Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated:
1
00:00:02,600 --> 00:00:04,016
WOJNA DWÓCH RÓŻ
2
00:00:04,058 --> 00:00:05,475
←RYSZARD III”
WILLIAM SZEKSPIR
3
00:00:05,516 --> 00:00:07,808
POPRZEDNIO:
4
00:00:07,850 --> 00:00:10,725
Będę ją miał, ale nie zatrzymam jej długo.
5
00:00:10,766 --> 00:00:13,183
Twój brat Gloucester cię nienawidzi.
6
00:00:16,308 --> 00:00:21,433
Mój panie, twój syn, nasz król, nie żyje.
7
00:00:21,475 --> 00:00:22,766
Młody książę, twój syn...
8
00:00:22,808 --> 00:00:25,850
Wyślij po niego. Trzeba go koronować.
9
00:00:25,891 --> 00:00:29,683
Zamierzam usunąć chciwych władzy
krewnych królowej od osoby księcia.
10
00:00:29,725 --> 00:00:35,350
Edward, syn twój, umrze
w kwiecie wieku gwałtowną śmiercią.
11
00:00:35,391 --> 00:00:38,016
- Książę Edwardzie.
- Wasza wysokość.
12
00:00:50,766 --> 00:00:52,725
Dziś w Northampton mają przenocować,
13
00:00:52,766 --> 00:00:55,391
a jutro lub pojutrze tu stanąć.
14
00:00:55,433 --> 00:00:57,725
Serdecznie pragnę ujrzeć księcia Edwarda.
15
00:00:58,975 --> 00:01:01,558
Od czasu jak go widziałam,
musiał podróść znacznie.
16
00:01:01,600 --> 00:01:03,475
Mało podobno.
17
00:01:03,516 --> 00:01:07,141
O ile słyszałam, jego brat
prawie go przerósł.
18
00:01:07,183 --> 00:01:09,725
Tak, matko,
ale wolałbym, żeby tak nie było.
19
00:01:09,766 --> 00:01:12,683
Dlaczego, dobry kuzynie?
Dobrze to przecie iść w górę.
20
00:01:12,725 --> 00:01:16,308
Razu jednego, gdyśmy wieczerzali,
21
00:01:16,350 --> 00:01:20,391
napomknął o tym wuj Rivers,
że szybciej niż mój brat rosnę.
22
00:01:20,433 --> 00:01:22,141
←Tak”, rzekł stryj Ryszard,
23
00:01:22,183 --> 00:01:27,725
←Krzew, mały wonny szybko rośnie płonny”.
24
00:01:27,766 --> 00:01:30,183
Zaprawdę,
25
00:01:30,225 --> 00:01:33,641
owo przysłowie do niego wcale
nie może być zastosowane!
26
00:01:33,683 --> 00:01:36,433
On za lat młodych tak licho wyglądał,
27
00:01:36,475 --> 00:01:40,766
rósł tak leniwie i tak późno dorósł,
28
00:01:40,808 --> 00:01:42,683
że jeśli prawda, powinien być łaskawy.
29
00:01:42,725 --> 00:01:46,975
Niesforny chłopiec!
Milcz, za bystry jesteś.
30
00:01:50,683 --> 00:01:52,100
Jakież wieści?
31
00:01:52,141 --> 00:01:55,350
Takie, że mi z przykrością
przychodzi je podać.
32
00:01:55,391 --> 00:01:57,891
- Jak się ma młody książę?
- Zdrów jest, pani.
33
00:01:57,933 --> 00:01:59,975
Cóż się złego stało?
34
00:02:00,016 --> 00:02:04,266
Lord Rivers i lord Grey zostali
wysłani do Pomfret, jako więźniowie.
35
00:02:04,308 --> 00:02:05,516
Kto ich wysłał?
36
00:02:05,558 --> 00:02:07,808
Możni książęta Gloucester i Buckingham.
37
00:02:07,850 --> 00:02:11,683
- Za jaką winę?
- Wszystko, co wiem, już powiedziałam.
38
00:02:11,725 --> 00:02:15,808
Przeklęte, zmierzłe dni domowych niezgód,
39
00:02:15,850 --> 00:02:18,266
ileż was oko moje już widziało!
40
00:02:23,683 --> 00:02:25,391
Bądź zdrowa, córko.
41
00:02:25,433 --> 00:02:30,308
Pójdź, synu,
schronimy się na święte miejsce.
42
00:02:30,350 --> 00:02:32,058
Żegnam cię, pani.
43
00:02:34,850 --> 00:02:39,391
I ja pójdę z wami.
44
00:03:09,558 --> 00:03:11,808
Witaj nam, książę, w Londynie, twym domu.
45
00:03:13,141 --> 00:03:15,808
Witaj, bratanku, panie myśli moich.
46
00:03:19,183 --> 00:03:22,266
Trudy podróży zasępiły ci humor.
47
00:03:22,308 --> 00:03:26,600
Nie, stryju. Brak tu na moje
przyjęcie mych wujów.
48
00:03:27,891 --> 00:03:30,808
Gdzież moi wujowie Rivers i Grey?
49
00:03:32,433 --> 00:03:36,058
Ci wujowie,
których tu braknie, byli niebezpieczni.
50
00:03:36,100 --> 00:03:37,683
Słuchałeś ich miodowych słów, panie,
51
00:03:37,725 --> 00:03:40,475
a nie zwracałeś uwagi
na ich wewnętrzną truciznę.
52
00:03:41,891 --> 00:03:45,766
Niech cię Bóg od nich uchowa
i od podobnie fałszywych przyjaciół!
53
00:04:03,725 --> 00:04:06,808
Mości książę,
major Londynu idzie cię powitać.
54
00:04:08,433 --> 00:04:11,600
Niech Bóg błogosławi
Waszą Książęcą Mość w zdrowiu i radości!
55
00:04:11,641 --> 00:04:14,600
Dziękuję, mój majorze i wam wszystkim.
56
00:04:14,641 --> 00:04:16,016
Mój panie.
57
00:04:17,183 --> 00:04:19,266
Mój dobry lord Stanley.
58
00:04:20,850 --> 00:04:25,225
Królowa matka waszej książęcej mości oraz
twój brat w święte schronili się miejsce.
59
00:04:25,266 --> 00:04:27,725
Książę chętnie by tu był
dla powitania waszej wysokości,
60
00:04:27,766 --> 00:04:30,266
ale go matka gwałtem zatrzymała.
61
00:04:30,308 --> 00:04:35,391
Cóż to za dziki i dziwaczny
wybryk z jej strony?
62
00:04:35,433 --> 00:04:40,016
Zechciej, lordzie kardynale,
skłonić królową,
63
00:04:40,058 --> 00:04:43,100
aby bez odwłoki przysłała
księcia Yorku miłościwemu bratu.
64
00:04:43,141 --> 00:04:45,350
Gdyby odmówiła,
lordzie Hastingsie, pójdźcie z nim,
65
00:04:45,391 --> 00:04:48,641
aby go wyrwać z jej zazdrosnych objęć.
66
00:04:48,683 --> 00:04:54,933
Niech nas Pan Bóg broni
przywilej świętej naruszać ustroni!
67
00:04:56,558 --> 00:04:59,683
Za skrupulatnie i tradycyjnie
rzecz bierzesz.
68
00:05:01,641 --> 00:05:05,475
Krok taki nie byłby
zgwałceniem świętego miejsca,
69
00:05:05,516 --> 00:05:07,183
z którego zawsze może ten korzystać,
70
00:05:07,225 --> 00:05:09,141
co na to swymi czynami zasłużył
71
00:05:09,183 --> 00:05:12,766
i ma ten dowcip, że się doń ucieka.
72
00:05:12,808 --> 00:05:15,225
Słyszałem nieraz,
że się ludzie chronią do świątyń,
73
00:05:15,266 --> 00:05:18,933
ale żeby się do świątyń
dzieci chroniły, jeszcze nie słyszałem.
74
00:05:35,350 --> 00:05:41,016
Tym razem, książę, zamknąłeś mi usta.
75
00:05:42,600 --> 00:05:43,433
Idźmy, Hastings.
76
00:05:56,391 --> 00:05:59,475
Stryju Gloucester, racz mi powiedzieć,
gdy mój brat przyjdzie,
77
00:05:59,516 --> 00:06:02,141
gdzie przebywać będziemy aż do koronacji?
78
00:06:02,183 --> 00:06:03,433
Gdyby mi wolno było radzić,
79
00:06:03,475 --> 00:06:07,808
może by się Waszej Wysokości przez dzień
lub dwa dni podobało wypocząć w Tower.
80
00:06:07,850 --> 00:06:09,891
Potem byś się, panie,
przeniósł, gdzie zechcesz,
81
00:06:09,933 --> 00:06:13,850
gdzieby najstosowniej było
dla zdrowia i wytchnienia.
82
00:06:13,891 --> 00:06:16,891
Nie lubię Tower.
83
00:06:16,933 --> 00:06:19,808
Wszakże to Juliusz Cezar wzniósł tę wieżę?
84
00:06:19,850 --> 00:06:22,391
On był najpierwszym jej założycielem,
85
00:06:22,433 --> 00:06:25,225
ale dzisiejszą swoją postać winna
późniejszym czasom.
86
00:06:27,183 --> 00:06:31,183
Kto tyje przedwcześnie w rozum,
ten nie długo żyje.
87
00:06:46,641 --> 00:06:47,600
Bracie!
88
00:06:49,266 --> 00:06:52,475
Otóż i w porę książę Yorku nadchodzi.
89
00:06:52,516 --> 00:06:55,100
Ryszardzie Yorku, witaj, kochany bracie.
90
00:06:55,141 --> 00:06:58,725
Miłościwy panie,
tak winienem teraz cię nazywać.
91
00:06:58,766 --> 00:07:02,516
Jak nam się miewa nasz luby kuzyn York?
92
00:07:02,558 --> 00:07:04,850
Dziękuję, stryju.
93
00:07:04,891 --> 00:07:10,100
Mówiłeś mi kiedyś,
że nieprzydatny chwast szybko podrasta.
94
00:07:10,141 --> 00:07:13,808
To prawda, ale nie miałem
na myśli nic złego.
95
00:07:13,850 --> 00:07:17,641
Proszę cię, stryju, daj mi ten sztylet.
96
00:07:18,808 --> 00:07:23,058
Chcesz, bym ci oddał broń,
mój mały lordzie?
97
00:07:23,100 --> 00:07:25,683
Tak jest i moja podzięka
będzie taka, jak mię nazwałeś.
98
00:07:25,725 --> 00:07:27,350
- Jaki?
- Mały.
99
00:07:32,600 --> 00:07:35,891
Mój brat York zwykł się przekomarzać.
100
00:07:35,933 --> 00:07:38,683
Wasza cześć raczy go cierpliwie znosić.
101
00:07:38,725 --> 00:07:42,558
Chciałeś powiedzieć,
miłościwy bracie, nosić, nie znosić.
102
00:07:42,600 --> 00:07:45,808
Zaprawdę, stryjaszku,
brat mój żartuje sobie z Was i ze mnie.
103
00:07:45,891 --> 00:07:47,600
Ponieważ jestem tak mały jak małpa,
104
00:07:47,641 --> 00:07:50,516
myśli, że powinni byście mnie
nosić na grzbiecie!
105
00:08:07,725 --> 00:08:11,058
Co za subtelny dowcip w jego słowach.
106
00:08:11,100 --> 00:08:13,808
Taka przebiegłość,
w tym wieku, rzecz rzadka!
107
00:08:15,058 --> 00:08:17,516
Łaskawy książę, racz się udać dalej.
108
00:08:17,558 --> 00:08:21,725
Ja z mym kuzynem Buckinghamem
pójdę do waszej matki,
109
00:08:21,766 --> 00:08:24,975
aby ją uprosić, iżby was w Tower powitała.
110
00:08:26,933 --> 00:08:30,475
Jak to? Chcesz iść do Tower,
miłościwy panie?
111
00:08:30,516 --> 00:08:33,141
Mój lord protektor życzy sobie tego.
112
00:08:34,475 --> 00:08:36,725
Nie będę w Tower spał spokojnie.
113
00:08:36,766 --> 00:08:39,808
Czemu? Czegoż byś mógł się obawiać?
114
00:08:39,850 --> 00:08:42,475
Gniewnego ducha stryja Clarence'a.
115
00:08:42,516 --> 00:08:44,141
Babunia mówi, że go tam zabito.
116
00:08:47,516 --> 00:08:51,058
- Ja się nieżywych krewnych nie obawiam.
- Ani żadnego z tych, sądzę, co żyją?
117
00:08:51,100 --> 00:08:54,891
Sądzę, że nie mam
czego się obawiać, jeżeli żyją.
118
00:08:56,725 --> 00:09:00,016
Idę do Tower. Idźmy, bracie.
119
00:09:10,516 --> 00:09:13,516
O, zły to chłopiec.
120
00:09:13,558 --> 00:09:19,641
Zuchwały, gwałtowny,
a przy tym sprytny i cięty nad lata.
121
00:09:21,891 --> 00:09:24,225
Kochanej mamy wykapany obraz.
122
00:09:24,266 --> 00:09:26,391
Na teraz pokój im.
123
00:09:31,016 --> 00:09:32,391
Zbliż się, Catesby.
124
00:09:38,141 --> 00:09:40,808
Jak myślisz, Catesby,
125
00:09:40,850 --> 00:09:45,475
jest to łatwym zadaniem,
Hastingsa zjednać naszej sprawie,
126
00:09:45,516 --> 00:09:51,141
gwoli oddania temu cnemu księciu
berła tej naszej sławnej w dziejach wyspy?
127
00:09:52,183 --> 00:09:54,850
Powiedz mu, Catesby,
128
00:09:54,891 --> 00:09:59,308
że odwiecznej lidze
zawziętych jego nieprzyjaciół
129
00:09:59,350 --> 00:10:03,141
jutro w pomfretskim zamku
krew będzie puszczoną.
130
00:10:10,308 --> 00:10:11,975
Cóż uczynimy, milordzie,
131
00:10:12,016 --> 00:10:16,391
poznawszy, że Hastings
nie chce z nami się połączyć?
132
00:10:16,433 --> 00:10:18,391
Utniem mu głowę, braciszku.
133
00:10:21,225 --> 00:10:22,850
A jak zostanę królem,
134
00:10:23,891 --> 00:10:26,516
nic zapomnij zażądać
hrabstwa Hereford ode mnie
135
00:10:26,558 --> 00:10:31,516
i darowizny wszelkich dóbr ruchomych,
jakie nieboszczyk król, mój brat posiadał.
136
00:10:37,433 --> 00:10:40,058
Będę miał zaszczyt upomnieć się o to.
137
00:10:54,933 --> 00:10:56,225
Wasza wysokość.
138
00:11:19,516 --> 00:11:23,350
Catesby? Co nowego
w naszym chwiejącym się państwie?
139
00:11:23,391 --> 00:11:27,266
W istocie, świat nasz
się tacza, milordzie,
140
00:11:27,308 --> 00:11:29,141
i mniemam, że póty prosto stać nie będzie,
141
00:11:29,183 --> 00:11:31,808
póki Ryszard nie włoży
na swą głowę wieńca.
142
00:11:34,058 --> 00:11:35,850
Jak włoży wieńca?
143
00:11:36,891 --> 00:11:39,600
- Czy przez to rozumiesz koronę?
- Tak jest, milordzie.
144
00:11:41,433 --> 00:11:43,558
Dam sobie wprzód głowę zdjąć z tego karku,
145
00:11:43,600 --> 00:11:46,433
nim ujrzę koronę
na tak niegodnym miejscu położoną.
146
00:11:47,433 --> 00:11:49,558
Ale czyś dostrzegł, że on do niej zmierza?
147
00:11:49,600 --> 00:11:50,975
Jak żyw tu stoję.
148
00:11:51,558 --> 00:11:54,433
Zaczem przesyła wam tę wieść pomyślną,
149
00:11:54,475 --> 00:11:57,266
że jutrzejszej nocy Rivers i Grey,
150
00:11:57,308 --> 00:12:01,683
krewniaki królowej,
w zamku Pomfret śmierć poniosą.
151
00:12:06,433 --> 00:12:08,891
Nad tą nowiną wprawdzie nie boleję.
152
00:12:09,975 --> 00:12:16,725
Będziesz świadkiem śmierci dwóch ludzi,
umierających za wierność i prawość.
153
00:12:16,766 --> 00:12:19,183
Oby nieba księcia następcę
zasłoniły przed waszą ligą,
154
00:12:19,225 --> 00:12:23,516
tą bandą pijawek!
155
00:12:23,558 --> 00:12:26,308
Pożałujecie gorzko tego z czasem.
156
00:12:26,350 --> 00:12:28,975
Spełnia się owa klątwa Małgorzaty.
157
00:12:29,016 --> 00:12:32,641
Śpieszcie się, śmierci godzina nadeszła.
158
00:12:32,683 --> 00:12:34,308
Pomfret!
159
00:12:34,350 --> 00:12:36,683
Dajemy niewinną naszą krew do picia.
160
00:13:19,058 --> 00:13:22,516
Szlachetni parowie, przedmiotem,
który nas znaglił zebrać się obecnie,
161
00:13:22,558 --> 00:13:24,975
jest koronacji obchód młodego Edwarda.
162
00:13:25,016 --> 00:13:27,266
Wszystko do niego już przygotowane?
163
00:13:27,308 --> 00:13:29,475
Tak jest, brak tylko oznaczenia kiedy.
164
00:13:29,516 --> 00:13:32,600
Jutro więc: dzień ten zda mi się dogodnym.
165
00:13:33,808 --> 00:13:37,600
Któż zna w tej mierze myśli protektora?
166
00:13:39,308 --> 00:13:42,183
Kto cnego księcia jest najzaufańszym?
167
00:13:45,016 --> 00:13:49,891
Wasza Cześć jego myśli znasz najlepiej.
168
00:13:51,558 --> 00:13:53,850
Znamy się z twarzy.
169
00:13:53,891 --> 00:13:57,850
Ale co do serca,
nie zna on mego lepiej niż ja wasze.
170
00:13:59,433 --> 00:14:02,433
Lordzie Hastings,
wasza cześć jesteś z nim, mówią, zażyle.
171
00:14:03,725 --> 00:14:05,350
Wdzięcznym się czuję Jego Wysokości.
172
00:14:05,391 --> 00:14:06,933
Wiem, że mi sprzyja,
173
00:14:06,975 --> 00:14:11,016
ale jego myśli o koronacji nie wybadałem.
174
00:14:11,058 --> 00:14:13,391
Czas, milordowie, możecie oznaczyć,
175
00:14:13,433 --> 00:14:16,141
a ja poważę się dać głos za księcia.
176
00:14:17,891 --> 00:14:20,350
W porę nadchodzi sam dostojny książę.
177
00:14:20,391 --> 00:14:23,975
Dzień dobry, mili panowie i bracia.
178
00:14:25,016 --> 00:14:27,433
Zaspałem trochę sprawę,
179
00:14:27,475 --> 00:14:30,975
ale to opóźnienie, rozumiem, nie naraziło
na odwłokę żadnej ważnej kwestii,
180
00:14:31,016 --> 00:14:33,725
której rozstrzygnięcie
mogło wymagać mojej obecności.
181
00:14:33,766 --> 00:14:36,308
Gdybyś był książę nie nadszedł zza kulis,
182
00:14:36,350 --> 00:14:39,850
lord William Hastings
gotów był odegrać twą rolę,
183
00:14:39,891 --> 00:14:42,475
to jest, dałby za ciebie
głos w przedmiocie aktu koronacji.
184
00:14:45,266 --> 00:14:49,100
Nikt być nie może
śmielszym niż lord Hastings,
185
00:14:50,558 --> 00:14:53,975
jego cześć sprzyja mi i zna mię dobrze.
186
00:14:58,558 --> 00:15:01,433
Milordzie Ely, świeżo będąc w Holborn,
187
00:15:01,475 --> 00:15:04,391
widziałem w sadzie twym piękne truskawki.
188
00:15:04,433 --> 00:15:06,683
Każ mi ich przynieść trochę, jeśli łaska.
189
00:15:06,725 --> 00:15:09,558
Z całego serca, miłościwy książę.
190
00:15:11,100 --> 00:15:12,808
Słówko, milordzie Buckinghamie.
191
00:15:20,850 --> 00:15:23,433
Jeszcześmy o tej ceremonii
nic stanowczego nie wyrzekli.
192
00:15:23,475 --> 00:15:26,475
Jutro byłoby, mniemam,
cokolwiek za wcześnie.
193
00:15:26,516 --> 00:15:30,266
Gdzie lord protektor? Kazałem pójść
przynieść owych truskawek.
194
00:15:31,683 --> 00:15:34,641
Dziś jego wysokość
wygląda jakoś słodko i promiennie.
195
00:15:34,683 --> 00:15:39,558
Nikt w chrześcijaństwie nie umie
mniej niż on taić chęci i niechęci,
196
00:15:39,600 --> 00:15:42,058
z jego lic zaraz poznasz, co ma w sercu.
197
00:15:42,100 --> 00:15:45,766
Jaką żeś dzisiaj u niego, milordzie,
wskazówkę serca wyczytał na licach?
198
00:15:45,808 --> 00:15:49,516
Tę, że nic przeciw nikomu z nas nie ma.
199
00:15:49,558 --> 00:15:52,016
Bo niechby tylko miał urazę,
zaraz pokazałby to po minie.
200
00:15:52,058 --> 00:15:54,141
Modlę się, aby nie miał.
201
00:15:58,350 --> 00:15:59,475
Wzywam was wszystkich.
202
00:16:00,558 --> 00:16:05,558
Powiedzcie, na co zasługują tacy,
co na śmierć moją dybią,
203
00:16:05,600 --> 00:16:10,183
za pomocą szatańskiego środka
i piekielnymi urokami swymi
204
00:16:10,225 --> 00:16:15,725
zgubny wywarli wpływ na moje ciało?
205
00:16:15,766 --> 00:16:17,725
Przychylność, jaką
żywię ku wam, milordzie,
206
00:16:17,766 --> 00:16:19,808
powoduje oświadczenie,
że zasługują na śmierć.
207
00:16:19,850 --> 00:16:22,600
Niechże tedy wzrok wasz
bezecnej zbrodni da świadectwo!
208
00:16:22,641 --> 00:16:24,683
Patrzcie, jak srodze mnie oczarowano!
209
00:16:25,850 --> 00:16:29,725
Wyschło mi ramię
210
00:16:29,766 --> 00:16:33,266
jak zwiędła latorośl!
211
00:16:35,600 --> 00:16:40,641
Edwarda żona to, ta to zła wiedźma,
212
00:16:40,683 --> 00:16:44,350
tak mnie czartowskim kunsztem naznaczyła.
213
00:16:44,391 --> 00:16:47,433
- Jeśli to ona uczyniła, panie...
- Jeśli?
214
00:16:48,641 --> 00:16:49,600
Jeśli?
215
00:16:53,350 --> 00:16:57,891
Nierządnych niewiast protektorze,
216
00:16:59,683 --> 00:17:03,475
ty śmiesz prawić ←jeśli”?
217
00:17:04,725 --> 00:17:06,225
Ty jesteś zdrajcą.
218
00:17:07,350 --> 00:17:08,725
Uciąć mu głowę!
219
00:17:15,558 --> 00:17:18,766
Na świętego Pawła,
nie prędzej tknę się jadła, aż ją ujrzę!
220
00:17:21,683 --> 00:17:23,225
Catesby, dopilnuj, by tak się stało.
221
00:17:26,100 --> 00:17:29,308
Kto ze mną, ten niech
powstanie i opuści salę.
222
00:18:05,100 --> 00:18:08,475
Środki, które zdrajca do swego
celu przygotował, panowie,
223
00:18:08,516 --> 00:18:10,850
należy zdać przed obywatelstwem,
224
00:18:10,891 --> 00:18:13,933
które się może błędnie zapatrywać
na nasz postępek i żałować zdrajcy.
225
00:18:13,975 --> 00:18:18,975
Obywatelstwo dowie się z ust moich
o sprawiedliwym waszym postąpieniu.
226
00:19:17,516 --> 00:19:22,641
Idź, kuzynie Buckinghamie,
do lorda majora i do ratusza.
227
00:19:22,683 --> 00:19:24,850
I w miarę, jak zdarzy
ku temu się zręczność,
228
00:19:24,891 --> 00:19:27,391
wykaż nieprawość Edwardowych dzieci.
229
00:19:39,308 --> 00:19:41,225
O Catesby!
230
00:20:28,475 --> 00:20:29,433
Proszę.
231
00:20:32,766 --> 00:20:34,975
Czekam tu i czekam.
232
00:20:35,016 --> 00:20:38,308
Książę nie chce dać dziś posłuchania.
233
00:20:41,183 --> 00:20:44,600
No i cóż, Catesby, cóż twój pan
powiedział na moją prośbę?
234
00:20:45,725 --> 00:20:49,266
Zamknięty jest z dwoma
świętobliwymi sługami kościoła
235
00:20:49,308 --> 00:20:52,058
i zatopiony w medytacji.
236
00:20:52,100 --> 00:20:57,808
Żaden światowy powód nie zdoła go skłonić
do zawieszenia tych duchownych ćwiczeń.
237
00:20:57,850 --> 00:21:02,183
Kochany Catesby, oznajmij księciu panu,
238
00:21:02,225 --> 00:21:05,308
że ja, lord major i aldermanowie,
239
00:21:05,350 --> 00:21:09,266
w naglącej sprawie, wielkiej wagi,
240
00:21:09,308 --> 00:21:12,558
przyszliśmy tutaj, pragnąc
pomówić z jego wysokością.
241
00:21:12,600 --> 00:21:14,891
Idę niezwłocznie o tym go uprzedzić.
242
00:21:18,225 --> 00:21:22,516
A co? Ten książę, panowie, to nie Edward.
243
00:21:22,558 --> 00:21:28,933
Ten się na miękkim łożu nie rozwala,
ale na klęczkach duma świętobliwie.
244
00:21:28,975 --> 00:21:30,141
Anglia by szczęśliwą była,
245
00:21:30,183 --> 00:21:33,975
gdyby ten książę bogobojny
przyjął ster rządu nad nią.
246
00:21:34,016 --> 00:21:37,058
Niechże Bóg broni, aby jego miłość
miała powiedzieć ←nie”!
247
00:21:37,100 --> 00:21:38,308
Boję się bardzo.
248
00:21:42,725 --> 00:21:44,475
Catesby, jaką niesiesz nam odpowiedź?
249
00:21:44,516 --> 00:21:49,975
Dziwno mu, w jakim celu, milordzie,
na zamek sprowadziłeś taki tłum obywateli.
250
00:21:50,016 --> 00:21:52,891
Jest w obawie, czy to jakich
złych względem niego nie kryje zamiarów.
251
00:21:54,683 --> 00:22:00,016
Bóg świadkiem, żeśmy
w najlepszych myślach tu przybyli.
252
00:22:00,058 --> 00:22:03,100
Idź jeszcze raz,
zapewnij o tym jego wysokość.
253
00:22:08,350 --> 00:22:12,808
Kiedy ludzie pełni
świętej dewocji siedzą nad różańcem,
254
00:22:12,850 --> 00:22:14,933
to ich niełatwo od niego odciągnąć,
255
00:22:14,975 --> 00:22:17,808
taką ma w sobie słodycz bogomyślność.
256
00:22:20,350 --> 00:22:24,725
Patrzcie, wszakże to jego wysokość
klęczy między dwoma biskupami?
257
00:22:24,766 --> 00:22:28,183
I w ręku, patrzcie, ma książkę nabożną.
258
00:22:30,683 --> 00:22:35,850
Przesławny Plantagenecie,
przedostojny książę,
259
00:22:36,933 --> 00:22:39,641
podaj łaskawe ucho naszej prośbie
260
00:22:39,683 --> 00:22:45,641
i wybacz, żeśmy przerwali praktykę
twej chrześcijańskiej, żarliwej dewocji.
261
00:22:47,225 --> 00:22:50,475
Boję się, czylim nie popełnił czego,
262
00:22:50,516 --> 00:22:54,266
co mogło zdrożnym się wydawać
w oczach obywateli.
263
00:22:57,891 --> 00:23:04,183
Postanowiliśmy waszą wysokość prosić,
abyś raczył przyjąć na siebie
264
00:23:04,225 --> 00:23:08,100
rządy tego kraju.
265
00:23:08,141 --> 00:23:11,975
Jako dziedzic, wchodzący w swoje prawa,
swych dóbr, swej własności.
266
00:23:12,016 --> 00:23:16,141
Bogu dzięki, nie ma takiej potrzeby.
267
00:23:17,266 --> 00:23:21,266
Z królewskiego drzewa
królewski przecie pozostał nam owoc.
268
00:23:22,975 --> 00:23:26,350
Drogi książę,
bezpiecznie w wieży schroniony,
269
00:23:26,391 --> 00:23:29,725
uszczęśliwi nas rządami swymi.
270
00:23:29,766 --> 00:23:32,516
Na niego zdaję to, coście panowie
zdać na mnie chcieli.
271
00:23:32,558 --> 00:23:37,100
Mówiłeś, panie, że królewicz Edward
jest twym bratankiem.
272
00:23:37,141 --> 00:23:41,766
I my to mówimy, ale nie z żony Edwarda!
273
00:23:42,808 --> 00:23:46,975
Był połączony pierwej z Boną.
274
00:23:47,016 --> 00:23:51,058
Ta Elżbieta, biedna wdowa,
275
00:23:51,100 --> 00:23:54,600
lubieżne jego zniewoliła oko
i dążeń jego wyższy lot zwichnęła,
276
00:23:54,641 --> 00:23:58,266
do sromotnego wiodąc go dwużeństwa.
277
00:23:58,308 --> 00:24:01,808
Z tego to łoża nieprawego
278
00:24:01,850 --> 00:24:05,850
idzie Edward, przez grzeczność
zwany królewiczem.
279
00:24:10,600 --> 00:24:14,975
Przyjmij więc,
łaskawy panie, ten przywilej
280
00:24:15,016 --> 00:24:17,558
królewskiej władzy, który ci niesiemy.
281
00:24:17,600 --> 00:24:20,641
Spełń, panie, prośbę twych obywateli.
282
00:24:20,683 --> 00:24:25,433
Ach, po cóż na mnie składacie to brzemię?
283
00:24:26,516 --> 00:24:30,350
Jam nie do tronu, nie do majestatu.
284
00:24:33,725 --> 00:24:38,183
Chęciom waszym nie mogę dogodzić.
285
00:24:38,225 --> 00:24:39,808
Jeśli nam tego odmawiasz...
286
00:24:39,850 --> 00:24:42,141
Jako że znamy tkliwość twojego serca,
287
00:24:42,183 --> 00:24:44,725
twe łagodne, miękkie współczucie,
288
00:24:44,766 --> 00:24:49,266
to wiedz, że syn twojego brata
nigdy nad nami panować nie będzie.
289
00:24:49,308 --> 00:24:52,266
Osadzimy kogo innego na tronie
290
00:24:52,308 --> 00:24:56,600
z krzywdą twojego domu i upadkiem.
291
00:24:56,641 --> 00:24:58,516
To jest ostatnie nasze słowo.
292
00:24:58,558 --> 00:25:01,475
Pójdźcie, obywatele,
nie prośmy już dłużej.
293
00:25:01,516 --> 00:25:04,183
O, nie zażegnaj się,
mój lordzie Buckingham!
294
00:25:04,225 --> 00:25:06,766
Każ go przywołać, drogi książę.
Przyjmij ich ofiarę.
295
00:25:06,808 --> 00:25:09,683
Jeśli ją odrzucisz,
biedny kraj ciężko to odpokutuje.
296
00:25:09,725 --> 00:25:12,350
Czy musi na mnie spaść ten trosk nawał?
297
00:25:14,683 --> 00:25:16,016
- Wróć ich!
- Panie Buckingham!
298
00:25:21,266 --> 00:25:22,891
Nie jestem z głazu!
299
00:25:24,433 --> 00:25:29,475
Milordzie Buckingham,
i wy poważni, światli mężowie,
300
00:25:29,516 --> 00:25:33,516
skoro chcecie mi na kark
wtłoczyć ciężar szczęścia,
301
00:25:33,558 --> 00:25:36,933
muszę z poddaniem przyjąć go na siebie.
302
00:25:38,266 --> 00:25:43,641
Lecz wiadomo Bogu,
i wy poniekąd sami to widzicie,
303
00:25:43,683 --> 00:25:47,100
jakem daleki od pragnienia tego.
304
00:25:47,141 --> 00:25:51,558
Boże błogosław waszej wysokości!
Widzimy to, panie, i możemy poświadczyć.
305
00:25:51,600 --> 00:25:54,016
Czyniąc to, prawdę tylko poświadczycie.
306
00:25:54,058 --> 00:25:58,558
Witam cię tedy, panie, tym okrzykiem.
307
00:25:59,683 --> 00:26:03,266
Niech żyje Ryszard, prawy król angielski!
308
00:26:03,308 --> 00:26:07,308
Niech żyje Ryszard, prawy król angielski!
309
00:26:15,641 --> 00:26:18,350
Pozwolisz, miłościwy panie,
by koronacja odbyła się jutro?
310
00:26:19,391 --> 00:26:23,058
Skoro taka wasza wola.
311
00:26:23,100 --> 00:26:26,683
Tymczasem radosne służby nasze polecamy.
312
00:26:26,725 --> 00:26:29,183
Powróćmy znowu do świętych spraw naszych.
313
00:26:30,808 --> 00:26:32,016
Bądź zdrów, kuzynie.
314
00:26:33,600 --> 00:26:35,725
Daj wam Boże zdrowie, współziomkowie.
315
00:26:36,475 --> 00:26:37,683
Dziękujemy.
316
00:27:12,891 --> 00:27:14,641
Otwórzcie bramę!
317
00:27:16,433 --> 00:27:17,641
Co widzę?
318
00:27:22,808 --> 00:27:26,350
Daj Boże obydwom waszym miłościom
dzień jak najweselszy.
319
00:27:26,391 --> 00:27:28,683
I wam podobnież, siostro.
320
00:27:28,725 --> 00:27:29,683
Dokąd zmierzasz?
321
00:27:30,683 --> 00:27:34,350
W tym samym, jak mi się zdaje, celu co wy.
322
00:27:34,391 --> 00:27:36,016
Dla odwiedzenia lubych królewiczów.
323
00:27:38,225 --> 00:27:40,641
Dziękuję, siostro.
Pójdźmy wszystkie razem.
324
00:27:46,725 --> 00:27:49,516
Otóż i w porę komendant nadchodzi.
325
00:27:50,516 --> 00:27:52,808
Jak się miewa książę następca
i York, mój syn młodszy?
326
00:27:52,850 --> 00:27:54,308
Zdrowi, łaskawa pani.
327
00:27:57,891 --> 00:28:01,600
Ale wybacz, nie mogę
do nich wpuścić waszej cześci.
328
00:28:01,641 --> 00:28:04,433
Król najsurowiej zabronił mi tego.
329
00:28:04,475 --> 00:28:05,516
Król? Kto?
330
00:28:05,558 --> 00:28:07,266
Chcę mówić, nasz pan, lord protektor.
331
00:28:07,308 --> 00:28:09,433
Niech go Pan
od królewskiego zachowa tytułu!
332
00:28:09,475 --> 00:28:11,808
Jestem ich matką,
kto mi zagradzać może dostęp do nich?
333
00:28:11,850 --> 00:28:13,766
Jam matka ojca ich i chcę ich widzieć.
334
00:28:13,808 --> 00:28:17,600
Jam tylko ciotka, lecz matka ich sercem.
335
00:28:17,641 --> 00:28:19,558
Wpuść mnie więc do nich.
336
00:28:19,600 --> 00:28:22,558
Nie mogę na to przystać w żadnym razie.
337
00:28:22,600 --> 00:28:25,600
Wybacz mi, pani,
związany jestem przysięgą.
338
00:28:29,350 --> 00:28:31,975
Dostojna księżno, racz się
do Westminster udać natychmiast,
339
00:28:32,016 --> 00:28:34,933
gdzie masz ze swym małżonkiem,
królem Ryszardem, być koronowaną.
340
00:28:34,975 --> 00:28:38,058
Pęknijcie taśmy, pierś mi krępujące.
341
00:28:38,100 --> 00:28:42,391
Inaczej padnę pod ciosem
tej zabójczej wieści.
342
00:28:42,433 --> 00:28:44,725
O, nieszczęśliwa!
343
00:28:44,766 --> 00:28:47,600
Nienawistne wieści.
344
00:28:47,641 --> 00:28:51,641
Rozpraszająca nawałnico nieszczęść!
345
00:28:51,683 --> 00:28:55,100
Przeklęta piersi moja, zdroju śmierci!
346
00:28:55,141 --> 00:28:58,308
Tyś wykarmiła to monstrum,
347
00:28:58,350 --> 00:29:01,475
którego nieunikniony wzrok niesie zagładę.
348
00:29:01,516 --> 00:29:04,683
Pójdź, pani. Miałem zalecony pośpiech.
349
00:29:04,725 --> 00:29:08,266
O, Bóg dajby ten krąg złocisty,
350
00:29:08,308 --> 00:29:11,475
co mi skroń ma obwieść,
351
00:29:11,516 --> 00:29:18,058
z rozpalonego raczej był żelaza,
i aż do mózgu przepalił mi czoło!
352
00:29:19,891 --> 00:29:22,183
Niechbym została namaszczoną
śmiertelnym jadem
353
00:29:22,225 --> 00:29:26,016
i umarła, zanim kto mi zawoła:
←Boże, chroń królową”!
354
00:29:27,141 --> 00:29:32,016
Idź, nieszczęśliwa!
Nie zazdroszczę twej chwały.
355
00:29:35,308 --> 00:29:39,183
Idź do Ryszarda i niech cię Bóg wesprze.
356
00:30:37,766 --> 00:30:39,308
Odstąpcie wszyscy na bok!
357
00:30:41,100 --> 00:30:42,350
Kuzynie Buckingham?
358
00:30:43,641 --> 00:30:45,725
- Miłościwy królu.
- Podaj mi rękę.
359
00:31:46,808 --> 00:31:51,433
Niech żyje król Ryszard,
trzeci tego imienia!
360
00:31:52,058 --> 00:31:54,183
Niech żyje król!
361
00:32:54,058 --> 00:32:55,183
Ryszard!
362
00:33:06,308 --> 00:33:07,433
Buckingham!
363
00:33:08,350 --> 00:33:12,683
Dzięki poradom twoim i pomocy
siedzi król Ryszard.
364
00:33:14,850 --> 00:33:16,808
Ale czy blask ten trwać ma
tylko dzień jeden,
365
00:33:16,850 --> 00:33:19,433
czy stale, ku naszej radości?
366
00:33:20,641 --> 00:33:23,933
Bóg dajby trwale i po wszystkie czasy.
367
00:33:25,475 --> 00:33:28,225
Królewicz Edward żyje.
368
00:33:32,516 --> 00:33:33,891
Chciałbym być królem.
369
00:33:33,933 --> 00:33:37,266
Toć nim jesteś, panie.
370
00:33:38,308 --> 00:33:42,183
Kuzynie, dawniej nie byłeś tak tępy.
Mamże wręcz mówić?
371
00:33:42,225 --> 00:33:44,641
A więc, życzę sobie
mieć tych dwóch malców trupami.
372
00:33:44,683 --> 00:33:47,183
I pragnę, aby to było
spełnione niezwłocznie.
373
00:33:51,058 --> 00:33:52,600
Cóż powiesz teraz? Mów prędko.
374
00:33:54,683 --> 00:33:57,225
Waszej królewskiej mości
wolno czynić, co się tylko podoba.
375
00:34:00,308 --> 00:34:05,100
Tut, tut, zlodowaciałeś coś.
376
00:34:06,100 --> 00:34:08,600
Zapał twój zamarzł.
377
00:34:08,641 --> 00:34:12,641
Mów: czy chcesz, żeby ci chłopcy pomarli?
378
00:34:15,600 --> 00:34:19,641
Pozwól mi, proszę, miłościwy panie,
odetchnąć nieco, namyśleć się chwilkę,
379
00:34:19,683 --> 00:34:22,516
zanim stanowczą dam na to odpowiedź.
380
00:34:24,225 --> 00:34:26,433
Wnet ją mieć
wasza królewska mość będziesz.
381
00:34:34,100 --> 00:34:36,308
- Catesby!
- Mości królu?
382
00:34:36,350 --> 00:34:38,516
Czy nie znasz kogo, co by go moc złota
383
00:34:38,558 --> 00:34:41,725
do pokątnego mordu mogła skusić?
384
00:34:41,766 --> 00:34:44,266
Znam, mości królu, pewnego człowieka.
385
00:34:44,308 --> 00:34:46,266
Złoto do wszystkiego niechybnie go skłoni.
386
00:34:46,308 --> 00:34:48,600
- Jak on się zowie?
- Tyrrel, panie.
387
00:34:48,641 --> 00:34:51,933
Znam już tego człowieka.
Idź go tu przyprowadź.
388
00:35:00,183 --> 00:35:03,558
Rafinujący ten mędrek Buckingham...
389
00:35:05,183 --> 00:35:09,183
nie będzie odtąd sąsiedni mej radzie.
390
00:35:10,808 --> 00:35:13,725
Mógł mnie tak długo wspierać bez znużenia,
391
00:35:13,766 --> 00:35:16,558
a teraz musi tchu nabierać!
392
00:35:20,183 --> 00:35:21,475
Dobrze, niech tak będzie.
393
00:35:35,225 --> 00:35:37,225
Cóż tam, lordzie Stanley?
394
00:35:38,850 --> 00:35:39,808
Dowiedz się, królu,
395
00:35:39,850 --> 00:35:43,100
że hrabia Richmond, Henryk Tudor,
przemierza Francję.
396
00:35:44,725 --> 00:35:46,183
Zamierza odebrać twą koronę.
397
00:35:46,225 --> 00:35:48,683
Ma zwolenników
i zmierza w kierunku wybrzeża.
398
00:35:53,266 --> 00:35:58,891
Stanley, Richmond jest twej żony synem.
399
00:36:05,475 --> 00:36:06,808
Spójrzmy na to.
400
00:36:08,058 --> 00:36:09,516
Chodź tu, Catesby.
401
00:36:11,141 --> 00:36:14,391
Rozsiej wieść, że Anna,
moja małżonka, ciężko zaniemogła.
402
00:36:14,433 --> 00:36:16,850
Już ja w tem będę, żeby za próg domu
krokiem nie wyszła.
403
00:36:20,475 --> 00:36:22,766
Czego żeś tak się zadumał? Powtarzam...
404
00:36:28,141 --> 00:36:31,350
Puść wieść, że Anna, moja żona, chora,
i nie wykręci się pewnie od śmierci.
405
00:36:36,766 --> 00:36:41,100
Chcę bowiem wszelkie nadzieje przytłumić,
które mogłyby mi przynieść uszczerbek.
406
00:36:43,225 --> 00:36:44,225
Ruszaj!
407
00:36:58,141 --> 00:36:59,975
Czy imię twe Tyrrel?
408
00:37:00,016 --> 00:37:04,141
Jakub Tyrrel, najposłuszniejszy sługa.
409
00:37:05,516 --> 00:37:06,850
Jesteś takim?
410
00:37:06,891 --> 00:37:08,891
Staw mię na próbę, miłościwy panie.
411
00:37:12,308 --> 00:37:14,725
Pchnąłbyś nożem kogoś z mych przyjaciół?
412
00:37:14,766 --> 00:37:17,516
Jeżeli wasza królewska mość każe,
ale wolałbym nieprzyjaciół.
413
00:37:19,891 --> 00:37:22,433
Mam właśnie
414
00:37:22,475 --> 00:37:25,058
takich dwóch,
415
00:37:25,100 --> 00:37:26,766
wrogów mojego spoczynku
416
00:37:28,183 --> 00:37:31,225
i słodkiego snu,
417
00:37:31,266 --> 00:37:33,683
z którymi radbym, abyś się rozprawił.
418
00:37:37,141 --> 00:37:41,475
Tyrrelu, mówię o tych dwóch bękartach,
co siedzą w Tower.
419
00:37:42,766 --> 00:37:46,016
Bylebyś mi tylko,
łaskawy panie, wstęp do nich ułatwił,
420
00:37:46,058 --> 00:37:48,058
wnet od obawy ich uwolniony będziesz.
421
00:37:51,016 --> 00:37:54,225
Powiedz, żeś to zdziałał,
a zyskasz moją łaskę i poparcie.
422
00:37:57,308 --> 00:37:58,891
Dokonam tego, panie, bez odwłoki.
423
00:38:10,600 --> 00:38:15,975
Jużem rozważył, miłościwy panie,
to, o czym świeżo raczyłeś mi wspomnieć.
424
00:38:16,016 --> 00:38:17,558
Mniejsza z tym.
425
00:38:20,433 --> 00:38:23,808
Śmiem się upomnieć, miłościwy panie,
o przyrzeczoną nagrodę.
426
00:38:23,850 --> 00:38:28,391
O hrabstwo Hereford i o ruchomości,
które mam posiąść, wedle słowa twego.
427
00:38:28,433 --> 00:38:30,683
Stanleyu, dawaj baczenie na żonę.
428
00:38:31,558 --> 00:38:36,058
Jeśli pisywać będzie do Richmonda,
ty sam odpowiesz mi za to.
429
00:38:40,308 --> 00:38:43,391
Cóż mówi wasza królewska mość
na sprawiedliwe moje żądanie?
430
00:38:45,641 --> 00:38:46,975
Przypominam sobie,
431
00:38:48,100 --> 00:38:50,975
że Henryk VI przepowiadał
niegdyś, iż Richmond będzie królem,
432
00:38:51,016 --> 00:38:53,100
kiedy był jeszcze małym,
trzpiotowatym chłopcem.
433
00:38:53,141 --> 00:38:58,933
Królem, być może.
434
00:39:00,600 --> 00:39:03,975
Miłościwy panie, to hrabstwo,
które mam przyobiecane.
435
00:39:04,016 --> 00:39:05,016
Richmond!
436
00:39:05,058 --> 00:39:09,308
Gdy byłem niedawno w Exeter,
437
00:39:10,391 --> 00:39:15,350
burmistrz wskazując na zamek,
438
00:39:15,391 --> 00:39:19,850
nazwał go Rougemont,
drgnąłem na tę wzmiankę,
439
00:39:19,891 --> 00:39:21,850
bo mi bard jeden irlandzki powiedział,
440
00:39:21,891 --> 00:39:25,475
że gdy się Richmond przede mną ukaże,
kres mego życia będzie niedaleki.
441
00:39:27,808 --> 00:39:29,141
Panie!
442
00:39:30,933 --> 00:39:35,350
Nie jestem dzisiaj w humorze do datków.
443
00:40:56,308 --> 00:40:57,475
Panie?
444
00:41:16,891 --> 00:41:17,891
Zostaw nas.
445
00:42:53,308 --> 00:42:54,641
Pokłon ci, potężny panie.
446
00:42:54,683 --> 00:42:57,141
Kochany Tyrrelu, wieść mi
przynosisz uszczęśliwiającą?
447
00:42:57,183 --> 00:42:59,141
Brakenbury chowa ich zwłoki.
448
00:43:00,683 --> 00:43:02,558
Tyrrelu, przyjdziesz do mnie ranem,
449
00:43:03,558 --> 00:43:05,600
pomyśl, czym twoje trudy mam zawdzięczyć.
450
00:43:09,808 --> 00:43:15,183
Teraz wiedząc, że ten Bretańczyk Richmond
o moją się kusi synowicę, młodą Elżbietę,
451
00:43:15,225 --> 00:43:18,183
i dufny w ten związek
zuchwale oczy podnosi do tronu,
452
00:43:18,225 --> 00:43:21,350
strzeliste do niej skieruję zaloty.
453
00:43:21,391 --> 00:43:22,308
Panie.
454
00:43:22,350 --> 00:43:25,766
Przynosisz złą wieść, czy dobrą,
że tak obcesowo wpadasz?
455
00:43:25,808 --> 00:43:27,641
Złą, panie.
456
00:43:27,683 --> 00:43:32,016
Biskup Ely do Francji się uda
dołączyć do Richmonda sił.
457
00:43:32,058 --> 00:43:37,058
A lord Buckingham, na czele wyboru
mężnych walijskich rot,
458
00:43:37,100 --> 00:43:40,225
wyruszył w pole,
i siły jego rosną z każdą chwilą.
459
00:43:40,266 --> 00:43:43,058
Ely i Richmond więcej mię obchodzą
460
00:43:43,100 --> 00:43:47,225
niż Buckinghama moc szybko sklecona.
461
00:43:47,266 --> 00:43:49,558
Pójdź, wydaj wojskom rozkazy.
462
00:43:49,600 --> 00:43:51,350
Gdzie zdrada
463
00:43:51,391 --> 00:43:53,891
głowę podnosi, czyn tarczą, nie rada.
464
00:45:22,683 --> 00:45:24,683
Tekst polski:
Iwona Cienciala
38576
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.
Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
English
Esperanto
Estonian
Faroese
Finnish
Frisian
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hmong
Hungarian
Icelandic
Indonesian
Irish
Italian
Japanese
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lithuanian
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Maltese
Maori
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Norwegian
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Quechua
Romanian
Romansh
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Swedish
Tajik
Thai
Tigrinya
Tonga
Turkish
Turkmen
Ukrainian
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof