Original subtitles

Nederlandse ondertitels: Rustroest.

In 1907 kregen etnotologen opdracht Amerikaanse inlandse muziek op te nemen.

Men was ervan overtuigd dat die cultuur en muziek zouden verdwijnen.

Je kunt niet om de immer aanwezige ritmische stuwkracht heen.

Datzelfde gevoel zit in veel rock 'n' roll.

Veel R&B- en blues muzikanten zeiden indiaans bloed te hebben.

De enige groep die niet echt is onderzocht...

in de zin van wat hun bijdrage is geweest, zijn de indianen.

Het is interessant hoeveel indiaanse invloed nog merkbaar is.

Je weet nooit wat er uit de mix der culturen tevoorschijn komt.

En soms zijn dat erg interessante kunstzinnige dingen.

Van Charlie Patton tot Link Wray. Robbie Robertson heeft 't uitgevonden.

Jimi Hendrix, de beste op zijn gebied. Jesse Ed Davis, iedereen wilde hem.

Dat is interessant, toch?

Onze bevolking stond aan de wieg van de blues, jazz en rock in Amerika...

maar we zijn vanaf het begin consequent buiten beschouwing gelaten.

Toen we erachter kwamen dat het indianen waren, vroegen we ons af...

waarom wist verder niemand dat?

Het is het verhaal van Amerika.

Het gaat over mensen, dat kun je niet scheiden.

Toon het nodige respect.

RUMBLE Indianen die de wereld lieten rocken

Het ging om het geluid van die gitaar.

Link Wray en die agressie.

Het geluid van z'n gitaar belichaamde al mijn aspiraties.

Het was het geluid van de vrijheid.

Link Wray.

Ik wilde jou al heel lang ontmoeten.

Misschien was the Who er niet geweest zonder Link Wray.

Misschien geen Jeff Beck Group zonder Link Wray.

Geen Led Zeppelin.

Pete Townsend vond Link Wray één van de beste gitaristen ooit...

en dat hij het power chord had uitgevonden.

Pete vernieuwde en vervolmaakte het.

Maakte er "I Can See For Miles" van.

Dit is Jim Pewter met Link in Black River Swamp, een goed nummer.

Het gaat over mijn geboorteplaats in Noord-Carolina.

Daar kom ik vandaan.

Ik kom van het platteland bij Dunn.

Dunn is een klein stadje, maar ik woonde op het platteland...

in Black River.

Ze hadden het moeilijk en ze waren straatarm.

Ik denk dat ie in de poel heeft gevist...

om een maaltje vis proberen te vangen...

want het waren zware tijden.

Hij was een Shawnee, een indiaan.

Je ging niet rondbazuinen dat je indiaan was...

dat hield je stil omdat er op ze werd neergekeken.

Link vertelde dat hij zich een keer onder het bed had verstopt...

omdat de KKK eraan kwam...

want die lafaards kwamen altijd 's nachts...

om de mensen te terroriseren als ze er het minst op verdacht waren.

De Ku Klux Klan joeg op iedereen die niet blank was.

En als ze wisten dat je een indiaan was...

liep je net zoveel risico als iedere willekeurige zwarte.

Mijn Shawnee moeder ging eropuit om te prediken voor zwarten...

en voor Cherokee-indianen en arme blanken...

en zei "Hou de moraal hoog en vertrouw op God."

En m'n broers en ik zongen...

Will The Circle Be Unbroken...

en al die gospels achter mijn moeder...

als zij aan het prediken was.

Ik leerde spelen van een zwarte, Hambone, die was opgegroeid in het circus...

en hij kon werkelijk alles spelen.

En hij leerde me de blues spelen en daarmee begon ik...

en daarna betaalde ik bands om me mee te laten doen...

zodat ik steeds beter werd.

Had de vroege rock 'n' roll invloed?

Want jij behoorde tot de...

Rock 'n' roll bestond toen nog niet.

Ik speelde op een danswedstrijd in Fredericksburg, Virginia in 1957.

De jongelui stonden bij elkaar in de zaal...

en ze riepen om de stroll.

Link zegt, "Ik kan geen stroll spelen."

Ik zei, "Ik kan geen stroll spelen."

En Doug zei, "De beat lukt me wel."

Ik zei, "Oké." En toen deed ik dit.

En iedereen stond naar me te kijken.

Hij deed, "Bam!" En ik.

Het is middenin de nacht, de radio staat aan en dan hoor je dat geluid...

waardoor je 1½ meter boven je bed uitzweeft.

Wat doet ie?

Zoiets was nog nooit eerder op de radio horen.

Het veranderde alles.

Rumble drukte een onuitwisbaar stempel op de ontwikkeling van rock 'n' roll.

En toen kwam ik erachter dat hij een indiaan was.

Rauwer dan dat was er niet...

van veel van de jongens naar wie ik luisterde.

Daar begon het.

En het klinkt nog beter als hij het speelt.

Ik was in het cafeteria en op de geluidsinstallatie van de universiteit...

hoorde ik, "Bam, bam, bam, domp, domp, domp, domp."

Ik zei, "Wat? Wat is dat?"

Rumble had de kracht me net dat laatste zetje te geven om te zeggen...

"Bekijk 't. Ik word muzikant."

Ik geloof dat Link Wray echt van rock 'n' roll hield...

en kwaad en teleurgesteld was...

dat omdat hij een Shawnee was...

z'n familie zo slecht behandeld werd...

en hij die verbitterdheid gebruikte om iets nieuws te maken.

En dat Rumble tot op bepaalde hoogte, het gevecht is.

Maar voor mij betekent het ontwrichting, schreeuwen, actief worden.

Link Wray gaf met de rumble aan dat er andere tijden waren aangebroken.

Dat het niet langer om de bop en de stroll ging, maar om de rumble .

Daar is Link Wray met de themasong van de jeugdcriminaliteit.

"Hé, rumble."

Ik was verbaasd dat het überhaupt werd gedraaid.

En eerlijk gezegd was ik niet verbaasd dat het werd verboden.

Hij is enige van wie een instrumentaal nummer werd verboden...

uit angst dat zou aanzetten tot geweld onder jongeren.

Het was de sound, het akkoordenschema...

wat het 'm deed.

Ze begrepen niks van de feedback, het was de groove.

Er ging om zoveel dingen waarom mensen afhaakten.

We kunnen niet allemaal Pat Boone zijn. Snap je?

Z'n invloed was enorm.

Iedere muzikant ter wereld houdt van Link Wray.

Ik snap niet waarom de rest van de wereld daar nog niet achter is.

Met MC5 hadden we opnamesessies en de technici zeiden altijd...

"Dat vervormt helemaal, man.

Jullie zetten de versterkers veel te hard."

En ik zei, "Ja, het moet juist vervormd klinken."

"Nee, het moet clean als bij Motown.

Ik zei, "Nee, het moet klinken als Link Wray."

"Ik wil die fuzz, ik wil die vervorming."

Link Wray is absoluut één van de architecten van het geluid van MC5...

en duizenden andere rockgitaristen sindsdien.

Als je het spoor terug volgt...

kom je uit bij heavy metal en punkrock en bij the Clash...

en the Ramones, the New York Dolls, the MC5 en zo nog een paar.

En wie was er daarvoor?

Hij was één van de eersten met een geluid dat de deur opende naar de toekomst.

Link Wray heeft enorme invloed gehad op alle moderne elektrische gitaristen.

Als ze zeggen van niet, liegen ze.

Toen we voor het eerst contact kregen met anderen...

hadden wij overal in het zuidoostelijke gebied...

een heel eigen manier van zingen.

En je hoort de levenskracht van die oude muziek...

van voor de plantages, slavernij en kolonisatie.

Mensen zijn verrast als ze de traditionele muziek uit het zuidoosten horen.

"Is dat indiaanse muziek? Ik dacht dat het Afrikaanse muziek was."

Het land in het zuidoosten zelf zorgt voor het geluid.

Je hoort de vogels.

Je hoort het water, de rivieren, het geluid van kano's.

En dat bepaalt de klank van wat we zingen.

Alle Amerikaanse muziek uit het zuiden komt voort uit het land en dus vanuit ons.

Muziek van de indianen werd gezien als een bedreiging, als gevaarlijk.

En zangers en dansers werden gearresteerd en opgesloten...

en bleven verstoken van de gegarandeerde rantsoenen.

De Federale regering neemt de ene wet na de andere aan om...

in een poging de indianen op alle mogelijke wijzen eronder te krijgen.

Ze hadden het voorzien op alle aspecten van onze cultuur...

dus uiteraard ook op onze muziek...

want die is daar onlosmakelijk mee verbonden.

Want in die tijd had iedereen een lied om de dag te verwelkomen.

Liederen over de voorouders, over hoe het vroeger was.

Ze hadden het voorzien op onze cultuur.

Het was genocide en ze waren eropuit onze hele cultuur weg te vagen.

Op 29 december 1890...

omsingelde het Amerikaanse leger een aantal rituele dansers...

bij Wounded Knee en slachtte meer dan 300 mensen af...

merendeel vrouwen en kinderen, maar ook de mannen...

die meededen aan de rituele dans.

Dit is feitelijk het begin van het uitbannen...

van indiaanse muziek in de Verenigde Staten.

Als ik de verhalen hoor over Wovoka, de schepper van de rituele dans...

die de indiaan onkwetsbaar zou maken voor de kogels van de blanke...

zodat de indiaan uit de reservaten kon opstaan...

tegen de onderdrukker, geeft dat aan hoe wanhopig ze waren.

Was die muziek de blues?

Misschien klonk het anders, maar dat was wel degelijk blues.

Het weinige wat de meeste Amerikanen weten van Mardi Gras...

is dronken blanken in een stampvolle Bourbon Street...

die naar een of ander vrouw schreeuwen om haar tieten te laten zien.

Dat heeft niks te maken met Mardi Gras.

Als je Mardi Gras echt wilt meemaken...

moet je naar het hart van het getto, waar het allemaal gebeurt.

Toen mijn familie Louisiana verliet, verhuisden ze in een tijd...

waarin het moeilijk was voor indianen, dus gingen ze naar New Orleans...

en ze werden gezien als zwarten want hun huid was erg donker.

En ze hebben het er nooit over gehad, het kwam nooit ter sprake...

want ze waren bang om naar het reservaat te worden gestuurd.

Opperhoofd!

Hallo! Je weet wat ze zeggen!

Mardi Gras is helemaal te gek.

Maar op de morgen van Mardi Gras als de indianen komen...

wordt het pas echt leuk.

Toen ik de indianen bij het carnaval zag, snapte ik wie ik was.

Dat was de enige gelegenheid dat een zwarte een verentooi kon dragen.

We stammen allemaal af van de oorspronkelijke bewoners van Afrika.

Het was een echt indiaans dorp hier.

Onze muziek is de stampdans en eerst wordt er geroepen...

vraag en antwoord...

waarbij de leider roept en de mannen antwoorden.

Het is deel van de oorsprong van blues, rock en jazz.

Iedereen hier is ermee opgegroeid...

dit wordt al 150 jaar gedaan.

Ze gedroegen zich feitelijk als zwarten in het dagelijks leven.

Want indianen werden nog slechter behandeld dan de slaven

Toen Europeanen zich hier vestigden, maakten ze eerst veel indianen tot slaaf.

En ze bedachten dat de beste manier was, door de mannen weg te voeren.

Omdat ze van de jacht leefden, wisten ze vaak te ontsnappen...

en terug te komen om te vechten. Dus werden ze verscheept...

sommigen naar Afrika, terwijl de vrouwen achterbleven.

En later werden slaven uit Afrika aangevoerd.

90% van de mensen op die schepen uit Afrika was man.

En bij wie maakten ze kinderen?

En dat is de oorzaak dat 85% van de zwarte Amerikanen dat hier was...

voor de Burgeroorlog zegt indiaans bloed te hebben.

En bijna allemaal zeggen ze van overgrootmoeder van moeders kant.

Weggelopen slaven werden opgenomen in verschillende indiaanse reservaten.

Het ging van, kom maar bij ons, wij verbergen je wel.

En binnen de kortste keren zag je zwarte indiaantjes rondrennen.

Iedereen die niet blank was, werd ingedeeld als "kleurling".

Of je nu indiaan of zwart was, je werd kleurling.

Als je 10% Afrikaans bloed had, was je een neger.

Als je 90% indiaans bloed had, was je toch een neger.

Waarom? Omdat het voorkomt dat indianen land claimen...

en terugkrijgen wat van ze is gestolen.

En als ze als indiaan hun land opeisten, konden ze de kogel krijgen.

Toen de Afrikaanse samengestelde ritmes en het indiaanse 4/4 elkaar ontmoetten...

was dat het begin van wat Amerikaanse muziek werd.

Ik moet altijd aan gumbo denken, typisch New Orleans' eten.

In mijn jeugd, maakte je gumbo door alles wat je had in een pan te doen.

Dat alles bij elkaar zorgde voor een fantastische maaltijd.

Ik ben deels indiaans, deels Afrikaans van Haïti, deels Frans, deels Italiaans.

En dat is wat New Orleans is, met al die verschillende smaken.

Giacomo Fina Ne zeggen ze, het grote opperhoofd komt eraan...

om te zeggen dat ze beter een straatje om kunnen gaan.

New Orleans, de stad van de sterken, de dapperen...

dus val niet iemand lastig die veren draagt.

Ze brengen bliksem in de morgen, ze buigen niet...

de kletterende regen is als een prachtig lied.

Bliksemschichten dalen neer...

als het opperhoofd de straat op gaat...

de donder onder z'n voeten gaat tekeer.

Met z'n prachtige gewaad...

die wildeman van de zon naar de nacht...

wat hij je laat zien is een pracht.

Voor mij was 't een openbaring dat de banjo een Afrikaans instrument is.

De eerst honderd jaar was de banjo geen instrument van de blanken...

maar een instrument van de plantages.

Onze muziek lijkt erg veel op wat je zou horen...

Sommigen noemen het pre-blues.

En het lijkt erg veel op de vroege bluesmuziek.

Bluesliefhebbers en blueskenners zijn het vrijwel nooit eens...

maar als ze gedwongen in één ruimte zaten en ze moesten bepalen...

wie de belangrijkste bluesgitarist, zanger en songwriter was...

de beste die er was begin 20e eeuw...

als ze per se iemand moesten noemen, zou dat waarschijnlijk Charley Patton zijn.

Hij was de grootvader van alle Delta Blues jongens.

Hoe rauw die opnamen ook klinken...

het is erg directe muziek.

Of er een bom afgaat. Het is een echt keelgeluid...

het klinkt zoals ik me voorstel hoe je die tijd moet hebben ervaren.

Hij spuwt het gewoon uit.

Hij probeert het niet mooier te maken. Rauwer vind je 't niet.

Hij heeft veel invloed gehad op Bob Dylan, Eric Clapton, Jack White, Bonnie Raitt...

en nog veel meer.

Charley Patton was indiaan.

En hij was één van de grootste.

Howlin Wolf.

He kwam uit de Mississippi Delta...

een erg belangrijk gebied in de geschiedenis van de blues.

Het is niet ver van het land van de Choctaw.

Het is erg aannemelijk dat Charley Patton van Choctaw afkomst was.

Charley Pattons houdt de traditie hoog...

van indiaanse wortels, blanke wortels...

Creoolse en zwarte wortels.

Dat alles maakte Patton wie hij was.

Voor mij is dit indiaanse muziek.

Dat ritme...

Ik hou van Charley Patton, z'n levenskracht en zijn muziek...

het is waar ik vandaan kom...

Dat hoor ik in al die traditionele liedjes.

Hoor je?

Dat is indiaanse muziek.

Met een gitaar.

Die ontwikkeling heeft traditionele muziek doorgemaakt.

Het werd dit.

Het is de manier van zingen.

De manier van zingen en het ritme...

want hij speelt gitaar alsof 't een trommel is.

Een trommel was verboden tijdens de slavernij.

Die was verboden...

op straffe des doods, want een trommel was een instrument der rebellie.

Je kon ermee communiceren, je kon er over afstand mee oproepen tot verzet.

Daarom moest Charley Patton drums op z'n gitaar spelen.

Patton werd geboren in een tijd van vreselijk raciaal geweld in de VS...

en één van de manieren om daaraan te ontkomen...

was door de veiligheid in een wereld zoals hier in Dockery.

Het was een plek waar mensen naartoe konden om geld te verdienen.

De Dockery Plantage had meer te bieden...

dan wat ze thuis in Mississippi kregen.

En daarom ging Pattons familie daarnaartoe...

omdat ze daar een beter leven konden krijgen.

Er gingen Choctaw naartoe...

en zwarten...

en er werkten Europeanen.

Charley Patton moet daar een veelheid aan invloeden hebben meegekregen...

die hebben geleid tot zijn manier van gitaarspelen.

Hij was niet bepaald gek op het werk op het land...

maar veel meer was er niet te doen.

Ze traden op zaterdagavonden op bij iemand thuis...

op de veranda. De hele avond spelen voor wat te drinken.

Soms werd er vis gebakken.

Toen ze niet meer in de kerk kwamen, ging zelfs de dominee...

met z'n vrouw naar de kroegen...

waar prostituees waren en waar je kon eten en gokken.

Toentertijd ging rijk en arm naar de kroeg als ze wilden feesten.

Son House zei dat Patton z'n gitaar in de lucht gooide...

en weer opving zonder een noot te missen.

En stel je eens voor dat je de hele week gewerkt hebt...

en je hebt niks anders gehoord dan de vogels en de wind.

En plotseling hoor je iemand...

En je nekharen gaan rechtovereind staan.

Hij deed Jimi Hendrix lang voor Jimi.

Charley Patton was waarschijnlijk de eerste showman.

Maar je moest een eigen identiteit zoeken...

je moest je onderscheiden van de anderen.

Er waren er heel wat die probeerden...

niet aan het werk in de katoenvelden te hoeven, snap je?

Niet anders dan nu. Iedereen probeert niet te hoeven werken in de katoenvelden.

Het belangrijkste van Dockery was dat Charley hier zo lang is geweest...

dat er mensen naar hem toe kwamen en hij de tijd nam ze te leren spelen.

Hij heeft Pop Staples als kind lesgegeven.

Sun House heeft hier les gekregen.

Howlin' Wolf kwam hier als jonge vent.

Er was een man op de plantage die gitaar speelde en Charley Patton heette...

en ik hield van z'n geluid.

Elke avond na het werk ging ik naar zijn huis...

en hij leerde me gitaarspelen. Zo heb ik 't onder de knie gekregen.

Wolf heeft Pattons muziek naar de de elektrisch versterkte wereld gebracht.

The Stones nodigden Howlin' Wolf uit.

En dan zie je het gezicht van Brian Jones.

Zo van, "Lieve God, genoeg van al die namaak...

hier is Howlin' Wolf voor het echte werk."

Vertel eens wat over 'm, Brian.

Toen we pas begonnen...

speelden we rhythm and blues...

en Howlin' Wolf was één van onze idolen...

en het is fantastisch dat hij er vanavond is.

Dus wij moesten onze mond maar houden en luisteren naar Howlin' Wolf!

Daar ben ik het mee eens, laat maar komen, Howlin' Wolf!

En weer voert het mysterie van hoe krachtig het is...

terug naar Charley Patton en de Dockeryboerderij.

In Amerika kende de blanke jeugd de blues niet, tot de Britten het gingen spelen...

en toen dachten ze dat die Engelse jongens iets nieuws brachten.

The Stones, the Beatles en al die andere gitaargroepen.

Er loopt absoluut een lijn van Charley Patton, Howlin' Wolf naar Led Zeppelin...

dat is gewoon zo.

Jimmy Page zal dat beamen als je 't hem vraagt.

Neem me niet kwalijk.

Kut, ik ben het vergeten.

Altijd hetzelfde, ik weet niet wanneer ik moet invallen.

Mildred begon te zingen in obscure kroegen en daar werd ze groot.

In die kroegjes van haar en Benny the Bootlegger, brouwde ze haar eigen bier.

Toen Mildred Bailey naar New York kwam...

eind jaren 20, begin jaren 30...

was alles totaal gescheiden.

Ze wist wie de goede muzikanten waren en vrijwel direct na haar aankomst...

ging ze opnemen met zwarte muzikanten.

Mildred was een pijler.

Ze legde de basis voor de ontwikkeling van de jazz.

Coeur d'Alene reservaat, Idaho

Dit was al generaties lang Mildreds vaderland...

en mijn grootmoeder was ontvankelijk voor oude muziek.

In het Coeur D'Alene reservaat werd bij iedere gelegenheid gezongen.

Het is hoe de noten worden gerekt en ingekort door het schema heen.

Als Mildred Bailey het doet, hoor je onmiskenbaar de traditionele zang...

van de streek waar ze is opgegroeid.

Toen ze werd gevraagd hoe ze de zangeres is geworden die ze was...

verwees ze naar de indiaanse liedjes uit haar jeugd.

Ze was één van de grote improvisators van de jazz.

Je kunt zingen, "Old rocking chair's got me."

En misschien is het zo geschreven, maar het gaat altijd zo...

"Old rocking chair's got me".

Je verandert 't gewoon, afhankelijk van hoe je je op dat ogenblik voelt.

Het is iets dat je niet kunt leren.

Ik ben 80 jaar, wat zeg ik, ik ben 88 jaar...

en van mijn 16e tot m'n 20e heb ik gewerkt als zingende ober...

in Astoria, Long Island en het enige waar ik naar luisterde was Mildred Bailey.

Ik ben enorm beïnvloed door Mildred Bailey.

Voor mij zong ze perfect.

En hier is de dame van de schommelstoel, Mildred Bailey!

Hallo allemaal, kom binnen en geniet ervan rondom die ouwe schommelstoel.

Ze is de eerste bandzangeres, punt uit.

En de eerste vrouw met een eigen radioshow.

Frank Sinatra ging naar een opnamesessie van Julia Rinker in de jaren 70 en zei...

"Ik kende je tante en zij is één van de belangrijkste mensen geweest...

voor hoe ik leerde zingen en elke dag probeer ik daarbij in de buurt te komen."

Ella Fitzgerald, Billie Holiday, Bing Crosby, zij ontwikkelde die jazzstijl.

Het is belangrijk Mildred Bailey niet alleen in het jazzverhaal te plaatsen...

maar op die manier plaatsen we wel het verhaal van de indianen...

in perspectief met jazz.

Dit is een illegale samenscholing. Verspreiden!

Ik ging naar Greenwich Village en ik had niks met showbusiness.

Ik studeerde en was onderweg naar Indiana en ik beproefde m'n geluk als zangeres.

En het was de tijd van de folk muziek.

En plotseling waren de straten vol mensen...

die ruimdenkender waren dan de generatie voor hen.

En dat kwam voor mij erg goed uit.

In een andere tijd, was het me waarschijnlijk nooit gelukt.

Eigenlijk vertelt folk muziek de verhalen van alledag.

En die verhalen gaan over mensen die het meest worden buitengesloten...

en het meest worden verdrukt.

Dit is een lied over een indiaan...

en als je z'n naam niet kent...

dan misschien wel na dit nummer. Het heet Ira Hayes.

De eerste folkzanger bij Columbia was niet Bob Dylan, dat was Peter La Farge.

Voor indianen, voor de singer songwriter, was Peter La Farge de man.

Hij beschreef waarmee we te maken hadden en hoe we daar mee omgingen.

We luisterden naar elkaars muziek.

Er was een protestbeweging tegen de oorlog in Vietnam.

Universal Soldier, ze was een activist...

en de eerste activistische vrouw die een publiek bereikte.

Ze slaagde er erg goed in die beelden...

en standpunten duidelijk te maken aan een publiek dat daarvoor openstond.

Anders dan mijn leeftijdsgenoten in de muziek, die het reservaat niet kenden...

en die in het reservaat die geen invloed konden uitoefenen...

had ik allebei.

Johnny Cash wilde een folkplaat maken en hij had La Farge eerder gezien.

En hij wilde hem ontmoeten. Johnny Cash voelde een sterke band...

en ze praatten een tijdje en hij zei, "Ik wil een paar van je nummers opnemen".

Zijn carrière had een hoge vlucht genomen...

door het succes van Ring of Fire.

En zelfs toen, na het succes van die enorme hits...

probeerde Columbia Records hem nog steeds tegen te houden die plaat te maken.

Johnny was bereid z'n carrière op het spel te zetten...

als ze die plaat niet uitbrachten.

Hij wilde hoe dan ook die plaat maken.

Hij wist dat deze plaat vooral zou worden verboden.

En Johnny Cash besluit een brief te schrijven over z'n ongenoegen.

Elke zin een bijtende aanklacht tegen de platenindustrie.

En hij zette de brief op de platenhoes...

en stuurde de plaat niet per post, maar ging persoonlijk naar bepaalde dj's...

in de stad waar hij optrad en zei...

"Geef 't gewoon een eerlijke kans."

Ik heb zelf erg weinig indianenbloed...

maar in mijn hart stroomt vanavond 100% voor jullie.

Ik vroeg dj's, "Waarom draaien jullie Bitter Tears niet?"

En ik kreeg altijd hetzelfde antwoord, "Het maakt dat je je schuldig voelt."

"Ik heb jullie leven niet verwoest."

"Ik heb jullie land niet gestolen."

En ik zei, "Nou en?"

"Ik zeg niet dat jij dat was, waarom draai je niet..."

"Dat gaat niet."

Hier waren ze.

Ze werden deze vallei ingejaagd, tot aan die dennenbomen...

aan de overkant van die kreek daar.

Doordat Amerika dat album in de ban deed...

kon iedereen z'n geweten in slaap sussen...

over de Amerikaanse indiaan en hun strijd.

Ik was niet langer een onbetekenend iemand die Universal Soldier had geschreven...

of over indianenzaken praatte in een koffiebar.

Plotseling praatte ik daarover op de grote tv-zenders.

En even plotseling was het weer voorbij.

Plotseling was de belangstelling verdwenen.

En pas 25 jaar later verontschuldigde een radioreporter in Toronto zich...

voorafgaand aan een interview voor het feit...

dat hij gevolg had gegeven aan een oproep van het Witte Huis...

om mijn muziek te boycotten, omdat die "het verdiende te worden geboycot."

En zo begon hij het interview.

Blijkbaar had ik een FBI-dossier en stond ik op een zwarte lijst.

En naar ik begrijp, de CIA later ook.

Ze gingen in die tijd achter Buffy en nog veel meer mensen aan...

om ze de mond te snoeren.

Ik geloof dat ik meer had kunnen betekenen als mij in de VS niet de mond was gesnoerd.

Maar van wie waren de kranten?

Van wie de tv-stations?

De radiostations?

Draaiden ze Buffy Sainte-Marie? Nee!

Het waren de oliemaatschappijen.

De mensen in de uraniummijnen, die uranium stalen...

en het privé bezit maakten.

Zij hadden alles.

Denk je dat die mij een ster gingen maken? Ik dacht het niet.

Jimi speelde Hear My Train A Comin'...

voor een televisieshow, geloof ik.

Geen versterkers, pedalen, wah-wah, trucjes en niet met z'n tanden spelen.

Gewoon de pure aardse kracht van de historie.

Je hoort Charley Patton en Link Wray...

hij brengt ze allemaal tot leven.

Ik wist dat ie muzikaal was, want als kind kreeg hij een gitaar van z'n vader...

om samen met de jongens op te spelen...

dus dat was niet nieuw voor me.

Maar ik wist niet dat hij zó muzikaal was.

Mijn grootmoeder is 100 jaar oud geworden...

wat op zichzelf al uitzonderlijk is...

haar vader was een bevrijde slaaf.

Haar moeder was half Cherokee en ze groeide op in het reservaat.

Ze is dat nooit vergeten en was er trots op dat ze Cherokee was.

Dat ze indiaans bloed had, betekende veel voor haar.

Daar had ze het vaak over en vooral met Jimi.

Ze was zangeres en danseres in het variété.

Ze had prachtige kleren, met veren, een boa en fluweel...

en Jimi speelde daar graag in.

Trok haar vest aan, zette haar hoed met zo'n enorme veer op...

en een prachtige bruine suède jas met veel franje.

In die tijd hing mijn kamer vol met posters van Jimi.

En ik moest altijd een beetje lachen, want op sommige van die posters...

was Jimi echt heel erg donker gemaakt.

En hij was helemaal niet zo donker.

Hij had een caramelkleurige huid en prachtige amandelvormige ogen...

en je kon zien dat hij verschillende culturen in zich had.

Jimi Hendrix had veel inheemse kwaliteiten in zich...

waarvan veel mensen geen weet hadden.

Maar door dat uit te dragen op het podium door middel van z'n muziek...

en zijn presentatie wordt het nog krachtiger.

In die periode zijn indianen in.

De hippies, de bloemenkinderen kwamen tevoorschijn.

Zij willen zelf indiaan zijn.

In Woodstock had hij dat prachtige witte jack met franje aan...

met turquoise zoom afgezet.

Deels is dat typisch jaren 60, maar voor hem betekende 't veel meer.

Toen we het terrein van het Woodstock Festival naderden...

keek Mitch Mitchell, de drummer, naar buiten en zei, "Lieve help!"

Hij had nog nooit zoveel mensen gezien.

En ik zei, "Wat is er, Mitch?" En ik keek naar buiten en zei, "O nee!"

En toen keek Jimi en zei in alle wijsheid...

en ik weet niet hoe hij daaraan kwam...

"Die mensen zenden veel energie uit naar het podium...

dus we gebruiken die energie en sturen het weer terug naar ze."

Zo komen we elkaar weer tegen. Zo, zo.

En toen hij The Star Spangled Banner speelde op Woodstock...

klonk het of alles wat er tot dan toe in zijn leven was gebeurd...

in dat van z'n familie, tot een enorme uitbarsting kwam...

door wat het land en zijn generatie doormaakte.

Het was een bijzonder ogenblik.

Ik geloof dat al zijn frustratie hoorbaar was...

over burgerrechten, over racisme...

over de oorlog in Vietnam, over politieke onderdrukking...

het kwam allemaal naarbuiten in z'n spel.

Hij schetst een beeld voor je.

Je hoeft alleen maar te luisteren.

Sommigen vonden het destijds heiligschennis.

En mijn vader was gespannen en ademde zwaar en ik vroeg, "Gaat het wel?"

En hij deed...

Hij keek steeds naar die politieagent en zei, "Ik wou dat 't voorbij was"...

Dan kon hij weer rustig ademhalen omdat hij dacht dat ie zou worden gearresteerd...

want zoiets deed je toen gewoon niet.

Hij was erg trots.

Dat hij indiaan, zwart en Schots was.

Dat is waar je vandaan komt, je cultuur, wie je bent...

en wat je teruggeeft en hoe je wilt overkomen.

Het is op bepaalde wijze de Amerikaanse superheld.

Hij is van alles wat, zonder in kracht in te boeten.

Hij wordt er juist sterker door.

Yonge Street was in mijn jeugd het muzikale middelpunt...

en ik wist niet hoe het eraan toeging...

in Chicago, Detroit of New York...

maar in Yonge Street gebeurde het.

Je probeerde wat te horen door de deuren of door een raam te gluren...

en als er iemand naar binnen ging...

kwam de muziek naar buiten golven...

en heel even was het van, "Hoorde je dat?"

Toen ik 16 was, vroeg Ronnie Hawkins me in The Hawks te komen spelen.

Plotseling waren ze onze Beatles.

Ze konden niks verkeerd doen. Ik vond ze geweldig.

En Robbie was gewoon schitterend.

Hij speelde een solo en wij dachten allemaal, "Mijn God, moet je horen.

Hoe doet ie dat?"

Robbie deed iets dat ik nog nooit iemand had horen doen.

Hij speelde gewoon als geen ander.

Ik leerde echt gitaarspelen in het Six Nations reservaat.

Al mijn neven, nichten, ooms, tantes, iedereen kon een instrument spelen.

Een mix tussen indiaanse muziek en een soort country.

Dus ik dacht dat wil ik ook.

Ik moet het leren en ik wil bij die club horen.

En ze hadden een gevleugelde uitspraak,

"Wees trots dat je indiaan bent, maar kijk uit tegen wie je dat zegt."

En ik zei iedereen dat ik op een dag...

daar weg zou gaan en over de hele wereld muziek zou maken.

En dan zeiden ze, "We willen niet dat droom in duigen valt,

want dat gebeurt niet met mensen zoals wij."

Ik zei, "Nee, verpest m'n droom niet. Ik zit er net lekker in."

"Maak me niet wakker nou."

En dus probeerde ik dat te verwezenlijken.

En toen we met Bob Dylan gingen spelen, was dat een muzikale revolutie voor ons.

We deden iets dat weerklank had over de hele wereld.

Hou op met boe roepen.

Hou op, ik kan er niet meer tegen.

Het is lastig de juiste toon te vinden als ze boe roepen!

Toen Bob besloot met een band op te treden, koos hij The Hawks.

Net als de folkwereld hem eindelijk begint te accepteren...

gaat hij ervandoor.

Hij plugt in en veroorzaakt heftige reacties.

Verrader!

Verrader, je zou jezelf eens moeten horen!

Die lui vonden elektrische rock 'n' roll commercieel.

En dus politiek verraad.

En ik geloof dat ze er echt onder leden.

Dylan zegt dan, "Speel 't keihard." En ze speelden Like a Rolling Stone.

Robbie is het volgens mij die zei, "Speel 't keihard."

Volumeknop open.

En ze waren fenomenaal.

Dit is één van de beste tours van The Band ooit.

En de mensen riepen boe.

Elke avond als we ergens speelden, werd er boe geroepen en gooiden ze dingen naar ons.

Je pakte je spullen en op naar de volgende plaats...

waar er boe werd geroepen en dingen naar je werden gegooid.

En ik dacht, "Wat een vreemde manier om je geld te verdienen."

Robbie Robertson vertelde me dat ze de shows opnamen...

om in de hotelkamer terug te luisteren om te horen wat ze misten.

Waarom worden we zo uitgejouwd?

Want voor hem klonk het behoorlijk goed.

Maar na een tijdje ging het zo lekker...

dat we een bepaalde opvatting over de muziek kregen.

Een gedrevenheid en een dynamiek die je nergens anders hoorde.

En toen dat zich ontwikkelde, dacht ik brutaal genoeg...

wij hebben gelijk en de wereld niet.

De hele industrie richtte zich weer op song-writing en Robbie Robertson...

één van de grootste song-writers ooit had dat bewerkstelligd...

puur op gevoel van hem en de band.

Alles in die tijd was psychedelisch en dat soort werk...

en toen was daar The Band die iedereen weer terug op aarde bracht.

Clapton wilde in The Band.

En George Harrison wilde in The Band.

Iedereen wilde in The Band.

Ze waren direct klassiekers en een mijlpaal in de Amerikaanse muziek...

want het was een nieuwe standaard.

We wilden dat het niet gewoon een concert werd, maar een feest.

Hij zei dat The Band z'n laatste optreden geeft...

met allerlei gastmuzikanten.

Van Van Morrison en Muddy Waters...

tot Joni Mitchell, Neil Young, Ronnie Hawkins.

Ik zei, "Vergeet 't maar. Dit moet op een of andere manier worden vastgelegd."

Als je naar de tekst van The Night They Drove Old Dixie Down luistert...

ontdek je telkens weer iets nieuws.

Het is geen muziek van het verleden.

Maar van het heden.

Ik ben B. Mitchell Reid en ik praat met Jesse Ed Davis.

Hoe ben je begonnen met gitaarspelen?

Door Jimmy Reed en Elvis Presley.

Dat heeft me ertoe aangezet.

Ik kan niet genoeg benadrukken hoe waardevol Jesse Davis was.

Hij had een speciaal gevoel voor de blues en een speciaal geluid, waar ik gek op was.

Als ik naar z'n solo luister, hoor ik nu nog iedere noot.

Met Jesse Ed had je altijd het gevoel dat er meer uit te halen was.

Je had nooit het idee dat je alles kreeg wat hij in zich had.

Ik was vooral onder de indruk van Jesse Edwin Davis omdat ie bij Taj Mahal zat...

en Taj's album zette mij aan meer de rock kant op te gaan.

Dat deed me iets.

We speelden in The Whisky a Go Go.

Ik speel meestal harmonica met m'n ogen dicht.

En ik deed ze toevallig open en keek de zaal in...

en daar staan Mick Jagger, Brian Jones en Keith Richard te dansen.

En dat was één van de mooiste momenten.

Het had niet mooier kunnen zijn.

En ergens eind november, kwamen er 8 tickets binnen bij onze manager.

Eerste klas, retourtickets met BOAC naar Londen.

Op uitnodiging van The Rolling Stones.

De rest is geschiedenis.

Ik geloof niet dat Taj toentertijd erg veel platen verkocht...

maar toen ging hij naar Engeland en deed The Rock and Roll Circus.

En Jesse ontmoette John Lennon.

En het was of ze broers waren die elkaar lang niet hadden gezien.

John was uiteraard erg onder de indruk van 'm.

Toen Jesse daar was en ze erachter kwamen dat ie indiaan was...

waren ze zo onder de indruk, dat ze hem meteen mochten.

Ik moet hem prijzen dat hij ervoor uitkwam en trots op z'n cultuur was...

en op z'n afkomst.

Jesse had ook een beetje een exotische uitstraling.

Hij was indiaan, zag er goed uit en speelde fantastisch, strakke en dynamische blues.

En de Britse rock aristocratie was daar gek op.

Dat hadden ze daar zelf niet.

Dat moest worden geïmporteerd.

Zo werd Jesse een veelgevraagd iemand.

John Lennon was helemaal weg van Jesse Ed.

Hij vond hem één van de beste gitaristen die hij ooit had horen spelen.

Zo raakte ik betrokken bij het Bangladesh concert.

Een paar dagen voor het concert werd Eric Clapton ziek...

en George belde me en zei, "Wil jij meespelen?"

En uiteraard zei ik ja.

Ik pakte gewoon mijn kans.

Dit is Jesse Ed Davis.

Iedereen wilde toen met 'm werken.

Hij werkt met The Beatles, Clapton, de grootste...

belangrijkste muzikanten ter wereld, iedereen wilde hem.

Toen ik m'n eerste plaat opnam, wilde ik dat Jesse Ed meespeelde...

en ik belde hem en hij luisterde naar het nummer dat ik voor hem in gedachten had...

en hij zei, "Ik hoor mezelf daar niet echt op meespelen."

"Heb je nog meer?"

Ik zei, "Ja, oké, laat dat andere nummer maar horen."

En dat andere nummer waarop hij wél speelde, was Doctor my Eyes.

Hij speelde het één keer. Hij luisterde er even naar en zei...

"Oké, dit gaat wel lukken."

Hij zegt, "Speel het maar gewoon en..." Hij gaat weg om z'n gitaar te stemmen.

Ik neem altijd een heel nummer op.

Ik zeg, "Je kunt beter de hele opname meespelen." Hij komt binnen voor de solo...

en zegt, "Dat is de solo, oké?"

En hij speelde niet het hele nummer, hij vond 't wel goed zo.

Hij speelde z'n solo één keer.

Mijn plaat komt uit en hij staat perplex als ie hoort dat het een toptien hit is.

Je hoort 'm overal en iedereen zegt, "Wie is die gitarist?"

En ze willen nog steeds die solo horen als dat nummer wordt gedraaid.

Hij ging om met grote namen in de rock 'n' roll...

die aan de heroïne waren. En zij waren de oorzaak.

Het was, "Wil je dit niet eens proberen?" - "Tuurlijk."

De Jesse Ed die ik kende voor hij op tour ging met Rod Stewart and The Faces...

was niet dezelfde die thuis kwam.

Hij kwam terug als junkie en dat was daarvoor niet zo.

Hij meldde zich bij een afkickcentrum voor indiaanse mensen: The Eagle Lodge.

En ik had het toen helemaal gehad.

Ik zei, "Je komt thuis met een witte 1-jaars button of je blijft weg."

In 1985 sprak ik in Cal State Long Beach en Jesse zat in de afkick kliniek...

The Eagle Lodge daar in Long Beach...

en het alle patiënen en het personeel van de kliniek kwam naar mijn lezing.

En Jesse stelde zich voor en het eerste wat hij zei was z'n naam...

en het tweede was dat hij muziek wilde maken onder mijn tekst.

En ik was al twee jaar op zoek naar iemand die dat kon doen.

Grafitti Man met John Trudell; ik vond dat zo origineel...

en het was gewoon prachtig wat ze samen deden.

En Bob Dylan had een exemplaar gekocht en hij werd geïnterviewd door Rolling Stone...

en hij zei dat 't het beste album van het jaar was.

Hij heeft het onder de aandacht gebracht.

In '85 maakten ze hun eerste plaat en hij was helemaal clean...

gedurende die hele periode.

Dt weet ik omdat ik de vleesgeworden anti-drugs strijder ben en John ook.

Toen ik hem ontmoette, een ex-junk, vechtend tegen z'n verslaving...

was ik een aan de kant gezette militante politieke activist.

Demografisch klopte het niet.

Wie zou met ons in zee willen gaan?

Demografisch klopte het gewoon niet.

Ik ben er trots op dat ik met John Trudell speel en dat ik indiaan ben.

En ik hoop dat wat we proberen te doen niet onopgemerkt blijft.

Jesse bracht me muziek en gaf me een band...

en maakte een rock 'n' roller van me.

Hij gaf me een podium, hielp me daarbij en toen was ie weg.

Dat is wat Jesse deed.

Zo zie ik het.

Het was iemand die gitaar speelde, je kon laten huilen...

je kon laten lachen en je aan het denken zette.

Maar hij was ook z'n eigen dokter, waarschijnlijk door de pijn die hij had...

slikte hij zoveel medicijnen dat het uiteindelijk z'n dood werd.

Ze vonden hem dood op de vloer van de wasruimte van z'n appartementengebouw...

in Culver City met een naald in z'n arm.

De demonen waren terug.

Hij heeft een terugval gehad.

Ik was er kapot van.

We vonden dat we een positieve bijdrage leverden.

We trokken door het land en speelden de muziek waar we van hielden.

En sommigen van ons kunnen dat nog navertellen.

Niemand speelt zoals hij.

Hij is niet dood, hij is overal.

Ik kan geen radio aanzetten, of naar de supermarkt gaan, overal hoor je 'm.

Ik wil dat die muziek vreugde blijft brengen en mensen versteld doet staan...

en dat zal ook zo blijven.

Hij was geniaal en z'n tijd vooruit, Eric Clapton.

Daarom vragen Pat en Lolly Vegas je, Do you want to dance?

Mijn grootvader had een gitaar.

Hij hing 'm boven de kast en zei,

"Als je bij die gitaar kunt, mag je 'm hebben."

En ik ging op een stoel staan en pakte 'm.

Ik raakte eraan verslaafd.

Toen ik 'm eenmaal had, deed ik niks anders meer.

Meer wilde ik niet.

Mijn broer en ik zeiden tegen elkaar, we gaan naar New York of naar LA...

om muziek te maken en onze droom na te jagen.

En we deden kop of munt en het werd LA.

Was het moeilijk? Toen jullie net in Hollywood waren...

twee donkere jongens uit Noord Californië.

Het moet lastig voor jullie zijn geweest om aan de bak te komen.

Ja, want je werd niet ingehuurd.

Sunset Strip en Hollywood huurden geen allochtonen in.

Zwart of bruin. Alleen blanken.

En weer is Gazzarri de hotspot! Hollywood A Go-Go op de Sunset Strip!

Dit zijn de gelukkigen die binnen zijn. Niet iedereen had zoveel geluk.

We speelden in Gazzarri op de Strip. E stond altijd een lange rij...

op straat te wachten om naar binnen te gaan, zeven avonden per week.

Waren er verschillende bands die elkaar afwisselden?

Nee, eentje maar. Headlining Vegas.

We droegen erg mooie mohair pakken met zwarte schoenen.

En we deden een cajunset en hadden tuinbroeken aan.

Ik moest me steeds omkleden en ik wilde iets meer permanents...

wat meer bij ons paste.

Jimi was één van de mensen die ons het meest steunde.

Hij zei al in het prille begin, "Doe die indianenact, man."

Ze in Midnight Special Come And Get Your Love te zien doen...

in vol ornaat...

de krijgsdansen voor ze één van hun hits speelden...

dat was behoorlijk indrukwekkend.

We hadden een microfoon op de grond.

Dus als we opkwamen, klonk het gestamp als een kudde bizons.

Dat klonk echt erg luid.

We waren vier jonge indianen die die primitieve bezweringen uitvoerden...

en dan plotseling overgingen op rock 'n' roll.

En die twee combineerden en de mensen zeiden,

"Wow, wat is dat? Wat is hier aan de hand?"

Het was ongelooflijk.

Die vier indianen met die kleren en moccasins...

en alles wat ze uit de films kenden, die gewoon rock speelden.

En toen ons album uitkwam, ontplofte de boel.

Come And Get Your Love zit in Guardians of the Galaxy.

Als de held in een buitenaards landschap monsters van zich af loopt te slaan...

en wat niet meer, paradeert hij op Redbone.

Er zit een echt overwinnaarsgevoel in die song.

Het is een geweldig nummer en ze waren een geweldige band.

Goede muzikanten.

Het valt niet mee om een toegankelijke, funky, oprechte hitsingle te maken.

Dat valt niet mee en zij flikten 't.

Je kunt een expliciet politiek standpunt verkondigen...

maar uiteindelijk is doorbreken de beste wraak.

Je wilt het in stijl en met zelfrespect doen.

En dat deed Redbone.

Ze hadden stijl, ze hadden zelfrespect en puntige songs.

En ze braken door.

Dus hebben ze gewonnen.

Ik kom uit Oost Los Angeles, Californië, uit een achterbuurt.

Ik woonde ook in een achterbuurt. - Echt? Waar?

In Oost LA in Geraghty.

Gast, ik woonde in Boyle Heights-Dogtown.

Ik in Geraghty.

Ja, vertegenwoordigers van Oost LA.

De baslijn van jouw song lijkt op die in een nummer van ons...

Let's Get It Started uit 2003.

Ja, goed nummer.

Het heeft dat pompende, alsof je flink doorloopt...

Als een publiek van 25.000 man...

Let's Get It Started staat mee te zingen...

en op die baslijn staat te dansen, dan gaat het dak eraf.

The Black Eyed Peas verkochten 60 miljoen platen over de wereld.

Als kind had ik meer met m'n Mexicaanse afkomst dan met mijn indiaanse.

Er moet iets zijn dat de vonk doet overslaan en voor sommigen zijn dat...

hun vader of moeder. Maar eerlijk gezegd was dat voor mij m'n oma.

Als ik naar m'n grootmoeder ging toen ik wat ouder was...

haalde ze de oude fotoalbums tevoorschijn.

En liet me zien waar zij vandaan kwam, de Shoshone...

en dat maakte dat ik begreep waar ik vandaan kwam.

Het werd erg belangrijk voor hem.

"Waarom voel ik me zo? Waarom ben ik zoals ik ben?"

En dat ritmegevoel dat zwart noch blank is, viel op z'n plek.

Ik realiseerde me hoe belangrijk en hoe mooi...

het is om Shoshone en Mexicaan te zijn.

Als je erachter komt dat iets wat zovelen heeft geïnspireerd...

en waarvan jij je niet bewust was en wat je gewoon heeft overvallen...

Erg inspirerend.

Laten we er nog eentje doen.

Ik vind 't prachtig dat jij en ik dezelfde achtergrond hebben.

We hebben dezelfde verhalen en het is mooi dat broeders elkaar inspireren.

Dat doet me boven mezelf uitstijgen, ik zweef gewoon.

Ik vind dat prachtig.

Rock 'n' roll! Heavy metal! Feesten! Te gek!

Ik verhuisde in 1985 naar LA.

De Sunset Strip was toentertijd afgeladen en het was er elke avond feest.

Alle meiden droegen niemandalletjes en alle jongens hadden idiote kapsels.

Voor de Roxy zag je Axl, Slash, Matt Sorum...

al die gasten die als snel de toekomst van de rock 'n' roll zouden worden...

iedereen was daar.

Ik wilde een rockstar worden, geen "indiaanse rockstar"

Gewoon rockstar.

Ik had geen dak boven m'n hoofd, had geen geld maar ik wist dat ik...

me een bepaalde identiteit moest aanmeten om het te maken.

In LA was ik een buitenbeentje, want ik was niet zwart en niet blank.

Ik was een rocker, maar ik hield erg van zwarte muziek.

Ik speelde met George Clinton en Bootsy Collins...

en iedereen vond me een super funkgitarist.

Maar ze lieten me helemaal geen funk op hun platen spelen...

ik mocht alleen rock doen.

Maar ik gaf m'n ogen de kost en ik leerde, want die gasten...

speelden funk op een totaal ander niveau.

En dan zocht ik m'n blanke vrienden weer op en dan speelde ik wat funk...

en hun funk werd compleet weggeblazen...

dus zij dachten allemaal dat je bij mij moest zijn voor echte funk.

Plotseling sta ik voor 25.000 man in the Philadelphia Spectrum...

met Rod Stewart een solo te spelen in het nummer Dynamite .

Dat was erg gek voor me. Mijn laatste band was op de middelbare school.

Stevie Salas: stoere rock 'n' roller, rockstar.

Voor rock 'n' roll heb je ballen nodig.

Ik heb een privé jet, verdien een vermogen en de vrouwen liggen aan mijn voeten...

maar al snel wist ik niet meer wie ik was.

Randy Castillo, een vriend van me die wist dat ik een indiaan was...

zocht me op aan het eind van de Rod Stewart tour.

Ik was alleen maar bezig met drank, feesten, vrouwen...

en hoeveel geld ik kon verdienen of welk huis ik kon kopen...

en hij maakte me duidelijk dat ik de grip kwijt was.

Hij zei, "Ik neem je mee naar Nieuw Mexico".

Ik ging met John Trudell naar Taos.

We wilden samen wat praten over onze overleden vriend Randy Castillo.

Mr Randy Castillo!

Randy Castillo uit New Mexico.

Als hij drumde, deed hij altijd dit...

op de bassdrum: boem, boem, boem.

Mega-star.

Stond op de cover van alle bladen.

Ik was in Los Angeles en ik raakte compleet gestoord.

Alleen maar uitgaan met actrices, Playboy bunnies versieren...

en cocktails drinken.

Randy en ik raakten bevriend en hij zei, "Je bent aardig aan het doordraaien."

"Je moet naar het thuisland."

Dat had ik nog nooit eerder gehoord.

Thuisland? Hij nam me mee hiernaartoe.

Het geheim van de indianen is dat als je je verstand verliest...

je alleen dat gedeelte moet verliezen, dat je kunt missen.

Zo is 't.

Het laatste dat je wilde zijn in de tijd van mijn betovergrootvader...

was een indiaan, want die maakten alleen maar ellende mee.

De Mexicanen mochten zonder toestemming achter Apache aan in Amerika...

als ze er eentje achtervolgden en doodden.

De Amerikanen konden zonder toestemming Mexico in...

als ze Apache achtervolgden.

Het hing er een beetje vanaf waar je woonde.

Op sommige plekken kon je beter indiaan zijn in plaats van Mexicaan.

En op sommige plekken andersom.

Snap je?

En op sommige plekken kon je beter helemaal niet zijn, maar als je daar was...

noemden sommigen zich latino's.

Randy Castillo was zelfverzekerd en trots indiaan te zijn, met opgeheven hoofd.

Hij was een prachtig mens en een groot ambassadeur voor de Amerikaanse indianen.

Hij was een fantastische drummer, nummer één.

En een geweldig showman.

Randy's indiaanse afkomst, z'n Nieuw Mexicaanse wortels, maakten hem bijzonder.

Hij had een speciale energie die je voelde als hij ergens binnenkwam.

Als je een ruimte binnenging waar hij was...

wist je dat ook, al zag je hem niet.

Hij was er gewoon en hij trok je aan als een magneet.

Hij wist precies wie hij was en wat hij wilde bereiken.

We hadden een innige band.

Als we vrij hadden, gingen we samen naar een nachtclub.

We waren al gauw de beste vrienden.

Dit nummer is speciaal voor Randy Castillo, het heet Tattooed Dancer.

Randy was één van de invloedrijkste heavy metal drummers ter wereld geworden...

door z'n werk met Ozzy.

En Ozzy werkte altijd graag met inheemse mensen, latino's.

Daarbij voelde hij zich bij thuis omdat ze volgens hem meer ritmegevoel hadden.

En hij noemde Randy altijd als de directe schakel...

naar die inheemse energie en dat ritmegevoel waar hij van hield.

Gegroet, mijn broeders.

Hoe gaat 't, man?

Goed je te zien.

Hoe is 't?

Het zat Randy in het bloed als Apache...

maar hij bracht het op een hoger plan...

en werd één van de beste drummers ter wereld.

Ik weet nog dat toen hij Benito's drums zag, hij ook zo'n set wilde.

En helaas voor hem zijn we daar niet aan toegekomen.

Zijn stijl was duidelijk beïnvloed door zijn afkomst...

er zat een soort indianengetrommel onder...

hij drumde niet op de gebruikelijke manier.

Doorgaans speel je zo.

Maar hij deed...

die klappen zaten overal doorheen.

Het was z'n hartslag, Randy speelde gewoon z'n hartslag.

Je hoorde het land der indianen.

Veel van die funk is erg aards, organisch.

Het zijn de krijgsdansen en je hoort de stammen erin terug.

Het is erg primitief.

En dat heeft voor mij alles te maken met z'n wortels.

Zijn grootmoeder was curandero, een genezeres.

En hij was erg bezig met dat spiritueel gedachtengoed...

en zijn inheemse achtergrond.

Hij mediteerde over alle dagelijkse beslommeringen.

Hij nam als het ware een sprongetje naar een pad...

dat hem daar terug bracht en waar hij zich laafde...

en dat in z'n muziek en zijn manier van spelen bracht.

En op een dag ging ik hem ophalen en hij zei,

"Hier voel ik iets zitten."

En ik vroeg, "Wat is 't?"

"Een soort knobbeltje."

En ik zei, "Waarschijnlijk omdat je steeds aan je bakkebaarden zitten te pulken...

of wat je ook doet."

"Nee, het zit lager."

Ik zei, "Misschien moet je er even naar laten kijken."

En ik dacht er een tijdje niet meer aan tot hij op een dag zei...

"Ik ben vandaag naar de dokter geweest."

"Ik ga maar gewoon naar huis."

En ik vroeg wat er aan de hand was.

En toen zei hij dat dat ding in z'n nek kanker was.

En van een enorme persoonlijkheid werd hij een broodmagere schim...

van wat hij was geweest.

Ik kom nu nog Latijns Amerikanen, indianen tegen...

die me naar Randy Castillo vragen.

In die gemeenschap is hij een echte held.

Je moet gewoon als een gek blijven oefenen.

Oefenen en nog eens oefenen.

En luisteren en zoveel mogelijk met anderen spelen...

want daar leer je veel sneller door.

En het gaat erom dat je in een band speelt.

Je kunt jezelf in je kamer opsluiten en blijven oefenen...

maar als je niet met iemand samenspeelt, klink je ook zo.

Dus doorgaan en het gaat lukken als je maar graag genoeg wilt.

Als je wordt omringd door prachtige mensen van allerlei stammen...

die trots zijn op hun afkomst, inspireert dat iedereen.

Dat de inheemse bevolking niet voorkomt in de muziekgeschiedenis...

zegt natuurlijk alles over dit land.

Het heeft te maken met hoe men zich de Amerikaanse droom voorstelde...

namelijk een land zonder inheemse bevolking.

Ondanks alles zijn we er nog steeds, we leven nog en we zingen.

Ze hebben geprobeerd ons uit te roeien, maar dat is niet gelukt.

Als dat wel was gelukt, hadden we niet zo terug kunnen komen.

Eerst mocht je er niet over praten, maar nu laat ik me niet meer de mond snoeren.

De commotie is al lange tijd gaande.

En als je resultaten wilt, weet je dat je geen strijd moet leveren...

want die verlies je, maar door het subtieler aan te pakken...

en zelfs de wonden te dichten.

We hebben bepaalde krachten, vooral op gebied van kunst en cultuur.

Klimaatprotestmars, New York 2014

Nederlandse ondertitels: Rustroest.