Original subtitles

Augustus 1914.

Duitse troepen trekken door België naar Frankrijk.

Vlaamse dorpen worden aan hun lot overgelaten.

Pak ze, pak ze.

Tot wie heb ik al die tijd gebeden?

Je was mijn toevluchtsoord, mijn rustige plek in de chaos.

Mijn respijt. De kalmte in mijn storm.

Je nagedachtenis volgt me…

…bestendig als m'n schaduw.

Je afwezigheid blijft hangen.

Maar in elke schaduw…

…vind ik jouw aanwezigheid.

Elke zonsondergang is een dag minder die ons scheidt.

Alle dingen die we doen, al die perfecte plaatjes,

op een dag zullen ze vergeten zijn.

Maar vandaag zijn ze de moeite waard.

Wil je meespelen in dit verhaal,

geschreven door jou en mij?

Hoe loopt het af?

Jij hebt vast een kok en een meid.

Alleen een kok, maar we hebben ook een hulpje.

En er is ook een jongen… -Pascal.

Ja, Pascal doet klusjes.

Dat doet hij voor iedereen. -Ja, maar wij betalen ervoor.

Je kende zijn naam niet. -Hou op.

Straks hoort hij nog bij de familie. -Adrien…

Kijk eens aan. -Lijk ik net een prinses?

Mijn koningin uit Parijs.

Ik moet gaan. Sommigen moeten ook werken. -Ik kan helpen.

We hebben haar van streek gemaakt. -Nee. Ze is een lastpost.

Toch is ze van streek.

Wat zeg je tegen je ouders? -En jij aan je vader?

Ben je bang van hem? -Nee, natuurlijk niet.

En hij was met mijn moeder getrouwd.

Hij heeft geen been om op te staan.

Heeft ze jou geleerd dichter te zijn?

Ze wou niet dat ik een boer werd.

Alles in orde?

Heb je je broer gezien?

Ik weet het niet.

Weet je het niet?

Hij leek op hem, hij klonk zoals hij. Maar hij gedroeg zich niet zoals hij.

Is hij bij dat meisje?

En… hoe eindigt het verhaal?

Aan het einde besef jij…

…waarom alles moest lopen zoals het is gelopen.

Kom, jongen, er is nog werk.

Jij moet eens terug naar huis. -Sorry, Mr. Lambert.

Het is mijn schuld. -Dat betwijfel ik. Adrien.

Niet gaan. -Het is in orde. Echt.

Klikspaan. -Verliefde idioot.

Je verliefdheid op die jongen van Lambert…

Papa…

Hij maakt me gelukkig.

Als hij met me praat en naar me kijkt, ziet hij geen opleiding of status.

Hij ziet mij.

En hij houdt van mij. -Hou op.

Huil nu maar niet.

Als je een fout gemaakt hebt en beloften gemaakt hebt…

…zetten we dat recht… -Je snapt het niet.

Hij is het waard. Echt waar.

Is er iets… wat ik zou moeten weten?

Nee, natuurlijk niet.

Nu je zo praat, herken ik je niet meer. -Harold.

Je kunt er toch niks aan veranderen. Daar moet jij mee leren leven.

Ze is niet de juiste vrouw.

Ze hoort hier niet.

Net als mijn moeder.

Met haar trouwen was erg egoïstisch van me.

Maar we zijn verliefd.

Je moeder en ik waren dat ook. Maar dat was niet genoeg.

Je kent Louise niet.

Nee, maar ik weet wat op een boerderij leven en werken doet met een vrouw.

Getrouwd zijn met een man zoals ik, de man die jij zult worden.

Het put ze uit.

Beetje bij beetje.

In het begin merk je het niet…

…maar plots zijn ze weg.

Als je van haar houdt, laat haar dan gaan.

Dat kan ik niet. -Jawel.

Nee.

Dat kan ik echt niet.

Moet ik met haar vader praten?

Jij bent niet de schoonzoon die hij voor ogen had.

Doe wat je wilt.

Het maakt niks uit.

Adrien.

Adrien.

Adrien…

Excuseer me. -Nu niet.

Hebt u een moment, commandant?

Is het Laurentz?

U gaf luitenant Von Rauch het bevel…

…om de Belgische gevangenen naar Steiner te brengen.

Hij heeft ze geëxecuteerd.

We zijn in oorlog.

Niet alleen de gevangenen.

Mannen, vrouwen… kinderen.

Allemaal. Om één franc-tireur. Een jong meisje, haast een tiener nog.

Wat is dit? Een slaapmutsje?

Je moet salueren voor een hogere officier.

Ga je vanavond op pad met de verkenningseenheid?

Maak je geen zorgen. Dit is mijn laatste.

Heb ik je niet opgevoed tot een heer?

Toch wel.

Zowel in tijden van oorlog als van vrede. Het is een keus.

We kunnen kiezen voor respect voor de vijand…

Tot ze ons in de rug schieten? -Of…

…we kunnen onnodig wreed zijn.

Eén van mijn mannen werd vandaag gedood. En mij hadden ze ook bijna.

Ze probeerden te beschermen wat van hen was.

Ik heb begrepen…

…dat je je mannen bevolen hebt burgers te doden.

Het waren opruiers. -Nee, het waren vrouwen.

En kinderen.

De oorlog heeft een code.

Je beslissingen, je keuzes en daden brengen ons in gevaar.

Ik heb gedaan wat ik moest doen om levens te redden.

En ik zou het zo weer doen.

Dit moet ophouden, jongen, voor het te ver gaat.

Daar is het te laat voor.

Dat heb ik niet gehoord.

Het heeft toch geen zin.

Binnenkort word ik opgeroepen en dan ga ik dood.

Pastoor, is het waar dat de Kaiser komt? -Nee, Camille, niet de Kaiser.

Dokter. -Dag, pastoor.

Louise.

Leonard.

Heeft de dokter een nieuwe auto?

Ja. Een mooie, blinkende auto.

Zijn schuur is groot genoeg, maar hij parkeert hem op het plein.

Voor noodgevallen, zegt hij.

Ik wil je iets laten zien.

Nu? Ik heb nog werk te doen.

Zondag is een rustdag, Leonard. -Voor u, misschien.

Gehoord wat er gisteren gebeurd is? Schoten op de weg naar Brussel.

Iemand op konijnenjacht?

De dorpen lopen leeg.

De rijken vluchten, de armen moeten zich zien te redden.

Waar gaan ze naartoe? -Vooral naar Frankrijk.

Waarom zou iemand zijn huis verlaten?

Omdat ze doodsbang zijn.

Dat zijn we allemaal. Zie je dat niet?

Wat moeten we doen als de Duitsers komen opdagen?

Waar ik vandaan kom, verzet je je dan.

Je vecht terug.

Waarmee?

Een jachtgeweer en een hooivork?

We kunnen ook naar Frankrijk vluchten.

Dat kun jij, maar ik niet. Ik laat de boerderij niet achter.

En de kinderen?

Ik ben geen kind meer.

Hij heeft gelijk.

Je bent oud genoeg om te vechten.

Maar niet oud genoeg om te doen wat ik wil.

Hij is nog jong, Leonard.

Mag ik er ook een?

Meisjes roken niet. -Dit meisje wel.

Verdraaide idioten.

Ze hebben allemaal hetzelfde meegemaakt.

Op hun leeftijd.

Ze hebben vast medelijden met je. Ik heb ook medelijden met je.

Ik heb medelijden met jou.

Het is het heerlijkste gevoel ter wereld.

Ik voel me onoverwinnelijk. -Zo zie je er niet uit.

Wat is er gebeurd?

Waar zijn de anderen?

We zijn de enige overlevenden. We botsten op een Belgisch peloton.

En waar is Laurentz?

Wat is er aan de hand?

Jij had mee moeten gaan. Jij had de leiding.

Verzamel je mannen. We vertrekken.

We gaan ze achterna. Ze kunnen niet ver weg zijn.

Wat heeft dit te betekenen?

Te dronken om je mannen te leiden? Om je job te doen?

Sergeant Schultz is een goed soldaat.

Door je arrogantie en je genotzucht…

…zijn we nu in de minderheid.

Begrijp je dat?

Hallo, hoe gaat het?

Daar is Leonard.

Hij gaat naar pastoor Michael. -Om over zijn gekwelde ziel te praten.

Dat wordt tijd ook.

Kom.

Onthou dit goed. -Hoe zou ik het kunnen vergeten?

Als de Duitsers komen, is dit de veiligste plek om je te verstoppen.

Waarom laat u me dit zien?

Ze vertrouwen jou, Leonard. Jij zult ze moeten leiden.

En dan? Ik ga niemand leiden.

Kijk…

Niemand anders weet dat ze hier liggen.

Verrast me niks.

Hoe oud zijn ze? Wanneer zijn ze nog schoongemaakt?

Ik weet het niet. Ik ken niks van wapens.

Daarom wou ik jou laten zien waar ze liggen.

Als het zover komt.

Hoe bedoelt u?

Aan wie anders moet ik het vragen?

De dokter? De burgemeester en raadsleden zijn al gevlucht.

Er blijft niemand over.

Het gewone volk is altijd het laatste front.

En zij respecteren jou, Leonard.

Ook al weet je dat niet.

Ik kan het niet.

Wie dan wel?

Je ziet er goed uit. -Als een dichtersvrouw?

Zoals Mrs. Lambert. -Wat? Gaan jullie nu ook al trouwen?

Een beetje snel, niet? -Niks tegen papa zeggen.

In ruil voor? -Als je zwijgt…

…gooi ik je niet in de vijver om je onder te houden.

Doe met me wat je wilt.

En jij ook, chique juf…

Durf niet zo'n toon aan te slaan.

Johanna…

Papa? Papa, Louise en Adrien gaan trouwen.

Papa? Waar zit je?

Ze gaan trouwen. Papa.

Waarom is ze zo boos? -Ze denkt dat ze je kwijtraakt.

Ze hoort hier niet.

We hebben hooi gehaald. Ik was blij met de extra hulp.

Ze gaat niet weg. -Adrien, maak er geen gedoe van.

Dit is het moment niet. Ze hoort thuis, bij haar familie.

Wij zijn haar familie.

Jij bent haar familie.

Wacht, wacht.

Papa. -Laat haar los.

Papa…

Laat haar los. Je maakt haar bang.

Vraag je soldaat mijn dochter los te laten, alsjeblieft.

We zijn hier niet om jou of je familie kwaad te doen.

Het is oké. -Ze doen me pijn.

Laat haar bij mij komen. -Is dit je boerderij?

Ja. -Heel mooi.

Hoe groot is ze?

Johanna, wees rustig. Wees rustig.

We nemen alleen mee wat we nodig hebben.

Onze mannen hebben water en proviand nodig.

Ik denk dat ik ook maar een varken slacht. En je paard neem ik ook mee.

Dat kan ik niet toelaten.

Wil je dat je kinderen zonder vader opgroeien?

Nee. Nee.

Laurentz…

Laat je wapen zakken.

Weet je, misschien…

Misschien…

…neem ik het meisje mee.

Waarom, in godsnaam?

Ga van hem af. Adrien.

Niet doen.

Het spijt me. Hij is nog jong…

Adrien.

Je moet stil zijn.

Wou je met mij sollen?

Luitenant. Ingerukt.

Ingerukt, luitenant.

Ja, ja, het is al goed.

Vluchten. -Vooruit.

Vlucht maar.

Opzij.

Commandant?

Ben je gek geworden? -Hij had bijna mijn neus gebroken.

En het meisje?

Dat was een vergissing.

Wat is er met je gebeurd, Laurentz?

Hoe ben je zo'n monster geworden?

Ik ben geen monster.

Ik ben een soldaat, oké?

Ik heb altijd geweten dat je tot zoiets in staat was.

Ik hoopte dat jij mijn ongelijk zou bewijzen.

Ik dacht dat ik je tegen jezelf kon beschermen.

Commandant… -Als we in Reims zijn…

…word je uit het bevel ontheven.

Vader… -Ik bespaar je de vernedering

…van de krijgsraad als je zelf ontslag neemt.

Jij bent een sentimentele oude dwaas. Je jaagt ons allemaal de dood in.

En jij maakt ons land te schande.

En jij maakt onze familie te schande.

Leonard… Gaat het?

Wat is er gebeurd?

Leonard? Wat is er gebeurd?

Ze hebben mijn zoon vermoord.

En toen hebben ze mijn dochter vermoord.

Ze hebben ze voor mijn ogen doodgeschoten.

Ik heb niks gedaan.

Waar is Louise?

Geef hem even.

Was ze bij jullie?

Harold. -Waar is ze?

In godsnaam. -Zeg op.

Ik weet het niet. Ze moet gevlucht zijn.

Ze moet…

Leonard… waar zijn ze? Waar zijn de Duitsers?

Ik weet het niet.

Adrien en zijn zus zijn dood. -Harold. Louise, waar is ze?

Luister, ik zal haar vinden. Ga terug naar binnen.

Doe de deuren op slot. Laat niemand binnen tot ik terug ben.

Alsjeblieft…

Zet de motor uit.

Handen omhoog. Handen omhoog.

Ik ben ongewapend.

Waar kom je vandaan? -Van het dorp.

Ik zoek mijn dochter.

Zijn er soldaten in het dorp? -Nee.

Meneer, ik…

We zullen je naar het dorp escorteren.

Maar ik zoek… -Je brengt ons naar het dorp.

En je zegt geen woord.

Johanna… Hé, het is in orde. Het is in orde. Het is oké.

Het komt goed. Ze leeft nog.

Louise, ze leeft nog. Hé… Kom, kom.

Louise, we moeten haar naar je vader brengen.

Oké? Kom. Kom. Het is oké, het is oké.

Het komt wel goed.

Ze liggen daar nog.

We gaan ze begraven als dit voorbij is.

De tijd dringt.

We brengen de mensen in veiligheid. -Burgers doen ze niks.

We moeten vechten. -Nee.

We mogen geen levens meer riskeren. Leonard.

Is het veld niet het veiligste?

Nee, ze willen water en eten, en dat is alles.

We moeten onze huizen verdedigen. Als we toch moeten sterven, dan eervol.

Niemand zal sterven. -Er zijn al doden.

Ze zijn zwaarbewapend en het kan ze niks schelen. Er zullen nog doden vallen.

Verstop je maar. Ik ga vechten.

Waarmee? Je slagersmessen? Wat oude wapens? Volg mij.

Wat is er aan de hand? -De moffen komen.

We gaan naar een veilige plek. -Mijn moeder is te ziek.

Barricadeer je deur. Heb je een wapen? -Ja.

Volg ons. -Hou het veilig.

Deze kant op. Komaan, hierheen.

Kom. -Bedankt, pastoor.

Vooruit. Komaan.

Ga maar, Leonard.

Komt u niet mee?

Nee, ik wacht in de kerk op laatkomers. Dan kom ik met ze naar beneden.

Hou je sterk, Leonard.

Hoelang moeten we hier blijven?

Ik weet het niet.

Louise.

Het is oké. Rustig maar. Het is in orde.

Het komt wel goed.

Wat scheelt er?

Die is… Die is van mijn vader.

Iemand heeft ze van onze komst verteld.

Ik niet, commandant.

Dat weten we. U hoeft niet bang te zijn, dokter.

Als er franc-tireurs zijn, weet jij het als eerste, oké?

Ze zijn vreedzaam en ongewapend. Het zijn burgers.

Uitstappen.

Stap uit de auto. Eruit.

Schultz, zet een man op elke hoek.

Nu meteen.

Hou je ogen open voor franc-tireurs. Op elke hoek een man.

Vooruit.

Hou je ogen open voor franc-tireurs.

Het spijt me.

Maar uw auto is nu van ons.

Waar vinden we brandstof?

Laurentz, ga met hem mee.

Vooruit.

En neem Schultz mee.

Laat hem gaan.

Leg dat wapen neer.

Brigitte, in godsnaam…

We willen u geen kwaad doen.

Waar is mijn dochter?

Leg het wapen neer.

We doen uw man geen kwaad.

Brigitte…

Nee.

Nee.

Nee…

Jij hebt ons in de val gelokt. -Nee.

Jij hoort bij het verzet, hè?

Ik ben dokter.

Waar is Schultz?

Laat maar, vader. Deze is van mij.

Niet doen.

Alsjeblieft, stop.

Mijn zoon…

Er hoeven geen doden meer te vallen.

Zeg me dan wie de leider van het verzet is.

Dit is een dorp. Niemand hier wil je iets doen.

Laurentz, hou alsjeblieft op.

Er is geen verzet, Laurentz.

Alles is in orde.

Er is geen verzet…

Wie is de leider?

Ik weet het niet. -Wil je dood?

Ik zeg dat ik het niet weet.

Alstublieft… -Ik wil een naam.

Geef me een naam. -Ik heb…

Ik heb een dochter, alstublieft. -Harder.

Geef me zijn naam. -Nee…

Wie?

Ik vraag het nog één keer.

Geef me zijn naam.

Het is Lambert. Het is… -Harder.

Lambert, de boer.

Jullie twee, en jullie, ga naar daar.

Doorzoek alles, vermoord wie je wilt. We moeten hem vinden.

Want ik heb niks meer te verliezen, hè, vader?

Leonard…

Zij kennen het dorp niet.

We houden ze bezig tot het donker is, dat duurt niet lang.

Hou stand, ouwe.

Klaar?

We gaan uit elkaar zodra we buiten zijn.

Geef geen kik tot we terug zijn.

Daar is hij.

Komaan.

Daar. Bij het raam.

Nu niet.

Nu niet.

Weber. Rode deur, tweede verdieping.

Zoek dekking, vader.

We vertrekken. -Niet voor ik de boer heb.

Ik laat mijn mannen niet afslachten. -Vader.

Luister voor een keer naar mij.

Dit is onaanvaardbaar.

Richt je je wapen op mij, zoon?

Papa…

Bukken. Bukken.

Louise…

Louise…

Ik kreeg de kans om het haar te zeggen en ik heb het niet gedaan.

Ze redt het wel.

De kogel heeft niks vitaals geraakt.

Het bloeden is voorlopig gestopt.

Johanna?

Ik ben het.

Het is papa.

Waar heb jij gezeten?

In het huis van opa en oma.

Was mama daar?

Ze was er.

Mama was er.

We moeten hier weg.

Ik kan lopen.

Louise, pak zo veel mogelijk medische hulpmiddelen.

En eten en drinken.

Langs de rivier. De bomen dekken ons.

Er zijn nog mensen in de kerk. -Nog meer mensen vergroot het risico.

Ze gaan met ons mee.

God hebbe zijn ziel. Ze hebben Enzo te pakken.

Er komt iemand.

Is iedereen klaar? -Johanna.

Een mirakel van pastoor Michael.

Kijk, we gaan naar Frankrijk. Daar zijn we veilig. We weten een route.

We zijn levende schietschijven. -Hier ben je zo goed als dood.

We moeten nu vertrekken. Oké, kom.

Gaan jullie niet mee?

Dit is ons thuis, Leonard. We blijven.

Naar buiten.

Doe de deur open.

Voortmaken, snel.

We willen niemand kwaad doen.

Laat dat maar zakken.

Waar is de boer?

Welke boer? Er zijn er zo veel.

Waar is hij?

Dat weten we niet.

Waar is de boer?

Naar Frankrijk.

Ze gaan naar Frankrijk.

Commandant.

De boer is onderweg naar Frankrijk.

En jij wilt hem achterna? -Natuurlijk.

We hebben orders om ons bij het bataljon aan te sluiten.

Wil je de vader van Schultz uitleggen waarom je zijn moordenaar niet strafte?

Hij is vermoord door de doktersvrouw.

De boer is hier verantwoordelijk voor, dat weet je.

Die man en zijn volk, daar rekenen we wel mee af.

Wij, niet jij.

Heb je dat begrepen?

Perfect.

Wat er ook gebeurt…

…jij dient je ontslag in.

Zoals je wenst, vader.

Het spijt me. -Wat?

Ik had vaker met je moeten gaan wandelen. Ik had meer moeten doen.

Daar is nog tijd genoeg voor.

Knijp maar in mijn hand.

God gaf ons een ziel, niet van angst…

…maar van kracht, liefde en zelfbeheersing.

Hou het maar.

Ik had het moeten zien aankomen.

Dit alles.

Je hoeft je niet te schamen.

Ik voel me zo dom.

Een dommerik die ons drieën beschermde.

Mijn dommerik.

Ze moet naar het ziekenhuis.

Vannacht rusten we hier.

Ga van me af. Ik kan niet ademen.

Wie ben je en waarom bespioneer je ons? -Geef antwoord.

Ik zocht eten. -Met een geweer?

Ik ben op de vlucht voor de Duitsers.

Ze hebben mijn ouders gedood. Mijn ouders…

Kom.

We trekken naar de Franse grens. Je kunt meegaan.

Ben jij van het verzet? -Nee. Nee, ik ben gewoon een boer.

Waar heb je dit gehaald?

Dit is van Adrien.

Van mijn zoon.

De Duitsers vechten in het oosten. Ik kwam voorbij een kar.

Niet ver van hun kamp. Het wapen lag erin.

Mijn paard en kar.

Ik ga ze achterna.

Dat gaat niet.

We moeten snel naar Frankrijk, voor Johanna.

Het paard is dubbel zo snel. -Ze zijn zwaarbewapend.

En ze hebben het druk met vechten. Dit is onze kans.

Ik vertrek bij zonsopgang.

Blijf je bij ons?

Ja.

Ik ben Leonard.

Dit is mijn dochter, Louise.

Ik wou je bedanken.

Omdat je Johanna hebt gered.

Dat was Fergal.

Ik was er gewoon bij. -Nee, het was meer dan dat.

Je was dapper. Je was met haar begaan.

Je hebt het gedaan omdat je van mijn zoon hield.

Dat is zo.

Ik hield erg van hem.

Ik wou dat mijn ouders het hadden geweten. Het is mijn schuld.

Ik had het… -Je hebt alles goed gedaan.

Ze zouden trots zijn als ze zagen hoe dapper je was.

Ik was trots op jou.

Heb je al een naam bedacht?

Ja.

We hadden al namen.

Als het een meisje is…

…de naam van je vrouw, Elise.

Als het een jongen is…

…wil ik hem Adrien noemen.

Denk je dat we het halen? -We moeten wel.

Voor onszelf en voor hen.

Ben je aan het dagdromen?

Al dat bloedvergieten…

Maar…

…de natuur blijft onverschillig.

Je kijkt omhoog en ziet een heldere hemel, zo…

…eindeloos ver weg van het aardse leven.

Je kijkt omlaag en ziet hoe de wereld zichzelf verscheurt.

We leggen al onze liefde en hoop in…

…dat broze wonder van het leven. En waarom?

Ze hebben het druk. -Kijk.

Leonard.

En dan gaan zij vechten…

en sterven.

Door een verdwaalde kogel in de oorlog van een ander.

Ik wil niet vechten.

Ik wil oud worden.

In vrede leven.

Je kunt in vrede leven.

Als je niet in hun leugens trapt. -Welke leugens?

Dat we voorbestemd zijn elkaar te haten.

Alleen het ergste te zien in elkaars ziel.

Vooruit.

Vader.

Misschien liet die man Leonard daarom ontsnappen.

Om het juiste te doen.

Vader.

Vader.

Heb je gerust? -Een beetje, maar ik ben oké.

Hoe gaat het met jou? Ben je gewond? -Nee.

Ik heb hun commandant gedood. De vader.

De zoon zal achter ons aan komen. Hij laat niet af.

We moeten vertrekken. Laad de kar al.

Kom hier.

Bedankt.

Heb je hem gezien? De man die Adrien heeft gedood?

Ik heb hem gezien, ja.

Ga je hem doden?

Laurentz…

…wanneer kreeg de duisternis je in haar macht?

Was het de lokroep van de macht?

Het gif van de wreedheid dat in je ziel sijpelde?

Je staat hier voor me, zoon, maar ik herken je niet.

Dat onschuldige jongetje met lachende ogen is er niet meer.

In de plaats staat nu een holle man…

…verteerd door haat.

We moeten even stoppen.

De wond van Johanna is weer open. Door het gehobbel van de kar.

Hoe dicht zijn we bij de Franse grens? Wat denk je?

Een paar uur nog?

Zoiets.

Dan gaan we door.

Waarop wachten we?

We laten ze dichter bij de grens komen.

Dan denken ze dat ze veilig zijn.

Leonard?

Daar is iets.

Henri…

Zij zijn het.

Ze zijn aan de rand van het bos.

Hoe ver nog naar de grens? -Een uur of zo.

Ze heeft koorts en verliest steeds het bewustzijn.

Dan moeten we vechten.

Hoeveel zit erin, denk je?

Honderd liter?

Lossen.

Alsjeblieft, niet doen.

Breng Johanna naar het ziekenhuis. -Leonard…

Jij moet bij ze blijven.

Hij wil mij. En hij blijft komen, tenzij wij hem tegenhouden.

Als we bij zonsopgang niet bij de grens zijn, ga je door zonder ons.

Je moet sterk zijn, Louise.

Vooruit, vertrek nu.

Maria…

Pas goed op onze zoon. -Zorg maar dat je terugkomt.

Weber, oprukken.

Ten aanval.

Ten aanval.

Onze Vader, die in de hemel zijt, uw naam worde geheiligd, uw rijk kome…

…uw wil geschiede op aarde…

Dit is voor jou, mijn zoon.

Vuur, kijk uit.

Vuren.

Ze komen eraan.

Fergal.

Nu niet opgeven. Kom.

We vertrekken.

Wacht. -Thomas.

Ben je in orde?

Ik ben oké. Ik ben oké.

Waar zijn de anderen? -Ze komen.

Henri…

Hij is geraakt.

Henri?

Ik zei dat ik terug zou komen.

Ik had al beslist dat ik anders voor Johanna zou zorgen.

Mijn zusje.

Adrien heeft zijn leven gegeven voor waar hij in geloofde.

Je familie is het waard om voor te vechten en te sterven.

Is mijn vader in veiligheid?

Ja, liefje.

Wij allemaal.

Hij was zo bang om je teleur te stellen.

Me teleurstellen? Nee.

Hij koos voor jou.

Kom je?

Zo meteen. Vertrek al maar.

Ik kom er zo aan.

Je komt afscheid nemen.

Dat dacht ik al.

Zorg jij maar voor onze jongen.

Ik zal voor ons kleine meisje zorgen.

Je zult altijd bij me zijn.

Overal.