Original subtitles

ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX

ΑΛΥΣΟΔΕΜΕΝΟΙ ΣΤΗ ΣΚΛΑΒΙΑ

Η Κούβα ανέκαθεν πολεμούσε για την ελευθερία της.

ΤΙΜΩΡΗΜΕΝΟΙ ΓΙΑ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΟΥΣ

Εκατό χιλιάδες πέθαναν, και παρότι χάσαμε τον πόλεμο, η χώρα άλλαξε.

ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΔΟΛΑΡΙΟ

ΠΝΙΓΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΦΙΑ

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Μάγιερ Λάνσκι είχε διαφθείρει πλήρως τον Μπατίστα.

ΣΑΓΗΝΕΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ

Δεν είναι ψέμα, δεν υποσχέθηκαν κάτι.

Υποσχέθηκαν επανάσταση, έκαναν επανάσταση.

ΤΥΦΛΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΗΡΩΕΣ

Αυτοί οι τύποι σίγουρα θα γίνονταν είτε μάρτυρες, είτε εθνικοί ήρωες.

Επανάσταση!

Φιντέλ Κάστρο!

ΔΙΑΤΕΘΕΙΜΕΝΟΙ ΝΑ ΘΥΣΙΑΣΤΟΥΝ

Είπε στον Χρουστσόφ, "Να εξαπολύσεις όλο το σοβιετικό πυρηνικό οπλοστάσιο".

Αποκάλυψη.

ΑΛΛΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΑΝ

Η Κούβα δεν θα γονατίσει ποτέ.

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Σήμερα, η Κούβα είναι μια περίεργη μείξη τροπικού παραδείσου και νοσταλγίας.

Το νησί φημίζεται για τα πούρα του, το ρούμι και την αποικιακή ομορφιά του.

Αλλά για να κατανοήσουμε την Κούβα,

πρέπει να κατανοήσουμε το ταραχώδες παρελθόν της.

Διότι για αιώνες, η Κούβα αποτελεί εστία αναταραχής.

Πώς έγινε η Κούβα κόμβος του δουλεμπορίου;

Γιατί είναι εδώ που κατέρρευσε η ισπανική αποικιακή αυτοκρατορία;

Και γιατί οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική βάση στην Κούβα, στο Γκουαντάναμο;

Η Κούβα μετράει πληγές από 500 χρόνια ξένης κατοχής.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο λαός της έπαψε να ονειρεύεται ελευθερία.

Η Κούβα είναι μια χώρα που πάντα εποφθαλμιούσαν οι μεγάλες δυνάμεις.

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Η Ισπανική Αυτοκρατορία, η Αγγλία και η Γαλλία.

Κατελήφθη, βέβαια, από την Ισπανία.

Η Κούβα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανακάλυψη της Αμερικής.

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ, Φ. M. ΧΕΡΕΔΙΑ

Αλλά χαίρομαι που αυτή η φράση δεν χρησιμοποιείται πολύ πια,

γιατί υπήρχαμε και πιο πριν.

Η Κούβα είναι το μεγαλύτερο νησί της Καραϊβικής.

Έχει μήκος 1.220 χιλιόμετρα.

Σχεδόν η απόσταση από την Ουάσιγκτον στο Μαϊάμι.

Το κλίμα της Κούβας είναι θερμό και τροπικό.

Η γη είναι εύφορη και ο ωκεανός τριγύρω πλούσιος σε ψάρια.

Αυτό έκανε για αιώνες την Κούβα δημοφιλή προορισμό

για μετανάστες και εισβολείς.

Τα πρώτα ίχνη ανθρώπινης ζωής στην Κούβα ανάγονται 4.000 χρόνια στο παρελθόν,

πριν τις πυραμίδες της Αιγύπτου.

Οι ιθαγενείς της Κούβας ζούσαν σε ψάθινες καλύβες ή σπηλιές.

Έτρωγαν γλυκοπατάτες, γιούκα, φιστίκια, ψάρευαν και κυνηγούσαν.

Ήταν οι πρώτοι που καλλιέργησαν και χρησιμοποίησαν καπνό.

Στις 28 Οκτωβρίου 1492, τρεις καραβέλες εμφανίστηκαν στον ορίζοντα της Κούβας.

Οι άντρες που αποβιβάστηκαν

ήταν ασυνήθιστοι.

Ήταν λευκοί. Είχαν σπαθιά και κράνη φτιαγμένα από ατσάλι.

Ήταν Ισπανοί

και ο ηγέτης τους λεγόταν Χριστόφορος Κολόμβος.

Μέσω του Κολόμβου, το 1492 οι Ισπανοί ανακάλυψαν τα νησιά.

Τότε, δεν μπορούσαν να ξέρουν...

ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

ότι ήταν τόσο μεγάλη η Αμερική, όπως γνωρίζουμε σήμερα.

Ο Κολόμβος επέστρεψε στη Βαρκελώνη,

στη βασίλισσα Ισαβέλλα και τον βασιλιά Φερδινάνδο.

Αυτοί τον είχαν χρηματοδοτήσει, αλλά δεν έφερε πίσω ούτε χρυσό ούτε ασήμι,

μόνο κάποιους ιθαγενείς Κουβανούς, τους οποίους αποκαλούσε Ινδιάνους.

Έγραψε στο ημερολόγιό του ότι θα ήταν καλοί σκλάβοι.

Αλλά οι αντιβασιλείς δήλωσαν ότι δεν θα υπήρχε σκλαβιά στον Νέο Κόσμο,

προτού στείλουν τον Κολόμβο

να κατακτήσει την Κούβα και τα γύρω νησιά.

Οι διαταγές τους αγνοήθηκαν.

Αυτό που μάλλον έγινε

είναι ότι οι άνδρες

είτε σκλαβώθηκαν, είτε θανατώθηκαν, είτε δούλεψαν μέχρι θανάτου.

Τα παιδιά λίγο-πολύ ανατράφηκαν ως Ισπανοί.

Οι γυναίκες μπήκαν στις οικογένειες των Ισπανών κονκισταδόρων.

Αρχικά, πολλοί ντόπιοι υποδέχτηκαν τους Ισπανούς με ανοιχτές αγκάλες.

Όταν ξεκίνησαν οι μάχες, δεν είχαν ελπίδα απέναντι στους κονκισταδόρες.

Συνάντησαν ελάχιστη αντίσταση,

γιατί υπερείχαν στρατιωτικά απέναντι στους ντόπιους

και γιατί οι ντόπιοι εξουδετερώνονταν από τις ασθένειες,

που οι Ισπανοί έφεραν μαζί τους, όπως η ιλαρά και η ευλογιά.

Τα ισπανικά ξίφη και οι ασθένειες σκότωσαν το 90% των κατοίκων της Κούβας

μέσα σε λίγα χρόνια.

Αλλά η ανταλλαγή ασθενειών ήταν αμφίδρομη.

Οι κονκισταδόρες του Κολόμβου μετέφεραν κι αυτοί κάτι πίσω.

Τη σύφιλη.

Παρ' όλα αυτά, ο θρίαμβος της Ισπανίας στον Νέο Κόσμο ήταν άνευ προηγουμένου.

Στο όνομα του σταυρού,

οι κονκισταδόρες διέδωσαν θάνατο και σκλαβιά.

Λόγω της στρατηγικής θέσης της, η Κούβα έπαιξε καθοριστικό ρόλο.

Η Αβάνα ήταν το κλειδί για την Καραϊβική.

ΜΙΓΚΕΛ ΜΠΑΡΝΕΤ

Μέσω του λιμανιού της,

πέρασαν όλα τα πλούτη του Νέου Κόσμου.

Χρυσός, ασήμι, ξυλεία και μπαχαρικά.

Η Κούβα ήταν η αιχμή δόρατος της ισπανικής αυτοκρατορίας...

ΕΛΒΕΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ, Α. ΣΤΟΥΚΙ

όσον αφορά τη Λατινική Αμερική.

Από τις πρώτες ημέρες της αποικιοκρατίας,

η Αβάνα ήταν το κύριο εμπορικό κέντρο για αποικιακά αγαθά και θησαυρούς.

Εκεί, μία ή δύο φορές τον χρόνο, μαζεύονταν τα πλοία του ισπανικού στόλου

για τη λεγόμενη Καρέρα ντε Ίντιας, τη διάσχιση του Ατλαντικού.

Δεν πέρασαν 50 χρόνια προτού η Ισπανία κατακτήσει τον Νέο Κόσμο.

Κατέστρεψαν τους Ίνκας και τις αυτοκρατορίες των Αζτέκων.

Οι θησαυροί του Νέου Κόσμου φορτώνονταν σε ισπανικές γαλέρες.

ΑΒΑΝΑ

Καθ' οδόν προς την Ισπανία, μαζεύονταν στην Αβάνα

και πρόσθεταν ένα από τα πολύτιμα φυτά του νησιού στο φορτίο. Τον καπνό.

Σε όλον τον 16ο αιώνα, ο καπνός ήταν το κύριο εξαγωγικό προϊόν της Κούβας.

Πρώτοι οι Κουβανοί τον καλλιέργησαν και τον κάπνισαν.

Ισπανοί ναυτικοί και έμποροι τον μετέφεραν παντού.

Εξαιτίας τους, η Κούβα έγινε γνωστή ως νησί του καπνού.

Ο καπνός είναι απαιτητικό φυτό, το οποίο χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

ΙΣΠΑΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ, Χ. Μ. ΦΡΑΔΕΡΑ

Τα φύλλα του καπνού θέλουν παρατήρηση,

γιατί πρέπει να κοπούν την κατάλληλη στιγμή.

Υπήρχαν πάντα σκλάβοι στις καπνοφυτείες,

αλλά, επίσης, ανεξάρτητοι γεωργοί και μικροπαραγωγοί.

Εκατό χρόνια μετά την απόβαση του Κολόμβου,

οι ιθαγενείς της Καραϊβικής είχαν σχεδόν εξολοθρευτεί.

Για να συνεχιστεί η εκμετάλλευση των νέων κτήσεων,

η Ισπανία έπρεπε να εισάγει νέο εργατικό δυναμικό.

Αδίστακτοι έμποροι βρήκαν τη λύση στα σκλαβοπάζαρα της Αφρικής.

Περίπου 12,5 εκατ. Αφρικανοί στοιβάχτηκαν σε δουλεμπορικά πλοία για τον Νέο Κόσμο.

Από αυτούς, 1,5 εκατ. πέθαναν στο ταξίδι.

Η δουλεία ήρθε στην Κούβα,

όπως σε όλη την Αμερική.

Περίπου 2.000.000 μεταφέρθηκαν στην Κούβα.

Ήταν σαν εμπόρευμα.

Ήταν μια τεράστια, καταχθόνια επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η δουλεία ήρθε στην Κούβα με την ισπανική κατάληψη...

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

αλλά δεν αναπτύχθηκε σε κύριο θεσμό

παρά μόνο μετά το 1804-1805,

όταν οι ζαχαρόμυλοι της Αϊτής καταστράφηκαν.

Η Αϊτή είναι μέρος του γειτονικού νησιού της Κούβας, γαλλική αποικία από το 1660.

Ενώ κύρια καλλιέργεια της Κούβας ήταν ο καπνός, της Αϊτής ήταν το ζαχαροκάλαμο.

Με αρκετούς εργάτες, ήταν μια επικερδής επιχείρηση.

Το 1789, 32.000 λευκοί άποικοι ζούσαν στην Αϊτή,

όπως επίσης 432.000 Αφρικανοί σκλάβοι.

Στις 17 Αυγούστου 1791,

οι σκλάβοι της Αϊτής επαναστάτησαν.

Σκότωσαν τους αφέντες τους και πολέμησαν για την ελευθερία τους.

Η βιομηχανία ζάχαρης της Αϊτής αφανίστηκε.

Ως συνέπεια, ο κύριος παραγωγός ζάχαρης παγκοσμίως

εξαφανίζεται για λίγα χρόνια.

Οι Κουβανοί βλέπουν την ευκαιρία.

Θέλουν να πάρουν τη δουλειά από τη γαλλική αποικία.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε

ότι πολλοί άνθρωποι μετανάστευσαν

από τη Γαλλική Αϊτή στην Κούβα.

Έφεραν μαζί τους πολλά χρήματα και αξιόλογη τεχνογνωσία.

Οι Κουβανοί καλωσόρισαν τους ιδιοκτήτες φυτειών από την Αϊτή με ανοιχτές αγκάλες.

Με τη βοήθειά τους, η Κούβα σκόπευε να γίνει η νέα πρωτεύουσα της ζάχαρης.

Αλλά αυτό απαιτούσε κι άλλους σκλάβους από την Αφρική.

Ωστόσο, η επανάσταση στην Αϊτή υπονόμευσε την πρακτική της δουλείας.

Η πίεση για απελευθέρωση των σκλάβων αυξανόταν.

ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΔΟΥΛΕΙΑΣ

Την 1η Αυγούστου 1834, οι Βρετανοί διακήρυξαν ότι όλοι οι σκλάβοι

στην αυτοκρατορία τους ήταν πλέον ελεύθεροι.

Αλλά η Ισπανία και η Κούβα δεν ακολούθησαν.

Η βιομηχανία ζάχαρης βασιζόταν στους σκλάβους.

Στα μέσα του αιώνα, το 1850, το 1860,

η Ισπανία είχε αναπτύξει τη βιομηχανία ζάχαρης στην Κούβα

και ήταν ο κύριος εξαγωγέας.

Η ζάχαρη, για τους Κουβανούς τουλάχιστον,

σήμαινε την ανάγκη να στραφούν στη δουλεία.

Μεταφέρονταν αδιάκοπα σκλάβοι στην Κούβα μέχρι τη δεκαετία του 1860.

Η δουλεία ήταν καθοριστικό μέρος της κουβανικής ιστορίας για αιώνες.

Αρκετές φορές, ιστορικές απογραφές δείχνουν ότι οι Αφρικανοί σκλάβοι

ξεπερνούσαν τους Ισπανούς,

αλλά ποτέ στα όρια που οδήγησαν στην επανάσταση της Αϊτής.

Ακόμη και σήμερα, το 60% των Κουβανών

είναι, τουλάχιστον εν μέρει, απόγονοι σκλάβων.

Χωρίς τους μαύρους, η Κούβα δεν θα ήταν η Κούβα.

Χωρίς τους Αφρο-κουβανούς, δεν θα είχαμε τη λογοτεχνία,

τη μουσική και τους χορούς που έχουμε σήμερα.

Η Κούβα, όπως τη γνωρίζουμε, δεν θα είχε υπάρξει.

Ωστόσο, δεν είναι αυτή η κύρια κληρονομιά τους.

Η κύρια κληρονομιά των Αφρικανών σκλάβων που μεταφέρθηκαν στην Κούβα

είναι ο ιδρώτας και το αίμα τους,

που οικοδόμησαν το κουβανικό έθνος.

Οι καλλιέργειες ζάχαρης επεκτείνονταν,

παρά τους αυξανόμενους φόρους και τους δασμούς που επέβαλλε η Ισπανία.

Οι λευκοί άποικοι στην Αβάνα πλούτισαν.

Η ύπαιθρος βούταγε στη φτώχεια.

Ο μεγαλύτερος πελάτης της Κούβας γειτόνευε βόρεια,

οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Η Ισπανία διατήρησε τη δουλεία στην Κούβα.

Γι' αυτό μπόρεσε να διατηρήσει την κυριαρχία για τόσο πολύ.

Οι Κουβανοί ήξεραν πολύ καλά ότι χωρίς την προστασία της Ισπανίας,

οι Βρετανοί θα έβαζαν τέλος σε όλο το σύστημα.

Για 300 χρόνια, η Ισπανία κυριαρχούσε σε τεράστιες εκτάσεις της Αμερικής.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι αποικίες άρχισαν να επαναστατούν κατά της Ισπανίας.

Ήταν η αρχή του τέλους για την Ισπανική Αυτοκρατορία.

ΑΒΑΝΑ

Η Κούβα παρέμεινε πιστή, λόγω της δουλείας.

Μόνο αυτή εγγυόταν τα τεράστια κέρδη από τη ζάχαρη.

Ήταν σαν η Μαδρίτη να κρατούσε στα χέρια της ένα μπαλαντέρ.

Οι Ισπανοί πάντα τόνιζαν ότι διατηρούσαν την τάξη

και ότι η οικονομία της Κούβας άνθιζε.

Οι Κουβανοί πλήρωσαν βαρύ τίμημα για αυτό.

Η Ισπανία θεωρούσε την Κούβα...

ΚΟΥΒΑΝΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ως μια ζώνη για εκμετάλλευση.

Ήθελαν να ενδυναμώσουν τη δική τους οικονομία,

η οποία καθυστερούσε σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Εκμεταλλεύτηκαν σε μεγάλο βαθμό την Κούβα.

Όπως η Κούβα, οι νότιες πολιτείες των ΗΠΑ βασίζονταν στη δουλεία.

Πολλοί Κουβανοί και πολλοί Νότιοι ήθελαν η Κούβα να μπει στην Ένωση.

Αυτό θα προστάτευε τη δουλεία στην Κούβα,

ενώ θα πρόσθετε άλλη μια πολιτεία δουλείας στις ΗΠΑ, άρα πλειοψηφία στο Κογκρέσο.

ΠΩΛΗΣΗ ΣΚΛΑΒΩΝ

Αλλά το 1860, ο Αβραάμ Λίνκολν, αντίπαλος της δουλείας,

εξελέγη πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι νότιες πολιτείες αποσχίστηκαν άμεσα από την Ένωση.

Ο πρόεδρος Λίνκολν κινητοποίησε τον στρατό.

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Έτσι, άρχισε ένας μακρύς, αιματηρός πόλεμος.

Στις αρχές του πολέμου, ο Λίνκολν απελευθέρωσε όλους τους σκλάβους στις ΗΠΑ.

Ύστερα από τέσσερα χρόνια, οι Βόρειοι κυριάρχησαν και η δουλεία καταργήθηκε.

Ο εμφύλιος πόλεμος των ΗΠΑ δημιούργησε ένα έθνος

χωρίς δουλεία,

οπότε πολλοί Κουβανοί θεώρησαν την πιθανότητα

προσάρτησης στις ΗΠΑ κακό ενδεχόμενο.

Ύστερα, ξεκίνησαν να σκέφτονται

ότι έπρεπε είτε να μεταρρυθμίσουν τη σχέση με την Ισπανία είτε να κόψουν δεσμούς.

Ήδη από τον 19ο αιώνα,

η Κούβα ήταν διαιρεμένη ανάμεσα σε ανατολή και δύση.

Η πρωτεύουσα, η Αβάνα, ήταν στο δυτικό μέρος του νησιού.

Εκεί ζούσαν έμποροι ισπανικής καταγωγής και οι ανώτεροι διοικητικοί του νησιού,

που ωφελούνταν από το εμπόριο ζάχαρης.

Έχουμε δύο ιστορίες της Κούβας. Αυτήν της παγκόσμιας πόλης, της Αβάνας,

και την ιστορία της γύρω περιοχής...

ΜΙΚΑΕΛ ΖΟΥΣΚΕ

που, τολμώ να πω, αρκούνταν να είναι επαρχία.

Στην ιστορία της Κούβας,

οι επαναστάσεις πάντοτε διαδίδονταν από την ανατολή προς τη δύση.

Οι σκλάβοι της Κούβας κοίταζαν με ελπίδα πρώτα την Αϊτή, ύστερα τις ΗΠΑ,

ενώ οι ιδιοκτήτες τους φοβούνταν.

Οι πρώην σκλάβοι των ΗΠΑ ήταν ελεύθεροι και η εργασία τους αμειβόταν.

Αλλά οι συνθήκες τους δεν βελτιώθηκαν.

Οι ιδιοκτήτες σκλάβων στην Κούβα, όμως, είχαν μπελάδες.

Είναι ένα ιστορικό γύρισμα της μοίρας.

Για δεκαετίες, οι ιδιοκτήτες των φυτειών

και η αριστοκρατία της βιομηχανίας ζάχαρης φοβούνταν μια εξέγερση σκλάβων.

Αλλά, ειρωνικά, η πρώτη εξέγερση δεν ήρθε από τους σκλάβους.

Ήταν μια ομάδα από λευκούς,

Κρεολούς ιδιοκτήτες φυτειών από την ανατολική Κούβα

που προκάλεσαν τον πόλεμο του 1868.

ΚΑΡΛΟΣ ΜΑΝΟΥΕΛ ΝΤΕ ΣΕΣΠΕΔΕΣ

Ο αγώνας για την ελευθερία συνδέεται με τον Κάρλος Μανουέλ ντε Σέσπεδες.

Είχε μια μικρή φυτεία ζαχαροκάλαμου στην ανατολική Κούβα,

αλλά ωφελούνταν λίγο από τα κέρδη της Κούβας.

Σύμφωνα με τον Σέσπεδες,

οι λόγοι ήταν οι υπερβολικοί φόροι και δασμοί της Ισπανίας.

Στις 10 Οκτωβρίου 1868, κάλεσε όλους τους Κουβανούς να εξεγερθούν κατά της Ισπανίας

και διακήρυξε το νησί ανεξάρτητη χώρα.

Την επομένη, απελευθέρωσε όλους τους σκλάβους του.

Ο Σέσπεδες είπε στον εαυτό του,

"Ελεύθεροι σκλάβοι ίσον στρατός".

ΓΑΛΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ, Ζ. Π. ΚΛΕΡΚ

Είναι, ίσως, λίγο κυνικό, αλλά νομίζω αυτό συνέβη.

Το 1868, ο ισπανικός στρατός στην Κούβα είχε 7.000 στρατιώτες

και 30.000 Κουβανούς εθελοντές.

Ενάντιά τους ο Σέσπεδες, οι σύμμαχοι και οι απελευθερωμένοι σκλάβοι τους.

Σύνολο 12.000 άνδρες,

οι περισσότεροι δίχως στρατιωτική εμπειρία.

Ήταν ανταρτοπόλεμος. Οι Κουβανοί είχαν ευέλικτα στρατεύματα,

αλλά κακώς οπλισμένα.

Κάποιοι, ίσως, είχαν όπλα, αλλά οι περισσότεροι μόνο ματσέτες.

Έναν αιώνα μετά τον πόλεμο για ανεξαρτησία,

το κύριο όπλο της Κούβας μνημονεύθηκε στον κινηματογράφο.

Η ταινία Λα Πριμέρα Κάργα Αλ Μασέτι

δείχνει πώς το κύριο εργαλείο των σκλάβων μετετράπη σε τρομερό όπλο.

ΤΑΙΝΙΑ, 1969 ΛΑ ΠΡΙΜΕΡΑ ΚΑΡΓΑ ΑΛ ΜΑΣΕΤΙ

Η ματσέτα; Ξέρω ότι έχουμε όπλο και ξέρουμε να το χειριζόμαστε.

Και οι Ισπανοί το φοβούνται σαν τον διάβολο.

Θα πνίξουμε αυτήν τη γελοία, εγκληματική εξέγερση,

στην οποία έχουν σύρει βίαια κάποιους χωρικούς.

Η Ισπανία έστειλε ενισχύσεις,

τριάντα τρεις χιλιάδες επιπρόσθετους στρατιώτες.

Ωστόσο, οι επαναστάτες κατέλαβαν την ανατολική Κούβα μέσα σε λίγους μήνες.

Οι Ισπανοί απάντησαν στρατολογώντας μαζικά επιπρόσθετα κουβανικά στρατεύματα.

Και έτσι, η εξέγερση του Σέσπεδες έγινε εμφύλιος πόλεμος.

Κουβανοί εναντίον Κουβανών, για το μέλλον της χώρας.

Οι Ισπανοί ήξεραν πώς γινόταν ο πόλεμος στην Ευρώπη...

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ, Α. Α. ΠΙΤΑΛΟΥΓΚΑ

και έφεραν αυτές τις στρατηγικές μαζί τους.

Είδαν τη γεωγραφία της Κούβας, το στενό, μακρύ σχήμα της

και σκέφτηκαν να διχοτομήσουν το νησί.

ΚΟΥΒΑ

Ο ισπανικός στρατός κατασκεύασε ένα σύστημα χαρακωμάτων και πύργων.

Στόχος τους, να χωρίσουν το νησί και να περιορίσουν τον πόλεμο ανατολικά.

Η πλούσια δύση και η πρωτεύουσα Αβάνα θα προφυλάσσονταν.

Αυτή η γραμμή άμυνας δεν εμπόδισε τους επαναστάτες.

Συνεχώς κατάφερναν να τη διασπούν,

να καίνε φυτείες ζάχαρης και να σκοτώνουν συνεργάτες των Ισπανών.

Ωστόσο, ο τρόμος γέννησε περαιτέρω τρόμο.

Σύντομα, οι Ισπανοί άρχισαν να εκτελούν τους αιχμαλώτους επί τόπου

και χωρίς δίκη.

Στις 27 Φεβρουαρίου 1874,

ο Κάρλος Μάνουελ ντε Σέσπεδες σκοτώθηκε από ισπανική σφαίρα.

Δίχως τον ηγέτη του,

ο επαναστατικός στρατός διασπάστηκε σε μικρές ομάδες ανταρτών.

Οι επαναστάτες δεν μπορούσαν πλέον να κερδίσουν, ούτε, όμως, και οι Ισπανοί.

Από στρατιωτικής πλευράς, τέτοιοι πόλεμοι δεν μπορούν να κερδηθούν.

Χρειάζονται πολιτικοί, διαπραγματεύσεις

κι αυτό έγινε μετά από δέκα χρόνια πολέμου,

οδηγώντας σε συνθήκη ειρήνης το 1878.

Εκατό χιλιάδες πέθαναν, και αν και χάσαμε τον πόλεμο...

Φ. ΜΑΡΤΙΝΕΖ ΧΕΡΕΔΙΑ

η χώρα άλλαξε.

Η Κούβα παρέμεινε ισπανική αποικία, αλλά έγιναν μεταρρυθμίσεις.

Υπήρξε, κατά κάποιον τρόπο, ελευθερία του λόγου,

ενώ επιτράπηκαν και τα πολιτικά κόμματα.

Ωστόσο, η Κούβα παρέμεινε αποικία.

Οι μεταρρυθμίσεις της Ισπανίας έγιναν με μισή καρδιά.

Μόνο οι σκλάβοι που πολέμησαν, ελευθερώθηκαν.

Η πλήρης κατάργηση της δουλείας θα χρειαζόταν άλλα οκτώ χρόνια.

Σε αυτήν την περίοδο, δεν ήρθαν νέοι σκλάβοι στην Κούβα.

Αλλά, κανείς δεν απελευθερώθηκε.

ΧΟΣΕΠ Μ. ΦΡΑΔΕΡΑ

Η κατάργηση της δουλείας ήταν μια σταδιακή διαδικασία,

που ολοκληρώθηκε το 1886.

Για πολλούς επαναστάτες, οι ισπανικές μεταρρυθμίσεις δεν αρκούν.

Χιλιάδες έφυγαν σε εξορία, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ανάμεσα, ένας δημοσιογράφος και ποιητής.

Κατά τον πόλεμο, είχε συλληφθεί και καταδικαστεί σε καταναγκαστικά έργα.

Τον έλεγαν Χοσέ Μαρτί.

"...ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΧΩΡΙΣ ΠΑΤΡΙΔΑ, ΟΥΤΕ ΠΑΤΡΙΔΑ ΧΩΡΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ".

Ο Χοσέ Μαρτί

αποφάσισε να φύγει από την Κούβα, λόγω της πολιτικής κατάστασης.

Πήγε στις ΗΠΑ και συνειδητοποίησε ότι η πλειονότητα των Κουβανών εξόριστων

μιλούσε ανοιχτά για έναν νέο πόλεμο κατά της Ισπανίας,

για να ελευθερώσουν την πατρίδα τους.

Ο Χοσέ Μαρτί ήταν σαν τον Φιντέλ Κάστρο, μόνο 100 χρόνια νωρίτερα.

Εννοώ πως ήταν ένας νέος άνδρας από μια μέση οικογένεια...

ΧΟΣΕ ΜΑΡΤΙ, 1853, ΕΘΝΙΚΟΣ ΗΡΩΑΣ ΚΟΥΒΑΣ

πεπεισμένος πως οι Ισπανοί δεν είχαν πλέον δουλειά στην Κούβα.

Έγινε γνωστός ως Ελ Μαέστρο, ο δάσκαλος.

Δίδαξε γραφή και ανάγνωση σε πολλούς Αφρο-κουβανούς εξόριστους.

Ταυτόχρονα,

ήταν από τους πιο σημαντικούς Ισπανούς συγγραφείς του 19ου αιώνα

και ανανεωτής της ισπανικής ποίησης.

Μέχρι σήμερα, η ποίηση του Χοσέ Μαρτί είναι διάσημη σε όλον τον κόσμο,

ακόμη κι αν πολλοί δεν το ξέρουν.

Το 1929,

ο Κουβανός τραγουδιστής Χοσέ Φερνάντεζ Ντίαζ

μελοποίησε ένα έργο του Χοσέ Μαρτί. Το τραγούδι λέγεται...

Πολύ πριν το "Guantanamera", ο Χοσέ Μαρτί είχε γίνει διάσημος για την ποίησή του,

ενόσω ζούσε σε εξορία στις ΗΠΑ.

Πολλά έργα του αφορούν τον αγώνα της Κούβας για ελευθερία,

τον οποίο ο ίδιος είχε βιώσει σκληρά.

Στον πόλεμο, ο Μαρτί είχε συλληφθεί και καταδικαστεί σε καταναγκαστικά έργα.

Ως ποιητής, αξιοποίησε την εμπειρία του για να προωθήσει το όραμα ελευθερίας.

Στο όνομα αυτού του οράματος, θέλησε να ενώσει τους εξόριστους Κουβανούς.

Ήταν ο ηγέτης που συνένωσε διάφορες παρατάξεις

μεταξύ των Κουβανών επαναστατών,

τον Μασέο, τον Μάξιμο Γκόμεζ και άλλους, και τους έκανε να συμμαχήσουν.

ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΗΜΑΙΕΣ ΤΟΥΣ

Στην εξορία, οι στρατηγοί του Χοσέ Μαρτί σχεδίαζαν την απελευθέρωση της χώρας.

Ο στόχος τους απλός: να απελευθερώσουν την Κούβα από την ισπανική κατοχή για πάντα.

Για να το πετύχουν, μάζεψαν χρήματα από Κουβανούς εξόριστους, αγόρασαν όπλα

και τα έστειλαν κρυφά στο νησί.

Μετά, στις 11 Απριλίου 1895, ο Μαρτί και οι υπόλοιποι διοικητές

έφθασαν στην ανατολική Κούβα,

όπου συνάντησαν βετεράνους του πολέμου με την Ισπανία.

Σύντομα, όμως, φάνηκε ότι ο Μαρτί,

ένας ποιητής, δεν είχε θέση ανάμεσα σε στρατιωτικούς.

Ήταν ένας συναισθηματικός άνθρωπος.

Το κυριότερο, ήταν προφανές πως δεν ήταν στρατιώτης.

Ικανότατος στην προετοιμασία του πολέμου, στο να επικοινωνήσει

και να πείσει τους παλιούς ήρωες, λέγοντάς τους, "Ελάτε μαζί μας ξανά!"

Αλλά όταν έφτασε ο κόμπος στο χτένι και έπρεπε να ηγηθεί, δεν μπορούσε.

Οι ιστορικοί θεωρούν ομόφωνα ότι ο Μαρτί...

ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΤΟΥΚΙ

κατά κάποιον τρόπο, ήθελε να πεθάνει.

Όταν κάλπασε μπροστά με το λευκό του άλογο στη μάχη του Ντος Ρίος, ήταν αυτοκτονία.

Στις 19 Μαΐου 1895, στην πρώτη μάχη του πολέμου,

ο Χοσέ Μαρτί όρμησε ανάμεσα στις κουβανικές και ισπανικές γραμμές.

Μια ισπανική σφαίρα τον πέτυχε κατάστηθα.

Ο Χοσέ Μαρτί πέθανε, προτού δει το όνειρό του να πραγματοποιείται.

Νομίζω πέθανε όπως ακριβώς ήθελε να πεθάνει.

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, Λ. ΠΑΔΟΥΡΑ

Ο Μαρτί ήθελε να ζήσει, βέβαια, αλλά πέθανε όπως ήθελε,

στο πεδίο της μάχης.

Ήταν ο καλύτερος δυνατός θάνατος για αυτόν.

Ο Μαρτί έζησε μόλις μέχρι τα 42.

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΣ

Αλλά άφησε μια εκπληκτική κληρονομιά, ως πολιτικός, δημοσιογράφος, συγγραφέας.

Κυριότερο επίτευγμά του το ότι έδωσε μορφή στην επιθυμία της Κούβας για ανεξαρτησία.

Οι εναπομείναντες Κουβανοί στρατηγοί μετέτρεψαν τον Μαρτί σε μάρτυρα.

Χρησιμοποίησαν το ηρωικό του παράδειγμα με τρομοκρατία και εκφοβισμό,

για να στρατολογήσουν κόσμο στην Κούβα.

Η τακτική τους απέδωσε.

Πολλοί Κουβανοί, ειδικά από την ύπαιθρο, κατετάγησαν για να πολεμήσουν.

Mην ξεχνάμε πως ούτε η επανάσταση,

ούτε οι πόλεμοι ανεξαρτησίας ήταν λαϊκές εξεγέρσεις.

ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ, Π. ΜΠ. ΣΟΥΜΑΝ

Δεν προήλθαν από τον λαό, αλλά από μια ελίτ.

Θυμηθείτε ότι είχαν ως ηγέτες τον Χοσέ Μαρτί

και πολλούς άλλους στρατηγούς από τις ανώτερες τάξεις.

Μάζεψαν στρατό και τους στήριξε ο κουβανικός λαός.

Ο ισπανικός στρατός είχε συνεχείς ήττες. Για άλλη μια φορά,

οι Κουβανοί εξεγερμένοι κατέκτησαν

μεγάλες περιοχές της ανατολικής Κούβας

Για να αντεπεξέλθει,

η ισπανική κυβέρνηση συνειδητοποίησε πως η Κούβα χρειαζόταν νέα ηγεσία.

Έστειλε τον πιο αδίστακτο στρατηγό της, για να κερδίσει τον πόλεμο με κάθε μέσο.

Τον έλεγαν Βαλεριάνο Γουάιλερ.

Ο Γουάιλερ ήταν ένας άντρας με μεθόδους εξολόθρευσης.

Δημιούργησε την αποκαλούμενη

Πολιτική της Ανασυγκέντρωσης.

Ήταν μια αναγκαστική μετακόμιση του πληθυσμού από την ύπαιθρο στις πόλεις.

Η πολιτική του απέβλεπε στο να στερήσει από τους επαναστάτες τη βάση στήριξης.

Μεγάλα μέρη της Κούβας ερήμωσαν.

Οι χωρικοί αναγκάστηκαν να αφήσουν τα σπίτια τους

και να μετακομίσουν στις ήδη πολυπληθείς πόλεις.

Όσοι αντιστέκονταν, εκτελούνταν αμέσως.

Στις ερημωμένες περιοχές της υπαίθρου, ρημάχτηκαν όλα, ως την τελευταία μπανανιά.

Κι όταν οι πόλεις της Κούβας δεν είχαν πλέον χώρο για πρόσφυγες,

ο Γουάιλερ διέταξε την κατασκευή στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Κύματα από πρόσφυγες ενώθηκαν με όσους μετακόμιζαν.

Ήταν μια προσφυγική κρίση ασύλληπτων διαστάσεων.

Δεκάδες χιλιάδες πολίτες συνέρρευσαν στις πόλεις και τα χωριά

και χρειάζονταν φροντίδα.

Ήταν μια γιγάντια ανθρωπιστική καταστροφή.

Φανταστείτε, 400.000 άνθρωποι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους.

Εκτιμάται ότι 155.000 με 170.000 εξ αυτών πέθαναν.

Νομίζω πως σήμερα τα Ηνωμένα Έθνη θα ψήφιζαν υπέρ μιας επέμβασης.

Η επέμβαση μπορούσε να έρθει από τον ισχυρό γείτονα της Κούβας,

τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Λόγω του ισπανικού τρόμου στην Κούβα, ήταν η τελευταία ελπίδα των επαναστατών.

Για να πετύχουν την επέμβαση, στράφηκαν σε έναν νέο σύμμαχο,

στον αμερικανικό κίτρινο Τύπο.

Οι Κουβανοί έστειλαν φωτογραφίες και στοιχεία από τις κτηνωδίες στις ΗΠΑ

και τις έδωσαν στις εφημερίδες βαρόνων του Tύπου, όπως ο Τζόζεφ Πούλιτζερ

και ο Γουίλιαμ Ράντολφ Χιρστ.

Ο ΣΦΑΓΕΑΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ

Ήταν ένας από τους πρώτους σύγχρονους πολέμους πληροφοριών.

Οι κουβανικές επαναστατικές οργανώσεις στις ΗΠΑ

προσπάθησαν να αφυπνίσουν τον κόσμο σχετικά με τον πόλεμο

και να δώσουν πληροφορίες στον Τύπο.

Τόνιζαν, φυσικά, τις θηριωδίες των Ισπανών

και τις σπουδαίες νίκες των επαναστατών.

Σε αυτή τη μάχη προπαγάνδας, οι επαναστάτες είχαν ξεκάθαρα τον έλεγχο.

Πολλές εφημερίδες στις ΗΠΑ ήταν κατά του ισπανικού ελέγχου της Κούβας...

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΧΑΪΜΕ ΣΟΥΣΛΙΚΙ

και ξεκίνησαν να επηρεάζουν τη διάθεση του αμερικανικού λαού

και να τον προετοιμάζουν για στρατιωτική επέμβαση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Γουίλιαμ ΜακΚίνλεϊ, πιεζόταν από τον Τύπο.

Πολλοί Αμερικανοί απαιτούσαν επέμβαση στην Κούβα,

αλλά ο ΜακΚίνλεϊ δεν ήθελε να σύρει τη χώρα σε πόλεμο.

Αντ' αυτού, έδωσε τελεσίγραφο στην Ισπανία: "Ελευθερώστε την Κούβα,

αλλιώς οι ΗΠΑ θα πουλήσουν σύγχρονο οπλισμό στους επαναστάτες".

Ως ένδειξη δύναμης, ο ΜακΚίνλεϊ έστειλε

ένα από τα πιο σύγχρονα πλοία του ναυτικού στην Αβάνα, τον Ιανουάριο του 1898.

Το Θωρηκτό Μέιν είχε ναυπηγηθεί τρία χρόνια πριν

και τα κανόνια του είχαν εμβέλεια 18 χιλιόμετρα.

Επισήμως, το Μέιν θα προστάτευε την αμερικανική ιδιοκτησία στην Κούβα.

Ο Αμερικανός διπλωμάτης στην Κούβα επέμενε ήδη από το 1896

ότι ο στόλος έπρεπε να παραμένει κοντά,

για να προστατεύει αμερικανικά συμφέροντα, αγαθά και πολίτες.

Η ισπανική κυβέρνηση ήταν έτοιμη να δεχθεί το αίτημα του προέδρου ΜακΚίνλεϊ.

Αλλά, η παράταξη του Θωρηκτού Μέιν

αποδοκιμάστηκε από τον ισπανικό κίτρινο Τύπο ως εχθροπραξία.

ΚΟΥΒΑ

ΛΑ ΚΑΜΠΑΝΑ ΝΤΕ ΓΚΡΑΣΙΑ

Λόγω της εγγύτητας, φανταζόμαστε πως πήγαν να ελέγξουν...

ΒΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟ

ή πως ήταν σε αποστολή αναγνώρισης.

Τίποτε, όμως, επίσημα εχθρικό.

Είναι 9:40 μ.μ., το βράδυ της 15ης Φεβρουαρίου 1898.

Το Θωρηκτό Μέιν αγκυροβολεί στο λιμάνι της Αβάνας.

Οι περισσότεροι από τους 355 Αμερικανούς ναύτες και αξιωματικούς κοιμούνται,

όταν συμβαίνει το αδιανόητο.

Χωρίς προειδοποίηση, μια έκρηξη σκίζει το πλοίο στα δύο.

Περνούν ώρες, προτού φανεί το μέγεθος της καταστροφής.

Ο φόρος αίματος είναι βαρύς.

Από τα 355 μέλη του πληρώματος, οι 261 είναι νεκροί.

Ξεκινάει πάραυτα έρευνα για τα αίτια της έκρηξης.

Πολλές οι απόψεις.

Η άποψη του Κάστρο είναι ότι οι ΗΠΑ ανατίναξαν το πλοίο,

για να δικαιολογήσουν την επέμβαση.

Άλλοι λένε ότι οι Κουβανοί, που πολεμούσαν κατά των Ισπανών,

ίσως το ανατίναξαν, για να προκαλέσουν την επέμβαση.

Κατά τη γνώμη μου, ήταν προβοκάτσια.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονταν...

ΕΣΤΕΜΠΑΝ ΜΟΡΑΛΕΣ

μια αφορμή για να επέμβουν στην Κούβα, κι αυτή ήταν το Μέιν.

Μου φαίνεται λογικό η αιτία να ήταν τεχνική βλάβη,

καθ' ότι εκείνο τον καιρό υπήρχαν παρόμοιες περιπτώσεις με άλλα πλοία,

που υπέστησαν παρόμοιες εκρήξεις.

Ένα πολεμικό πλοίο βυθισμένο. Εκατοντάδες Αμερικανοί νεκροί.

Το αμερικανικό κοινό εξαγριώθηκε. Απαίτησε δικαιοσύνη.

Ύστερα από δύο χρόνια πολεμοχαρών δημοσιευμάτων στις εφημερίδες,

ο υπαίτιος δεν άργησε να βρεθεί.

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΜΕΪΝ

Η άμεση αντίδραση των ΗΠΑ ήταν πως υπαίτιοι ήταν οι Ισπανοί,

πως προσπαθούσαν να διώξουν τις ΗΠΑ

από το νησί

και επομένως κάτι έπρεπε να γίνει.

Ο πρόεδρος ΜακΚίνλεϊ ενέδωσε στις πιέσεις και κινητοποίησε τον στρατό.

Στις 21 Απριλίου 1898, το Κογκρέσο κήρυξε πόλεμο στην Ισπανία.

Ο επίσημος στόχος ήταν η ανεξαρτητοποίηση της Κούβας.

Επιπλέον, το Κογκρέσο διατάζει ότι η Κούβα δεν θα προσαρτηθεί στις ΗΠΑ.

Για την Ισπανία, η κήρυξη πολέμου ήταν καταστροφή.

Η Κούβα θεωρούνταν μέρος της Ισπανίας.

Άρα, επρόκειτο περί επίθεσης ξένης δύναμης κατά του έθνους.

Για πολλούς Ισπανούς, αυτό ήταν μια απαράδεκτη επιθετικότητα.

Ο ισπανικός στρατός δεν θα άντεχε χωρίς ενισχύσεις από την Ευρώπη.

Εκμεταλλευόμενοι το μειονέκτημα, οι ΗΠΑ απέκλεισαν την Κούβα δια θαλάσσης.

Το ναυτικό της Ισπανίας βρέθηκε στην ίδια παγίδα με το πεζικό της.

Τα πλοία της αγκυροβόλησαν στο λιμάνι του Σαντιάγο, πόλη στην ανατολική Κούβα.

Μέσω του αποκλεισμού, οι Αμερικανοί αποβιβάστηκαν στη ΝΑ Κούβα,

χωρίς να συναντήσουν αντίσταση.

Οι κυνικοί λένε ότι οι ΗΠΑ άφησαν την Κούβα να αιμορραγεί

με τρία χρόνια πολέμου, προτού επέμβουν την τελευταία στιγμή,

όταν όλοι ήταν αποκαμωμένοι.

Το 1898, ο τακτικός αμερικανικός στρατός αριθμούσε μόλις 28.000 άνδρες.

Πολύ λίγοι για επέμβαση στην Κούβα.

Για να αυξηθεί ο αριθμός, οργανώθηκαν μονάδες εθελοντών.

Η διασημότερη, οι Σκληροτράχηλοι Ιππείς,

της οποίας ηγούνταν ο Θεόδωρος Ρούζβελτ.

Ο Ρούζβελτ ήταν αναπληρωτής υπουργός του ναυτικού.

Τάχθηκε εθελοντής για την κουβανική απελευθέρωση.

Τον Ιούνιο του 1898, οι Σκληροτράχηλοι Ιππείς έγιναν μια από τις πρώτες ταινίες

του πρωτοπόρου Τόμας Έντισον.

Στις ΗΠΑ, αν ήθελες να είσαι αληθινός άνδρας,

ήταν σημαντικό να γίνεις εθελοντής.

Και έτσι ο Τέντι, που δεν είχε ακριβώς το κατάλληλο σώμα,

αλλά ήταν σπουδαίος κυνηγός, κατετάγη.

Ο Ρούζβελτ και οι Σκληροτράχηλοι Ιππείς εστάλησαν στην Κούβα,

όταν οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο στην Ισπανία τον Απρίλιο του 1898.

Οι Σκληροτράχηλοι Ιππείς αποβιβάστηκαν στην Κούβα στις 23 Ιουνίου 1898.

Πρώτη τους αποστολή, να καταλάβουν το ισπανικό οχυρό του Σαντιάγο.

Ο ισπανικός στρατός είχε λάβει θέσεις γύρω από την πόλη.

Στο ζενίθ της μάχης, ο Θ. Ρούζβελτ,

αρχηγός των Σκληροτράχηλων Ιππέων, διέταξε τους άνδρες του να ορμήσουν στους λόφους.

Τρομερές οι απώλειες για τις δύο πλευρές, αλλά οι Αμερικανοί επικράτησαν.

Ακούστε το κάλεσμα σε όλη τη γη...

Η μάχη έφερε φήμη και διάκριση στον Ρούζβελτ και τους Ιππείς του.

Αλλά η αληθινή συνεισφορά τους στη νίκη αμφισβητείται έντονα.

ΟΛΓΑ ΠΟΡΤΟΥΟΝΤΟ

Γελάω, γιατί έχει υπάρξει πολλή προπαγάνδα στις Ηνωμένες Πολιτείες

σχετικά με τους Σκληροτράχηλους Ιππείς.

Αλλά όταν μελετάς το πεδίο της μάχης,

ακόμη και Αμερικανοί συνάδελφοι παραδέχονται ότι, στην πραγματικότητα,

οι Σκληροτράχηλοι Ιππείς δεν κατέλαβαν καν τον λόφο του Σαν Χουάν,

αλλά έναν άλλον λόφο, πιο μακριά.

Η μάχη του Σαν Χουάν ήταν η πιο σημαντική του πολέμου,

παρότι δεν ήταν Άουστερλιτς ή Βατερλώ. Ήταν πολύ πιο μικρή μάχη.

Ήταν, όμως, εξίσου πολύ σημαντική για τους Αμερικανούς και τους Ισπανούς,

διότι έκριvε τον πόλεμο.

Έπειτα, Αμερικανοί στρατιώτες και Κουβανοί επαναστάτες

πολιόρκησαν το ίδιο το Σαντιάγο.

Δεν απειλήθηκε μόνο ο ισπανικός στρατός, αλλά και κάθε πιθανότητα νίκης.

Ο ισπανικός στόλος έμενε αγκυροβολημένος στο λιμάνι του Σαντιάγο.

Το αμερικανικό ναυτικό, που μπλόκαρε το λιμάνι, είχε υπεροπλία.

Αλλά τα πλοία της Ισπανίας, καταδρομικά κι αντιτορπιλικά, ήταν πιο σύγχρονα.

Η διαφυγή στην ανοιχτή θάλασσα ήταν η μόνη ελπίδα τους.

Στις 3 Ιουλίου 1898, ο ισπανικός στόλος προσπάθησε να σπάσει τον αποκλεισμό.

Τα μικρότερα και πιο ευέλικτα ισπανικά πλοία

θεωρούνταν ικανά να κάμψουν την αμερικανική ισχύ μέσω της ταχύτητας

κι έτσι να κερδίσουν τακτικό πλεονέκτημα.

Είχαν, ωστόσο, προβλήματα, ξεκινώντας από έλλειψη κάρβουνου καλής ποιότητας,

που σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να φτάσουν τη μέγιστη ταχύτητά τους.

Επιπλέον, οι Ισπανοί ναύτες δεν είχαν τόσο καλή εκπαίδευση.

Το 1898, ο ισπανικός στόλος περιελάμβανε το θωρακισμένο καταδρομικό Βισκάγια.

Αλλά ο ισπανικός στόλος είχε δυσχέρειες, ακριβώς επειδή ήταν τόσο καινούριος.

Αρκετοί πυργίσκοι πολυβόλων ήταν άκτιστοι.

Τα κανόνια, που μπορούσαν να πυροβολήσουν, πετύχαιναν τους στόχους.

Αλλά τα περισσότερα πυρομαχικά στα ισπανικά πλοία ήταν γεμάτα πριονίδι.

Αυτές οι ψευτο-βόμβες έκαναν ελάχιστη ζημιά στα αμερικανικά πλοία.

Οι Αμερικανοί δεν είχαν τέτοια θέματα.

Ολόκληρος ο ισπανικός στόλος βυθίστηκε μέσα σε δύο ώρες.

Σκοτώθηκαν 323 Ισπανοί ναύτες. Αιχμαλωτίστηκαν 1.729.

Από την άλλη, ένας Αμερικανός ναύτης σκοτώθηκε κι ένας τραυματίστηκε.

Χωρίς στόλο, ο πόλεμος είχε τελειώσει για την Ισπανία.

Ήταν ένα αληθινό σημείο καμπής στην ισπανική ιστορία.

Υπήρχει η Ισπανία πριν το 1898, μια παγκόσμια αποικιακή αυτοκρατορία,

και η Ισπανία μετά το 1898, μια μέτρια ευρωπαϊκή χώρα,

περιθωριακή και ασήμαντη.

Η Ισπανία παραδόθηκε και η Κούβα το γιόρτασε.

Η ισπανική σημαία στην Αβάνα υπεστάλη για τελευταία φορά στις 13 Αυγούστου 1898.

Αλλά το όνειρο για ελευθερία δεν πραγματοποιήθηκε.

Την ισπανική σημαία δεν αντικατέστησε αυτή της Κούβας, αλλά των ΗΠΑ.

Πρωτύτερα ισπανική αποικία, η Κούβα ήταν πια ένα αμερικανικό προτεκτοράτο.

Υπήρξε τεράστιος διάλογος ανάμεσα στους Κουβανούς ιστορικούς, αν οι Κουβανοί

θα είχαν νικήσει έτσι κι αλλιώς τους Ισπανούς.

Άλλοι είπαν όχι, διότι οι ΗΠΑ έπαιξαν καθοριστικό ρόλο,

αλλά οι εθνικιστές ιστορικοί, κι αργότερα κάποιοι μαρξιστές ιστορικοί,

είπαν πως παρότι οι Κουβανοί θα είχαν κερδίσει,

οι ΗΠΑ άρπαξαν την ευκαιρία για να κατακτήσουν και να καταλάβουν την Κούβα,

οπότε υπάρχουν διάφορες ερμηνείες για το τι συνέβη τότε.

Η νίκη βοήθησε τον Θεόδωρο Ρούζβελτ να μπει στον Λευκό Οίκο,

που έγινε πρόεδρος το 1901.

Όπως είχε υποσχεθεί, η Κούβα θα γινόταν ανεξάρτητη υπό την προεδρία του.

Πλέον, όμως, αμερικανικές εταιρείες

είχαν πάρει τον έλεγχο μεγάλου μέρους της κουβανικής οικονομίας.

Το 1898, η γνώμη του κουβανικού λαού για την αμερικανική κυβέρνηση...

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

και τον αμερικανικό στρατό ήταν κυρίως θετική.

Ως το 1898, οι Αμερικανοί θεωρούνταν οι αντίπαλοι των Ισπανών.

Η εικόνα για την Αμερική ήταν θαυμάσια. Αυτό, όμως, αλλάζει από το 1898 και μετά.

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ, ΖΑΝ-ΠΙΕΡ ΚΛΕΡΚ

Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής κατοχής,

η εικόνα για τις Ηνωμένες Πολιτείες πέφτει κατακόρυφα.

Για τους Αμερικανούς, η Κούβα είναι ιστορικά ένα μέρος...

ΓΑΛΛΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

το οποίο είναι παράρτημα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οπότε, πράγματι, όταν έφυγαν οι Ισπανοί,

είδαν την Κούβα ως αμερικανική επαρχία.

Δεν ήταν αποικία, αλλά σίγουρα έμοιαζε με αποικία.

Από απελευθερωτές της Κούβας, οι ΗΠΑ έγιναν κατακτητές της.

Αλλά οι Κουβανοί δεν ήθελαν πια να έχουν ξένο ζυγό

και άλλωστε, οι Αμερικανοί δεν έκαναν τον πόλεμο για να ελευθερώσουν την Κούβα;

Με αντάλλαγμα να αποσύρει τα στρατεύματά της,

η αμερικανική κυβέρνηση απαίτησε σημαντικές εγγυήσεις.

Συνέστησαν, επίσης,

ένα συνταγματικό συνέδριο.

Οι Κουβανοί μαζεύτηκαν για να γράψουν σύνταγμα για την Κούβα το 1901.

Τότε, διάφορα μέλη του Κογκρέσου, με ηγέτη τον γερουσιαστή Όρβιλ Πλατ,

αποφάσισαν ότι για να αποσυρθούν οι ΗΠΑ και να ανεξαρτητοποιηθεί η Κούβα,

χρειάζονταν εγγυήσεις για την προστασία της αμερικανικής περιουσίας,

αλλιώς οι ΗΠΑ θα είχαν δικαίωμα επέμβασης.

Όταν οι Κουβανοί το έμαθαν αυτό, απέρριψαν την ιδέα αμέσως.

Με την Τροπολογία Πλατ, η Κούβα δεν θα ήταν ελεύθερη χώρα.

Ωστόσο, όπως ήξεραν καλά,

χωρίς υποχωρήσεις προς την Ουάσιγκτον, τα στρατεύματα δεν θα αποχωρούσαν.

Οι Κουβανοί ψήφισαν

και το δέχτηκαν, πολλοί διαμαρτυρήθηκαν,

αλλά το δέχτηκαν για να τελειώσουν ο πόλεμος και η κατοχή από τις ΗΠΑ.

Η Τροπολογία Πλατ εξουσιοδότησε, επίσης, τις ΗΠΑ

να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις στην Κούβα.

Μεταξύ άλλων τοποθεσιών,

διάλεξαν τον Κόλπο του Γκουαντάναμο, στο νοτιοανατολικό άκρο του νησιού.

Ο κόλπος έχει ένα βαθύ φυσικό λιμάνι, ιδανικό για μεγάλα πολεμικά πλοία.

Η Κούβα έπρεπε να δώσει εδάφη

όπως τη βάση του Γκουαντάναμο, που υπάρχει μέχρι σήμερα.

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΣ

Έτσι, οι ΗΠΑ εδραίωσαν τον έλεγχo της Κούβας.

Από τον 18ο αιώνα,

όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις ενδιαφέρονται για το Γκουαντάναμο.

Από εδώ, είναι δυνατόν να ελέγχεις την Καραϊβική

και, άρα, να έχεις πρόσβαση στην Αμερική.

Στο Γκουαντάναμο, το ναυτικό έχτισε τη μεγαλύτερη βάση του έξω από τις ΗΠΑ.

Την ίδια περίοδο

άρχισε η κατασκευή της Διώρυγας του Παναμά,

που ένωνε τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό.

Από το Γκουαντάναμο, οι ΗΠΑ ελέγχουν όλη τη ναυσιπλοΐα στην Καραϊβική.

Ήταν συμφέρον των ΗΠΑ να προστατεύσουν τη Διώρυγα του Παναμά,

που τότε ξεκίνησε να χτίζεται.

Οπότε οι ναυτικοί σταθμοί στην Καραϊβική

θα προστάτευαν την είσοδο στη Διώρυγα του Παναμά στην Καραϊβική,

οπότε αυτό είχε στρατηγικό συμφέρον για τις ΗΠΑ τότε.

Οι ΗΠΑ νοικιάζουν επ' αόριστον το Γκουαντάναμο από την Κούβα από το 1903,

με ετήσιο μίσθωμα 4.085 δολάρια.

Η ίδια η βάση είναι τεράστια, με πολλές παροχές για τους ναύτες,

όπως το μόνο ΜακΝτόναλντς στην Κούβα.

Διεθνώς, όμως, το Γκουαντάναμο έγινε διαβόητο για το στρατόπεδο-φυλακή του

και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τότε, όπως και τώρα, το θέμα του Γκουαντάναμο είναι σημείο έντασης

μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας.

ΚΟΥΒΑ, ΓΗ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ

Υπάρχουν ένοπλοι Αμερικανοί σε κουβανικό έδαφος.

Υπάρχουν και άλλοι Αμερικανοί, επίσης, στα εργοστάσια ζάχαρης και επιχειρηματίες.

Αλλά δεν είναι το ίδιο. Είναι επιχείρηση.

Ο Κόλπος του Γκουαντάναμο θίγει την κουβανική κυριαρχία.

Το 1901, ο πρόεδρος Θεόδωρος Ρούζβελτ ενέκρινε τη διεξαγωγή εκλογών στην Κούβα.

Στις 31 Δεκεμβρίου 1901, οι Κουβανοί θα ψήφιζαν πρόεδρο για πρώτη φορά.

Αλλά ως ένδειξη διαμαρτυρίας κατά των ΗΠΑ, ο κύριος υποψήφιος,

στρατηγός στον πόλεμο για την ανεξαρτησία, αποσύρθηκε.

Ο εναπομείναν υποψήφιος ήταν ο Τομάς Εστράδα Πάλμα,

ένας Κουβανός που ζούσε εξόριστος στις ΗΠΑ.

Ο Τομάς Εστράδα Πάλμα είχε ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις ΗΠΑ,

ήταν δάσκαλος στη Φιλαδέλφεια, δεν συμμετείχε ενεργά στον πόλεμο.

Χωρίς αντίπαλο, η νίκη του Εστράδα Πάλμα ήταν αναπόφευκτη.

Σχεδόν τα τρία τέταρτα τον ψήφισαν, οι άλλες ψήφοι ήταν λευκές ή άκυρες.

Μέσω του διοικητή στην Κούβα, ο πρόεδρος Ρούζβελτ έστειλε συγχαρητήρια.

Ο Τομάς Εστράδα Πάλμα ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Κούβας.

Δεν έγινε πρόεδρος από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Εξάλλου, εξελέγη δημοκρατικά. Αλλά ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο.

Ήταν πρόεδρος υπό την Τροπολογία Πλατ.

Υπό τον Εστράδα και τους διαδόχους του, η Κούβα παρέμεινε υπό αμερικανική επιρροή.

Ως φόρο τιμής στα θύματα του Μέιν,

στήθηκε μνημείο στο κέντρο της Αβάνας.

Ένας αμερικανικός αετός να επιτηρεί.

Η Κούβα ποτέ δεν ήταν ελεύθερη,

πέρα από μια μικρή περίοδο μετά τους πολέμους ανεξαρτησίας.

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΥΠΟΥ, ΠΙΤΕΡ ΣΟΥΜΑΝ

Αλλά, πολύ γρήγορα οι ΗΠΑ επενέβησαν και πήραν την Κούβα υπό τον έλεγχό τους.

Φύγαμε από την ισπανική κυριαρχία...

ΚΟΥΒΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

για να βρεθούμε σε ημι-αποικιακή κυριαρχία υπό τις ΗΠΑ.

Έτσι, η Κούβα ανέκαθεν πολεμάει

για την ελευθερία της, για αξιοπρέπεια και για κυριαρχία.

Το 1901, η Κούβα έκανε τα πρώτα βήματα προς την ελευθερία.

Η ισπανική αποικιακή κυριαρχία 400 ετών είχε τελειώσει,

αλλά το μέλλον της Κούβας ήταν τόσο αβέβαιο τότε όσο και σήμερα.

Η ιδέα της δημοκρατίας, που οι ΗΠΑ έφεραν στο νησί,

ήταν νέα για την Κούβα και πιο δύσκολο να εφαρμοστεί απ' ό,τι φανταζόμαστε.

Και, αν η Κούβα πήγαινε να αμφιταλαντευτεί,

οι Αμερικανοί παρέμεναν έτοιμοι να ανακαταλάβουν το νησί.

Από τον καιρό του Πούλιτζερ και του Χιρστ, της καταστροφής του Θωρηκτού Μέιν,

τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο και την αμερικανική κατοχή,

οι σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Κούβα ποτέ δεν ήταν δίχως εντάσεις.

Υποτιτλισμός: Θεοχάρης Τζιοβάρας