat betekende.

Iedereen die te maken had met MainMan...

was een beetje geschift en raar. Dat trok Defries aan in het bedrijf.

Mensen kregen posities waar ze geen enkele ervaring mee hadden.

Dat had iets spannends. Ronno had ook nog nooit zoiets meegemaakt.

Ze vonden dat er een pianist nodig was voor de eerste Amerikaanse tour.

Daar was Mike Garson.

Tony Defries belde me en vertelde over Bowie.

Maar ik was een jazzmuzikant. Ik kende hem niet.

Het zei me niets.

Maar binnen een paar minuten wist ik dat hij het had.

Ik deed auditie bij Mick Ronson. Die ben ik veel respect verschuldigd.

Hij was een geweldige gitarist en een fantastisch arrangeur.

Toen ik auditie deed, liet hij me de akkoorden zien. Het stond in C.

En ik ging van C naar E mineur.

Dat was de auditie. Hij zei: 'Je bent aangenomen.'

Dus bij het... Hier zingt David.

Dus ik begon wat te spelen.

Ik deed... Even kijken.

Die eerste tour begon in september en eindigde in december.

In drie maanden tijd deden we maar 17 optredens.

De 'Ziggy tour' trapte af in Cleveland, Ohio.

Cleveland, Ohio is een goede stad voor rock 'n' roll.

De eerste dag gingen we per bus naar Cleveland.

Dat vonden we zo horen, we huurden die bus.

We verbleven in het Plaza Hotel, want dat was deel van Tony's filosofie.

'Als ster moet je je ook zo gedragen.'

Waar logeert een ster? Niet de Holiday Inn, het Plaza Hotel.

Voor het Plaza, pal naast de bus, was een fontein.

Er kwam een dakloze vrouw langs.

Ze ging naar de fontein...

liet haar broek zakken...

zakte door de hurken en ging zitten poepen in de fontein.

Dat was de 'Ziggy Stardust tour'.

We vertrokken daarna meteen naar Cleveland.

Ik vroeg Tony Defries: 'Tony, wat doet een roadmanager?'

Hij zei: 'O, Zee, zorg dat ze Cleveland vinden.'

We hebben 't gevonden.

De sfeer was geweldig. De band was geweldig.

Er werd fantastisch gespeeld. David was in zeldzame vorm.

We reisden kris kras door het land.

We bleven twee weken in Phoenix omdat er niet meer optredens waren.

Het eerstvolgende was in Miami.

Dat is niet bepaald een geweldige boekingsstrategie.

Zoals hij het had georganiseerd...

had rampzalig kunnen aflopen.

Omdat naar Amerika gaan met een paar optredens in de agenda...

en denken dat je er nog wel een paar aan toe kan voegen...

was niet hoe het in Amerika werkte.

In twee maanden in Amerika, deden we ongeveer tien optredens.

We deden een optreden en hadden tien dagen vrij tot het volgende.

Optreden, hoe klein het publiek ook was...

de mond tot mond reclame, was de beste marketing die je kon hebben.

En de optredens waren geweldig.

Dus het verspreidde zich.

De doorsnee mensen in New York en LA...

die snapten het. Die waren er enthousiast over.

Want we hadden ook Marc Bolan gehad...

die verenboa's droeg en make-up op had.

De deur stond dus op een kier voor iemand als David.

Ze hadden zich allemaal uitgedost.

Elk in een ander ontwerp, rood haar, zilver haar.

Suzi Fussey deed het haar.

En ze wisten dat ze een geweldig kapsel kregen, zoals niemand anders.

Het was erg professioneel.

Mick Ronson en David zagen er op het podium erg fascinerend uit.

Het is net als met 'The Rolling Stones'.

Het zouden niet 'The Stones' zijn zonder Keith Richards én Mick Jagger.

Of 'The Who' met Pete Townsend, Roger Daltrey.

Of 'The Beatles' zonder Lennon en McCartney.

Meestal gaat het bij die groepen om tweetallen.

David had mime en toneel gestudeerd, en hij was nogal pedant aanwezig.

Mick was het tegenovergestelde.

Hij had van die...

Van die stijlvolle bewegingen, snap je wat ik bedoel?

En ik ben meer een bouwvakker, dus...

Ik was meer mannelijk en hij meer vrouwelijk.

De kleding was prachtig.

Prachtige stof, prachtig gemaakt.

Ik denk dat ze niet veel shows nodig hadden...

om die outfits te omarmen en ze waren slim genoeg om dat door te hebben.

Maar in het begin was er vast meer weerstand waar ik geen weet van had.

Woody en Trevor hadden meer iets van: Lieve help.

Niet zo avontuurlijk als Mick.

We gingen met z'n allen naar een nachtclub en we trokken nogal wat bekijks.

David ging met zijn mannelijke achtergrondzanger innig staan te dansen...

alleen maar zodat iedereen het zou zien.

Zo gebruikte hij de hele homowereld om aandacht te trekken.

We speelden in het Nashville Coliseum, de Chicago Dome.

En daar was het niet uitverkocht.

Bij sommige was er maar 200 tot 500 man.

Maar het zorgde voor aandacht in de Engelse pers.

David verkocht de Radio City Music Hall uit.

De beelden daarvan haalden de voorpagina van de NME...

en Melody Maker en Disc en Music Echo enzovoorts.

David is een ster in Amerika.

Het was een gekkenhuis. Er stond een rij tot voorbij het blok.

Verbazingwekkend wat de pers kan doen.

Veel van de showbusiness en de muziekindustrie is schone schijn.

En Defries had dat al heel snel door. Je moet doen alsof.

Dus gaven ze geld uit dat er niet was. Ze gaven RCA geld uit.

We gaven zo'n vierhonderd en nog wat duizend dollar uit.

De inkomsten waren honderdduizend dollar.

Maar in december stond David op de cover van Rolling Stone magazine.

En dan wist je dat het zou lukken.

Er was ook een dj in Cleveland die erg op de hand van Bowie was.

We gingen naar Cleveland, en speelden voor 3.000 man.

Toen we in december weer naar Cleveland gingen, speelden we twee avonden...

in een andere zaal van die Music Hall voor 10.000 man.

Dus we gingen in drie maanden van 3.000 naar 20.000 man.

Voor 'Aladdin Sane' bleven we een tijdje in Amerika.

Iedereen zegt dat het 'Ziggy Stardust' in Amerika was.

En dat klopt wel. Want er zijn veel verwijzingen...

naar Amerikaanse mensen en steden.

Dingen die Bowie meemaakte tijdens de tour.

Geen plaat klonk zo als 'Ziggy' of 'Aladdin Sane'.

Dat kwam door Mick.

Hij was echt briljant in het goddelijk uitvoeren van wat ik bedoelde.

Als ik beschreef hoe ik een solo wilde in bepaalde nummers.

De solo in 'Time' is daar een perfect voorbeeld van.

Wat hij graag deed bij opnamen...

was het opbouwen van verschillende lagen.

Zodat er een breed geluidsspectrum ontstond.

En daaroverheen kon hij soleren.

De zang van David in 'Time'...

en het spel van Mick en zijn kwaliteit er geen 'kijk mij eens' van te maken...

was uiteindelijk allemaal gearrangeerd. En door wie?

Wie gaf mij aanwijzingen in de studio?

Wie zette z'n koptelefoon op?

Wie zei: 'Dat is in B mineur, Mike?' Dat was Mick Ronson.

Tijdens die eerste tour kreeg niemand betaald.

Alles werd betaald uit de lopende inkomsten.

Tony betaalde, als er geld was.

Hij betaalde je huur en stortte een bepaald bedrag op ieders rekening.

Net genoeg voor de meest basale kosten van levensonderhoud.

Woody, Trevor en Mick hadden bijvoorbeeld een flat.

Woody had een vrouw in Engeland.

Die kreeg iets belachelijks als 75 pond per maand.

Maar alles werd betaald.

Iemand had in New York gezegd hoeveel hij kreeg betaald.

Wat er werkelijk gebeurde, was dat ik in het vliegtuig naast Woody zat...

en die vroeg: 'Wat verdien jij?'

En ik zei: 'Ik schaam me best wel...

want het is veel minder dan jullie.

Maar ik zit er pas bij. Ik ben tevreden met $800 per week.'

Mike dacht dat ze allemaal een vermogen verdienden.

Hij dacht dat dit de rock and roll wereld van het grote geld was.

Hij trok wit weg. Ze kregen volgens mij 30 pond.

Ronno ging meteen met Defries praten.

Defries vertelde niks tegen David.

Dat deed hij pas een paar uur later.

Maar hij zei niet dat ze gewoon meer geld wilden.

Hij zei dat ze moeilijk aan het doen waren.

Defries was kwaad omdat ze bij hem waren komen klagen.

Dat was het begin van het einde van 'The Spiders'.

Ze gingen naar Dennis Katz, voormalig A&R man van RCA.

Die had nu een een eigen praktijk, gespecialiseerd in muziekzaken.

Ze wilden dat Denis namens hen een echt salaris eiste.

Defries en Bowie zagen dat als verraad.

Dat hele gedoe met Bowie was walgelijk.

Ik geloof dat hij die hele periode 40 pond per week kreeg.

Of je nou een plaat maakte, tv deed, interviews gaf...

dat maakte allemaal niks uit. Je kreeg 40 pond per week.

Terugkijkend, was het erg oneerlijk.

Mick had veel geld moeten verdienen.

Of een percentage of zo. Maar hij kreeg niets van dat alles.

Defries en David namen Mick apart...

nadat ik hem een beetje had gekalmeerd.

Hij was de sleutelfiguur en ze konden niet zonder hem.

Ik weet niet precies wat er is gebeurd.

Anders dan: 'Oké, Mick, we moeten de tour afmaken, dus kom op.'

Het kwam erop neer dat Mick dan een contract bij MainMan zou krijgen.

Het laatste deel van de tour in Engeland duurde zes weken.

We deden twee shows per avond.

En de allerlaatste in Hammersmith Odeon...

was zeer memorabel want dat was de laatste show in die bezetting.

Cherry Vanilla en ik kwamen binnen door de menigte.

Er werden veel foto's genomen en ik deelde veel handtekeningen uit.

Angie. - Schat, ik kom je succes wensen.

Ik ging hem backstage succes wensen. Het draaide uit op een verschrikking.

Ze geven steeds op me af en daardoor voel ik me vreselijk.

Jij bent maar een meisje. Wat weet jij nou over make-up.

Juist. Dat zeg ik ook altijd.

Ik was bij de jongens wezen kijken en die zagen er fantastisch uit.

Ze hadden er zin in, ze maakten me aan het lachen. We hadden een goed...

Weet je...

Ik zei: 'Ik ben er. Dat je dat weet.'

'Ik ga staan te schreeuwen om jullie aan te moedigen.'

Zij zeiden: 'Ja, ja, prima.'

En toen gingen ze op en het was een fantastische show.

Van alle shows van de tour, zal deze ons het langste bijblijven.

Want... het is niet alleen de laatste show van de tour...

maar het is de laatste show ooit. Bedankt.

Woody en Trevor waren echt verbijsterd.

Want de band hoorde het pas bij de toegift.

Tot David zei dat het de allerlaatste show was die we ooit zouden spelen.

Het publiek had iets van: Wat?

Het was of je de adem werd benomen. Iedereen had iets van...

Ik kon het niet geloven. Ik voelde precies hetzelfde.

Dat kan zo de boeken in.

Ik dacht: Geweldig, nu zitten we weer zonder werk.

Daar gaan we weer.

Ik werd enorm geraakt door dat alles.

We voelden ons allemaal een beetje 'Ziggy Stardust'...

en nu was het voor ons allemaal afgelopen.

Maar David was nog steeds David Bowie.

Tony Defries had nog steeds miljoenen dollars.

En de rest was werkloos. Wat moet ik nu?

Vorige week had ik mijn eigen vliegtickets en creditcard.

Nu weet ik het niet meer. Hoe moet ik de huur betalen?

Het was erg moeilijk. Je was ermee vereenzelvigd.

We speelden in Japan voor we naar Engeland gingen.

En in Japan werd besloten dat dat hele Ziggy-gedoe moest stoppen.

David belde naar mijn kamer en zei:

'Mick, kun je hiernaartoe komen?'

Hij zat op zijn bed...

en Tony zat aan de andere kant van het bed.

Ik zat in een stoel en toen hebben we het doorgesproken.

Hij zei: 'Kijk, Mick, ik denk dat we het zo willen doen.'

De enigen die echt van niks wisten, waren Trevor en Woody.

En dat vind ik echt gemeen.

Ik had die klote dingen van Trevor...

die grote bakkebaarden elke avond zilver gespoten.

Het waren mijn kindjes, snap je? Ik was gek op ze.

Ik heb nooit broers gehad.

Ze waren als broers voor me. Ik was gek op ze.

Platen zijn maar stukken plastic...

De wereldvrede is niet in het geding, het is maar...

Geweldig amusement, maar het blijft amusement.

Hij besloot 'Ziggy' met pensioen te sturen, nou en?

Het was bijna als toen 'The Beatles' uit elkaar gingen.

Maar The Beatles waren veel groter dan hen allemaal samen.

Wat ze vocaal presteerden, was zo ontzettend goed.

Het was dwaas geweest om te blijven touren met 'Ziggy'.

Want je werkt nergens naartoe, je ontwikkelt je niet...

er is geen groei, het dient geen doel.

Je bent alleen maar jezelf aan het herhalen.

Die periode leeft al jaren voort.

Omdat mensen er alleen aan kunnen terugdenken...

ze kunnen het niet meer meemaken.

En...

Destijds wilde ze er niet echt mee stoppen.

Omdat alles zo voor de wind leek te gaan.

Het liep hartstikke lekker, maar toch hadden we nog niet in Europa gespeeld.

We zijn nooit meer naar de Verenigde Staten teruggeweest.

Ronno ging door en Defries zou zijn manager worden.

Daarna gingen we naar Frankrijk om 'Pin Ups' op te nemen.

En het was bijna een soort kasteel.

Er was een kok aanwezig, dus wij konden ons alleen bezighouden met muziek.

Iedereen bleef in de buurt. Je ging naar je kamer...

kwam de volgende dag weer naar beneden en ging spelen.

Het was niet zo dat we na de laatste show een jaar hebben gewacht.

Het was er vrijwel direct achteraan.

De 'Pin Ups' sessies waren ontzettend leuk.

Voor een paar nummers sloten we de vleugel aan...

op een Leslie-speaker, Hammond Leslie.

Dan kreeg je dat roterende geluid. Dat was grappig.

Het ging allemaal zo ontspannen en makkelijk.

Het was niet zijn eigen muziek, hij hoefde niks te bewijzen.

Ik geloof dat toen de vonk oversloeg tussen Suzi en Mick.

Tot dan was Suzi als een oudere of jongere zus geweest.

Ze gingen erg nauw met elkaar om.

We zagen Mick en Suzi er stiekem tussenuit knijpen.

En dat was het begin.

Het was erg romantisch, een prachtige villa.

Net buiten Rome, heerlijk.

En van het een kwam het ander.

Tegen de tijd dat we Italië verlieten, hadden we wat samen.

Ik vind 'Pin Ups' een geweldig album. We speelden erg goed.

Lulu kwam naar Parijs...

om 'The Man Who Sold the World' op te nemen.

We namen het op tijdens dezelfde sessies.

Mike Garson speelde piano.

Mick Ronson, David en ik, iedereen zong.

Het was groot feest dat de hele nacht duurde.

Het was leuk. Erg leuk.

Toen 'Pin Ups' klaar was, zei Tony Defries:

'Waarom maak je niet zelf een album?'

Na de shock van het einde van 'Ziggy'...

deed David het een paar jaar kalm aan.

Dat had Mick ook moeten doen. In ieder geval een jaar.

Om te bedenken wat hij wilde gaan doen.

Maar de 'MainMan' machine draaide op volle toeren.

En ze zeiden: 'Nu is het jouw beurt, Mick, vooruit.'

Dus hij zette 'Slaughter' en die tour in elkaar.

Mick had de kostuums en een grote band.

Met achtergrondzangers en zo, maar...

hij klonk wel heel erg als David. Want hij was de helft van Davids sound.

De kritiek was dat het een Bowieconcert was zonder David.

Het publiek leek het te waarderen...

maar je kon zien dat het niet echt lekker ging.

Toen hij die show deed in 'The Rainbow', op advies van Defries...

had dat zijn grote coming-out als rockster moeten worden.

Mick was buitengewoon nerveus.

Hij was nog niet toe aan een podium als 'The Rainbow'.

Hij had nog opwarmtijd nodig.

Mick had plotseling al die verantwoordelijkheid op z'n schouders.

Hij had geen Mick Ronson aan z'n zijde...

die deed wat Mick had gedaan voor David. Het was alleen Mick.

Dus het was niet te vergelijken.

Hoe briljant Mick ook was...

Hij is niet echt een frontman.

We zaten allemaal een beetje in onze megalomane 'MainMan' fase.

'Er kan niks verkeerd gaan, want kijk eens wat we hebben gedaan.'

Kijk eens, we hebben een ster gecreëerd. Mick is de volgende.

Tony Defries kende maar één soort artiest.

Dat was een rockster naar het beeld van David Bowie.

Dat probeerde hij te doen met Mick en dat vond ik verkeerd.

Hij besefte niet dat Mick David nodig had om dat te laten werken.

Het was erg zwaar voor hem.

Hij begon veel te drinken. En het ging bergafwaarts.

Mick was gewoon geen frontman.

Defries zei: 'Jij wordt de volgende Bowie.' En Mick zei: 'Oké.'

Maar daar hield het wel mee op.

Was je teleurgesteld door de reacties op je eerste soloalbum, 'Slaughter', Mick?

Niet teleurgesteld. Want 'Slaughter' heeft het best goed gedaan.

Voor een eerste soloalbum.

Mick was waarschijnlijk beter af geweest...

als hij was gaan orkestreren en arrangeren, filmmuziek maken.

En dan later z'n eigen songs en albums maken.

Maar Defries zette hem zo onder druk: 'Jij bent de volgende rockster.'

En daar was hij niet klaar voor.

Hij besefte niet dat Mick David nodig had om dat te laten werken.

Hij was niet op z'n gemak als de centrale man.

Ik weet niet echt op welke opnamen ik meedoe.

Wat de bedoeling was van de 'Diamond Dogs' sessies, weet ik niet.

We gingen maar zo af en toe de studio in.

Niet echt met de intentie om een album te maken.

We namen gewoon wat losse tracks op.

Omdat ik bij veel van die sessies was...

weet ik dat alleen David en ik er waren.

Toen begon de verwijdering.

Hij nam te snel afstand van Mick.

En daardoor...

kreeg Mick niet de erkenning waarop hij recht had.

Voor zijn aandeel in de creatie van het geluid.

Zowel Tony Defries vanuit zakelijk oogpunt...

en David hadden allebei een houding van: Iedereen is vervangbaar.

Ik was met mijn dingen bezig en David met die van hem.

Hij had de hele band aan de kant gezet.

Ze hadden een erg korte carrière bij hem.

Ik werd gebeld...

door een helaas overleden, goede vriend, Michael Kamen.

Hij had de muziek gemaakt voor het Joffrey Ballet.

Daar was David en ze raakten aan de praat.

En David zei dat hij een gitarist zocht voor een tour.

Mick Ronson was gestopt met de band. Of hij iemand wist.

En Michael gaf hem mijn naam.

Ik ging op gesprek en kreeg de klus.

Het was een jonge kerel met een goed Keith Richardsachtig gevoel...

en met een vleugje Mick Ronson.

'Diamond Dogs' is voor mij gewoon een 'Spiders' album.

Ze speelden er alleen niet op mee.

Ronson speelde mee op die nummers in de 'Nineteen Eighty Floor Show'.

In 1973. Het album kwam een jaar later uit.

Hij deed er niet op mee, maar zo klonk het wel.

Daar was ik best kwaad over.

Dat hij de band, Ronno, Trevor en Woody niet had laten meedoen.

Dat bracht ik ter sprake.

Verwacht je dat ik net zo klink als... Moet ik Mick Ronson zijn?

Daar was ik heel open over.

Nee. Speel zoals jij speelt.

De 'Diamond Dogs' show kostte veel geld.

Het kostte veel geld om de show op te zetten, om ermee te touren.

Grote, onhandige decorstukken.

David besliste. Dan was je uitgepraat.

Einde verhaal.

Hij wilde per se dat 'Diamond Dogs' decor.

Defries was niet erg blij met de kosten.

Van 253.000 dollar, wat nu niet veel lijkt.

Maar omgerekend waren het miljoenen.

Dat veroorzaakte zeker frictie.

David gebruikte toen al drugs, omdat hij de spanning niet aankon.

Op gegeven ogenblik was z'n drugsgebruik enorm.

Van geen drugs, plotseling naar niet genoeg cocaïne in het universum.

Het begon steeds meer van alles in de weg te zitten.

En met hem omgaan, werd steeds moeilijker.

Dat was niet goed. Het waren de 'Diamond Dogs' shows in New York.

En...

Mick was er niet meer.

Mick deed erg veel.

Mick was niet alleen maar gitarist.

Hij arrangeerde strijkpartijen, hij arrangeerde nummers.

Daar heeft hij nooit krediet voor gekregen.

Voor mij heeft Mick Ronson die platen geproduceerd.

Wiens naam er ook op staat. Het was Mick en hij kreeg er geen krediet voor.

En...

hij is afgekocht.

Na zo veel te hebben bijgedragen aan de kwaliteit van de vroege Bowie LP's...

En na een, naar mijn mening zwaar onderschat soloalbum..

is onze gast van vanavond toegetreden tot 'Mott the Hoople'.

Ik heb het natuurlijk over Mick Ronson.

Ik kon het goed met hem vinden. Het was een prima kerel.

We zijn altijd goed bevriend geweest.

Hij was de voor de hand liggende vervanger voor Bender.

Buff kwam de volgende morgen naar Wembley...

'Doet ie het?' Ik zei: 'Ja, hij doet 't.'

Ik kijk ernaar uit om bij 'Mott the Hoople' aan de slag te gaan.

Ik ben de nieuwe gitarist dus ik moet de setlist nog leren.

Het eerste dat we deden, was een Europese tournee.

Maar er was sprake van enige wrijving.

Maar Mick is de aardigste persoon ter wereld. Ik begreep dat niet.

Wrijving tussen hem en de rest van de band.

Binnen de groep werkte het niet.

Het ging prima met Ian, maar het liep niet lekker.

Micks probleem was dat hij nog steeds onder contract stond bij Defries.

Mick had een contract met RCA, wij met Columbia.

Om op te scheppen, stuurde RCA bijvoorbeeld een limo. Hij stapte in.

Dat ze het daar nog steeds over hebben.

Maar voor het moreel was het misschien niet echt slim.

We waren moe en kleinigheden werden grote problemen.

Dat was een slecht voorteken. Dat was 't. We kappen ermee.

Tony en David hadden een erg hechte band.

Ze telefoneerden dagelijks uren met elkaar.

Alles werd gepland en alles werd overdacht.

Tony was de buffer tussen David en alle anderen.

David kon prima voor zichzelf opkomen, maar hij liet alles over aan Tony Defries.

Tony Defries nam hem alles uit handen.

Dana zei: 'Geen domme vragen stellen. Daar zijn secretaressen voor.'

We hadden allemaal een staf in New York. Dat was prachtig.

De communicatie verliep steeds stroever.

Die bereikte een dieptepunt tijdens de 'Diamond Dogs' tour.

Toen David en Defries uit elkaar gingen, was dat een opstand.

Defries had nog een contract voor tien jaar.

David had niet gewonnen.

Het ging bergafwaarts.

Tony Defries was in Amerika.

Mick was met Suzi in Londen.

En niemand bekommerde zich om hem.

Toen ik met Mick was, dacht ik dat ie een popster was.

Ik dacht dat we geld zat hadden.

Dat we in een prachtig huis in Hyde Park Gate zouden gaan wonen...

met negen kamers en dat we onze eigen kledingstylist hadden.

Je moet bedenken dat onze voorbeelden David en Angie waren.

Ik dacht dat we geld als vogeltjeszaad hadden.

Ik wist niet dat Mick maar 50 pond per week kreeg.

Mick was tuinman bij een school. Ik werkte op kantoor in Beckenham.

We hadden geen benul van royalties.

Of hoeveel geld je kon verdienen en hoeveel geld erin omging.

Mick en ik hadden geen idee. We hadden geen flauw benul.

Mick zei: 'We moeten een band formeren. Het is nu of nooit.'

Mick was een gevoelsmens. Hij zag het drama aankomen.

En dat kan muzikaal iets goeds opleveren.

En na een paar keer heen en weer bellen, begonnen we aan mijn eerste soloalbum.

Ik kende Paul Colby, de eigenaar van 'The Bitter End' in de Village.

We gingen naar 'The Bitter End' en we zaten er 's middags wat te drinken...

toen Bob Dylan binnenkwam met Bob Norris.

Dylan gaat aan de tafel naast ons zitten...

en speelt het hele 'Desire' album voor Bobby Norris.

Mick werd dronken.

En we werden eruitgezet. Tot drie keer aan toe.

Paul Colby... gooide ze eruit.

De laatste keer zei Mick:

'Als je me er nog één keer uitgooit, kom ik door het raam terug.'

Toen liet Colby hem met rust.

En hij bleef dus. Hij belde me een paar dagen later.

En zei dat hij bij Bob Dylan ging spelen.

En Mick hield helemaal niet van Bob Dylan. Dat vond ik nog het opmerkelijkste.

Mick vond dat hij klonk als Yogi Bear. Hij was zeker geen fan en ik ook niet.

Wij waren glamrockers.

Ik heb een tijdje met ze doorgebracht in de zomer van '77 in...

Woodstock.

Omdat hij betrokken raakte bij het 'Bearsville' platenlabel.

Ik ga een paar groepen scouten die ik wil produceren.

De komende maanden of zo. Ik heb zelf ook een aantal nummers die ik wil afmaken.

En ik ben bezig met een platencontract voor mijzelf.

Ik moet zeggen dat Mick toen niet zo lekker in z'n vel zat.

Omdat hij zelf ook voelde dat...

hij langzaam aan op een zijspoor was beland.

En dat hij de wind niet mee had.

Ik denk dat hij toen begon te beseffen...

dat hij niet echt had gekregen wat hij verdiende.

En daarna werd het erg zwaar voor ons. We hadden geen geld.

Ik raakte in verwachting in Woodstock.

En Mick had weer een band bij elkaar gezocht.

Hij had daar eigenlijk niks te zoeken.

We leefden van de hand in de tand.

Geld interesseerde hem echt niets. En dat zorgde voor heel veel ellende.

Maar hij was uitsluitend geïnteresseerd in muziek in al z'n aspecten.

Als hij kon samenwerken met een Mexicaanse heavy metal band...

In oost LA...

was hij er.

Omdat het anders en interessant was.

Ik had een band die 'Rich Kids' heette. We hadden net getekend bij EMI.

En...

we zochten een platenproducent.

We probeerden het met iemand van EMI. Dat werkte niet echt.

En we hielden kantoor in Marlborough.

Een keer ging de telefoon over en er was verder niemand.

Dus ik nam op. En die vent vroeg:

'Is Pete Waterman er?'

Ik zei: 'Nee, die is net weg.'

'Met wie spreek ik? Is dat Mick?'

'Mick Ronson toch? Want ik weet dat je vlakbij hem woont.'

Hij: 'Ja, met wie spreek ik?' Ik zei: 'Glen Matlock.'

'O ja, ik heb over je gehoord.'

Ik zei: 'We zoeken nog een producer voor een band die we net zijn begonnen.

Heb je interesse?' Hij zei: 'Ja, dat is goed.'

Ik zei: 'Waar ben je over een paar dagen?'

Hij zei: 'Ik kom wel langs.'

Wij zaten in Putney en ik zei: 'O, je komt op eigen gelegenheid?'

Hij zei: 'Ja, goed.' En dat deed ie.

En hij kwam langs, we gingen naar de pub en we konden het uitstekend vinden.

Hij reisde stad en land af op zoek naar werk.

Hij ging van de ene klus naar de andere, alleen maar voor het geld.

John Mellencamp was maar wat graag bereid om Mick credits te geven...

voor zijn aandeel in 'Jack and Diane'.

Voor hoe Mick die song onder handen nam...

Die fantastische riff bedacht en aan het nummer toevoegde.

Waarvan John Mellencamp steil achterover sloeg.

'Jack and Diane' zat al een hele tijd in zijn hoofd.

Toen Mick hem onder handen nam, werd het nummer één in Amerika.

En toen ging Mick in zee met Lisa Dalbello.

Maar, dat was wel toen hij eigenlijk...

de productie had moeten doen voor... Tina Turner.

Typisch iets voor Mick, hij zei tegen Tina: 'Je hebt een likdoorn op je teen.'

En Tina is een behoorlijk groot artiest...

en ze begon te lachen. En Mick zei: 'Ik heb er ook een.'

En toen gingen ze likdoorns op elkaar tenen zitten vergelijken .

En Tina was gek op 'm.

Ze wilde Mick, ze wilde dat hij de plaat ging doen.

En Mick weet het zo te versieren, dat hij dus niet die plaat produceerde.

Hij had als enige nog contact met David.

Ook tijdens die periode met Morrisey had hij contact met David

Ik had Mick al een tijd niet gezien.

En ik was erg verbaasd dat hij echt kwam opdagen.

Ik had net mijn gitaar laten beschilderen.

En hij slingerde 'm in het rond en deed er van alles mee...

Ik stond aan de zijkant van het podium en dacht: Lieve help.

Ik denk dat Mick mijn gezicht zag...

Later moesten we erom lachen, maar...

toen dacht ik : Wat spookt ie verdomme allemaal uit met mijn gitaar?

Hij ging weer met Ian werken.

En werken met Ian was fantastisch, maar het was tijdelijk.

In die laatste fase van zijn leven zag het er eigenlijk best rooskleurig uit.

Hij had een platendeal met Epic.

Het zag er erg goed uit.

Iemand sprak me aan: 'O, jij bent toch de zus van Mick Ronson?'

Ik zei: 'Ja.'

Die Morrisey wil weten waar hij uithangt, hij wil hem spreken.

Morrissey belde me en zei:

'Wie vragen we om het volgende album te produceren?'

Ik zei: 'Waarom vragen we Mick Ronson niet?'

En ik vertelde het een paar mensen en ik werd gebeld.

'Met Mark? Je spreekt met Michael Ronson.'

En ik dacht...

Ik probeerde niet te laten merken hoe enthousiast ik was.

Hij zei: 'Ik hoor dat je me wilt spreken over het produceren van Morrisey.'

Er gingen een paar dagen voorbij en Mick belde.

Ik zei: 'Morrisey vraagt of je vrijdag bij hem langs kan komen.'

Hij zei: 'Vrijdag kan ik niet. Dan moet ik oppassen bij mijn zus.'

En op dat ogenblik was Morrisey op het hoogtepunt van zijn populariteit.

'Denk je dat ze iemand anders kan laten babysitten?'

Zo is het contact tot standgekomen.

En heeft Mick het Morrisey album 'Your Arsenal' geproduceerd.

Morrissey was Micks laatste grote inkomstenbron.

Die hem in staat stelde, te leven zoals hij graag wilde.

Een comfortabel leven, eten waar hij zin in had.

Een lekker warm huis. Zonder Morrissey was dat lastig geworden.

Mijn vriendin, die röntgenoloog is, zei: 'Maggi, dat gaat niet goed.

Hij heeft veel pijn en dat is niet goed.

Ik vertrouw het niet.'

Ik zei: 'De bloedtest leek oké.'

'Zal ik een röntgenfoto laten maken?'

'Dat zou geweldig zijn.'

We gingen naar het ziekenhuis en er werd een röntgenfoto gemaakt.

En toen hij terugkwam... 'Ik moet een afspraak met de radioloog maken.'

Toen we hem zagen bij de Freddy Mercury herdenking...

had hij gewerkt aan 'Your Arsenal' van Morrisey en...

Hij was moe.

Het eerste wat hij deed toen hij in Wembley was...

was languit gaan liggen slapen op de bank.

Maar verder merkte je niet veel aan hem.

Hij moest het nummer 'Heroes' uitzoeken dat hij nooit had gespeeld.

Dat concert was een beetje mijn kindje.

Een van de eersten met wie ik sprak, was David Bowie.

En David zei: 'Natuurlijk doe ik mee.

Ik stel voor dat we Mick ook vragen.'

Ik zei: 'Dat zou fantastisch zijn.

Helemaal omdat je 'Heroes' wilt doen. Dat zou perfect zijn.

Mick zei: 'Ja, dat is goed.'

Hij vroeg de radioloog of ze meteen een scan kon maken.

En ze was zo aardig om ja te zeggen. Een schat van een vrouw.

Er werd een scan gemaakt.

En daarna nam ze mij apart in een kamer.

We waren er om negen uur...

en inmiddels was het tien uur, half elf.

Michael liep een beetje rond, wat bleekjes en hij had pijn.

En...

Ze nam me apart en zei:

Ik heb net z'n scans bekeken en er zijn drie tumoren te zien op zijn lever.

Het was ter nagedachtenis aan Freddy Mercury.

En iedereen had een fantastische tijd.

Roger Taylor, John Deacon, David Bowie...

Mick Ronson, Ian Hunter, Brian May, Phil en ik.

Het was geweldig. De meest opwindende drie minuten van mijn muzikale carrière.

Dat vond ik echt een mooi stukje van de show.

Met David en Mick.

Het was een soort afronding. Erg mooi.

En hij was erg goed in vorm.

Je zou niet hebben kunnen weten dat...

dat dit een terminaal zieke man was.

Ik werd dat weekend gebeld door Mr Morgan.

En die vertelde dat hij erg slecht nieuws had.

Het is leverkanker en je broer heeft nog hoogstens drie maanden te leven.

'Wat?' Ik kon het gewoon niet geloven.

Hij was zo belangrijk in mijn leven.

Ik wist niet wat ik hem moest zeggen.

Hij vertelde het zonder omhaal.

Typisch Mick.

'Hé, ik heb kanker.' - 'Wat?'

'Ja, en het is niet operabel.'

Hij overleefde daarna geen drie maanden, maar twintig maanden.

Maggi deed het geweldig, ze was echt stapelgek op haar broer.

Ze was er heel vaak om voor hem te zorgen.

Hij was gek op z'n zuster.

Zijn zus was alles voor hem.

Ik kwam twee weken op bezoek in Hester Street en we gingen uit...

en hij had er twee weken geen last van.

Zo was 't. De laatste avond gingen we bij Roger Taylor langs...

en het kwam terug.

Dat was erg leuk.

Met z'n allen eten aan de keukentafel.

Ik heb nog nooit zoveel mensen aan tafel gehad als die avond.

En dan te bedenken dat een paar dagen later...

Mick er niet meer was.

Ach, we hadden onze ups en downs.

Maar zodra ik wist...

dat hij...

ben ik niet meer van z'n zijde geweken.

Vanaf het ogenblik dat ik hoorde.

En toen begon hij aan 'Heaven and Hull'.

Ik werd gebeld door Ian die zei dat Mick me nodig had.

'Hij wil dat jij zingt op het album.'

En natuurlijk zei ik: 'Oké, hoe snel moet ik ja zeggen? Ja.'

Iedereen hielp mee. Omdat ze dat wilden, niet omdat het zo hoorde.

Gewoon omdat ze het wilden.

En we zongen samen op 'Don't Look Down'.

En hij was de producent.

Hij zat erbovenop: 'Nee. Je doet het niet goed.

Nog een keer, je kunt veel beter.'

Idioot gewoon.

Iedereen zette z'n beste beentje voor om die plaat te maken.

Dus ik val niet bij het begin al in... - Vergeet de eerste twee coupletten.

Ik zing twee coupletten.

Twee zang, een couplet solo en dan een couplet zang.

Hij zou meedoen op een Bowietrack.

Wat ik eraan wil toevoegen, is de solo.

En dan... - Ik weet niet waar je die wilt.

Waar je invalt.

Het was voor het eerst in bijna 20 jaar, dat we echt iets samen deden.

We hadden altijd wel min of meer contact gehouden.

Altijd als ik op tournee was, dook Mick wel ergens op.

En deed mee als gastspeler.

Ik vroeg hem om net als vroeger samen wat te doen en dat deed ie graag.

Hij kwam naar de studio en speelde zoals gewoonlijk een adembenemende solo.

Iedereen snapte hoe de zaken ervoor stonden...

toen we mensen moesten vragen om Mick te helpen.

Het was verschrikkelijk en vernederend om te zeggen:

'Mick heeft geen geld en...

hij is erg ziek en hij kan nergens terecht.

Jullie hebben een huis voor hem, maar we kunnen niks betalen.'

Hij was doodziek. Hij voelde zich misschien een uur per dag goed.

Door de morfine en zo. En dan belde hij iedereen.

'Hoe is 't met je?'

Niet hoe het met hem ging. Maar hoe het met jóu ging.

Hij deed één chemokuur.

En zei: 'Dat wordt nog eerder m'n dood dan dat andere.'

Toen begon hij met alternatieve geneeskunde.

En hij ging aan het werk met Morrisey.

In die periode werkte hij met Morrisey.

En hij wist dat weinig tijd had.

Ik geloof dat hij Morrisey dat ook heeft toevertrouwd.

Toen het steeds slechter ging, belde ik dat ik langs wilde komen.

En uiteindelijk stemde hij erin toe.

Dus ik ging naar hem toe. En toen overleed hij.

Ik was beneden thee aan het zetten. Zij was boven bij hem en...

En dat was dat.

Begin jaren '70 vergaarde ik met de band 'The Spiders from Mars', enige roem.

En de sologitarist van die band was Mick Ronson.

Helaas...

Tragisch genoeg... is hij overleden aan kanker.

Een paar dagen geleden.

En bij zijn overlijden wil ik opmerken dat...

van alle gitaristen uit die tijd...

Mick waarschijnlijk een van de meest invloedrijke en begaafde was.

En ik mis hem heel erg.

Nu wil ik twee mensen voorstellen die de award in ontvangst zullen nemen.

Zijn vrouw Suzi. En zijn enige dochter, Lisa.

Als ik mensen spreek die hem hebben gekend...

gaat het doorgaans niet over zijn gitaar- solo's of z'n kwaliteiten als producer.

Dan gaat het over wat een fatsoenlijk, grappig, gewoon mens hij was.

En voor iedereen, die van zijn muziek houdt...

of op een of andere wijze door hem is beïnvloed:

Mick rockt.

Dat is iets dat vaak ontbreekt.

Want er was sprake van een soort elektrische spanning.

Als twee mensen bij elkaar komen...

is er een soort onzichtbare energie.

Je kunt er niet de vinger op leggen. Je kunt niet omschrijven wat het is.

Maar het ontstaat dáár.

Je kunt het niet omschrijven, het is er gewoon.

Het klopt gewoon of het klopt niet.

En dit klopte gewoon.

Is er iets dat je zou kunnen spelen, als eerbetoon aan jullie relatie...

jullie tijd samen en jullie band?

Ik heb nog nooit een eerbetoon aan hem gebracht of iets voor hem geschreven.

En ik zou het een eer vinden dat ter plekke te doen.

Omdat we hem beiden hebben gekend.

En hij was echt mijn bondgenoot tijdens die tour.

Ik zal proberen iets te maken.

Dank je.

Denk jij...

dat we de David Bowie zoals we die kennen, hadden gehad...

zonder Mick Ronson?

Nee.

Was Bowie Bowie geweest zonder Mick Ronson?

Ik denk het niet. - Niet dezelfde David.

We hadden David gehad, maar niet dezelfde.

Mick was absoluut fundamenteel...

voor hoe het zich destijds ontwikkelde.

Ik moet zeggen dat Micks vroege werk met David...

essentieel was en tot mijn favorieten behoort.

Zonder twijfel.

Maar ik denk dat een talent als David er hoe dan ook wel was gekomen.

Dat was niet tegen te houden.

Hij was een soort baken.

Maar ik denk dat Mick in die tijd de perfecte aanvulling was.

Mick en de andere 'Spiders'...

lieten hem rocken, maakten hem een rockster.

Geen kleinkunsttheaterster, maar een rockster.

Ik weet dat hij muzikaal grote invloed had op David.

Er is geen twijfel mogelijk dat de kers op de taart...

als het om muzikaliteit gaat...

Ronson was.

Wat hij deed, was de dingen makkelijker maken voor David.

Je hebt iemand nodig die de versiering aanbrengt.

Ronno was de juiste man op de juiste tijd. - Micks bijdrage was...

Erg belangrijk.

Hij had een heerlijk lichaam, had succes bij de vrouwen...

en hij kon virtuoos gitaarspelen. Wat wil je nog meer...

Hij was een van de aardigste mensen die ik ken.

Zo'n aardige vent.

Vriendelijk, erg zachtaardig.

Hij was erg bescheiden.

Hij was een fantastisch arrangeur.

En...

Ik ging in die tijd veel met David om.

Hij zei altijd: 'Toen ik Mick Ronson tegenkwam...

had ik mijn Jeff Beck gevonden.'

'Ik heb mijn eigen Jeff Beck.'

Hij had een heel herkenbare manier van spelen.

Hij kon tegelijkertijd melodieus en rauw klinken.

Niet veel gitaristen kunnen dat.

Ik denk dat Mick niet wist hoe goed hij was.

Ik denk dat als hij had beseft hoe goed hij was...

Ik denk dat hij dacht dat als hij stennis schopte of wegging...

ze gewoon iemand anders namen.

Ik denk niet dat zich realiseerde hoe getalenteerd hij was.

Ik praatte veel met hem.

Ik was net gestopt met 'The Pistols' en bezig met 'The Rich Kids'.

En hij zei: 'Je kunt het maar één keer goed doen, je krijgt maar één kans.'

Toen dacht ik er niet zo bij na. Maar terugkijkend... Hij had gelijk.

Bij het creëren van de ster die David Bowie is...

was Mick een zeer belangrijke factor.

Het is verbazingwekkend dat 'The Spiders' maar zo'n 18 maanden hebben bestaan.

Maar voor mij is het zonneklaar dat de samenwerking...

met Woody, Trevor en Ronno een van de meest creatieve van die tijd was.

Het waren jongens uit Hull.

'We beginnen een rock and roll band, met veel nummers en zo.'

Ik zei: 'Ja, fantastisch. Wil je zien wat we aandoen?'

Ik was meer mannelijk en hij vrouwelijk.

Hij zag er absoluut goddelijk uit.

Met z'n gebruinde lichaam en zijn blonde haar.

Alle vrouwen wilden seks met Mick tijdens de tour.

Je kon hem zo heerlijk plagen, want hij zag er zo goed uit.

Doe dat shirt uit, dat is voor een surfer. We zijn in Amerika.

Hij kwam mij net zo vaak opzoeken als ik hem.

David zag eruit of hij van een andere planeet kwam.

En Mick was een godsgeschenk voor vrouwen, Een dodelijke combinatie.

Hij was een eenvoudige jongen uit Hull, die stapelgek op muziek was.

Ik beschouw Mick Ronson als een van de invloedrijkste rockmuzikanten...

Hij was alles voor me. Niet alleen mijn grote broer, maar ook mijn held.

Ik heb gezien dat hij een arrangement schreef op een pakje Playerssigaretten.

Het was zo'n prachtkerel.

Ik streek alle overhemden van de jongens door Ronno.

Mick wist eigenlijk helemaal niet wie Morrisey was.

Ik werd zo stoned. Zo stoned ben ik van mijn leven nog nooit geweest.

Ik begreep geen woord van Ronno. Hij had zo'n Hull-accent.

Hij moest alles vijf keer herhalen.

En zo begon de 'Ziggy Stardust' tour. We waren op weg naar Cleveland...

Hij wist hoe hij David beter kon maken.

En daardoor werd hij zelf ook beter.

Ik zei: O, zoveel komt er niet uit Hull.'

En hij zei: 'De enige twee goede dingen uit Hull, zijn vis en mijn zus.'

Ze wilden ons gewoon een enorm pak slaag geven.

Dat is typisch Ronson.

Juist, Tony. Dit is rock and roll. Ik zie het helemaal zitten.

De apparatuur helpt wel wat.

Maar vaker niet.

Je moet het van je eigen stijl en aanpak hebben.

Het zijn jouw vingers, hè.

Als Mick was blijven leven...

was hij een van de topproducers en arrangeurs geworden.

En hij was natuurlijk een van de grootste rockgitaristen gebleven.

Nederlandse ondertitels: Rustroest.