Original subtitles

[vogels fluiten]

[koeien loeien]

[eenden kwaken]

[aanhoudende schoten]

[in Frans] Pas op. Het zijn geen konijnen.

Geloof ik. Die kant op. Heel goed, ja. Die kant op.

[schoten]

[gepraat op de achtergrond]

Daar zitten de olifanten. -[ze lacht]

Pardon.

Opgepast. -Ja.

[schot] -[man schreeuwt]

[man] Milledju.

[in Nederlands] Miljaar. Is 't Michiels?

Nee, het is Dees.

Het is Dees van Paemel.

[in Frans] Is hij dood? -Nee, hij beweegt nog.

[in Nederlands] Wie is het geweest? -Meneer Maurice, de stomme ezel.

Kamiel. Kamiel. Het is je broer. Het is Dees.

Och, je moet ons excuseren, meneer.

[in Frans] Hoe heet hij? -Désiré.

Je gaat naar het ziekenhuis. -[in Frans] Laat 't aan m'n vader over.

[in Frans] Maar ik wil… -Nee.

Allez.

[in Nederlands] Weg! Laat me eens kijken.

Dees!

Het is een geluk bij een ongeluk. Het had erger gekund.

Had hij dood moeten zijn?

Maak je niet nerveus. Het is een ongeluk. Hij komt er wel door. Hij is sterk.

[in Frans] Geef me een borrel. Ik beef. -Het is jouw schuld niet.

[in Nederlands] Breng hem in de koets. -In de koets? Nu hij nog bloedt?

Het is maar een beetje bloed.

Hier, geef hem dit. Voor de onkosten.

Een louis? -Tja, dat is de prijs.

[in Frans] Vrienden, we laten dat spijtige incident deze dag niet bederven. Kom.

[in Nederlands] Rustig, rustig. Rustig. Langs hier.

Hier, een louis. Voor de onkosten.

Onkosten? -Ja. Da's de prijs, man.

[vogels krijsen]

[melancholische muziek]

[hond blaft]

[hond blaft]

[geklop]

Kijk eens.

Die is niet geschoten.

En toch is hij dood.

[vrouw] Masko, Masko. Als de baron dat eens wist.

Hoe?

Waaraan kun je zien dat het een van de baron is?

[Dees grinnikt]

Voor Dees. Het zal hem goeddoen.

O, dju. Is er iets met Eduard?

Eduard is ontslagen in de fabriek.

Ik dacht toch echt dat…

GEWELDDADIGE STAKING VERSPREIDT ZICH OVER HET LAND

[in Frans] Dat is toch ongehoord.

Nu stellen ze al eisen.

Begin je nu al 's ochtends?

Er is niks beters tegen een kater.

Je moeder had je beter in Holland gelaten.

[deur slaat dicht]

[aanhoudend gekrijs vogels]

[in Nederlands] Ju. Kom, Marianne. Kom.

[klok luidt]

[geloei]

[geiten mekkeren]

Kijk eens!

Hij lijkt beter.

Hij eet niet genoeg. -Hij kan niet meer eten, moeder.

Cordule, de veldwachter!

Hij lijkt wel haastig.

[kippen kakelen]

Dju.

Wat heb je nu weer uitgestoken?

Ik? -Ja, jij. Met je vuile bende socialisten.

Veldwachter, wat goed nieuws?

[lacht] Goed nieuws? Dat brengt een veldwachter niet dikwijls.

Ik heb hier een document aangaande de genaamde Van Paemel, Kamiel.

Daarin staat dat hij zich zonder verwijl de 17de…

…dat is dus overmorgen, hè, bij zijn legereenheid moet melden.

Nondedju!

[moeder] Moet hij binnen?

Ja. Met de klassen 86 en 87.

Vertrek bij het gemeentehuis. -Vanwege de staking?

Natuurlijk is het vanwege de staking. Het staat overal in rep en roer.

Stakers protesteren en gendarmen schieten.

Ze zetten het leger toch niet in? -Als de gendarmen het niet aankunnen.

Och Here, och Here.

Juist nu we veel werk hebben.

Waarom schieten de gendarmen die smeerlappen niet kapot?

Die mensen komen op voor hun recht, vader. -Recht? Welk recht?

Jij en je broer spreken over niets anders.

Wet en recht staan niet aan jouw kant.

Ja, het is allemaal niet zo makkelijk.

Zo.

Die blijft niet tussen de tanden van de baron steken.

Hij weegt zeker drie kilo. -Te veel voor de baron.

Hij zou er een zware maag van krijgen. Hé, kijk daar eens.

Romanie?

Romanie!

Romanie!

Het zullen stropers zijn.

Wat moet ik doen?

Wat wil je? Je hebt drie fantastische mogelijkheden.

Je kunt gaan, gehoorzamen en ja zeggen.

Het is Masko.

Wat voert hij uit? -Hij is vis aan het stropen.

Kijk daar.

We hebben hem. -Rustig blijven.

Leg een zak over de vis.

Hier blijven. Blijf, zeg ik.

Ik zei het toch? Rustig blijven.

Hoe is het ermee? -Ballenpijn.

[kreunt] Komaan.

Wie heeft die haas hier gelegd? -Hij is voor jou als je wilt.

Niet nodig, Masko, we hebben al problemen genoeg.

Hij wilde goeddoen, vader. -Dat hebben we niet nodig.

En jij, heb je het al gehoord? -Ja, vader.

Zorg dat je je niet laat doen door die onruststoker uit de stad.

Hij kan schieten op werkmensen.

Hopelijk schieten ze op die leeglopers.

[Eduard] Die leeglopers willen werken, maar niet meer verhongeren.

[vader] Socialistenonzin.

Ik zou eens willen weten wat jij zou doen in hun plaats, vader.

Werken zou ik doen!

Werken tot ik erbij neerval.

Ik beklaag je vrouw en kinderen.

Het is niet zijn schuld dat hij werkloos is.

Hij is niet gaan staken, zeker? Hij is één van de kopstukken daar.

Ik ben hier weg. -Nee, Eduard! Nee, jongen. Nee!

Kinderen moeten gehoorzamen, moeder. Dat is ons ook zo geleerd.

Hij wil niet begrijpen wat er gaande is. -Hij kan dat niet begrijpen, Eduard.

Eduard?

Wees voorzichtig.

[hij schreeuwt]

[man] Volgende!

[hij schreeuwt]

[man] Volgende!

Ja!

[man] Volgende!

Ja! Ja!

[man] Volgende!

Buelens!

Doe je dat om met mijn voeten te spelen? Of ben je een schijter?

Wat ga je doen als de socialisten met stenen gooien?

'Merci, meneer de socialist, omdat je een steen smijt?'

Klootzak!

Het zou me niet verbazen dat jij ook zo'n rooie bent.

Die, als het erop aankomt, z'n kameraden laat stikken.

Er zijn hier vast nog meer die denken…

…dat ze hun kloten aan het leger en de stad kunnen vegen.

Maar als we naar betogingen moeten, is het om de orde te handhaven!

Begrepen?

Samen: 'ja, sergeant!'

[samen] Ja, sergeant.

Volgens de reglementen van de staat. Begrepen?

[samen] Ja, sergeant.

Wie tegen de staat is, heeft met ons te doen! Begrepen?

Ja, sergeant.

[luider wordend getrommel]

Wat gebeurt er? -De stakers van de Louisiana.

[getrommel en hoefgetrappel]

Ze zijn met 160!

Zet nog een paar mannen langs de Moermanstraat!

[in Frans] We moeten ze niet uitdagen.

[getrommel op de achtergrond]

[in Nederlands] Je hebt meneer De Denterghem toch verwittigd?

Ja. Twee keer, meneer de Saintsecri.

[in Frans] We zullen Albin wel niet zien. -Hij doet het vast in z'n broek.

Niet iedereen is zo dapper als u, meneer De Wilde.

[man] Ze komen eraan, heren.

Even kijken hoe het georganiseerde proletariaat eruitziet.

In schiethouding.

[in Nederlands] Weg met het kapitalisme!

[ze scanderen] Weg met het kapitalisme!

Wij strijden tot de dood!

[in Frans] Ordelijke bende. -Niet zoals in het buitenland.

Daar zit 't gevaar.

[in Nederlands] Heren van deze fabriek!

Als vredelievende burgers met een recht op vrije mening…

…vragen wij aandacht voor onze nood!

[sergeant schreeuwt instructies]

[man] Uw onverschilligheid voor de sociale problemen is mensonterend.

Vooruit, klootzak!

Daarom willen wij u een petitie overhandigen!

Er valt hier niks te overhandigen.

Wij protesteren tegen de armoebehandeling van de kapitalisten!

[in Frans] Schouder geweer.

[geschreeuw demonstranten]

[in Frans] Is dat de oudste van Van Paemel niet? Daar, rechts.

Ja, verdomme.

[in Nederlands] Wij eisen drie centimes opslag om te kunnen leven!

[man] Vooruit, mannen. Niet doen! -[mannen schreeuwen]

Ze willen niets liever!

[in Frans] Geef acht!

[in Nederlands] Nee! -[mannen schreeuwen]

[schot]

In de lucht schieten is absurd.

[mannen schreeuwen]

[schoten]

[man kreunt]

Hou op! Hou op, verdomme! Hou op!

Klootzak.

Ze hebben nu ook hun eerste held.

[hond blaft]

Niet schieten. Ik heb niets gedaan, meneer de soldaat.

Hij moet daar zijn. -Nee, daarnaartoe.

Een mooi fiasco.

Elders steken ze fabrieken in brand. We moeten dynamiet gebruiken.

Nee, ze moeten leren inzien dat we een macht worden.

Mooie macht. En wat hebben we bereikt? Hè? Daar, zie.

Onze tijd komt. -Ja, als de ganzen spreken.

Een mooi fiasco.

Godverdomme, Zenobie!

Scheer je weg met dat kind. -Waar moet ik naartoe?

Moeder slaapt. -Het kan me niet schelen.

Jij hebt makkelijk praten. -Stout, hè.

Als ze schreeuwen van honger, loopt hij weg.

[belletje rinkelt]

Nondeju. -Wat is er?

Een smeerlap van een soldaat.

Nou, ben je nu content met hetgeen je uitgestoken hebt?

Is mijn broer Eduard hier niet? -Nee. En je moeder ook niet.

Gooi hem buiten. -Het is mijn broer.

Het is Kamiel, Irma.

Ja?

Ik ben weggelopen. -Ja.

Maar daar is niemand mee gediend, Kamiel.

Ik kon het niet aanzien.

Je bent zot.

Ze smijten je in het cachot. -Ze mogen. Ik wil niet meer.

Je zal jezelf en iedereen in de nesten helpen.

Ik kan niet op mensen schieten en ze zullen me verplichten.

Een deserteur? Daar lachen ze niet mee bij het leger.

Nou, vooruit. Waar is hij?

We gaan geen stomme aap spelen, hè Van Paemel?

Hij is hier niet.

Ik zeg dat ik hem in geen weken gezien heb.

Zeg, geen weken.

Hij kan niet weggelopen zijn.

Dat doet hij niet.

Onze Eduard is hier niet. -We zoeken Kamiel.

Kamiel? -Waarom zouden we Eduard zoeken?

En jij? Wie ben jij? Haar vrijer?

Kom, sta op.

Sta op, zeg ik!

Als ik dienst heb, heb je te luisteren. -Laat los.

Nee!

Dju, dju! Dat ik niet uit de voeten kan, hè?

[zucht] Ik zou ze anders wel leren. Die smeerlappen.

Allemaal. -Kom, Dees, liggen.

Die verdomde stomme boeren.

Ik heb een goed hart, anders had ik ze alle twee meegenomen naar de kazerne.

Zeg, Van Paemel! Je zit in lelijke papieren, jongen.

Je oudste is communist tegen kerk en staat en de andere een deserteur.

Zeg tegen je zoon dat hij zich aangeeft. Het cachot in het leger is geen hotel.

Als ik hem zie, breng ik hem zelf. Bij mij komt de lafaard er niet meer in.

[geknor]

[dier krijst]

[dier krijst]

Dju.

Dju.

[knort]

Hé, kom eens hier, jij.

Ja, kom maar. Kom, m'n zoeteke, kom maar.

[snelle, ritmische muziek]

[schoten] -[ze schreeuwt]

[man] Masko?

Masko? -[Masko] Kamiel?

Nondedju, Kamiel. Waar kom jij vandaan?

Ik kan niet meer. -Wat is er gebeurd?

Ik kan niet meer.

We zullen je eens verzorgen.

Goed wat peper erop.

Dennennaalden.

Zeg, van waar heb je die? -Ik was legionair.

Hier, een Duitse kogel. De oorlog van '70.

Ze zullen zich thuis zorgen maken over mij.

Ze zouden zich meer zorgen maken als ze wisten dat je hier was.

Dat ruikt goed. De baron zou op de geur afkomen.

Die komt hier nooit meer.

Sinds de jachtopziener zich hier heeft opgehangen.

Hier? -Daar.

[zucht] Waar bleef je zo lang?

Ik ben onverwacht iemand tegengekomen in het bos.

Wie? -Een vriend, een kameraad.

Maar wie? -Ik heb hem meegebracht.

Wat? Waar?

Hier.

Help eens.

Ah! Verdomme, Masko.

Dat is het verstand van het zwijn van boer Verharen…

…dat twee weken geleden is weggelopen.

Masko, dat zijn geen manieren, zijn beesten stelen.

Maar Cordule, dat zwijn liep rond op grond van de baron.

Dus is het eigendom van de baron.

Maar als de baron dat niet weet, kan hij niet bestolen worden.

Oh, jij loebas.

Hoe leg ik dat aan vader uit?

Als hij op het veld is, kun je de kop koken als hoofdvlees.

Hij kijkt naar ons.

[ze lachen]

[vrouw] Wie is dat?

[in Frans] Die nietsnut van 'n Van Paemel. De opruier. Wat doet die hier?

[Désiré in Nederlands] 'In dit land waar iedereen gelijk is voor de wet…

…kun je nog in sommige staten uitgestrekte gebieden zomaar afbakenen…

…en ze je eigendom noemen.

De Amerikaan heeft standenverschil…'

Meneer Maurice!

AMERIKA

[in Frans] Lieve hemel, wat stinkt het hier.

[Maurice] Dat is de mesthoop.

[in Nederlands] Jij bent ehm…

Hoe…?

Het gaat gelukkig al veel beter, zie ik. -Ik klaag niet, juffrouw.

Jij bent zeker nog kwaad op mij?

Helemaal niet.

Ah. Ja.

[moeder] Jij drinkt toch wel iets, meneer Maurice? Een glas melk?

Juffrouw Danielle? -Nee, dank u. Waarvoor wij gekomen zijn…

Mijn moeder zou het zeer waarderen als uw jongste dochter…

Romanie. -Romanie.

Als Romanie naar het kasteel zou willen komen deze namiddag en…

[Dees] Waarom?

Om te helpen. M'n moeder geeft een receptie en er is niet genoeg personeel.

[moeder] Maar meneer Maurice, we hebben zoveel werk hier. Is dat echt nodig?

[Maurice] Maman zegt dat ze alleen meisjes vertrouwt die ze kent.

Zo kan ze goeie manieren leren.

[moeder] Wat zijn wij boerenmensen met goeie manieren?

Dat dient ons tot niets.

Jawel, moeder! Dat is om vooruit te komen in het leven. Dag, meneer Maurice.

Juffrouw Danielle.

Ziet u, mevrouw, de jeugd ziet dat anders.

Ja, dat is al afgesproken. Om twee uur.

Maman zal content zijn.

[Eduard] Vader?

Vader!

Ik wou vragen: Heb je al nieuws van Kamiel?

Ik moet niks horen. Ju!

Wat is er met Kamiel? -Is hij al thuis geweest?

[vader] Nee. En als hij het doet, schop ik hem de deur uit.

Duizend jonge venten gaan naar het leger en doen hun plicht. Waarom hij niet?

Omdat jij hem op slechte gedachten hebt gebracht.

[gerinkel belletjes]

Door jullie krijg ik problemen met het kasteel.

Ga maar terug naar je socialistennest in de stad.

Jouw plaats is niet meer bij ons.

Vader, ben je zot geworden? -Mond dicht, jij!

Als ik je raad nodig heb, zal ik erom vragen.

We hebben je opstokerspraat hier niet nodig. Ju! Ju!

[in Frans] Ik wou de ouwe niet spreken. -[Danielle] Alleen z'n dochter zien.

[Maurice] Cordule? -[Danielle] Nee, die kleine blonde.

Op de boerderij. Romanie. Ze is schattig, toch?

Ah. Ze kan ermee door.

Als je haar ook maar aanraakt, vermoord ik je.

[lacht ongemakkelijk]

[in Nederlands] Dag, meneer Maurice, juffrouw Danielle.

[in Frans] Ik zal hem wel 's krijgen. Blijf van me af.

♪adieu mon ami fidèle♪

♪adieu mon ami s'en va♪

♪adieu mon ami fidèle♪

♪s'en va, mais Dieu verra♪

[gejuich en applaus]

[geroezemoes]

[feestelijke muziek op de achtergrond]

[Maurice] Vroeger waren er twee. -Hoezo?

Ik heb er een doodgemaakt. -Waarom?

Ik doe soms rare dingen. -Wat voor dingen?

Dit bijvoorbeeld.

[ze gilt]

Wat heb jij, Maurice? Ben je gek?

Ben je gek? -Durf niet.

Merde.

[vrouw in Nederlands] Romanie. Romanie!

Sta niet te lanterfanten. Breng de petitfours naar boven. Vooruit.

Vooruit, zeg ik je. Doe die schort uit en rol je mouwen af.

Ah, ja, ja, ja. Pas op. Hier, kom. Kom, naar boven.

Goh, wat een trage boerentrut.

[braakgeluiden]

Meneer Maurice? Ben je ziek? -[in Frans] Ga weg.

Laat me met rust.

[hond blaft]

[geklop]

Ja?

Ik kan niet slapen.

Waarom?

Kijk eens. Die heb ik gevonden na het feest.

Echte zijde.

Je zweet.

Vertel. Hoe is het geweest?

Het was mooi, Dees.

Allemaal chique mensen. En al die kleren…

Dees, er was een orkest.

Ik heb champagne geproefd.

Wat wil je mij vertellen?

Ik denk altijd aan meneer Maurice. -Waarom?

Romanie, als die vent naar je kijkt, is dat om andere redenen dan jij denkt.

Ik weet het, ik weet het, maar…

Ik zie hem altijd voor me.

Steek geen muizenissen in je kop die niet weggaan.

Het is onze wereld niet.

Hij is ongelukkig. -Hij is verloofd.

Jij bent er nu geweest, je hebt het nu gezien. Het is nu voorbij.

Jij moet proberen wat meer te eten.

Als het niet verbetert, moet je nog naar het ziekenhuis.

Het is al veel beter.

Lies, de baron is er!

[in Frans] Hier is niemand. -[baron] Ze zullen op het veld zijn.

Wie is de opruier? -Die daar.

[in Nederlands] We zijn binnen geweest. Maar je vrouw is er niet.

Ze moet er zijn, meneer de baron. Ze ligt waarschijnlijk te rusten.

[haan kraait] -[in Frans] Zie je nou? Ze slapen.

[in Nederlands] Moeder, schiet op! Cordule! Romanie!

Filomène, waar blijf je?

Van Paemel, met de ouderdom van je vrouw kan ik dat begrijpen.

Maar je dochters moeten alleen 's nachts slapen.

Maar meneer, we verwerken al acht dagen vlas.

Van drie uur 's nachts tot halftien 's avonds.

[moeder] Meneer de baron en madame, het is warm, nietwaar?

Wilt u soms een glas melk? [barones] Ja, het is goed.

Ik wil uw jongste dochter in dienst nemen om ze op te voeden als femme de chambre.

Dat kan niet, madame.

Wat moeten we met al dat werk beginnen? We kunnen haar niet missen. Geen dag.

[barones] Ze zal geld binnenbrengen.

[vader] Madame, we kunnen niet. -[barones] Toch sta ik erop dat ze komt.

Van Paemel. Volgende week.

Als 't moet, madame. Als het niet anders kan.

[barones] Voilà, dat is verstandig.

En maak u niet kwaad. Het is een grote eer voor uw dochter.

Ze zal een betere toekomst krijgen.

Ja, ja, Cordule zal al het werk wel doen, terwijl jij de madam gaat spelen.

Bij die uitzuigers. -Ik wil geen boerin blijven, Cordule.

Van Paemel, waarvoor ik eigenlijk hier gekomen ben…

Volgens m'n notaris die de duurte van het leven onderzocht heeft…

…woon jij hier te goedkoop.

Te goedkoop? Maar…

Volgens de notaris moet er per jaar 500 frank opslag komen.

Vijfhonderd frank? Meneer de baron, dat is onze ondergang. Ik ben nu al overpacht.

Kijk…

…ik speel open kaart.

Als er geen 500 frank bij komt, vind ik direct een andere pachter.

Wie?

Wie ik ook maar wil.

Goed, ik noem maar één naam.

Boer Landuyt.

Landuyt heeft toch z'n eigen hof?

Zijn zoon gaat trouwen. Hij is direct akkoord.

Dat is wreed.

[baron] Denk er nog eens over, maar niet te lang.

Want ik moet antwoord geven aan boer Landuyt. Ju.

Ik wenste dat ik dood was.

[Dees] Wat ga je doen?

Werken, jong.

Werken tot ik crepeer.

Vader…

…ik zal je wat helpen.

Nee, jongen.

Nee. -Ik kan het. Echt.

[in Frans] Je bent zo stil, jongen. Je hebt niks gezegd op de boerderij.

Nee, mama. -Nee, mama. Nee, mama.

Wat wil dat zeggen?

Ben je tevreden?

Ja, mama.

[fluistert in Nederlands] Hé, Barabas. Ken je mij niet meer? Kamiel.

[hond jankt]

[hond blaft]

Goedenavond.

Is er geen belet?

[moeder] Dag, Masko. -Cordule komt direct.

En Van Paemel?

Hij is naar de notaris.

Je eet wel een stukje mee, toch?

Nee, we hebben geen tijd. -Wij?

Ja. Ik heb een kameraad die buiten wacht.

[moeder lacht] Laat hem dan toch binnenkomen.

Wie is het?

Kamiel? -Dag, moeder.

Waar heb jij al die tijd gezeten? -Hij logeerde in een hotel.

Maar…

Broer! Verdikke. -[Romanie] Hij heeft bij Masko gezeten.

Heb ik niet goed voor hem gezorgd? Kijk z'n gezonde kleur eens.

Masko, je bent een loebas. Al die tijd heb je niets tegen mij gezegd.

Als ik het tegen jou gezegd had, had ik 't in de krant kunnen zetten.

Dees zal opkijken.

Waar is Dees? -In bed.

Hij heeft weer een maagbloeding gehad. Hij wou met vader mee naar het veld.

Wees stil. Hij is net ingeslapen.

AMERIKA

Je gaat iets mee-eten. Het is spek.

Wat denk je nu te doen? In de bossen blijven leven kan niet.

Je gaat je toch niet aangeven? -Misschien zien ze het door de vingers.

Nooit van z'n leven. Met die stakingen?

Zeg het!

Moeder…

Moeder, ik kan niet mee-eten.

Ik denk… Ik denk dat ik naar Amerika ga.

Nee.

[Kamiel] Naar oom Justin.

En wanneer?

[Kamiel] Morgen.

Morgenochtend.

Om vier uur.

Ben je daarom hier gekomen? Om ons dat te vertellen?

En moet je dan nu weg? Direct?

Vanavond? -Ik moet om vier uur in Antwerpen zijn.

Om vijf uur vertrekt de boot. -En we zijn al over tijd.

Nee. Ik breng hem alleen maar weg. -Wel, ga dan. Ga dan maar direct.

En dat ik je nooit meer zie. Nooit meer.

Ik zal schrijven. Veel schrijven. Ik beloof het je.

[moeder huilt]

We moeten, Kamiel.

Ik zal echt veel schrijven.

[man] Wat doe jij hier, Van Paemel? Moeten er ongelukken gebeuren?

Pak die zak op je schouders, man.

Haal die kar ertussenuit.

Die kar ertussenuit! Hoor je niet goed?

Hé, wat doe jij hier? -Mijn guano ophalen. Zie je dat niet?

Afblijven! Je staat niet op lijst A. -Welke lijst?

Deze. Lijst A krijgt guano, de anderen krijgen geen.

Wat is dat nu godverdomme voor onzin?

Reclameren moet je bij de baron doen. -Godverdomme.

Van Paemel, je handen van die guano. Je staat op lijst B.

Je gaat toch niet moeilijk doen? En Devroe dan? En Konings?

Lijst A. -Ik heb besteld.

Ik heb op tijd besteld. Er is genoeg.

Hoor jij niet goed? Lijst B, zeg ik.

Lijst B? Ik heb strooiing nodig voor m'n land.

Afblijven, zeg ik. Als het je niet zint, is er maar één adres: het kasteel.

Maar dat raad ik je niet aan.

Nondedju! -En nu vooruit met die kar! Naar ginds.

Nondedju, nondeju.

Dat is omdat ik de opslag niet kan betalen.

Dat is onmogelijk. Ik kan het niet.

Eduard lijdt eronder dat hij niet naar huis kan.

Wie z'n gat verbrandt, moet op de blaren zitten.

Hij zou toch kunnen helpen?

Masko, je bent meegekomen om guano te laden en anders niks.

Ik heb geen socialisten nodig.

Ben je content, Romanie? -Ja.

Dan is er tenminste iemand die content is. -[vader] Hup, ju!

Prinses, hier scheiden zich helaas onze wegen.

Pas op, prinses. Want waar jij gaat, liggen er wolfijzers en schietgeweren.

De laan naar mijn domein is daar.

Wie is er bang voor de boze wolf? Die boze wolf, de boze wolf.

KAPITALIST

[blaasmuziek]

[blaasmuziek en geschreeuw]

[Cordule] Kom, ze zijn daar.

[blaasmuziek en geschreeuw]

Eduard!

Eduard!

Stop! Alle wegen naar de markt zijn versperd!

Het is een verboden betoging!

Op last van de burgemeester!

[schot]

[schot]

Dees! Dees!

Dees!

[schot]

Dees!

Dees!

Dees!

[in Frans] Dit is het einde van de beschaving.

Die proletariërs willen de gevestigde orde omverwerpen.

Een cognacje? -Nee.

Ja, toch wel.

[in Nederlands] Ah, bedankt hoor, voor die eerste dag hier.

Ik weet niet wat me tegenhoudt om je niet meteen buiten te gooien.

Je mooie broer, die communist. -[in Frans] Daar kan zij niks aan doen.

[in Nederlands] Maar we zullen hem krijgen, je broer.

Zeg maar dat baron de Wilde het gezegd heeft.

We gaan z'n hele bende uitroeien, tot de laatste man!

[in Frans] Ben je nou niet een beetje onrechtvaardig?

Drink jij je borrel maar.

[in Nederlands] Zeg tegen je vader dat m'n geduld op is.

Ik wacht niet langer tot hij betaalt. Ik ga er met de vuile voeten doorheen.

Romanie, zeg tegen Simonne dat ze nog thee zet.

Er zijn doden gevallen.

26 doden! Door de schuld van die communisten!

Kalm. -Ik heb toch niets misdaan?

Nee. Het is een monster.

Maar hij bijt niet. Niemand zal je wegsturen.

En ik ben er ook nog.

Ja, meneer Maurice.

Nee. Ik moet weg. Ze kunnen ons zien. Laat los. Nee.

[plotselinge angstaanjagende muziek]

[muziek stopt abrupt]

[plotselinge angstaanjagende muziek]

[muziek stopt abrupt]

[melancholische muziek]

[in Frans] Ik heb me lang afgevraagd waarom je je zo gedroeg.

Maar nu weet ik het. Je bent ziek.

Morgen gaat deze deur dicht. Voorgoed.

[geklop]

[in Nederlands] Meneer Maurice? -Ja.

Kan ik je verleiden? -[lacht] Nee.

Mag ik binnenkomen? Misschien kunnen we één moment geluk brengen.

Alles vergeten, alles uitwissen. Ik heb 't middel ervoor meegebracht.

Al moet ik toegeven dat het zelden helpt.

[ze lacht]

Dat is voor jou.

Nee. -Kom.

Nee, laat me… -Kom, Romanie.

Nee.

Van wie is dit?

Van mijn zuster.

Die is toch allang dood?

Meneer Maurice?

Per ongeluk verdronken, bedoel je? Zoals men iedereen liet geloven?

Mijn zuster en ik…

Wij begrepen elkaar beter dan wie ook ter wereld.

We waren altijd samen, onze hele jeugd lang.

Maar goed…

Volgroeid vond mevrouw mijn moeder…

…onze relatie opeens verdacht.

Dus ze schakelde m'n vader in.

Dus ze stuurden mij naar Nederland.

Isabelle bleef hier.

En op een avond…

Heel moedig, hè? Moedig.

Ze heeft zichzelf verdronken.

Een Schot ziet…

…in Schotland een andere Schot het behang van de muren krabben.

Hij vraagt: 'Gaat u behangen?' 'Nee, ik ga verhuizen.'

[hij lacht]

Die Eduard van jou is toch een echte schurk.

Isabelle.

Het zou nog kunnen verbeteren op den duur.

Maar ik zou er niet te veel op rekenen. -Op den duur?

Ja, hij is nogal erg toegetakeld. En dan die buik weer.

Dat is het probleem.

Ach, als we maar eens in die buik konden kijken.

Nou ja, hij zal ermee moeten voortsukkelen.

Het is mijn schuld. Hij zei: 'Ik wil naar die betoging.

Ik wil dat Eduard ziet dat iemand van ons hem steunt.'

Ik had hem moeten tegenhouden.

Is daar iemand? -Weg!

[Masko] Milledju! -Masko!

Heb je je pijn gedaan?

Naar beneden, jij. -We trouwen in oktober.

Naar beneden of ik trek je eraf.

We doen toch geen kwaad, Van Paemel? -En jij m'n erf af. Voorgoed.

Vader, we trouwen in oktober. -Laat maar, Cordule.

Zoals je wilt. Je zult mij hier niet meer zien.

Masko, je gaat toch niet… -Geen voet zet ik hier nog.

Tot in oktober.

Dan kom ik haar halen, Van Paemel. En ook voorgoed.

Nou? Waarop wacht je om met hem mee te gaan?

Jij, slons. -Wat zou je hier zonder mij doen?

Ik wil door mijn kinderen niet beduveld worden.

Er is bezoek voor: Fiks, Demaire, Vandermeyen, Detaeye…

…Liechtenschai, Careme, Van Paemel…

[luider wordend geroezemoes]

Dag, vent.

Zenobie. Cordule.

Och, wat ben ik blij iemand van thuis te zien!

En hoe is het thuis? -Goed, goed. Pol doet z'n best op school.

Wat heeft de commissie gezegd? -De stakingen zijn voorbij.

De doden zijn voor niks gevallen.

Hoe is 't met vader? -O, je kent hem.

Hij zal nu niet meer veranderen. Masko wil zo snel mogelijk trouwen.

Nog voor oktober.

Maar ik kan vader en moeder toch niet alleen laten met het werk?

Dees kan niet. -En Romanie?

Die komt niet veel meer. Ze speelt liever de prinses op 't kasteel.

Ik kan niet te lang blijven. We beginnen vanmiddag te roten.

Roten? Met wie? -Met de hele familie. Vader en ik.

Van Paemel, heb je een ogenblikje voor me?

Van Paemel, je weet dat ik je altijd goedgezind ben geweest.

Kijk, meneer de deurwaarder.

Als het over de opslag van de pacht gaat, is het simpel: ik kan niet.

Ik ben geruïneerd. Ik ben zo plat als een luis.

Kom, zo'n naarstige boer als jij, dat kan toch niet?

Dat kan niet? Dat is.

Cordule, hij overdrijft weer, hè?

Als hij zegt dat we niets meer hebben, is dat zo.

De baron is door mijn werk rijker geworden en ik ben door mijn werk geruïneerd.

Maar je laat het aanslepen. Je hebt nog precies drie weken.

Binnen drie weken moet ik al je spullen openbaar laten verkopen.

Smeerlappen. -Zwijgen, jij.

Is dat mijn loon voor 33 jaar werken als een beest?

Het is de wet.

De wet, de wet. Is er een wet die zegt dat wij zo gepest moeten worden?

Wie maakt die wet? -Wij niet.

Wij niet.

Kom, kom, kom, beheers je.

Ga je mij altijd gaarne zien? Meneer Maurice?

Maar dat heb ik je toch gezegd? -Maar ook als er iets mis zou…

'Met 160 landverhuizers…

…zijn we vertrokken op een groot schip.

Je hebt er geen idee van hoe groot.

Je hebt er geen idee van hoe groot.

Maar er zijn er veel ziek geweest.

Ik niet.

In New York…

…stond oom Justin mij op te wachten.

En we zijn met de trein…

…naar zijn boerderij hier gereisd.

Dagenlang.

Soms hebben we een hele dag nodig…

…om alle beesten bijeen te krijgen.'

Schrijft hij niet dat hij beschaamd is om van het leger weg te lopen?

Zoals een lafaard.

Lees voort, Cordule.

'Ik heb aan onze Eduard geschreven…

…dat hij naar Amerika moet komen als hij vrijgelaten wordt.

Hij kan hier een mooi daguur verdienen.'

Ha! De Amerikanen zullen hem graag zien komen.

Een oproerstoker uit het cachot.

Maar ja, het zijn daar allemaal van die gasten.

'Ik vraag u nog eens vergiffenis…'

[Kamiel] 'Beminde ouders, voor het verdriet dat ik u aangedaan heb.

Hiermee sluit ik mijn brief.

Uw verkleefde zoon, Kamiel Van Paemel.'

'Sun… sundans?

De tweede augustus 1888.'

Is dat alles?

Ja.

Lees hem nog een keer, Cordule.

'Beminde vader en moeder.'

[Kamiel] 'Broeders en zusters, ik neem de pen in de hand…

…om u te berichten de staat van mijn gezondheid.

U moeten verlaten heeft mij en ik weet het…

…ook u veel pijn gedaan.'

[belletje rinkelt]

Kalm, Romanie. Ze zullen je niet opeten. Hou je schort maar aan.

Je bent nog altijd personeel. -Ze had beter haar broek kunnen aanhouden.

[geklop]

Ga zitten, Romanie.

Het is een delicate zaak, maar we gaan niet preken.

Het is gebeurd en we moeten die affaire onder ogen zien.

Wetende dat Maurice op het punt staat te trouwen…

…heb je hem toch geprovoceerd.

Wat heb ik gedaan?

Je hebt gedacht dat je Maurice met de oudste wijventruc ter wereld…

…aan je zou binden. Om hem te dwingen met je te trouwen.

Maar meneer de baron, nooit van m'n leven… -[barones] Zwijg, Romanie.

Val meneer de baron niet in de rede. Zoiets wordt niet gedaan.

Denk niet dat ik niet in je hart kan lezen.

Je bent een Van Paemel. Die familie heeft ons al veel miserie bezorgd.

Wanneer verwacht je dat kind? -[in Frans] Doe niet te nors tegen haar.

[in Nederlands] Ik denk binnen zes maanden, hè Romanie?

Ja, mevrouw.

[baron] We hebben het geval besproken met meneer pastoor.

Het is het beste dat je zo snel mogelijk trouwt.

Met Jules daar.

Maar ik ken die vent niet. -Je zal hem leren kennen.

Hij werkt hard als hovenier. Je zou in het hoveniershuis kunnen wonen.

Je zal nooit meer zo'n chance krijgen, Romanie.

En wat vindt meneer Maurice daarvan?

Het is de enige oplossing.

Het enige dat ik u wil vragen, meneer de baron…

Spreek, Jules. Zeg wat er op je hart ligt.

Die relatie met Romanie…

Dat moet gedaan zijn, hè? -Natuurlijk, Jules.

En dat niemand ooit tegen dat kind zegt…

…wie de echte vader is.

[lacht] Dat spreekt vanzelf.

Wel, Romanie, is dat niet goed geregeld?

Alles blijft tussen ons, er zal geen haan naar kraaien.

Je bent een lafaard, meneer Maurice.

[baron] Pardon? Wat zeg jij daar?

Je vergeet wat je bent.

Vraag onmiddellijk excuses aan meneer Maurice.

[deur slaat dicht]

Jij, slons! Jij, hoer! Pak je koffer en rap!

Dat ga ik doen.

Kom nooit meer onder m'n ogen!

En kom nooit meer onder mijn ogen of ik steek een riek in uw vette pens.

[man] Vijftien frank voor deze boerenkar? Wie biedt meer?

Vijftien, zeventien frank voor meneer. Achttien. Vijfentwintig voor meneer.

Nog iemand meer voor 25? Zesentwintig, nog meer?

Zeven… dertig. Dertig voor meneer.

Vijfendertig.

Tweeëntwintig. Tweeëntwintig voor meneer.

Wie nog? Wie nog?

Hoeveel? Drieëntwintig? Drieëntwintig voor meneer daar.

Vierentwintig.

[vader] Ik had er vertrouwen in toen ik zelf begon.

Ik dacht: de tijden zullen beter worden.

En met de hulp van de kinderen.

Maar…

Een mens kan veel tegenslagen verwerken…

…maar er zijn van die levens waarvan je zegt:

'De duivel schijt altijd op dezelfde hoop.'

Eén ding weet ik zeker: wij zijn oud en versleten.

En wij zijn ongelukkige mensen.

Ik begrijp dat je er verdriet van hebt, Van Paemel, maar…

Ik zal ervoor zorgen dat Romanie een goede dienst krijgt, in de stad.

Meneer pastoor, het is dat ik m'n vrouw dat verdriet niet wil aandoen…

…maar anders smeet ik haar nondedju ook op straat.

Zoals ik met de twee anderen heb gedaan.

Ik kan niet toestaan dat Gods naam ijdel wordt gebruikt.

Ja, je hebt gelijk. Ik mag dat hier niet zeggen.

Maar als je achteruitboert zoals wij…

Och, God.

Dat is nu allemaal te laat.

Je hebt verloren, Dees. -Dat is de gewoonte bij ons.

[pastoor] Van Paemel?

Je weet dat meneer Maurice binnenkort trouwt, hè?

Ja.

En de trouwstoet passeert voorbij je deur.

Je bent toch niet van plan kabaal te maken of iets ongepasts te doen?

Meneer pastoor, je kan op je twee oren slapen.

Voor mij bestaan die mensen niet meer.

Een mens moet kunnen vergeven en vergeten.

Ju! Ju, ju.

Dees? Hier, jij krijgt mijn prijs.

Dank je.

[vrouw] Volgens mij wordt 't een jongen.

Je buik steekt zo vooruit. Bij een meisje is hij meer rond.

Als 't een jongen is, noem ik hem Maurice.

[Zenobie] Eduard! -[hij lacht]

Eduard. -Zenobie.

Romanie. Zeg, je begint het al te zien, hè?

Heel onze straat staat te wachten. -Dat zal wel, ja.

Om de held te zien zeker?

Voor wanneer is het? -Nog een maand of vier.

Ik mag werken tot de laatste week, zegt onze madame.

Kom, vader. -Wat voor een madame is het?

Kennissen van de pastoor.

Jij en je vrijer…

Jij en je strijd…

Ik wou dat ik mee kon naar Amerika.

♪Amerika, Amerika, we gaan naar Amerika♪

♪met de boot♪

♪en al de indianen slaan we dood♪

Voilà. Nu kun je weer onder de mensen komen.

Verdomme, Cordule. Zo knippen ze de boeren hun haar ook. Met een bloempot op hun kop.

Ik wil niet op het gemeentehuis aankomen met een bohemer.

We hoeven alleen onze namen in te schrijven.

Als ik dat nog kan. Het is lang geleden dat ik een pen heb vastgehad.

Masko, je zet me daar niet te schande. Begrepen?

Die smeerlap hangt er ook bij. -Zij was toch jonger?

Masko, blijf eraf, hè.

Ik hang niet naast dat crapuul. -Wat kan jou dat schelen?

Ik ga die vent iets doen. -Hou je manieren, hè?

Dat is alles wat ik vraag. We hebben zo al miserie genoeg. Kom.

Ah, uitvinder van het warm water. Ze hebben je weer zien lopen bij de baron.

Mij, veldwachter? -Ja, jou.

Ah, ja. Ik heb wat konijneneten getrokken.

Daar heb je geen lange stok voor nodig.

Schieten ze konijnen met stokken? Waar gaan we naartoe?

Reken maar: binnenkort, achter slot.

Hier, veldwachter, dat zijn de stropers! En die schieten niet met stokken.

En ook niet alleen konijnen.

[haan kraait]

[moeder] Vader?

Eduard is er.

Hij vertrekt morgen.

Voor mij vertrekt hij wanneer hij wil. Ik zal er geen minuut om treuren.

Hé, Eduard!

De baron kijkt op geen spar, hè. [hij lacht]

Dag, Eduard. -Dag, moeder.

Dag, vader.

Dag, Eduard.

Is het morgen dat hij trouwt?

[moeder] Ja.

Zenobie kon niet meekomen. De kinderen zijn over hun toeren.

Omdat ze morgen gaan varen. Ze moest nog van alles inpakken.

Vader?

Ik vertrek morgen. Naar Amerika.

Ah ja, ik heb dat gehoord.

Vader, we hebben niet altijd dezelfde mening gehad.

Ik heb dikwijls lelijk ruzie met je gemaakt.

Maar nu dat ik vertrek, kom ik je om vergiffenis vragen.

Ai. -We vergeven het je, jongen.

Hij heeft dat niet nodig. -We vergeven het je.

Vader, al wat ik gedaan heb, deed ik om goed te doen.

Ah, ja? Moord en brand stichten, dat is om goed te doen.

Jij kan dat niet begrijpen, vader.

Heel ons leven hebben we gewerkt voor de kinderen.

En als we eindelijk oud en arm en versleten zijn, laten ze ons zitten.

Vader, hier is geen uitkomst meer.

Je kan bij ons komen. Kamiel en ik zullen voor jullie werken.

Ik help mezelf wel. Dat ben ik gewend.

En later wil ik liggen waar mijn ouders liggen.

Waar is Dees?

Hij is niet goed.

Ik had je gehoord in de stal.

We vertrekken.

Ons gezin wordt klein. Misschien een geluk.

Met de plaats die we hier hebben.

Hier.

Voor op de boot. Over Amerika.

Nee, Dees.

Je kunt daar bij ons komen.

Amerika kan geen zieke mensen gebruiken.

Ik hoop dat je het goed maakt. Zoals Kamiel.

Doe hem veel groeten.

Misschien zien we elkaar nog? -Ik hoop het.

Ik hoop het.

Moeder, nu ben ik weg.

Adieu, moeder.

Maak het goed.

Hopelijk is het niet voor altijd.

God beware u.

Schrijf ons zodra je aangekomen bent.

En Kamiel hebt gezien. -Ik zal het doen, moeder.

Adieu, vader.

Eduard?

Ik hoop dat je ginder gelukkig zal zijn.

En doe de groeten aan oom Justin.

En Kamiel? Moet ik niets tegen Kamiel zeggen?

Zeg dat ik het hem vergeef.

En dat ik van jullie hou.

[vader snikt]

Adieu.

[klokken luiden]

[feestmuziek op de achtergrond]

[feestmuziek]

Filomène?

Filomène?

Filomène?

Filomène!

Dees! Désiré!

Filo… Filomène.

Cordule!

Masko!

Cordule!

Moeder?

Moeder?

Ze gaat dood. -Dat gaat over.

Dat gaat over.

Ik haal de dokter. Ik haal de dokter.

Niet doodgaan, moeder. Niet doodgaan.

Laat je niet gaan. Laat je niet gaan.

Niet doodgaan.

[koor zingt]

[orgel blijft spelen]

[orgel stopt]

[blaasmuziek]

[schot]

[gegil menigte]

[schot]

[paniekgeschreeuw menigte]

[gegil]

[baron] Doe iets. Grijp hem. -Hij gaat ons vermoorden.

Doe iets, verdomme.

Waarom, Dees?

Het geluk moet je soms helpen.

[gejammer]

Hier, nu krijg jij mijn prijs.

Ik heb hem niet meer nodig.

[trieste muziek]