Original subtitles

[Arabische muziek]

[voice-over] Welkom in Sousse, Tunesië.

In de jaren 70 vlogen veel Europese toeristen de Middellandse Zee over…

…om zich hier te warmen.

Onder hen veel vrouwen. Mijn moeder was daar één van.

Ze kwamen voor de zon, en ook wel een beetje voor de disco en de oude stad.

Daar liepen ze aan de hand van beznessa:

Mannen die precies wisten wat er te koop was.

[Arabische muziek]

[oproep vanuit moskee]

[voice-over] Er zijn nog steeds toeristen, alleen veel minder.

[Arabisch] Goedkoop, alleen voor u.

[voice-over] Die beznessa zijn er ook nog, maar die hebben veel minder te doen.

Nee, dit zijn geen beznessa. Dat waren ze wel.

De man links was zelfs een vrij grote.

Dat is mijn vader. Mohsen Ben Hassen heet hij.

[Engels] Hé, Jasmin. Hoe gaat het? -[Engels] Dit is Imed.

[Engels] Hij is je oom. -[Engels] Oom Imed.

[voice-over] Jasmin is m'n Zwitserse halfzus.

Ze oogt wat onwennig, want ze is hier twee dagen terug met haar vriend aangekomen.

Toen heeft ze haar vader, die dus ook mijn vader is, na 22 jaar weer gezien.

Ik heb Jasmin overgehaald om hierheen te komen.

[Engels] O, mijn God. -[Engels] O, mijn God.

[Engels] Mooi. [man praat Arabisch, ze lacht]

[voice-over] Haar verhaal lijkt op mijn verhaal.

Onze moeders hebben Mohsen in Sousse ontmoet.

[Engels] Dit is heel mooi. -[Engels] Mooi, ja.

[Engels] Maar het is er nu te warm voor.

[gepraat in Arabisch]

[Frans] Vind je het niet mooi? -[Frans] Jawel, hoor.

[Arabisch] Hoeveel kost het? -[Arabisch] Drie dinar per gram.

[Arabisch] We hebben ook familie in Zweden. Ik weet dat het een souvenir is.

[Arabisch] Normaal is het meer dan vijf. -[Frans] 130.

[Duits] Nee, dat is te duur.

[gepraat in Arabisch]

[Duits] Ik betaal niet meer dan 90.

[gesprek in Arabisch] Ik heb gevraagd om een vriendenprijs, voor familie.

Je moet minder vragen.

Ik geef je een honderdje. Allah zal je het verschil betalen.

Het is haar eerste keer in Tunesië.

De cameraman is Mohsens zoon uit Holland.

Dat weet ik. -Hij is filmregisseur.

Hij maakt een film…

…over het bezoek van zijn zus en over het leven in Tunesië.

Ik heb ze een koopje gegeven.

Volgende keer neem ik m'n Duitse familie en Salems kinderen mee.

Die worden allemaal klant bij jou.

Hartelijk bedankt. -Dag.

[gepraat op achtergrond in Arabisch ]

[Arabisch] Hoi Jasmin, wil je een sjaal kopen?

[muziek]

[voice-over] Ik ben Alex, trouwens.

Maar m'n vader noemt me nog steeds Karim.

[trage muziek]

[voice-over] In 2005 zat ik voor het eerst in een vliegtuig naar Tunesië.

Ik was stiknerveus.

Ik ging m'n vader ontmoeten. Eenentwintig jaar had ik 'm niet gezien.

Hij was als een soort Darth Vader voor me geworden, een Al Qaida-strijder.

Zo zag ik 'm ook voor me, in z'n lemen hut in de woestijn…

…met een baard, kameel en een kalasjnikov.

[getik van richtingaanwijzer, zacht gepraat]

[man] M-hm.

[gepraat in Arabisch]

[Alex] Hallo. -Hoi.

[voice-over] Daar zat ik dan, naast de man die m'n vader was.

'Dit is bizar', zei ik.

Ik brak en ik begon te huilen.

'Nee, is normaal', zei m'n vader.

We reden naar z'n huis in een buitenwijk van Tunis.

M'n kersverse zusje Rahma ging slapen.

Haar moeder Leila nam me mee naar de zitkamer.

Daar stond een foto.

Ik keer ernaar en voelde me weer dat kleine jochie van toen.

[melancholische muziek]

[voice-over] Ik heb niet veel herinneringen aan 'm. Vier, hooguit vijf.

Hij leerde me fietsen op de galerij en hij voetbalde met me.

Hij kon de bal heel hoog in de lucht schoppen.

Hij veegde met één haal het servies uit de kast.

M'n moeder lag op de bank te huilen en ik kroop bij haar om haar te troosten.

Hij kwam langs toen ik op de gang aan het spelen was.

Hij woonde al in Amsterdam. 'Anneke, Anneke', riep hij.

Maar m'n moeder deed niet open, dus trapte hij het glas van de voordeur in.

Natuurlijk zou hij op m'n vijfde verjaardag komen.

Ik stond de hele dag op de galerij op de uitkijk.

Maar hij kwam niet.

En daarna ook niet meer.

Hij zat in de gevangenis. Dat hoorde ik later.

Daarna was hij met een rood stempel in z'n paspoort het land uit gezet.

[oproep vanuit moskee]

Hé, jongen. [Alex]-Goeiemorgen.

[Alex] O, jee, jee. -Wat?

[Alex] Lekker.

Wat is lekker? -Alles wat ik zie.

Is gewoon normaal.

Merci. Hoi, Anneke. Ciao.

[lacht]

Bye-bye. Hallo. [Alex lacht]

Hallo. Hé. -[Alex] Let maar op de weg, hoor.

Hé. Ik ben Schumacher. [ze lachen]

Anneke…

[Engels] …ik wens je veel geluk in je leven.

En ik hoop dat je gelukkig bent.

En… het spijt me van alles.

Maar we kunnen er niks aan doen.

Dat is ons lot, jouw lot.

[trage muziek]

[voice-over] Over m'n vader sprak ik niet meer.

M'n moeder had al genoeg aan haar hoofd.

En als ze zelf over 'm begon, dan viel ze vaak in herhalingen.

'Hij heeft nooit een stuiver aan je opvoeding bijgedragen.'

'Hij ging stappen met vrienden en liet jou achter in je kots.'

Niemand die aan me zag dat ik half-Tunesisch was.

Dat veranderde al snel.

'Je bent niet helemaal Nederlands, hè?', vroegen ze.

Een klein, roodharig meisje deed er nog een schepje bovenop:

'Ga terug naar je eigen land', riep ze toen ik van het voetbalveld liep.

Ik ging naar de kleedkamer, kleedde me om, fietste naar huis…

…en ramde met m'n vuist tegen de muur.

[hardcore housemuziek]

[voice-over] 'Fuck hem', zo sprak ik over m'n vader.

'Hij verdient het niet dat ik z'n naam draag.'

Wat moet dat? Flikker op met die camera. Flikker op, man.

Flikker op, man!

[voice-over] Al snel heette ik geen Ben Hassen meer, maar Pitstra, officieel…

…net als m'n moeder.

[gelach]

O, gotsiemijne.

[voice-over] Natuurlijk kon ik m'n vader niet wissen.

Hoe kon ik nou weten wie ik was als ik niet eens wist wat voor man m'n vader was?

Er zat niks anders op: ik moest naar Tunesië.

Net toen me dit duidelijk werd, viel er een brief op de deurmat.

Het was een brief van m'n vader. Hij was niet aan mij gericht, of aan m'n moeder…

…maar aan m'n vroegere werkgever, of die ons adres wist.

Hij zocht ons.

Hij was op zoek naar mij.

[Engels] Terug in Tunesië. -Ah! Hallo, Anneke. Hé.

Dit is mijn… Dit is mijn kleine liefje.

Bejia, dat is mama.

Dat is mijn moeder.

Wat is je moeder reactie op mij?

Het haalde heel veel herinneringen omhoog die ze een tijd lang niet meer had gehad.

Waarom wou ze mij kwijt? -Waarom zij jou kwijt wilde?

Waarom wou ze mij kwijt, toen ik was…

Omdat het gewoon twee… -Toen ik ging ziek, weet je wel.

En zonder werk en niets, weet je wel. En ze…

Jij hebt in die tijd toch ook flink wat dingen uitgespookt?

Wat voor dingen? -Dingen, gewoon.

Wat, bijvoorbeeld? -Dat weet ik niet, dat weet jij beter.

Helemaal niks? Je hebt niks stouts gedaan?

Hè? -Je hebt niks stouts gedaan?

Toen je… Toen in die tijd?

Ik? -Ja.

Niks? -Nee.

Helemaal niet. -Helemaal niks?

Geen boef geweest? -Wat voor boef?

Waar, in Nederland? -Ja, in Nederland.

Toen ik weg van haar wilde? -Ja.

Ja, natuurlijk. -Toen wilde ze je niet in de buurt hebben.

Ja, natuurlijk. Ik ging naar de andere kant. Dat is normaal.

Werkloos en heb je geen geld. Wat moet je doen?

Ja, 'normaal'… Dat is niet normaal, natuurlijk.

Ik heb jaren gewoond in Amsterdam, weet je wel.

En ik rook hasjiesj, normaal.

Iedereen rookt hasjiesj in Nederland, iedereen drinkt.

Iedereen… In Amsterdam ben je gek. Als je woont in Amsterdam, ben je gek.

Sorry, sorry.

Godzijdank, alles is voorbij. -Hm.

Ik heb nu…

Ik moet God danken dat ik een goeie mens ben.

[gepraat op achtergrond in Arabisch ] Hè? Weet je wel? Dank u wel. Merci.

[vrolijke Arabische muziek, geklap]

[er wordt meegezongen met vrolijke muziek, geklap]

[voice-over] Ik bleef terugkomen, soms wel twee keer per jaar.

En altijd nam hij me mee naar de stad waar hij was geboren…

…en waar alles is begonnen: Sousse.

[gepraat in Arabisch]

Ik werd bedolven onder neefjes, nichtjes, achternichtjes, ooms, oudooms en -tantes.

[muziek, geklap, gepraat in Arabisch]

[geluid van tol]

[gepraat in Arabisch]

[voice-over] Hoe anders was m'n familie in Nederland.

Daar was het altijd m'n moeder en ik.

M'n pake en beppe in Friesland? We kwamen er zelden.

M'n moeder had twee kinderen uit haar vorige huwelijk.

Die wonen bij hun vader in Dordrecht.

Toen we naar Groningen verhuisden, zagen we elkaar niet zo vaak meer.

Ja, met verjaardagen en Sinterklaas en kerst.

[gesprek in Engels] Meneer Mohsen, hoe voelt u zich vandaag?

Nou, vanavond vieren we…

…de komst van meneer Karim.

[voice-over] Ik kon niet met lege handen aankomen. Dat was een klein probleem…

…want wat moest ik meenemen en voor wie?

[Engels] Mijn verjaardag. Hartelijk bedankt.

[voice-over] Bij m'n vader zat ik meteen goed. Bij m'n tante Samira ook.

Samira. [lacht] -Oké.

[voice-over] M'n oom Imed kreeg een dvd-box van The Sopranos.

Hij keek ernaar en hij zei:

[Engels] 'Karim, geef me de volgende keer een lekker luchtje.

Neem de volgende keer Nina Ricci voor me mee.'

[gesprek in Engels] We zijn geen beesten. We eten, drinken en slapen en dan…

[Alex] Misschien zijn we gewoon beesten. -Nee.

Maar dat weet je niet. -Dat weten we wel.

[voice-over] M'n vader en ik hadden lange gesprekken.

Die eindigden meestal in een poging mij voor de islam te winnen.

[gesprek in Engels] Kun je je hand hier vijf minuten houden?

Kun je je hand hier vijf minuten houden? -Dat weet ik niet. Nee.

Het vuur in de hel is 70 miljoen graden heter…

…dan de vlam in deze aansteker.

Zeventig miljoen? -Zeventig miljoen.

[Engels] Dat is heel belangrijk. Die dingen zijn heel belangrijk.

De duivel, die zei tegen hem:

'Adam, je moet een pruim uit de deze boom halen.' En Allah…

[Nederlands] Geen appel? -[Nederlands] Ja, pruim, een appel.

[Engels] Maar niet echt…

[Arabisch] Ik dacht dat we boodschappen gingen doen.

[gepraat in Arabisch]

[Alex] Wat?

[gesprek in Arabisch] Kom dichterbij, pap. -Hoi.

Ben je boos? -Nee, ik ben niet boos.

Je moet meer uitzoomen. -Nee, dat gaat niet.

Kom dichterbij, pap. -Ah, papa. Ah. Ah.

Ah.

Lachen, lachen.

Je wilt nooit met ons op de foto.

Ons gelukkige gezinnetje.

[voice-over] M'n vader is pas happy als z'n gezin compleet is.

En dat is het niet. Hij mist nog steeds één kind.

Jasmin. Jasmin!

[voice-over] Ze woont in Bazel. Dat heeft hij op Facebook gezien.

[gesprek in Arabisch] Dit is Jasmin. -Hm.

Is dit in Tunesië? -Dit is in een dierentuin in Zwitserland.

[voice-over] Drie keer is hij getrouwd geweest.

Elk huwelijk was goed voor één kind.

Eerst kwam ik, daarna Jasmin.

[Duits] Ik heb veel van Jasmin, maar zij heeft niks van mij.

[voice-over] Ik heb altijd van haar bestaan geweten.

Acht was ik toen m'n vader ons belde. 'Ik heb een dochter', zei hij.

Leuk voor je, dacht ik toen.

[Duits, vrouw] Hallo, Alex.

Ik weet dat onze vader je gevraagd heeft om mij te schrijven…

…en het is niet makkelijk om de juiste woorden te vinden.

Ik heb mezelf van alles afgevraagd over jou en onze vader.

Ik weet dat hij me wil zien, maar ik vertrouw 'm niet.

Toen ik ongeveer vier was, heeft hij tegen m'n moeder gedreigd mij te ontvoeren.

Sindsdien is hij een grote bedreiging in mijn leven geweest.

Hoe kan ik zeker weten of hij veranderd is?

[Engels] O, mijn God. Niet doen.

[voice-over] Jasmin is een ambitieuze medicijnstudente.

Een feministe, veganiste en dierenactivist.

[gesprek in Engels] Oké, hier gaan we in. -Nee.

Jawel. -Nee.

Ja. -Nee, nee.

[voice-over] Ze vindt het leuk om mij te ontmoeten, maar Mohsen…?

Voor haar is hij een demon uit het verleden.

De man die op hadj ging en als zwaar gelovig moslim terugkwam…

…en haar moeder voor de rest van haar leven traumatiseerde.

Eerst wil ze haar studie afronden, daarna ziet ze wel.

Twee jaar later word ik uitgenodigd voor haar afstudeerfeestje.

[muziek: Lass mich Artz]

[gejuich]

[muziek, gejoel]

LAAT ME ERDOOR, IK BEN ARTS

[muziek, gezang]

[voice-over] Nu is het zover, denk ik. Nu gaat ze met me mee naar Tunesië.

[muziek]

[voice-over] M'n vader is al met de voorbereidingen begonnen.

Maar Jasmin blijft twijfelen.

[Jasmin, Duits] Hoi, Alex. In principe ben ik er klaar voor om naar Tunesië te gaan…

…om onze vader en de familie te bezoeken.

Ik weet alleen niet hoe ik het m'n familie hier in Zwitserland moet vertellen.

Als ik er alleen al aan denk om naar Tunesië te gaan, voel ik me een verrader.

[zacht gepraat in Arabisch]

Nog 200.

[Engels] Oké.

[gesprek in Arabisch] Ik had toch om die grote poef gevraagd?

Wacht even.

Gooi even dat plastic weg.

Nee, bewaar dat. -Meen je dat nou?

[voice-over] Toen ik kwam, had hij de muren blauw geschilderd.

Nu hij er een dochter bij krijgt, is de kleur roze.

[Engels]: We hebben een mooie bank.

[Nederlands] Mooi. Mooie kleur, hè?

[Engels] Die heeft Rahma uitgekozen.

[Arabisch] Mooie meubels. Hopelijk brengen ze geluk.

Ruim daar nog even op.

[gepraat in Arabisch]

[gepraat in Arabisch]

[Arabisch] Eh… Rahma, kom eens.

O, shit.

[Jasmin, Duits] Het is m'n moeder nooit gelukt om het verleden te verwerken…

…en ik ben erg bang om haar te kwetsen.

We hebben nooit veel over m'n vader gesproken.

En ik zie nog steeds de pijn in haar ogen.

Leila? Leila? [ze antwoordt]

[gesprek in Arabisch] Zeg tegen Rachid dat hij de deur maakt.

Waar is Rachid?

Vraag of hij de balkondeur boven maakt.

Vraag jij het maar, ik heb het druk.

Hij doet het wel als jij het vraagt. Jullie komen uit hetzelfde dorp.

Hij doet het ook als jij het vraagt.

Waarom ligt dit op de grond?

[gesprek in Arabisch] Doe er maar een mooie witte roos bij.

Een mooie witte roos.

We krijgen twee vrouwelijke bezoekers, voor ieder een boeket.

Rosan and Jasmin. We willen niet dat ze jaloers worden.

[Arabisch] Bel Rahma dat ze thuiskomt.

[Arabisch] Gezegend zij de profeet Mohammed.

[Arabisch] Waar ben je?

[onverstaanbaar gepraat aan de andere kant van de telefoon]

[Arabisch] Schiet op, schiet op!

[Jasmin, Duits] Twee dagen geleden heb ik onze vader geschreven…

…dat ik tijd nodig heb en dat hij dat moet accepteren.

Ik was bang voor z'n reactie…

…maar hij heeft een heel aardige brief teruggeschreven.

Nu denk ik er serieus over na om hem te bezoeken.

[omroep op vliegveld]

[Alex] Hé. -Jasmin.

Hoi. -[Alex] Dit is Leila.

[Frans] Hoe gaat het, Karim? -[Frans] Goed, dank je.

[Engels] Daar heb je 'm.

[Frans] Ja.

[voice-over] Eerst loopt hij naar Rosan, m'n vriendin.

Daarna gaat hij pas naar de dochter die hij 22 jaar niet heeft gezien.

Hoi.

[hij praat zacht, ze lacht wat ongemakkelijk]

[Engels] Is dit je vriendin? Zorg goed voor haar.

[Engels] Hoi. [lachje]

[zacht gepraat in Arabisch]

Eh, jus d'orange? -Jus d'orange.

Koffie? -Ja.

[Duits] Hoe voel je je?

Hm? -[gesprek in Duits] Hoe voel je je?

Goed, een beetje raar. -Waarom?

Ja, het is lang geleden. Er is veel gebeurd. Ik ben volwassen. [lachje]

Ja, dat weet ik. Ik weet dat je volwassen bent.

Hoe gaat het met je moeder? -Goed.

En… zie je haar vaak, of niet?

Ja. -Ja?

[gepraat in Arabisch]

[Jasmin, Frans] Het is prachtig.

[gepraat in Arabisch]

[Frans] Mooie kleur.

[Engels] Karim, maak een foto van mij en m'n dochter.

[ze lacht, Engels] Een foto maken. [hij lacht]

[zacht gepraat op de achtergrond]

[onbehaaglijke muziek]

Mooie bank, Mohsen. -Dankjewel.

Gaan wij daar op slapen? -Ja, tuurlijk. Wat denk jij?

[klopt op de bank] Hè?

Ja, heel mooi. -Ja.

[Engels] Slapen jullie hier? Leuk.

Dat is de keuze van Rahma. -Ja?

Ja, dit heeft zij uitgekozen. -Ja, de kleur?

[Engels] Rahma… Haar keuze. Rahma's keuze.

Mooi, hè? -Ja, heel mooi.

Het is heel mooi.

[gesprek in Frans] Bedankt, Leila. -Geen dank.

Heel erg bedankt. -Wil je koffie?

Nee. -Of iets anders?

Nee, dank je. -[Nederlands] Volgens mij wil Jasmin wel.

[gesprek in Frans] Koffie? -Ja. [gelach]

O, alsjeblieft, Jasmin. -Heel erg bedankt.

Doe alsof je thuis bent, Jasmin. [Jasmin lacht]

Het is jouw huis, het huis van je vader. Hè, Jasmin.

[rustige muziek]

[Alex] Hoe vind je het gaan tussen… Hoe vind je het gaan met Jasmin?

Ze is een beetje gesloten, hè.

[gesprek in Engels] Luister, ze kent me nog niet. Misschien in de toekomst.

Ik geef haar wat tijd, oké?

Net als jij. Jij kent je vader nou. -Ja.

Maar nu sta je voor je vader.

Jouw vader is jouw vader, in jouw ogen. -Ja.

Hij heeft je tot leven gewekt. Jij hebt hem niet tot leven gewekt, maar hij jou.

Je moet een beetje respect voor hem hebben, dat is alles.

Vind je dat ik geen respect voor je heb? -Natuurlijk wel. Daarom ben je bij me.

Ik heb ook respect voor jou. -Ja.

Ik hou ook van jou. Jij houdt van mij.

Jij geeft me… Wij voelen liefde voor elkaar.

[grappig lachje, Alex lacht]

Oké? Nu is het jouw rol… -Mijn rol?

Natuurlijk, jij bent de oudste. Jij moet de familie bijeenbrengen.

Kom op.

Dit zijn m'n twee meiden, dat is m'n grote jongen.

[met zware stem] Ja. -Ja.

Maar je moet een beetje hechter zijn met je vader en met je zus en broer.

We zijn familie, we hebben hetzelfde bloed. Ja, natuurlijk.

Ja, maar misschien moeten we ook praten over wat er gebeurd is.

Oké, daar gaan we over praten, geen probleem. Ik ben er klaar voor.

[gedonder, achtergrondmuziek]

[achtergrondmuziek]

[Frans] Ah, dank je. [Duits] Alsjeblieft.

[gesprek in Engels] Je moeder accepteerde de islam.

Ze vond dat een heel goede godsdienst.

En toen zei ze plotseling… [fluit] 'Nee'.

Ik weet niet wat er met haar gebeurd is.

Ze is niet met een moslim getrouwd. -Hoezo? Denk je dat ik een christen ben?

Nee, maar je… Maar je had niet… -Ben ik een christen?

Je gedroeg je als een Europeaan. Op die man is ze verliefd geworden.

De aardige kerel, het feestbeest… -Ja.

En opeens wordt die man een soort religieuze…

…een soort starre fanatiekeling. -Die zijn er heel veel.

[gesprek in Duits] Maar ik heb altijd gevraagd aan Allah, God…

…dat je ooit nog een keer hier in Tunesië zou komen om mij te bezoeken.

Snap je? En hij ook, precies hetzelfde.

De verhalen van Karim en Jasmin zijn hetzelfde.

Hij begrijpt me nu en jij zult mij ook begrijpen.

Je bent volwassen, je bent een volwassen kind, je weet alles.

Ik begrijp wat je zegt…

…maar voor mij voelt het gewoon anders dan voor jou.

Het is moeilijk.

Je hebt nooit iets van je laten horen of zo.

Ik wilde iets laten horen, maar dat mocht niet van je moeder.

Ze was bang dat je me mee zou nemen naar Tunesië.

Dat is onzin.

Maar zo voelde zij het, toch? -Niet waar, nee.

[gesprek in Engels] Mijn moeder zei precies hetzelfde.

Wat? Ja, zie je?

Zij zei ook dat je gedreigd had om me mee naar Tunesië te nemen.

Hetzelfde.

Maar dat zou ik nooit doen. Zoiets heb ik nog nooit geprobeerd.

Waarom? Nee, nee.

[gesprek in Duits] Als je bang bent dat iemand je kind meeneemt…

…dan probeer je haar toch te beschermen, of niet?

Ja, dat begrijp ik.

Dat is het probleem. -Dat begrijp ik.

Ze heeft alles zo serieus genomen, dat ze bedreigd is, bedreigd.

Toch?

Weet je wat ze over mij zei in de rechtbank?

Dat ik een terrorist zou worden. -Een toerist?

Terrorist. -O, terrorist.

Ja. -Oké.

Van de rechtbank moest ik plotseling het land uit.

Iedereen was tegen mij.

Omdat ik een Tunesiër was, een buitenlander, een Afrikaan enzovoorts.

Het was racisme.

In Zwitserland bestaat er discriminatie, racisme tegen buitenlanders.

[droevige muziek]

Dit is… [praat Arabisch]

Dit is de zoon van je tante Nabila.

[praat Arabisch]

[Arabisch] Ze lijkt op ons. [lacht]

Haar gezicht heeft dezelfde vorm.

[gepraat in Arabisch]

[Arabisch] Aziz, kom even hallo zeggen.

[Arabisch] Ze lijkt precies op Bejia.

[Engels] Ze zegt dat je op Bejia lijkt.

[Mohsen, Duits] Je oma, je grootmoeder.

[gepraat in Arabisch]

[Engels] Dit is Salem in Denemarken

Ha! -[Duits] Hij lijkt precies op mij, hè.

[Nederlands] Met z'n hond. [Duits] Grote hond.

[voice-over] Salem is de oudste broer van m'n vader, z'n grote voorbeeld.

Ook hij heeft twee kinderen bij Europese vrouwen verwekt.

Imed is z'n jongste broer. Hij heeft een zoon bij een Zweedse.

[Arabisch] Hij is nu 22.

[voice-over] Hij heeft 'm 20 jaar niet gezien, maar blijft hopen dat hij komt.

M'n oom Bouraoui heeft zich als enige nooit ingelaten met Europese vrouwen.

Hij is een meubelmaker, volgens de familie een van de beste van Sousse.

[gepraat in Arabisch]

[Engels] Noem alle neefjes en nichtjes eens op.

[Engels] Hoeveel ook alweer, Mohsen? -Twintig.

[Arabisch] Eenentwintig als je Imeds zoon meetelt.

[gesprek in Arabisch] Hoeveel wat? -Twintig kleinkinderen.

Nee, dat zijn er 500. [gelach]

We tellen alleen degenen waar we van weten. [gelach]

[Engels] Meer dan 500 neefjes en nichtjes. [gelach]

[Engels] Meer dan 500.

[Arabische muziek]

[Engels] Veel plezier.

[Duits] Goeie reis. -[Duits] Heel erg bedankt voor alles.

Ja? -Ja.

[Rosan] Nog even zwaaien. -[Alex, Engels] Oké, daar gaan we.

Ja, waar ging het mis?

De eerste grote schrik kwam al drie weken voordat je geboren zou worden.

Toen zouden we nog even naar Rotterdam, nog even eruit, nog even winkelen.

We stappen daar uit de trein en hij laat me twee portemonnees zien, heel trots.

Ik zei: 'Wat is dat nou?'

'Ja, die lagen daar op die bank.'

Ik zei: 'Dat is toch niet waar?!

Hoezo liggen er zomaar twee portemonnees op die bank?!'

Nou, die had hij dus gerold. Nou echt, ik dacht dat ik doodbleef.

Toen zakte echt m'n hart in m'n schoenen.

Ik dacht: o nee, o nee. En hier krijg je binnenkort een kind van.

O, mijn God. Wat moet dit worden?

Nou, dat werd het ook. Het was onhoudbaar.

Hij ging helen, hij ging stelen.

Ik had gezegd dat het klaar was. Ik heb 'm altijd gewaarschuwd:

'Geen gedoe met de justitie, geen gedoe met verkeerde mensen.'

O, kijk eens, kastanjes. Ja, het is herfst.

O, op m'n hoofd! [lacht]

En… op een gegeven moment krijg ik een brief uit Zwitserland.

Die kwam van z'n vrouw, Susanne.

Ik denk al, ik draai die brief eens om: Susanne Ben Hassen?! Ik denk: nou!

Toen begon ze met haar excuses aan te bieden dat ze me lastig had gevallen…

…want ze dacht dat ik m'n portie ook wel gehad had.

Maar ze wist zich geen raad meer.

Ze mocht de radio niet aan, ze mocht de deur niet uit.

Hij moest alleen eten en dan zij pas.

En ze was echt doodsbang van 'm, hij sloeg haar, hij sloeg het kind.

Ik zei: 'Terugslaan!'

Nou ja, dat durfde ze dus niet. Is ook lekker stoer, natuurlijk.

Ik heb 'm één keer teruggeslagen.

[lacht] Toen heeft hij me zo vastgehouden dat ik niet meer kon bewegen.

Toen heeft hij geroepen dat hij de politie zou bellen…

…om hém te beschermen als ik niet ophield.

God, en toch zo zonde, hè. Het was zo'n aardige man.

En we waren zo verliefd.

Nou ja, dat was dus bij Susanne ook zo.

Ik heb toen een tijd met haar gepraat. Ik zei ook: 'Wat kan ik voor je doen?!'

Ik zei: 'Alles wat ik voor je kan doen, is je raad geven.'

Maar ze wilde dan eigenlijk weten hoe ik de zaak tot een einde had kunnen brengen.

Ik zei: 'Ten eerste ga je naar de recherche en je geeft dit aan.'

'Dat heb jij toen ook gedaan?' Ik zei: 'Ja.'

Ik zei: 'En dat gaf een stuk rust.

Ze mogen dan nergens bang voor zijn, wel voor de politie.'

Ik zei: 'Dan neem je een goeie advocaat. Een haai, die op jouw hand is.'

Ik zei: 'En dan zet je door. En intussen kijk je over je schouder.'

Alles wat er bij mij al was gebeurd, had zich bij haar in ergere vorm afgespeeld.

Maar ja, zij had geen verweer.

[Alex] Ik vind het ook lastig hoor, om te bepalen wat ik nou moet hem.

Ja.

Aan de ene kant denk ik: we kunnen leuk doen en de happy family spelen.

Ja.

Hoe dan precies? -Ja.

Wat je hebt, dat heb je, zou je kunnen zeggen, maar…

…het is niet genoeg, denk ik.

[voice-over] Ik heb m'n vader gevonden, dat zou genoeg moeten zijn.

En ik heb er twee halfzusjes bijgekregen…

…en een heel lieve stiefmoeder en een heel grote familie in Sousse.

Maar die familie reikt verder dan Tunesië, tot aan Lapland zelfs.

[geblaf]

Daar woont m'n nicht Monia.

Als m'n vader zegt dat ik de familie bijeen moet brengen…

…dan denk ik in eerste instantie aan haar.

Want zij heeft haar vader nog nooit ontmoet.

[gepraat in Zweeds]

[Alex prevelt, kind brabbelt]

[kind Zweeds]

Hm?

[Alex, Engels] Wie is dat? -[Zweeds] M'n mama's papa.

[Zweeds] Je mama's papa?

[voice-over] Ze is de dochter van Salem, de oom die ik alleen van foto's ken.

Hij heeft haar in Sousse verwekt, maar daar hield z'n vaderrol ook meteen op.

[voice-over] Ik ben Monia één keer eerder tegengekomen, bij tante Nabila in Sousse.

Ze was er voor Salem, maar die kwam niet opdagen.

Dit keer hoopt ze dat ze 'm wel te zien krijgt.

Aan de familie zal het niet liggen.

Ze doen er alles aan om Salem haar kant op te krijgen.

[Arabisch] Hoi, broer.

Monia is hier, bij Bouraoui thuis.

[praat Arabisch]

[Engels] Ik voel me net als een kind dat met Kerstmis op de kerstman wacht.

[Alex, Engels] Ja, een kind dat met Kerstmis op de kerstman wacht.

Mama. -[Arabisch] Waar zijn je schoenen?

[gepraat in Arabisch]

[Arabisch] Daar komt Salem aan, je vader.

[gepraat in Arabisch]

[Zweeds] Hoe gaat het? -[Engels] Goed.

[Engels] Ik wil je kussen.

[praat Arabisch]

[Zweeds] Elin, dit is je opa.

[Salem zucht]

Shit! [gelach]

[gepraat in Arabisch]

[gesprek in Engels] The Godfather is er. -[Alex] The Godfather is er. [gelach]

Met mij valt niet te sollen.

[hij lacht]

[Alex] Hoe gaat het? Ben je blij?

Ik wil verdomme niet de hele tijd m'n gevoelens laten zien.

Ik ben erg op mezelf. Dat weet je wellicht.

Dat weet iedereen.

Vanbinnen. Ja. Weet je wel?

[gepraat op de achtergrond in Zweeds]

[gepraat op de achtergrond in Zweeds]

[Zweeds] Voorzichtig, Elin. -[Salem, Zweeds] Voorzichtig.

[oproep vanuit moskee]

[gefluit] Hé.

[Engels] Werkt het, Monia? -[Engels] Ja, nu werkt het.

[Arabisch] Waar is ze? -[Zweeds] Kom maar.

[Engels] Voor jou. -[Zweeds] Kom. Dankjewel.

[Zweeds] Dankjewel. Dankjewel. Kom.

[Mohsen] Heb je wat geld voor mij, of niet?

Hoeveel? -Wat zakgeld.

Zakgeld? Maar je bent toch niet mijn zoon?

Nee, ik ben je vader. -[lachend] Ja.

Maar zakgeld geef je aan je zoon.

Ja? -Ja, toch? Zakgeld.

[Zweeds] Hij past. -[Zweeds] Past hij?

[gepraat in Arabisch]

[Arabisch] Doe me een lol en scheer die baard eens af. [lacht]

[gepraat in Arabisch]

[gelach]

Hé. -Hé!

Ik ben een heel goeie vriend van je vader.

Uit Amsterdam. -[Engels] Hij kan het uitleggen.

Ik woon in Tunesië. -[Alex] Oké.

En vijf kinderen bij mij. -Oké. En hoe oud ben je nou?

En ik ben nu acht jaar. -Acht jaar, hè. O.

En jouw vrouw is Nederlandse? -Nederlandse vrouw.

[Arabisch] Vijf kinderen met een Nederlandse vrouw.

Dat gaat dus al 20 jaar goed?

Tot nu toe gaat het goed. En…

Het is… Kijk, jouw vrouw is voor het leven.

Je moet niet een vrouw als abeed gebruiken.

Wat bedoel je daarmee? -Oké, abeed, slaaf.

Ja? Dat moet je niet doen.

Deden veel mannen dat wel? -Je moet respect voor vrouwen hebben.

Ik rook nooit in m'n leven. Ik heb nog nooit gerookt in m'n leven.

Ik heb nooit gedronken in m'n leven. Ik heb nooit gebruiken.

Haar kinderen is mijn kinderen, mijn kinderen is haar kinderen.

[Duits] Maar we hebben veel vrouwen geneukt.

Dat is verleden tijd, ik kan mij niet meer herinneren.

[Engels] Nee, nee. Hoe zeg je… -Vroeger.

Ja. -Ja, ja. Logisch.

[Engels] Ik heb… [Nederlands] drie, vier meisje.

Eén meisje in Marhaba, één meisje Tour Khalef, samen.

Maar dan praten wij over 35 jaar geleden. -[Engels] Dat is 40 jaar oud.

[Engels] Vijfendertig? Veertig. -Ja, veertig jaar geleden.

Oké, maar nu ik ben bijna 55 jaar. [lacht]

[muziek]

[Alex,Engels] Je was een casanova, mag ik dat zeggen?

[gesprek in Engels] Nee, een gigolo. -Je was een beetje een gigolo?

Maar een aardige gigolo. -Aardig.

Knap.

Ik was een aardige vent, ik behandelde ze correct.

Geen oplichter of niks.

Als ze terug waren, stuurden ze kleding naar m'n familie, ze stuurden mij geld.

Heb je daaraan gedacht, dat het ook goed zou zijn voor je familie?

Natuurlijk, iedereen was arm. -Dus dit was een manier?

Ja, het was een manier. Maar ik wilde niet stelen of criminele dingen doen.

Ik ging met de toeristen.

Ken je de term bezness, zoals ze dat noemen?

Business. -Business.

In het Arabisch bezness. Maar in het Engels is het business.

Wat betekent dat? -Bezness, dat je met toeristen werkt.

Ja. -Bezness.

[langzame muziek]

[voice-over] 'Hé, ouwe bezness', zei ik een keer tegen m'n vader.

Hij keek me aan met zo'n blik van: wie heeft jou dat verteld?

[gesprek in Engels] Denk je dat bezness een slechte naam heeft in Tunesië?

Nee. We leidden toeristen rond, als een soort gids.

We gingen natuurlijk ook naar discotheken.

Overdag ontmoette ik een meisje, twee meisjes, als vriend.

Ik ging naar het hotel daar. We gingen naar een andere discotheek.

Dus je had soms meerdere vriendinnen op één avond?

Eh… Hou je kop.

[lachend] Waarom? -Zak, hou je kop.

Dit gaat een stapje te ver, hè? -Te ver, ja.

Geen probleem, hoor. -Nee, geen probleem.

Ik wil gewoon het echte verhaal weten. -Nee. Mijn land is mooi.

Een prachtig land. -[lachend] Sorry.

Ik ben een man, natuurlijk ontmoet ik ook vrouwen.

Natuurlijk. -Zeker.

M'n eerste liefde was Regina.

Ja, ze pas beeldschoon. Ze was een fotomodel.

Ik heb vaak voor haar gevochten.

Met wie? -Met de mannen die haar wilden.

Er waren veel mannen, een voetballer, een zakenman…

Ja, ik was de beste.

Het was liefde op het eerste gezicht.

Zo. [vingerknip] -Ja, zo.

[voice-over] Regina was pas 19.

Ze ging zwanger naar Duitsland terug en beviel daar van Andreas, Salems oudste.

Toen ze 'm kwam showen, was Salem met z'n aandacht alweer bij een andere schone.

Regina trouwde vervolgens met een Duitser. Met hem kreeg ze nog een zoon.

Maar ze bleef met haar hele gezin naar Sousse op vakantie gaan.

Haar zonen hebben nu zelf een gezin, dus komt ze alleen.

[gesprek in Duits] Hoe is het? -Goed, en met jou?

Heel goed. -Nou.

[zacht gepraat in Duits] Na jou.

[gesprek in Arabisch] Hoe is het? -Goed.

Hoe is het met Andreas and Matthias? -Goed.

[gesprek in Engels] Je bent prachtig. -Dank je. [ze lachen]

Jij ook, zoals gewoonlijk. [ze lachen]

[praat Arabisch]

♪ hello, hello, hello, hello, hello ♪

[Engels] Hoi, Salem. [ze lacht]

[Frans] Hallo, knappe dame. [ze lacht]

[praat Arabisch] [gesprek in Engels] Hoi.

Mijn vriend. -Pas op voor de katten.

Gaat het goed met je familie? -Ja, alles is goed, dankjewel.

Veel liefs van iedereen. -O, ja.

[gesprek in Duits] Hoe is het met Andreas?

Gaat het goed met Andreas? -Ja, heel goed.

[Engels] Je bent weer aardig, zoals altijd.

Je bent een grote playboy, Salem. [gelach]

[gepraat in Arabisch]

[voice-over] Is de familie er nu trots op dat hij een playboy is?

Ik kan m'n vinger er niet achter krijgen.

En hoe denken m'n tantes hierover?

Ik heb het ze nooit kunnen vragen, want ze spreken alleen Arabisch.

Gewapend met een tolk zoek ik ze op.

[gesprek in Arabisch] Ze deden het goed. Ze waren knap.

We woonden beneden in het oude huis.

Elke dag brachten Mohsen en Salem minstens twee of drie toeristen mee.

Ik vond het leuk om al die dames te zien.

Ze brachten cadeautjes mee. Ik was de jongste, dus ik werd verwend.

Het was iets om trots op te zijn als je Europese jongedames mee naar huis nam.

M'n broers waren knap.

Ze waren de eersten in Sousse die aan bezness deden.

Salem en Mohsen hebben het zaadje geplant. Zij begonnen ermee, wij volgden.

Ik probeerde hetzelfde te doen als m'n broers.

Ik stopte met school en ging naar het centrum.

Om geld te verdienen.

Ik heb geleerd om me aan te passen aan het leven, aan het toerisme.

Ik leerde talen.

[vrouw] Ze woonden bij ons.

Ze trouwden met onze familie. Hun kinderen waren onze afstammelingen.

Dus hoe konden we niet van ze houden?

Karim, ik hoop dat m'n zoons ook met toeristen gaan trouwen.

Daar zal ik ze toe aansporen.

De toeristen waren gelukkig hier, hielden van ons. Ze wisten dat we 't zwaar hadden.

Ik heb geweldige ervaringen in het toerisme gehad.

Maar het toerisme is niet meer wat het geweest is in Tunesië.

[gedonder]

[gescandeer]

[droevige muziek]

[oproep vanuit moskee]

[sirenes]

Ze hebben het helemaal afgezet, ja.

Midden tussen de mensen hier, voor het hotel…

…heeft net iemand zichzelf opgeblazen.

[gesprek in Engels] Alex? -Ja?

Ik denk dat dat een lijk is.

Ik dénk niet dat het een lijk is, dat ís een lijk. Jezus Christus.

Wat gruwelijk.

[voice-over] Het was een jongen van 19.

Hij was van plan om zich in ons hotel op te blazen, maar bewakers joegen 'm weg.

[gesprek in Engels] Hier is het lijk, en het gat in de grond.

Hier? -Ja.

Hij heeft zich daar opgeblazen en is daar beland.

[gesprek in Engels] Was het een toerist? -Zoiets is nog nooit gebeurd in Tunesië.

Nog nooit. -Maar dat is terrorisme.

Mohammed heeft dat nooit gezegd, nooit.

Ze geven altijd de islam de schuld.

Een moslim blaast zichzelf nooit op, nooit.

Mohammed heeft dat nooit gezegd. Dat kun je in de Koran lezen, overal.

[Arabisch] Moet je kijken, Samira.

[gepraat in Arabisch]

[radio op de achtergrond]

[droevige muziek]

[Mohsen] Dit was de oudste hotel in Sousse.

Vroeger was hier duizenden toeristen in deze hotel, helemaal vol.

[Alex] Ja, en nu? -Nu is leeg.

Je ziet de goeie tijd van Sousse en de slechte tijd van Sousse.

Maar we hebben wel een goeie tijd met toeristen gehad, echt goeie tijd.

En jij werkte hier toch ook? -Nee.

Maar je hebt m'n moeder hier wel ontmoet? -Ja.

Ze had wel probleem met haar man. En ze was gescheiden.

Ik moest haar een beetje blij maken, omdat zij verdrietig is.

Maar ik zei: 'Je moet vergeten, je moet nu een nieuw leven maken.

Het leven gaat door.' Ja, zo ging dat.

Wij zijn verliefd met elkaar, weet je wel.

En… ze was verliefd op mij. -Maar je zegt: 'Zij werd verliefd op mij.'

Dus jij had nog niet meteen zoiets van: ik ben verliefd op jou.

Het was meer plezier hebben. -Waarom zal ik met haar een kind krijgen…

…als je wilt niet met haar leven? Of…

Misschien omdat je dacht: dan kan ik mooi naar Europa.

Ja, niet zo meteen.

Ik wou met haar leven, maar zij heeft mij geen genoeg tijd gegeven.

Mijn tijd in Holland is zo slecht. Niet goed.

Maar ja, ik heb het al vergeet.

[voice-over] M'n vader wil een handeltje met Europa opzetten.

Ik weet het van m'n neef Abdallah uit Tunis. Die vindt dat ik 'm moet helpen.

Abdallah zei dat je het over een idee had waar jij met mij over moest praten?

Ik wil… Nu, ik word over drie maanden gepensioneerd, weet je wel.

Dan word je 60. -Ja, dan word ik gepensioneerd.

En ik wil eigenlijk jou zien, heen en weer, en Jasmin zo, weet je wel.

Zo kan ik met jullie contact hebben.

Ik wil niks met… Ik wil van jullie niks, helemaal niet. Ik wil jullie zien.

Jij komt naar mij, ik ga naar jou toe.

Maar ik heb een… Hoe noem je dat?

Tussen ons, dat is wel een… Zoals daar, het meer.

Tussen ons is het meer. Is muur, weet je wel.

Ik heb m'n eigen familie. Ik heb jou.

Ik wil een beetje business maken, auto kopen en verkopen, weet je wel.

Business, nu normaal, echt legaal.

Begrijp je wat ik bedoel? Legaal.

Omdat ik heb m'n familie in Europa.

Dus dat is het idee.

[muziek]

[Rosan] Misschien wil hij bij z'n zoon in de buurt zijn.

Nee, hij wil handel drijven met Europa en daarvoor heeft hij mij nodig.

Ik zei: Waarom ga je niet… -Misschien wil hij ook bij z'n zoon zijn.

Dan kan hij dat ook gewoon zeggen.

Geloof je dat het 'm zou lukken om een handeltje op te zetten?

Ik geloof er niks van.

Nee, ik denk niet dat het hem lukt om…

Ik heb verscheidene malen geïnvesteerd in handeltjes voor m'n vader.

Een autoding, nou, een winkeltje…

Ik heb een pick-uptruck voor 'm gekocht, of voor heel dure reparaties betaald.

Dat is allemaal niks geworden.

En wat ik heb gehoord van hemzelf, maar ook van m'n moeder en anderen…

…is het ene na het andere handeltje wat hij probeert op te zetten een mislukking.

Het werkt gewoon niet.

En dat wil niet zeggen dat ik 'm niet gun dat hij een geslaagde handel opzet…

…maar ik zie dat niet zo snel gebeuren.

Ik zie ook niet in waarom ik nu ineens…

…hem moet faciliteren om in Nederland te kunnen zijn.

Dan voel ik me echt gewoon een Europese bankrekening.

Dan ben ik echt gewoon een visum voor 'm.

Kan je je voorstellen dat ik het gevoel krijg…

…dat ik een soort bankrekening ben die jij in 1979 hebt geopend…

…in Nederland? -In?

Dat ik een soort bankrekening ben die jij in 1979 hebt geopend in Nederland?

Dat ik dat ben voor jou, soms, dat ik dat gevoel heb, voor een deel?

Ik zeg niet voor alles, maar dat dat aspect, dat gevoel eraan zit?

Ja, kan ook. -Begrijp je wat ik zeg?

Ja. Je hebt met een bank een rekening in Holland, geopend, voor mij? Of niet?

Nee, ik bén een bankrekening… -Ah.

…voor jou, in Nederland, die jij in 1979 geopend hebt.

Nee, nee. Nee.

Snap je dat het voor mij belangrijk is dat ik in eerste instantie het gevoel krijg:

Maar het gaat daar niet om?

Dat ik een soort van hulplijn ben voor je, een soort noodfonds?

Natuurlijk. Ja, tuurlijk. -Dat ik eerst wil ontdekken:

Wie ben jij nou eigenlijk? -Hoe…

En wat hebben wij met elkaar?

Natuurlijk, hoe moet je vragen eigenlijk?

Andere mensen kun je niet vragen, je vraagt je eigen kind, je eigen…

Ik was jouw enige optie, zeg maar? -Ja, natuurlijk.

Jij steunt mij, ik steun jou.

Als je hebt goeie tijden, ik sta voor jou.

En ik heb slechte tijden, jij staat voor mij. Zo is dat!

Ja. -Of niet?

Dat klopt. -Ja. Zo is dat!

[Rosan] Hij heeft niet om geld gevraagd? -Nee, hij vraagt gewoon niks meer.

Maar stuur je nog weleens wat? -Nee.

En als je geld zou sturen, zou je dat dan tegen mij zeggen?

Nou ja, dat denk ik wel.

Ja.

Maar ik heb inderdaad een tijdje geleden nog een keer wat geld gestuurd…

…zonder dat hij erom vroeg.

Ja, zie je! -Ja.

Waarom lieg je daarover?

Ik weet het niet. -Waarom hou je nu vast, zo lang…

Ik weet… Ik zie gewoon in de eerste seconde aan je dat je liegt.

M-hm.

En…

Waarom doe je dat?

[moeder] De druk van daaruit was zo groot.

Bestellingen voor een verdieping op het huis, voor een motor voor Bouraoui.

Dan hoefde hij niet meer met de bus naar z'n werk.

En noem maar op. Je kan het zo gek niet verzinnen.

Na een tijdje zocht ik wat in de ladekast en daar lag een grote, bruine envelop.

Ik maak die envelop open en er zat 600 gulden in.

Nou, dat had hij gespaard. Ik zei: 'Waarvan dan?'

'Ja, van het boodschappen doen en zo.'

Hij zat tussen twee vuren in. Van mij kreeg hij het uiteraard niet.

Ik had het niet, ik moest dubbele diensten draaien.

Maar daarvandaan werd hij bestookt: hij zat nou toch in het gouden Europa?

Hij kon nu toch sturen?

Bij m'n afwegingen in het voor en in het na van 'ga ik ermee door?'…

…heb ik ook gedacht: die familie zit 3000 kilometer weg.

En dat was niet zo, de familie lag tussen ons in bed.

[Alex] Hoe was het voor jou dat ik in 2005 naar Tunesië ging?

[moeder] Ik vond het gewoon spannend.

Maar ik was heel erg blij dat het dan toch zo goed bleek te gaan tussen jullie.

Ik wist dat je zware teleurstellingen te wachten zouden staan.

En die zijn jammer genoeg ook gekomen.

Hoe heb je mij eigenlijk gezien in die afgelopen tien jaar?

De afgelopen tien jaar heb ik je nauwelijks gezien.

Nee, maar hoe? -Hoe?

Wat zag je dan, als je me wel zag?

Een keiharde egoïst.

Een gevoelloos iemand.

Die voor z'n vrienden door het vuur gaat en z'n moeder kan verrekken.

[moeder] En ik weet niet hoe dat is gekomen.

Op een gegeven moment ben je ineens naar Tunesië gegaan en toen was het op.

[voice-over] We waren altijd twee handen op één buik, m'n moeder en ik.

Mijn vrienden waren haar vrienden.

Maar ergens vind ik het makkelijker om bij m'n halfzus in Bazel langs te gaan…

…dan bij haar, terwijl we praktisch bij elkaar om de hoek wonen.

Er is veel in Jasmins leven veranderd sinds m'n laatste bezoek.

[Duits] Mag ik de hamer?

[zacht gepraat in Duits]

[Duits] Scalpel.

[Duits] Incisie.

[voice-over] Geen kraakpand meer. Ze woont op zichzelf.

En geen vriend Luca meer. Ze heeft de relatie na tien jaar beëindigd.

[Engels] Zijn er geen andere vriendjes? -[Engels] Nee.

Geen andere vriendjes, helemaal niet.

[voice-over] Jasmins beste vriendin eet mee. Ze moet onze verhalen aanhoren.

[gesprek in Engels] Hebben jullie in het begin twee dagen niet echt gepraat?!

Ja, min of meer. Het was…

Was dat ongemakkelijk? -Ja, behoorlijk ongemakkelijk.

[Alex] Hoop je dat hij de volgende keer meer interesse zal tonen?

Ik verwacht niks. Ik denk…

Ik vind het belangrijker om met hem te praten over hoe hij over vrouwen denkt…

…want dat vind ik echt niet kunnen.

Maar ik ben niet echt geïnteresseerd in een goede band met de familie…

…want zij zijn niet in mij geïnteresseerd als persoon.

Ik ben gewoon het kind van Mohsen dat opgegroeid is in Europa.

Dus ik ben rijk en ik ben een familielid.

Ik vind het heel knap dat je dat zo duidelijk ziet.

Want het is heel duidelijk, voor de mensen om me heen.

Rosan wordt altijd woedend als ik eraan toegeef, als ik iets stuur.

Ze zegt: 'Waar gaat dit heen in de toekomst?'

Ja.

Maar ik moet eerlijk zijn. -Zeker weten.

Wij zijn eigenlijk verlengstukken van onze moeders.

Ik weet het.

We functioneren ook als verlengstuk van onze moeders…

…in die zin dat wij ook leveranciers van business zijn.

[muziek]

[Engels] Nu… zijn we een gezin. We zijn compleet.

Papa met z'n drie kinderen.

Allah heeft ze bij mij gebracht.

En ik bedank Allah daarvoor.

Hallo. -Hallo.

Ha.

[Engels] Welkom in m'n winkel.

[gesprek in Engels] Oké. Mooi. Goed voor elkaar.

De zaak. Wat is dit, wat is dit? -De prijzen.

Waarvoor? -Voor kaas, alles, mozzarella.

Dus jij bent de kaasboer? -Kaasboer.

Wat voor kazen verkoop je?

Eh, Tunesische kaas, Nederlandse kaas.

Salami. -Salami, je weet wel.

Drankjes. -Cool.

Ja.

[gepraat in Arabisch]

[voice-over] Het is warm in Tunis.

Warmer dan ik gewend ben.

De hitte heeft me een slapeloze nacht en barstende koppijn bezorgd.

[voice-over] Ook m'n vader is er beroerd aan toe.

[gesprek in Engels] Het is niet koud.

Wie heeft de deur opengezet? -[Alex] Dat heb ik gedaan.

Jij? Dat moet je niet doen. Dat gaat ten koste van de airconditioning.

Eh… Wil je koffie? Koffie?

Nee, dank je. -Niet?

Rustig aan. Ik zal je masseren, je hoofd.

Je weet het: ik ben een wonderdokter.

[Mohsen maakt kreungeluidjes]

[Mohsen maakt geluidjes]

[gesprek in Engels] Ben je ziek? -Sorry.

Waar? -Dank je.

O ja. [hoestje, Mohsen kreunt]

Douchen? -Hoesten.

Wil je terug naar Sousse gaan omdat je ziek bent?

Ik ben ziek. -Ja, je bent ziek.

Ja. -Zullen we terug naar Sousse gaan?

Vanavond? -Ja.

Misschien is dat het beste, als je ziek bent.

Goed, wat jij wil.

[gesprek in Engels] Je lijkt op The Matrix. [Alex lacht]

Je lijkt op je vader.

Ja? -Natuurlijk.

Lijk ik op m'n vader?

Onze vader. -Onze vader.

Een gelukkig gezinnetje.

Ja, wil je dat spelen? -Een gelukkig gezinnetje.

[ze lacht]

[Arabische muziek]

[gesprek in Engels] Ah. Je wilt een roze iPhone?

Nee, nee. [gelach]

Kom op.

[voice-over] Jasmin steunt de familie op haar eigen manier.

Geen parfums of schenkingen. Ze trakteert iedereen liever op een etentje.

Er is voor de hele familie gereserveerd in de jachthaven van Port El Kantaoui.

Ze komen allemaal opdraven: tante Laila, de oudste zus van m'n vader…

…Bouraoui met z'n vrouw Dalila, Nabila, Samira, Imed, echt iedereen.

Alleen m'n tante Monia kan er niet bij zijn, zij is te ziek.

[Engels] Een familiefoto.

The Godfather.

Ben Hassen. -Ben Hassen.

[geroezemoes]

[gesprek in Engels] Tien jaar alweer. -Tien jaar.

Je zou ook Arabisch moeten leren.

Twee talen in één.

Atini khobz.

[lacht] Dat is Arabisch. -Ik leer al Arabisch.

Ik ken Arabisch. -Atini flus.

Atini flus. -Dat is het enige wat je hoeft te leren.

Wat? -Atini flus.

Ik heb honger. -Hè?

Wat betekent dat? -Atini flus, geef me geld.

Atini flus. -Meer Arabisch hoef je niet te kennen.

We zitten op een klein… We kennen deze mensen niet en zij kennen ons niet.

We zijn totale vreemden van elkaar, eigenlijk.

Maar hun familiegevoel is heel sterk.

Ja. Ze weten dat dat belangrijk is. -Of ze ons nou kennen of niet…

…we zijn gewoon… -We zijn er.

[Nederlands] Eet smakelijk.

[voice-over] Arme Dalila, geprezen om haar kookkunst…

…moet hier een toeristenspaghetti weghakken.

Voor het geld dat Jasmin hier kwijt is, kan zij een maand lang de hele familie…

…van de lekkerste couscous, rouz djerba, gegrilde kip en vis voorzien.

[Engels] Vind je het niet zo lekker?

[Engels] Is het eten thuis lekkerder?

[Frans] Middelmatig?

[muziek]

[geklop]

[kusgeluid]

[gesprek in Engels] Hè? Allah. -O.

Ik weet nog toen je voor het eerst naar Tunesië kwam.

[Alex] Ja? Wat dacht je toen? -Een sterk gevoel.

Ja. -Ja.

Ik weet dat je een grote man bent. -Een grote man.

Een man is sterker dan een vrouw.

[schrikkreetje] O, mijn God! Jij…

Luister. -Nee, sorry, sorry.

Laat me uitpraten. -O, mijn God.

Laat me uitpraten, dat is m'n… Laat me uitpraten.

Ik ken hem al tien jaar.

Hoi. -Hé.

Ik ken hem al tien jaar. Hij was hier voor het eerst.

Toen kwam hij een tweede en derde keer en nog tien, twintig keer naar Tunesië.

Jij bent hier de tweede keer. Je kent je vader niet.

Jij mij ook niet. -Ik moet je leren kennen.

Je moet mij ook leren kennen. -Ja. Maar sorry, ik ben compleet…

Je moet weten wat ik voor je voel. -Ja, maar het is geen emotioneel probleem.

Als iemand iets zegt wat racistisch is, dan zeg ik niet: Oké, dat is jouw mening.

Sorry, dit is echt systematische onderdrukking van vrouwen.

Sorry. -Daar gaat het niet om.

Ik weet dat het jouw cultuur is, maar ik ben daar sterk op tegen.

Daar heb ik een groot probleem mee. -Omdat je een vrouw bent. Ik weet dat je…

…daar sterke gevoelens over hebt, dat voel ik.

Maar een man kan het accepteren.

Toen hij op z'n 27e voor het eerst hier kwam, huilde hij als een vrouw.

[ze lacht] Ja, want hij had me gemist.

Ja, en ik… -Hij kende z'n vader niet.

En ik ben zo… -Jij komt hier voor het eerst en denkt…

Toen je hier voor het eerst was, zag ik dat je geen gevoelens voor me had.

Ja, omdat je er helemaal niet geweest bent terwijl ik opgroeide.

Wat had ik moeten voelen? Je bent een vreemde.

Zoals je al zei: ik ken jou niet, jij kent mij niet.

Luister. -Dat is een feit.

Maar je kunt haar amper aankijken. -Hè?

Haar aankijken, vind je moeilijk. -Ja, ik zie het.

Je kunt haar niet aankijken als je dat zegt.

Ik ken haar ogen, ik lees er alles in. -Maar je vindt het moeilijk om te zeggen.

Hoezo? -Als je tegen haar praat, kijk je mij aan.

Nee… -Heb je dat niet gemerkt?

Ik… -Nee, vergeet hen, vergeet mij.

Als je tegen haar praat, kijk haar dan aan.

Dat vind je moeilijk, hè. En nu doe je je zonnebril op.

Waarom niet? -Je hebt moeite met je gevoelens.

Ik voel het vanbinnen. -Maar je kunt het niet laten zien.

Waarom kun je ons niet gewoon laten zien dat je even zwak bent als elk ander mens?

Ik vind dit geen manier om…

Geloof me, ik voel wat je zegt, vanbinnen.

Ik zie dat je m'n kind bent.

Je bent mijn bloed, hier, weet je wel. Hier, mijn bloed.

Jij bent mijn bloed. Hij ook.

Maar ik geloof niet dat bloed dikker is dan water.

Jij had zoiets van: o, ik heb m'n zoon terug…

…en alles weer is normaal. Het heeft alleen 21 jaar geduurd.

En toen begon je me te zien als de zoon die je normaal gehad zou hebben.

Wij zijn de planten die je hebt gekweekt op een heel goede plek…

…en nu beginnen die hun vruchten af te werpen.

Ja, zo voelen we ons. -Zo willen we ons niet voelen.

Ik ben de zoon die er is als een vangnet voor je oude dag.

Je hebt me in Europa geplant.

Ik krijg een baan en ik krijg geld en dan ga ik jou ondersteunen.

We zijn heel bang dat we alleen waardevol zijn voor deze familie…

Een bron van inkomsten. -…omdat we Europeanen zijn.

In onze maatschappij ben je altijd zelf verantwoordelijk voor je eigen toekomst.

Dus die bouw je zelf op en je bouwt zekerheden in…

…met verzekeringen en zo.

En wij zijn hier niet opgegroeid.

We hebben geen band met dit land… -Nee, natuurlijk.

…of met deze cultuur. -Dit is niet jullie cultuur, dat weet ik.

Ja.

Je hebt gelijk.

[druk gepraat in Arabisch]

[oproep vanuit moskee]

[oproep vanuit moskee]

[Rosan] Hoe gaat het, schatje?

Ja… Goed, hoor.

[oproep vanuit moskee]

[Rosan] Hoe voel je je? Hoe vind je het gaan?

Pfff! Ik weet het niet zo goed.

[oproep vanuit moskee]

[oproep vanuit moskee]

[Rosan] Wat weet je niet? -[Alex] Nou, alles, niks.

Dat ik me gewoon afvraag: wat vind ik nou eigenlijk van m'n familie en van mezelf?

Wie ben ik nou eigenlijk en wat wil ik nou eigenlijk? En… Pff.

[gepraat in Arabisch]

[Alex] M'n vader die gewoon weer…

Dat ik denk van: ja… Wie ben jij nou eigenlijk? Weet je wel.

[droevige muziek]

[onbehaaglijke muziek]

Jasmin is weggegaan…

…en heeft eigenlijk helemaal geen afscheid genomen van Mohsen.

Terwijl hij hier gewoon in Sousse is.

Als je dat zo beschouwt, is dat best wel hard…

…maar het geeft ook wel aan hoe ze erin staat. Dat is wel…

[gesprek in Engels] Ik weet niet hoe laat Jasmins vliegtuig vertrekt.

Tien uur.

's Morgens? -Ja.

[Arabisch] Ze hebben mij niks verteld. Ik dacht dat we samen zouden gaan.

[Arabisch] En onze cadeaus voor haar dan?

[Arabisch] Geef maar aan Karim.

[Engels] Ze hebben cadeaus voor Jasmin. -[Engels] Echt?

[Engels] Neem ze maar mee en breng ze maar naar Zwitserland.

[gesprek in Engels] Dus dit moeten we aan Jasmin geven voor haar verjaardag?

Ja. -Ah.

Pak het maar in en geef het maar aan haar.

[onbehaaglijke muziek]

[moeder] Alex, laten we wel wezen:

Ik ben toen met m'n onnozele, naïeve, Nederlandse, romantische hoofdje…

…in een situatie getrapt waar ik niks van wist.

Dat waren de achterbuurten van Sousse.

[Alex] Hoe kwam jij überhaupt terecht in die achterbuurt dan?

Ik zat in een heel nare scheiding met m'n eerste ex.

Met je eerste man. -Ja.

Toen ik na vijf aarzelen uit dat doodgebloede huwelijk ben gestapt…

…omdat ik 36 jaar was en dacht: was dat nou alles?

Als ik nu niet wegga en ik word 80 jaar…

…dan zal ik mezelf dat m'n hele leven blijven verwijten.

Maar goed, hij heeft steeds gezegd: De prijs voor je vrijheid zijn je kinderen.

Dus ik heb m'n kinderen toen moeten opgeven.

En op een gegeven moment stuikte moeders onderuit…

…en die ging een beetje over de rooie.

Toen werd ik in het katholiek ziekenhuis op de psychiatrische afdeling ingeleverd.

Daar kreeg ik bezoek van een heel aardige psychiater die mij 'n paar keer aanhoorde.

Hij zei: Nou neem je het vliegtuig en gaat met vakantie.

Zo kwam ik in Tunesië terecht.

[Alex] Hoe oud was hij toen? -Pff! Nou, ik denk dat hij erover loog.

Drieëntwintig was hij? -Ja.

En jij was…? -Lach er niet zo vals bij! Ik was 36.

Wat kun jij vuil lachen, zeg! Andersom mag wel, hè. Plukken ze een jong blaadje.

Nee, gewoon… -M'n mannetjes zijn altijd jonger geweest.

[Alex] Hoe voelde je je toen in Tunesië? Je kwam natuurlijk net uit de ellende.

Ik ben heel suïcidaal geweest. Ze hebben me de hele nacht in de gaten gehouden.

[Rosan] Was Mohsen daarbij? -Die is op bezoek geweest.

[moeder] Hij heeft mij heel goed opgevangen toen.

Ik kan niet anders zeggen dan dat hij geweldig voor me is geweest…

…alles van me heeft verdragen, me heeft getroost.

Hij gaf ook de indruk toen hij naar Nederland kwam dat hij van me hield.

Ik geloof zelfs dat hij dat nu nog doet.

[Alex] Maar je had niet zoiets van: ik word hier belazerd?

Nee. Ik kreeg een beetje door hoe het zat.

Maar ik vond het niet zo erg. Ik wou 'm wel meehebben.

[Alex] Waarom ben je eigenlijk uit Groningen verhuisd?

Langzamerhand kreeg ik het idee: wil er in m'n leven nog wat gebeuren…

…en wil ik zélf weer het gevoel hebben dat ik leef…

…moet ik hier vandaan. -Ja.

Daar gaan we. Kom maar.

[moeder] En verder had het met jou te maken.

M'n zoon woont wel pal in de buurt, maar het is alsof ik niet meer besta.

Ik moet me vooral nergens mee bemoeien.

Ik kan hier niet meer tegen, dus ik ga de stad uit, punt.

Ik heb geprobeerd me niet op te dringen.

Maar ik voelde me minder dan een toevallige voorbijgangster.

Geminacht, genegeerd… -Het is helemaal niet dat ik jou niet…

…eh… dat ik jou niet wil kennen of dat ik niet van je hou.

Het gaat erom dat ik mezelf moest ontdekken.

Wat is mijn positie ten opzichte van die vader die van alles van mij wil ineens?

Ik ga naar Tunesië toe om m'n vader te zoeken die ik nooit heb gehad.

Ik kom daar en ik kom een man tegen…

…die heel lief is en goed z'n best doet, maar ondertussen ook iets van mij wil…

M-hm. -…en me manipuleert.

Dan moet ik daar ook mee omgaan.

En ik probeer om te gaan met het gevoel wat ik soms krijg van: pff! Weet je wel?

Jij bent toch wel iemand die heel erg de controle heeft…

…en die zichzelf heel erg centraal gesteld heeft.

Terwijl jij het misschien voelt alsof het altijd om mij ging en dat snap ik ook wel.

Ik bedoel, ik heb gewoon echt alles gekregen wat ik nodig heb en dat…

Wat je vooral hebt gekregen, is liefde, maar dat schijn je niet te beseffen.

Ook liefde, maar ook liefde…

Dat besef ik wel. -Maar ja, ik heb je te veel beschermd.

Nee, het gaat erom dat ik gevoelsmatig bezorgd was om jou, heel lang.

En als kind ben je dan al bezig met dingen waar je niet mee bezig hoort te zijn.

Ik wil zo graag dat m'n moeder gelukkig is.

Dat besef ik achteraf wel. -Daar heb ik alles, m'n eigen shit…

…m'n gevoelens naar m'n vader toe, dat ik hem miste…

…opzijgezet om er voor jou te zijn. -M-hm.

Als jij mij kwalijk neemt dat ik er niet voor jou ben geweest, dat ik jou minacht…

…dat ik niet dankbaar ben voor je liefde. -Het gaat…

Heb je wel beseft wat ik voor jou opzij heb gezet?

Ja. Dacht je dat ik dat niet wist? -Dat weet je wel, maar ben je je bewust…

Dat je in de puberteit 'n voorbeeldig kind was om het mij niet moeilijk te maken?

Want ik had al twee kinderen verloren, je vader was weg.

Ik moest hard werken, ik gaf je zoveel. -Dus ik heb een mooie rol ingevuld, toch?

We moesten samen door, dat is ons gelukt. -Natuurlijk, en daar gaat het mij ook om.

[melancholische muziek]

[voice-over] M'n vader stuurt me een videoboodschap. Wat hij wil, is duidelijk.

Kijk eens.

Kunnen we repareren.

Hij is bijna weg.

[voice-over] Ik heb al eerder geld voor een tandarts gestuurd…

…maar daar werden andere gaten mee gedicht.

Hij weet precies hoe ik erover denk.

Kan je je voorstellen dat ik het vervelend vind dat ik het gevoel krijg…

…dat ik een soort bankrekening ben die jij in 1979 hebt geopend in Nederland?

Ja, natuurlijk. Jij steunt mij, ik steun jou.

Als je hebt goeie tijden, ik sta voor jou.

En ik heb slechte tijden, jij staat voor mij. Zo is dat!

Maar dat is… -Zo is liefde, zo is liefde.

[terugspoelgeluiden]

Zo is liefde, zo is liefde.

Cut.

[Arabisch] Ik begrijp het niet.

Ik heb hem de waarheid verteld, gewoon de simpele waarheid.

[voice-over] Hij haalde daarna z'n gram bij Hamdi, onze productieassistent.

Pas nu zie ik de vertaling.

[gesprek in Arabisch] Het is schandalig. -Waarom?

Zij vinden het schandalig om iemand die je al zo lang kent om geld te vragen.

Ik zei: 'Wie heeft je op de wereld gezet? Dat was ik, je vader.'

Oké, ik heb fouten gemaakt, maar blijf je me die eeuwig nadragen?

Hij verdient geld door een film over mij te maken.

Hij verdient geld aan mij, weet je wel. Hij gaat die film verkopen.

Kom op! -Blijven lopen!

Gewoon lekker blijven lopen!

Lekker, Alex! -Oké dan!

Belangrijk.

Erop, erop, erop! -Trek 'm maar door!

En weg, Alex! Weg, Alex!

[voetbalrumoer]

Gaan we wisselen?

[voice-over] Ik begin m'n vader te begrijpen.

'Voor wat hoort wat', dat zegt hij toch?

Voor wat hoort wat, is dat niet een spelregel in elke relatie?

Ik heb gekookt, jij doet de afwas.

Ik betaal een rondje, jij maakt de grappen.

Ik laat je stralen, jij zorgt voor een verblijfsvergunning.

Ik help je met je film, jij financiert een karnemelkmachine.

[Arabische muziek]

[gepraat in Arabisch]

[Arabische muziek]

[Mohsen] Hier is de machine, kijk maar, hier.

Dit is de machine.

Hier. Dat is karnemelk.

[Alex] Helpt het je nou in je business?

De economische toestand in Tunesië is niet zo goed. Sorry.

Maar ja, met de tijd ga ik misschien een klein restaurant erbij doen.

Pizza en shoarma, weet je wel, voor de toekomst.

[Alex] M-hm.

Nou, oké.

[gesprek in Engels] Ooit zul je terugdenken aan je vader.

Als ik onder de grond lig, zul je nog aan me denken.

Dan zeg je: 'Sorry, ik heb hem niet het beste gegeven.' [lacht]

Ga ik dat zeggen? -Ja, natuurlijk.

Wat heb ik verkeerd gedaan, vind je? -Nee, je hebt niks verkeerd gedaan.

Omdat God ons vraagt om ons goed te gedragen tegen onze ouders.

Dat we geen slechte dingen tegen ze zeggen, alleen maar goed.

We moeten ze helpen en ze op hun voorhoofd kussen.

Want zij zijn de sleutel tot het paradijs.

Daar zul je eeuwig blijven leven.

Weet je hoeveel vrouwen een moslim in het paradijs heeft?

Tweeënzeventig. -Zeventigduizend.

Zeventigduizend? -Ja, zeventigduizend vrouwen.

Elke nacht heb je er een.

Zij is nog maagd.

Als je met haar naar bed bent geweest, wordt ze weer maagd.

Opnieuw. [Mohsen lacht]

Ik hoef maar één vrouw. -Nee, je zult er 70 nemen.

Dat is niet jouw keuze.

[Arabisch] Godzijdank.

[muziek]