Original subtitles

DE SLAG OM OSLO

GEBASEERD OP WARE GEBEURTENISSEN

Birger Eriksen.

We zagen hier beelden van het zinken van het Duitse oorlogsschip Blücher.

Het is een van de meest besproken gebeurtenissen uit de oorlog in Noorwegen.

Het werd tot zinken gebracht door Fort Oscarsborg...

onder bevel van kolonel Eriksen, die vandaag bij ons is.

Waarom ben ik opgeroepen voor deze commissie?

Onze taak is het onderzoeken van militaire aangelegenheden uit 1940.

Ik heb daar al veel rapporten over geschreven.

Ja, en die hebben we gelezen.

Maar we hebben meer informatie nodig voor het officiële verslag.

Er zijn nogal wat tegenstrijdige rapporten in deze zaak.

Gelooft u mijn rapporten niet? - Wij geloven hier niets, Eriksen.

Misschien kunt u beginnen met de situatie op Oscarsborg...

en wat daar gebeurde in april, zes jaar geleden.

FORT OSCARSBORG OSLOFJORD

Zoals de Britse radio vandaag om acht uur meldde...

hebben Britse en Franse schepen vannacht mijnen gelegd in Noorse wateren.

Ernstige schendingen van de Noorse neutraliteit

Commandantskantoor, Oscarsborg.

Ja, een ogenblik.

Vader.

Het is de marineleiding in Horten, Smith-Johannsen.

Met Eriksen. - Hier admiraal Smith-Johannsen.

We krijgen meldingen van zowel Duitse als Britse schepen in onze wateren.

Ik handhaaf het paraatheidsniveau op ‘verhoogde waakzaamheid’.

Verder niets nieuws te melden. - Zullen we mijnen leggen?

Nee. Dat kan aan de orde zijn in de buitenste Oslofjord...

maar jullie bij de reserveforten hoeven geen maatregelen te nemen.

Ontvangen. Dank u.

Was er iets nieuws? - Nee. Het paraatheidsniveau blijft.

Wil je dit even ondertekenen, nu je hier toch bent?

Vader?

Je moet dit ondertekenen, dan kan ik het terugsturen.

En dit is ook binnengekomen.

Een afwijzing?

Ze zullen nooit ja zeggen tegen verbeteringen.

We moeten gewoon blijven aanvragen.

Hoeveel jaar zal dat nog duren, denk je?

Dan ben je inmiddels toch al met pensioen.

Dat had je allang moeten zijn. - Zeg je dat je vader oud is?

Ja.

Dat zeg ik. En niet meer in vorm.

Ik verlang er gewoon naar dat je hier binnenkort klaar mee bent.

Iets nieuws? - Nee. Het paraatheidsniveau blijft.

Hebben jullie de fout gevonden? - Het was de sluiting van kanon 3.

U had gelijk. Bijna weggevreten door de roest.

We zijn er de hele dag mee bezig geweest om het los te krijgen.

Goed. Blijf smeren, Bonsak.

Ik zei tegen Sødem dat we veel olie nodig hebben.

Maar daar zal onze Arbeiderspartij-staat wel geen geld voor uittrekken.

Staat de zoeklichtpost in Drøbak klaar? - Dat zou zo moeten zijn.

‘Zou zo moeten zijn’?

Ik heb me nog niet overal in kunnen verdiepen...

maar ik neem het over en controleer het vanavond.

DRØBAK, VASTELAND

Heb je nagedacht over wat je gaat doen als je met pensioen bent?

Verhuizen jullie naar het noorden?

Dat was misschien te persoonlijk. - We verhuizen naar het zuiden.

Hierheen, naar Drøbak. We hebben een huis gekregen op Seimbakken.

Drøbak is een fijne plek om te wonen. We hebben een uitstekende bakker.

Je zult me daar waarschijnlijk niet vaak zien.

Lucie heeft gekookt. Er is meer dan genoeg voor één extra.

Nee, dank je. Ik moet verder.

KOPÅS-BATTERIJ, VASTELAND

Hoeveel man heb je hier nu?

Twee zijn met verkoudheid naar huis gestuurd, dus we zijn nu met 27.

Zouden we vandaag geen antwoord krijgen op de aanvraag voor een schuilruimte?

Ja. Het antwoord is hetzelfde als altijd. We hebben een afwijzing gekregen.

Tja... Als hier iets gebeurt, hebben we in elk geval onze windjacks.

Ik ben me daar pijnlijk van bewust, Enger, maar ik heb alles geprobeerd.

Alle aanvragen voor verbeteringen zijn afgewezen...

zowel hier als bij de hoofdbatterij.

Maakt u zich zorgen over wat er in de krant staat?

Denkt u dat er iets gaat gebeuren?

Zo, ja.

Braaf, Peik.

Mam belde en zei dat ze nog een paar dagen op de boerderij blijft.

Nu de ruimte daar klaar is, moest ik aan deze denken.

Wil je ze hebben? ‘Leerboek militaire strategie’...

Het duurt nog even voor we verhuizen. - Niet in jouw tempo.

Hoi.

Heb je hem weer worst gegeven? - Nee.

Je weet dat hij slecht reageert op zout eten.

Borghild?

Borghild? - Wat?

Kom hier.

Weet je het nog?

Je was vasthoudend.

Koppig.

Ik vraag me af van wie ik dat heb.

Ik herinner me dat ik hier erg tevreden was.

We speelden kaart, toch?

Ik won elke keer. Ik wist toen niet dat jullie me gewoon lieten winnen.

Ik was zo trots, omdat...

Dat zal mam wel zijn. Ze zei dat ze zou bellen.

Eriksen. - Met Unneberg.

Er is een grote Duitse vlootmacht waargenomen bij Denemarken...

op weg naar het noorden.

Wanneer kwam die melding binnen?

Die is enkele uren geleden naar het hoofdkwartier gestuurd.

Enkele uren? - Ja.

Maar wij hebben het pas nu ontvangen.

Hebben ze nog meer gezegd? - Het hoofdkwartier is bezorgd.

Men vreest gevechten tussen Duitse en Britse schepen in Noorse wateren.

Als het escaleert, moeten we geweld gebruiken om onze soevereiniteit te handhaven.

Precies.

Unneberg, ik wil onmiddellijk een bijeenkomst met alle officieren.

Wat is er?

De verbindingscentrale.

Ja. Ga verder.

Ja. Wilt u het laatste herhalen?

Ontvangen. Dank u.

Ja, Unneberg? - Het zijn niet alleen Duitsers daarbuiten.

De Britten hebben vier kruisers en negen torpedobootjagers in het Skagerrak...

met bevel een noordwaarts varende Duitse vloot aan te vallen.

Hebben we duidelijke orders gekregen over hoe we moeten handelen?

Nee.

Als ze onze wateren binnenkomen, zal de regering toch reageren?

Nygaardsvold zal alles doen om oorlog in Noorwegen te voorkomen.

Maar ze moeten toch de Noorse neutraliteit handhaven.

Niet als dat een conflict met de Britten betekent.

We moeten in elk geval voorbereid zijn.

Heeft iemand Sødem gezien? - Nee, we hebben hem niet kunnen bereiken.

Een van onze schepen in de buitenfjord heeft een waarschuwingssignaal afgevuurd.

Welke kleur? - Rood.

Kolonel. - Ja. Dank u.

De marineleiding meldt dat er schepen naderen bij Rauøy.

Wat voor soort? - Dat staat er niet bij.

En de nationaliteit? - De meldingen bevatten weinig details.

Het kunnen ook vreedzame handelsschepen zijn.

Zijn ze de buitenste forten al gepasseerd?

Dan zijn ze onze oorlogshaven binnengevaren.

Van wanneer is de waarneming? - 23.46. Dat is vier minuten geleden.

Kolonel. De commandant van Rauøy.

Zet hem op luidspreker, lijn 2.

Ja, met Eriksen.

We hebben zojuist een vreemd schip waargenomen.

Het heeft de versperringslijn gekruist. - Is het een oorlogsschip?

Dat weet ik niet. De mist is zo dicht dat we nauwelijks iets kunnen zien.

Maar het klonk groot. - Was de versperringslijn niet gemijnd?

Nee, we hadden bevel af te wachten. De fjord was open.

Maar we hebben waarschuwingsschoten op het schip gelost.

En dat hield het niet tegen?

Het gleed gewoon door de mist, als een spookschip.

Ze zijn de Oslofjord binnengevaren en kunnen onderweg naar jullie zijn.

Nationaliteit? - Geen idee.

We zagen geen vlaggen of iets dergelijks.

Hebben jullie nog meer gezien?

We denken dat er mogelijk nog een schip is.

We melden ons opnieuw als we meer waarnemen.

Unneberg, neem contact op met Smith-Johannsen of iemand anders van de marineleiding.

Het kunnen Britten zijn die opnieuw mijnen leggen.

Het is vreemd dat een Brits schip zich niet kenbaar maakt.

Als ze naar ons toe varen...

passeren ze over een uur de hoofdmarinebasis in Horten.

Na Horten passeren ze de observatiepost bij Filtvet.

Vanaf daar duurt het twintig minuten voordat ze hier zijn.

Denk je dat we een mobilisatiebevel krijgen?

We moeten ons daarop voorbereiden en op het leggen van mijnen.

We weten immers niet of het een oorlogsschip is.

Kolonel. Smith-Johannsen uit Horten.

Lijn 1.

Moet iedereen meeluisteren? - Ja.

Eriksen. - Met admiraal Smith-Johannsen.

Hoe moeten we omgaan met het vreemde schip?

Geen wijziging in het geldende bevel.

We verwachten spoedig een besluit van de regering.

Is er een mobilisatiewaarschuwing uitgegaan? - Nee.

Moeten er mijnen worden gelegd? - Nee.

Maar dit is een schending van de neutraliteit.

Een zeer ernstige situatie. We moeten voorzichtig zijn.

We willen niet in de oorlog worden meegesleurd door overhaaste beslissingen.

Wat is dan ons bevel? - Afwachten.

Afwachten? - Ja, voorlopig.

Kent u de nationaliteit of het type schip?

Nee. We denken dat er mogelijk gevechten zijn geweest...

tussen Britse en Duitse schepen...

en dat het waargenomen schip aan de verliezende kant was...

en toevlucht zoekt in de Oslofjord.

Schepen moeten zich identificeren wanneer ze onze oorlogshaven binnenvaren.

Ik ken de neutraliteitsregels.

Het doel is Noorwegen buiten de oorlog te houden.

Uw taak is het fort paraat te houden en het hoofd koel te houden.

We hebben nu niets aan overhaaste beslissingen.

Verder niets te melden. - Ontvangen.

Moeten er geen mijnen worden gelegd?

Vinden ze het schip geen bedreiging?

Als het oorlogsschip naar ons onderweg is, hebben we ze hier uiterlijk over twee uur.

Vanaf hier tot Oslo...

is het een half uur.

Zend het volgende bericht uit naar het hele fort:

Klaar voor gevecht.

Ik herhaal: Klaar voor gevecht.

Bonsak, jij bent verantwoordelijk voor de hoofdbatterij.

Høie, naar de hoogtemeter.

Enger, steek de fjord over. Meld je zodra de Kopåsbatterij gereed is.

Berntsen. Berntsen. Stuur Anderssen naar de torpedobatterij.

Unneberg, bel de politiechef in Drøbak.

Drøbak moet worden verduisterd, en de burgers moeten worden geëvacueerd.

Kolonel, wat met de burgers in Oscarsborg?

Laat ze slapen.

Kolonel... wat zullen onze mannen zeggen als hun eigen families...

Ik kan hier geen vrouwen en kinderen rond hebben lopen.

Geef bericht zodra je iets hoort.

Alarm. Meld je zo snel mogelijk bij het kanon.

Dit is geen oefening.

Aantreden.

Sergeant Rækken leidt het gereedmaken van het kanon.

Sergeant Strøm, soldaat Jarskog, Jacobsen, Eliasen, naar het magazijn.

Aan de slag. - Jawel, luitenant.

Bonsak.

Is al de getrainde kanonbemanning nu hier? - Ja.

Ik wil ook kanon twee bemand hebben. - We hebben amper genoeg mensen voor één.

We moeten twee kanonnen bemannen. Anders maken we geen kans.

Splits de getrainde manschappen en vul aan met non-combatanten.

Non-combatanten? - Ja.

Ordonnansen, verbindingsmannen, koks, wie dan ook.

Met alle respect...

Dat zijn mensen die amper een kanon hebben gezien.

We hebben geen keus.

Je moet ze opleiden tot artilleristen.

En je moet dat nu doen.

Aan de slag. - Jawel.

Sergeant Strøm. Het plan is gewijzigd.

Heeft u iets nieuws gehoord? - Nee.

Anderssen.

Is de batterij gereed? - Bijna.

Ingesteld op rechtstreekse inslag. Diepte: 2,5 meter.

Afstand: 425 meter. - Goed.

Weten we meer over de schepen? - Er zijn geen nieuwe meldingen.

Er is een uur verstreken en er is geen mobilisatiebevel gegeven.

Kolonel, kapitein.

We hebben de druk gecontroleerd. - Liggen de kernkoppen klaar?

Nog niet. - Doe dat dan.

Moeten ze ook worden gemonteerd? - Ja.

Op allemaal? - Ja.

Doe het, Bexrud. - Jawel.

Birger.

We kunnen geen waarschuwingsschoten afvuren met torpedo's.

Als we met scherp aanvallen, zijn we dan neutraal of de aanvaller?

Kapitein. Torpedo’s gereed. - Ga door.

We moeten zeker weten dat wat we nu doen juist is.

Luister, Andreas.

Als een oorlogsschip helemaal hierheen komt...

zijn zij het dan niet die onze neutraliteit schenden?

Zijn zij dan niet de aanvallers?

Maar er is geen sprake van een aanval.

Er is geen vijandige actie gemeld.

Niemand heeft op ons geschoten.

Er is geen mobilisatiebevel of oorlogsverklaring.

Wij zijn niet in oorlog.

Noorwegen is al meer dan 120 jaar niet in oorlog geweest.

Nee.

Sødem. - Kolonel.

Waar bent u geweest? - Op het vasteland, zoals afgesproken.

Ik heb de vesting het bevel gegeven: ‘klaar voor de strijd’.

Er zijn vreemde schepen in de fjord. - Ik beman de batterij.

Dat heeft Bonsak al gedaan.

En ik heb de non-combatanten bevolen dienst te doen bij de kanonnen.

Non-combatanten? - Ja.

Help Bonsak om er artilleristen van te maken.

Ik neem zelf het commando als er iets gebeurt.

Maar u draagt de verantwoordelijkheid voor de hele vesting.

Uw plaats is niet bij de kanonnen. - Dat is die nu wel.

Zijn er oorlogsschepen in de fjord?

Voor ze hier komen, moeten ze langs de hoofdmarinebasis in Horten.

Daar worden ze tegengehouden.

Waarom heb je dan het bevel gegeven om klaar te zijn voor de strijd?

Omdat we voorbereid moeten zijn.

Uitstekend.

Ik beman een van de telefoons. - Nee.

Wat ik nu van je nodig heb...

is dat je naar huis gaat en voor Peik zorgt.

Kun je dat doen?

Hier. Laat mij maar.

Slaap vannacht volledig aangekleed.

Ga naar huis.

Wees voorzichtig.

Het bevel was om af te wachten...

maar na middernacht kwamen er geen nieuwe orders.

Hoe heeft u dat geïnterpreteerd?

Als dat de autoriteiten neutraal wilden blijven.

Ja.

Een ogenblik, Eriksen.

Kapitein Enger en kapitein Sødem, dank dat u de tijd heeft genomen om te komen.

Omdat er tegenstrijdige rapporten in deze zaak zijn...

wilden we ook de verklaringen van deze heren horen.

We beginnen met de hoofdbatterij. Sødem, u was daar batterijcommandant.

Kolonel Eriksen heeft zojuist verklaard dat hij zelf het bevel voerde.

Wat vindt u daarvan?

De plaats van de commandant is absoluut niet op zo’n blootgestelde positie.

Dat was tegen de voorschriften en uiterst merkwaardig.

Hij had die nacht nooit bij ons buiten moeten staan.

Twijfelde u aan Sødem, kolonel?

Hij was er pas een week en hij miste...

zoals zoveel andere Noorse officieren, praktische ervaring.

Ik wilde zeker weten dat de schoten goed werden gericht.

Maar u bent het ermee eens dat dit niet volgens de voorschriften was?

Er was die nacht heel wat dat onmogelijk volgens de regels kon zijn.

Jongens.

Kom hierheen.

HOOFDBATTERIJ, OSCARBORG

Dit gaat nog steeds verdomd traag, om het maar ronduit te zeggen.

De munitie moet veel sneller van de wagen naar de kanon.

De loop meteen 3,5 graad omlaag. Dat is belangrijk.

Luister.

De helft van jullie heeft nog nooit een kanon zien vuren.

Ik kan jullie beloven dat het oorverdovend is.

Als we moeten schieten, blijft iedereen op zijn post.

De druk is enorm, dus wees scherp voor het vuren.

Als de schepen vijandig zijn, zijn wij de enigen die ze kunnen stoppen.

Begrepen? - Ja, luitenant.

Opnieuw. Nog een keer.

Bonsak.

Hoe gaat het? - Nog steeds te langzaam.

We zijn al meer dan twee uur bezig. Nog steeds niets gehoord?

De laatste observatie was meer dan drie uur geleden.

Als ze op ons af waren gekomen, waren ze allang langs Horten.

Dan hadden we ze minstens een uur geleden gezien.

Kolonel? Horten op lijn 1.

Berntsen, zet hem op luidspreker.

Met Eriksen. - Admiraal Smith-Johannsen hier.

Het was even hectisch, Eriksen, maar nu keert de rust terug.

Ik heb gesproken met majoor Ferden bij de vesting in de buitenfjord.

Hij is het met me eens. - Waarin?

Dat de situatie minder kritiek was dan aanvankelijk gedacht.

De schepen sloegen waarschijnlijk op de vlucht na een zeeslag.

Ze zochten simpelweg beschutting.

Waar zijn ze nu? - Waarschijnlijk uit de fjord.

Ze zijn al uren niet meer gezien. Verder niets te melden.

Ontvangen. Dank u.

Smith-Johannsen denkt dus dat het gevaar geweken is?

We mogen hopen van wel.

We hadden in oorlog kunnen raken met een land dat ons goedgezind is.

We zullen wel nooit weten welk schip het was.

Maar misschien is dat maar goed ook. Voor iedereen.

Het had van alles kunnen zijn. Engels, Duits, Frans.

Noors. - Ja, alles is mogelijk.

Zullen we de manschappen van de kanonnen laten aflossen?

Laat de helft pauzeren. We wisselen in de loop van de nacht.

Kolonel, dat was Filtvet. De observatiepost.

Ze hebben een groot vaartuig gezien. Een oorlogsschip.

Nationaliteit? - Onbekend.

Sødem, iedereen op post. Maak de hoofdbatterij gereed.

We zien ze binnen enkele minuten.

Kan het hetzelfde schip zijn dat Rauøy rond middernacht zag?

Het kan hebben stilgelegen en gewacht...

Nieuwe melding: het is niet één schip. Het zijn er vijf.

Drie zwaarbewapende kruisers. Ze zijn net voorbijgevaren.

Hoe zijn vijf oorlogsschepen langs de hoofdmarinebasis gekomen?

Zijn de kanonnen met scherp geladen? - Nee.

Je laadt pas met scherp als het type vaartuig bekend is.

Waarschuwingsschoten? - Nee. Er moet met scherp worden geschoten.

345-kilo brisantgranaten. Aan de slag.

Høie, naar de orograaf. Hoe gaat het met de non-combattanten?

Ik hoop dat ze het belangrijkste onder de knie hebben.

Als we missen, gaat de jachthaven van Drøbak eraan.

Granum.

Welke orders hebben we?

Commandant. Van de torpedobatterij.

Anderssen wil een ondubbelzinnig bevel. Moet er worden geschoten?

Zeg hem dat er geschoten moet worden.

Zonder directe orders volgen we de neutraliteitsinstructie.

We moeten waarschuwingsschoten lossen. - Dat is al gedaan, bij Rauøy.

Dat geldt hier niet meer.

Een waarschuwingsschot geldt niet voor de hele Oslofjord, voor altijd.

Het was drie uur geleden en tegen één schip, niet vijf.

Op 40 km van hier. We weten niet of het dezelfde schepen zijn.

Vanaf hier zijn ze in een half uur in Oslo. Alleen wij kunnen ze stoppen.

De opperbevelhebber moet worden geraadpleegd voor we met scherp schieten.

Er moet verdomme met scherp worden geschoten.

Luister, Sødem.

Ik ken het reglement. Maar dit is niet het moment om te aarzelen.

Begrepen?

Breng hem binnen.

Kanon 1 geladen.

Kanon 2 geladen.

Zien jullie iets?

Nee.

Hoor je dat?

Klaarmaken om te vuren.

Klaar om te vuren.

Aanleggen.

Kolonel, ik kan de afstand niet bepalen.

Waar bevindt het doel zich?

Ik herhaal: wat is de afstand tot het doel?

Høie, geef ons de juiste afstand.

Ik zie de afstandsmarkeringen niet door de mist.

Ik zie bijna niets.

Waar is het doel? - Høie...

Het doel is niet zichtbaar vanaf de kanon. - Afstand: 1800 meter.

Nee, dat is te ver.

Afstand: 1400 meter. - Is dat op het oog?

Het ligt binnen Storskjær. De afstand is 1400 meter.

Stel in op 1400 meter.

1400 meter.

Zie jij de nationaliteit?

Nee.

Er varen meerdere schepen achter.

Ze varen in vredesformatie.

Er staan veel mensen aan dek.

We zijn klaar om te schieten.

Open het vuur.

Kanon 1.

Vuur.

Kanon 2.

Vuur.

Zoek dekking.

Kanon 1. Vuur.

Klaar.

Kanon 1. - Vuur.

Het is maar een schram.

Bonsak. Breng hem naar de ziekenboeg. - Strøm. Naar de ziekenboeg.

En maak de kanonnen gereed. Er zijn meer schepen in de fjord.

Unneberg. - Geef me de torpedobatterij.

Anderssen. - Een inkomend schip.

Is de nationaliteit bekend? - Nee.

Je hebt het zo in zicht. Maak je klaar om te vuren.

Klaarmaken om te vuren. - Ja. Klaar om te vuren.

Borgpennen eruit.

Vaartuig waargenomen.

Doel in zicht. Torpedo 1.

Maak torpedo 2 gereed. - Ja.

Borgpennen eruit.

Doel in zicht.

Torpedo 2.

De andere schepen trekken zich terug.

We zijn nog niet klaar om te vuren, maar we werken eraan.

We schieten niet op schepen die op de vlucht zijn.

We hebben onze neutraliteit getoond. De vesting heeft haar taak vervuld.

Unneberg, is er een oorlogsverklaring uitgebracht?

Nee.

Is het mobilisatiebevel uitgegaan? - Nee.

De nationaliteit? - Nee.

Het schip schoot op de vesting.

Maar ze schoten ook op Drøbak. Meerdere huizen staan in brand.

Ons huis brandt. We verliezen alles.

En Lucie en de kinderen? - Nee, ze...

Ze konden ontsnappen. Denk ik. Hoop ik.

Is Borghild veilig?

Ook hier op het eiland zijn huizen geraakt.

Borghild?

Borghild?

Borghild?

Borghild?

Borghild, ben je gewond? - Nee, ik deed wat je zei.

Maar toen ik de kanonnen hoorde, deed ik de deur open om te kijken.

Ik probeerde hem tegen te houden, maar hij was zo snel, en nu...

Ik heb overal gezocht, maar ik kan hem niet vinden.

Je had één taak.

Je moest in huis blijven. - Sorry, papa.

Ik moet op je kunnen vertrouwen. Begrijp je dat?

We moeten hen helpen.

We moeten helpen. Papa...

We kunnen niet zomaar toekijken. We moeten helpen.

Borghild...

Ze schreeuwen in het Duits. Het zijn Duitse soldaten.

Het was dus het Duitse oorlogsschip Blücher dat zonk.

500 Duitse soldaten kwamen om.

Dat vertraagde de bezetting van Oslo. Koning en regering konden vluchten.

Daarvoor kreeg u het Oorlogskruis met Zwaarden.

Maar er zijn nog andere zaken die we willen bespreken, Eriksen.

Er waren...

meer schepen.

Twee schoten van de hoofdbatterij.

Eriksen, waarom schoot u niet meer?

Meer?

Waarom schoot u niet op de andere schepen?

Ik wilde niet op vluchtende schepen schieten.

Dat brengt ons bij de kernvraag over de capitulatie van de vesting.

De rapporten bevatten tegenstrijdige informatie.

Deze commissie onderzoekt of er sprake was...

van een te vroege overgave van de vesting.

Ja, dat begrijp ik, maar...

Als iemand nieuwe informatie heeft, horen we dat graag.

We hebben Defensie en Buitenlandse Zaken geprobeerd, tevergeefs.

Kolonel.

Het hoofdkwartier in Oslo. Generaal-majoor Hvinden Haug.

Zet hem op lijn 1.

Moet iedereen meeluisteren?

Ja. - Luidspreker.

Ja?

Ik hoor dat Oscarsborg een Duits slagschip heeft gezonken.

Goed werk. - Wat is de situatie nu?

De koning en de regering hebben Oslo verlaten.

De militaire leiding ook.

De Duitsers vallen Noorwegen op meerdere plaatsen aan.

Bergen, Trondheim, Stavanger en Kristiansand.

Ze zijn allemaal in Duitse handen.

Noorwegen is in oorlog.

De hoofdstad zal binnenkort ook vallen.

Duitse troepen rukken nu op. Ze landden zojuist in Fornebu.

Ja, Eriksen? - Waren de landingsbanen niet geblokkeerd?

Nee.

Is het mobilisatiebevel uitgegaan? - Ja.

Wanneer kunnen we verwachten dat de troepen gemobiliseerd zijn?

Dat kan enkele dagen duren. - Enkele dagen?

Er is besloten de oproep per briefpost te versturen.

Per briefpost...

Ja, dus we moeten rekening houden met enige vertraging...

voor de troepen gemobiliseerd zijn.

Wat moeten we nu doen? Wat zijn onze orders?

Britse schepen kunnen ons elk moment te hulp schieten.

Het bevel is de vestingen zo lang mogelijk te houden.

Wat betekent dat? - Doe wat u kunt.

Dan heb ik dekking nodig tegen aanvallen van land.

Dat is niet mogelijk.

Niet mogelijk? - Eriksen...

Houd de vesting zolang je kunt.

Sødem.

Deel geweren uit aan alle rekruten. Laat Bonsak ze snel instrueren.

Ja.

Vader? Vader?

Wat? - Het is Kopås.

Ja. - Met Enger.

We moeten een aanval van landzijde verwachten. Beman alle posten.

We horen dat alle grote steden zijn ingenomen. Wat zijn onze orders?

De vesting houden. De strijd is nog niet voorbij.

Ja. Begrepen.

Hansen. Holmbo.

Henriksen.

Grendel naar achter. Grendel naar voren.

Als er geschoten moet worden, ontgrendel je hier.

Magazijn openen. Grendel naar achter. Grendel naar voren.

Magazijn openen. Laadhendel. Grendel naar achter. Grendel naar voren.

Hier ontgrendelen.

Jullie krijgen munitie uit het depot.

Peloton, aandacht.

Luister.

We worden aangevallen. Noorwegen is in oorlog.

Maar de strijd is nog niet voorbij.

We hebben het bevel de vesting zo lang mogelijk te houden.

We moeten rekening houden met...

dat Duitse troepen het eiland van landzijde aanvallen.

We verspreiden ons daarom met geweren, graven ons in...

en staan klaar om de vesting te verdedigen.

Sneller. Kom op.

Blijf hier.

Tegen de muur.

Iedereen nu naar het tunnelmagazijn. Kom, kom. Rennen.

Tempo.

Kom op.

Vrouwen en kinderen eerst.

Halt. Vrouwen en kinderen eerst.

Naar beneden, allemaal.

Verder naar beneden. - Naar binnen.

Er moeten er nog veel naar binnen.

Blijf kalm en ga naar binnen. - Er moeten er nog veel naar binnen. Kom op.

Borghild. Borghild, kom.

Ga verder naar binnen. Verspreiden. Houd afstand.

Verspreiden. Verder naar binnen.

Kolonel, we krijgen geen contact met iemand.

We moeten naar buiten. We moeten de witte vlag hijsen.

We kunnen hier niet blijven zitten en wachten tot we sterven.

Je kunt nu niet naar buiten. - Jawel. We moeten eruit. We zitten vast.

Ze kunnen op elk moment komen. - Je maakt de anderen bang.

We moeten de witte vlag hijsen. - Doe normaal.

Egil? Heb je vuur?

Wat? - Heb je vuur?

Ja? - Ja.

Kijk me aan.

Doet het pijn? - Wat?

Nee. Het gaat wel. Maar ik...

"Maar ik"...?

Ik begrijp niet helemaal wat er gebeurt.

Is het zo erg?

Niemand hier begrijpt wat er gebeurt.

Er zouden minstens 500 bommen op Oscarsborg zijn gevallen.

En er waren ook burgers. Zij zaten toch samen met u vast in de tunnels?

Ja. - Eriksen...

Was uw dochter die dag ook aanwezig?

Was zij aanwezig? - Ja.

Dat zij daar was... Heeft dat uw beoordelingsvermogen beïnvloed?

Ik doel op de beslissingen die tot de capitulatie van de vesting leidden.

Geen directe treffers.

Nee. We moeten de manschappen verzamelen.

We moeten de vesting zo lang mogelijk houden.

Jawel, kolonel.

Het zal lang duren om de kanonnen weer klaar te maken.

Nee. Wat zand en aarde weghalen. En dan werken ze weer.

De mannen zijn over het eiland verspreid. Ik denk niet dat de moraal hoog is.

Kijk naar kanon 1. - Begrepen.

Ben je ongedeerd?

Vanwaar wordt er geschoten?

Vanwaar wordt er geschoten? - Er liggen nieuwe oorlogsschepen...

De torpedobatterij.

De torpedobatterij. - De lijnen zijn uitgevallen.

Eriksen. Alles in orde?

Eriksen.

Het schip dat op de vesting vuurde, had zich ver in de fjord opgesteld...

en alle kanonnen op u gericht. Dat schip was de Lützow.

Een van de schepen die achter Blücher voeren en zich daarna terugtrokken.

Eriksen, hebt u het vuur van de Lützow beantwoord?

Daartoe hadden we geen mogelijkheid.

Waarom niet?

Daartoe hadden we geen mogelijkheid.

Wat is volgens u dan de reden dat de vesting moest capituleren?

Anderssen. - Ja.

Wat is de situatie?

Geen gewonden.

Is de batterij intact? - Ja.

En Kopås? - Dat weten we niet. De lijnen zijn dood.

Haal een seinlamp.

Er is een nieuw schip in de fjord. We moeten ons op een gevecht voorbereiden.

De torpedobatterij is intact. We moeten de hoofdbatterij operationeel maken.

De bommenwerpers kunnen elk moment terugkomen.

En we weten niet of we de hoofdbatterij weer werkend krijgen.

Kopås antwoordt. - Goed. Zijn ze gevechtsklaar?

Kopås meldt een groot oorlogsschip op 8000 meter.

Twee kleinere vaartuigen met koers naar binnen.

Kopås is klaar om te vuren. - Je kunt ze nu niet laten schieten.

Als ze al het vuur op Kopås richten, wordt iedereen daar weggevaagd.

Dan blijft er van het eiland niets dan puin over.

U bent commandant. U moet deze waanzin stoppen.

Kopås mag nu niet vuren. Ze moeten op ons wachten.

Stuur het volgende naar Kopås: "Niet vuren. Wacht op nadere orders."

Ik herhaal: "Niet vuren. Wacht op nadere orders."

We moeten de hoofdbatterij klaarmaken zodat we van beide zijden kunnen vuren.

Maar moeten we de strijd voortzetten? - Onze orders zijn de vesting te houden.

U zou een krijgsraad moeten beleggen en de officieren horen.

De meesten hebben hun familie hier, omdat u niet wilde evacueren.

Zoek dekking. Rennen.

Kolonel. Hierheen.

We worden voortdurend gebombardeerd.

Het is voorbij. - Het dak stort zo in.

Er is maar één optie, Birger. Capitulatie.

Kopås kreeg dus het bevel niet te schieten tot nadere orders?

Ja. Maar daarna hoorden we niets meer.

Hoe hebt u dat geïnterpreteerd?

Als een capitulatie. - Dat was het niet.

Wat is volgens u de reden dat u de vesting moest overgeven?

Wat gebeurt daarboven?

Kopås en de Drøbak-zijde zijn ingenomen.

De Duitsers willen onderhandelen over capitulatie.

Anders...

Anders beginnen ze Drøbak te bombarderen...

en Oslo.

Wat antwoorden we?

Stuur bericht terug: "Wij zijn bereid te onderhandelen."

Duitse soldaten drongen de batterij van Kopås binnen...

zonder dat er één schot werd gelost.

Maar ik heb nooit bedoeld dat jullie geen verzet moesten bieden.

Hoeveel doden vielen er in Oscarsborg, Eriksen?

Geen enkele.

Het bevel was de vesting zo lang mogelijk te houden.

U was de hoogste bevelhebber in Oscarsborg.

Wat is volgens u de reden dat de vesting capituleerde?

Dat Kopås werd ingenomen. - Dat klopt niet.

De Duitsers konden Kopås’ kanonnen tegen ons keren. We hadden geen keus.

Eriksens bevel om niet te schieten leidde tot de capitulatie.

Eriksen had al besloten de vesting over te geven.

Dat betekende het bevel niet. Als de verbindingen wegvallen...

moet de batterijcommandant zelf beslissingen nemen.

Goed, dan heeft de commissie alles gehoord wat nodig was.

We komen terug met een eindconclusie.

Dank u voor uw...

Ik weet niet of de commissie zich heeft afgevraagd...

wat er was gebeurd als we die nacht voorbereid waren.

Wat bedoelt u, Eriksen?

Als de vestingen waren gemobiliseerd, zodat geen enkel schip kon passeren...

en de vliegvelden waren afgesloten, zodat geen enkel vliegtuig kon landen...

dan was de aanval mislukt, als die al was gekomen.

Ik neem aan dat deze commissie door de regering is ingesteld.

Als u wilt weten wie verantwoordelijk is voor de capitulatie...

dan is dat de regering van 1940. Zij horen onderzocht te worden.

Zij moeten verklaren waarom defensie geen prioriteit had...

ondanks talloze waarschuwingen.

Ik heb talloze verzoeken tot verbetering ingediend.

Ze werden allemaal afgewezen.

Om de aandacht af te leiden van het falende defensiebeleid...

en van iedereen die niets heeft gedaan...

richt u zich op ons, officieren...

die wel hebben gehandeld.

Wij hebben ons best gedaan.

De commissie is van oordeel...

dat de verklaringen van Enger en Sødems juist zijn.

Eriksens bevel om niet te schieten leidde ertoe...

dat Kopås door de vijand werd ingenomen.

Eriksens lezing kan daarom niet juist zijn.

DE COMMISSIE ONDERZOCHT DE GEBEURTENISSEN OP OSCARSBORG...

IN HET VOORJAAR VAN 1946.

DE CONCLUSIE BEVATTE GEEN ENKEL LOFWOORD OVER ERIKSENS OPTREDEN.

ERIKSENS BESLUIT OM HET VUUR TE OPENEN WORDT BESCHOUWD...

ALS DE BELANGRIJKSTE DAAD IN NOORWEGEN TIJDENS DE OORLOG.

OSCARSBORGS OPTREDEN VERTRAAGDE DE INVASIE VAN OSLO...

EN GAF KONING EN REGERING TIJD OM TE ONTSNAPPEN.

BIRGER ERIKSEN BLEEF IN DRØBAK WONEN MET ZIJN VROUW EN DOCHTER...

TOT AAN ZIJN OVERLIJDEN IN 1958.

Vertaling: Jan Dejonghe