Original subtitles

Pani Feldman?

Panie Feldman... strasznie mi przykro,

ale syn państwa, Jonatan, ubiegłej nocy poległ na służbie.

FOKSTROT

Zostawiam tabletki na wypadek duszności,

szumu w uszach lub silnego bólu głowy.

Musi pani pić.

Dużo wody, to ważne.

To pański telefon?

Dziś powiadomimy państwa o pogrzebie.

Nie musicie niczego załatwiać.

Po południu przyjdzie oficer pogrzebowy i wszystko omówi.

Proszę się napić.

Choć trochę.

Mamy kogoś powiadomić? Rodzeństwo, przyjaciół?

Kogoś, kto mógłby pomóc?

Ustawiłem przypomnienie co godzinę. Żeby pić.

Niech pan dopije wodę.

Panie Feldman...

Powoli.

Powoli.

Świetnie.

Jeszcze mały łyk.

Spokojnie... Głęboki wdech.

Jest 8:00. Telefon zadzwoni o 9:00, potem o 10:00 i tak dalej.

Szklanka wody co godzinę, koniecznie.

Zostawiam panu numer telefonu.

W razie jakichkolwiek pytań. Albo gdyby potrzebował pan porozmawiać.

Proszę dzwonić. Linia jest czynna całą dobę.

Pańska żona prześpi 4, 5 godzin.

Gdy się zbudzi, ktoś ją zbada.

I proszę pić, nawet gdyby się nie chciało.

To wszystko, pójdziemy już.

Na pewno mamy nie powiadamiać rodziny?

Pańskiego brata, krewnych żony?

Kogoś z pracy?

Gdyby zmienił pan zdanie, proszę dzwonić pod ten numer.

Pomogą panu.

Nasze kondolencje.

Michael...

Tu Alma, nie mogę odebrać,

napisz albo oddzwonię, kiedy będę mogła.

- Musimy powiadomić ludzi. - Nie chcę tu nikogo.

WYPIĆ SZKLANKĘ WODY

Powiem mamie. Zacznij dzwonić, ale nie chcę tu nikogo widzieć.

Poczekaj z mamą.

Awigdor, muszę odetchnąć, duszę się.

Wprzód, wprzód, w prawo, stop...

W tył, w tył, w lewo, stop.

Michael Feldman.

Włóż koszulę w spodnie.

Mamo, stało się coś strasznego.

Jonatan zginął.

- Pamiętasz Jonatana? - Oczywiście.

Kto to?

Twój syn, żołnierz.

- Zrozumiałaś, co powiedziałem? - Oczywiście.

WYPIĆ SZKLANKĘ WODY

Co zrozumiałaś?

Że Jonatan został zabity.

Awigdor...

Panie Feldman...

Ppor. Izrael Schwartz, Rabinat Polowy.

Moje kondolencje.

Odpowiadam za organizację pogrzebu, musimy ustalić szczegóły

i pana poinstruować. Najlepiej na osobności.

Proszę zaczekać w pracowni.

"Pogrążeni w bólu", tak.

"Powiadamiamy, że odszedł nasz ukochany syn,

Jonatan Feldman, poległy..."

Co? Nie, jestem wujkiem.

Może "ścięty" zamiast "poległy" "przedwcześnie w kwiecie wieku..."

Dla żołnierzy tylko "poległy"?

Nie, może być. "Poległy na służbie", skoro tak jest przyjęte.

Tu Alma, nie mogę odebrać. Jestem ujarana albo...

Dosyć!

Na początek muszę potwierdzić kilka szczegółów.

Czy zmarły miał drugie imię?

- Nie, tylko Jonatan. - Plutonowy Jonatan Feldman...

Jest kapralem.

Pośmiertnie awansował.

To przywilej poległych żołnierzy.

Jonatan Feldman, syn Michaela i Dafny?

Powinien dostać starszego kaprala.

Może to szczególne wyróżnienie.

A zatem, pogrzeb odbędzie się jutro o 15:00.

Wojskowy samochód z trumną przyjedzie o 13:00.

Jak pan wie, żołnierzy chowa się w trumnach.

O 13:20 przyjedzie autokar, o 13:30 wyruszymy na cmentarz.

Ja poprowadzę konwój.

O 14:00 dotrzemy na cmentarz,

trumna owinięta we flagę zostanie wystawiona w hali głównej na 40 minut.

O 14:45 rozpoczniemy ceremonię, rabin rozedrze pańską koszulę...

niewielkie rozdarcie przy sercu, albowiem napisane jest:

"Jakub rozdarł swoje szaty...".

Po czym zmówi pan pierwszy Kadysz.

O 15:00 procesja ruszy na cmentarz wojskowy.

Może pan nieść trumnę,

ale nie zalecam. Lepiej niech wspiera pan żonę.

Przy grobie rozpoczynamy obrzęd pochówku.

To trudny moment, zwłaszcza dla matki.

Dla pana też, ale w końcu jesteśmy mężczyznami.

Rozpoczynamy od potrójnej salwy...

następnie odmawiamy "Niech spoczywa w pokoju",

rzucamy ziemię i zmawia pan drugi Kadysz,

potem są pożegnania.

To moment na coś osobistego, jak...

wiersz albo jakąś opowieść.

Coś o nim.

Nawet zabawnego....

co wywoła uśmiech, pozwoli to znieść.

Następnie kładziemy wieńce. Dwie żołnierki...

Chcę go zobaczyć.

- Kogo? - Jonatana. Mojego syna.

- To niepotrzebne. - Jak to?

Ojciec chce pożegnać syna. Niepotrzebne?

- Nie ja decyduję... - A kto?

Panie Feldman, można się różnie żegnać.

Mógłby pan przeczytać coś, co on napisał.

Puścić jego ulubioną piosenkę.

Albo poprosić, żeby zaśpiewali ją jego koledzy.

Zawsze jest jakiś z gitarą...

Macie ciało?

Co?

Coś z niego zostało?

Czy w trumnie będą cegły, żebym czuł, że coś niosę?

POGRĄŻENI W BÓLU ZAWIADAMIAMY, ŻE ODSZEDŁ NASZ UKOCHANY SYN

Coś nie tak?

- Chyba nie mają ciała. - Tak powiedział?

Nie chce mi go pokazać.

Oby już oszczędzono wam bólu.

Nie fiksuj się na tym, jesteśmy niewierzący.

Mama coś zrozumiała?

Rozumie wszystko i nic.

Ludzie chcą przyjść, okazać wsparcie.

I co powiedzą?

"Nasze kondolencje"?

Jaki był wyjątkowy?

Jaki Michael jest silny, jak się trzyma?

Nie dźwigaj tego sam. To nie jest jakiś twój projekt.

Czemu mówi do mnie "Awigdor"?

Hebrajska data urodzin Jonatana?

Gdzie jest jego dowód?

Cześć, tu Jonatan, jestem na końcu świata, bez zasięgu.

Nagraj się, kiedyś oddzwonię.

Cześć, tu Jonatan, jestem na końcu świata, bez zasięgu.

Nagraj się, kiedyś oddzwonię.

Dafna!

Dafna... obudź się.

To ja, obudź się.

Obudź się!

Panie Feldman... zaszła fatalna pomyłka.

Jonatan Feldman, który poległ, nie był państwa synem.

To inny Jonatan Feldman.

Państwa syn żyje i ma się dobrze.

Alma?

Tato, dzwoniłeś.

Tato? Słyszysz?

Coś się stało?

Podnieście go. Powoli.

- Gdzie jest Jonatan? - Nic mu nie jest.

Posadźcie go. Ostrożnie.

Dafna, obudź się! Zginął ktoś inny!

- Jonatan żyje. - Gdzie jest? - Z oddziałem.

- Chcę go zobaczyć. - Jutro... - Teraz! Nie dotykaj mnie!

Co ci jest? Uspokój się.

Kiedy zobaczę syna. Wmówiliście mi, że nie ma ciała!

Kto tak mówił?

Czy to ważne? On żyje!

Bo oni tak mówią?

Przedtem mówili, że zginął. Kim oni w ogóle są?

- Nawet nie wiedzą, gdzie jest! - Mówiłem: z oddziałem.

Nie pytam z kim, tylko gdzie!

- To atak paniki... - Słuchać mnie! Popełniliście błąd!

Administracja, nie my. Pański syn pilnuje trasy zaopatrzenia

na Zachodnim Brzegu, z dala od działań bojowych.

Proszę się napić.

Już dobrze.

- Napij się, uspokój. - Przestań to powtarzać!

Jestem spokojniejszy od ciebie.

Michael?

To ktoś inny, nie Jonatan.

Pomylili się.

Już po wszystkim.

Już.

Już.

Już.

On żyje.

To nie on. Nie on, ktoś inny.

Ktoś inny!

Pański syn jest zdrów i cały. Nie musi się pan martwić.

- Mówił pan, że gdzie jest? - Na posterunku przy trasie.

- Gdzie dokładnie? - Przy granicy, na północnym wschodzie.

Dokładnie! Gdzie?

Nie jestem oficerem polowym, nie powiem panu.

Ale dopilnuję, by jak najszybciej przyjechał do domu.

- Jeszcze pan tego nie zrobił? - Przyjedzie, jak tylko...

Czyli kiedy? Bo gdzie by nie był,

na pewno jest nie więcej niż kilka godzin drogi stąd.

- Nie może zatrzymać... - Czego? Jesteś z nim czy ze mną?

- Z tobą, ale... - Dlaczego ciągle mnie dotykasz?!

- Masz rację. - To atak paniki. - On ma rację!

- Nie wtrącaj się. - Dam panu tabletkę.

Zmulicie mnie, jak ją? Jeszcze jesteś przyćpana.

Posłuchaj, wystarczy.

Posłuchaj.

Wiem, że są rzeczy, o których mi nie mówisz.

To twoje demony przemawiają przez ciebie, nie ty. Nie ty.

Czemu mówisz jak do wariata? Jesteś z nimi?

Jonatan żyje, reszta się nie liczy.

On żyje! Żyje.

Proszę, odpuść. Dla mnie, ten jeden raz.

Dla mnie.

Niech pójdą, zostaniemy sami.

Zamówimy coś, upijemy się...

Jesteś naćpana. Obudzili cię za wcześnie.

Żądam, byście sprowadzili moje dziecko! Nie jutro, teraz!

Mój syn był martwy przez 5 godzin, nagle żyje

i nie potraficie mi powiedzieć, gdzie jest!

Co jest nierozsądnego w mojej prośbie? Co?!

Szkoda mojego czasu. Wyjdźcie. Już.

Jest w psychotycznym stanie, pilnujcie go.

Mam żal, ale nie będę pana osądzał, w pańskim stanie.

Psychotyczny, jasne. Banda impotentów.

Gamonie.

- Co to za żołnierze, co z Jonatanem? - Wszystko w porządku, Almo.

Sprowadzam Jonatana do domu.

- Co robisz? - Dosyć.

- Nie rób tego... - Mamo!

Erez? Tu Michael. Mam pilną prośbę.

- Daj to. - Przestań!

Co ci jest?

Mówiłeś, że masz znajomego generała, jakiegoś Eitana?

Który wszystko załatwia jednym telefonem?

Bo dziś rano...

Wiesz, że fokstrot to taki taniec?

Kroki są bardzo łatwe.

Patrz.

Wprzód, wprzód, w bok, stop.

W tył, w tył, w bok, stop.

Jeszcze papierosa, moja droga?

Twoje oczy są pełne szczenięcej miłości...

ale...

ja tworzę muzykę do... mego serca.

CZYSTO

Kontener wydaje się bardziej przechylony.

8 sekund.

Jeśli jutro będzie mniej, to się przechyla.

OSTATNIA BAJKA

W ostatnią noc przed wojskiem ojciec opowiedział mi bajkę.

Powiedział, że przestaję być dzieckiem i że to już ostatnia.

Opowiedział o swojej mamie, mojej babci.

Była mała, kiedy hitlerowcy zabili jej ojca w Oświęcimiu.

Zdążył jej dać Torę,

która była w rodzinie od dziesięciu pokoleń.

Przykazał, by dała ją swojemu synowi, gdy zostanie żołnierzem

i by za nic na świecie jej nie sprzedała.

To jego ostatnie słowa.

30 lat później tata miał 13 lat,

Tora, która ocalała z Holokaustu z babcią

leżała na półce w niemieckim kredensie na porcelanę, obok perfum i biżuterii.

Tata wiedział, że Tora była starym, świętym skarbem rodzinnym,

że należała do jego dziadka i za nic nie wolno jej sprzedać.

Od małego słyszał, że dostanie ją, gdy zostanie żołnierzem.

A potem da swojemu synowi żołnierzowi. Czyli mnie.

Kiedyś po drodze ze szkoły tata wypatrzył nowy sklep:

antykwariat z książkami i czasopismami z całego świata.

Nie było ich wtedy wiele.

Wszedł i kątem oka zauważył pismo z gołą dziewczyną.

Ze stycznia 1970 roku.

Miała iksy na sutkach, ale i tak odleciał.

W życiu czegoś takiego nie widział, nie wiedział, że takie są.

Uśmiechała się do niego. Zauroczony, otworzył pismo na rozkładówce

i była tam, już bez iksów.

Popatrzył sekundę, gdy właściciel krzyknął:

"Młody, nie ma oglądania. 75 lir albo wynocha!".

Wtedy dla dzieciaka to był majątek. Miał w skarbonce pięć lir.

Prześladowała go. Nie mógł jeść, pić, tylko walił gruszkę,

fantazjując o Miss Stycznia 1970,

którą widział przez sekundę na Allenby w Tel Awiwie.

Następnego ranka poczekał, aż jego mama wyjdzie,

stanął naprzeciwko kredensu i wyjął Torę.

Wiedział, że robi coś strasznego, ale nie mógł się powstrzymać.

Powlókł się jak zombie do sklepu na Allenby,

patrzył na siebie, jak oddaje Torę i prosi w zamian o czasopismo.

I tak szybko jak tata się zakochał, właściciel powiedział:

"Bierz pisemko i zjeżdżaj".

Tata wziął magazyn i podzielił się z kolegami.

Kiedy do niego wrócił, strony były pozlepiane,

pisemko było do niczego.

Teraz uwaga:

tata daje mi ten sam magazyn z 1970 roku,

znaleziony w Internecie, i mówi:

"Daj go synowi, kiedy zostanie żołnierzem.

I za nic nie świecie nie spuszczaj się na kartki".

Chyba był ujarany.

Myślę, że moi starzy czasem palą jointy.

Co zrobiła twoja babcia?

- Nie spytałem. - Dlaczego?

Bo to była ostatnia bajka taty. Nie chciałem jej zepsuć.

Skoro wymyślił takie zakończenie...

niech takie będzie.

7 sekund.

Sekunda mniej niż wczoraj.

Toniemy.

O co tu walczymy?

Jaki jest sens?

Nie zauważyłem, żebyś walczył.

To wojna psychologiczna, dowódco.

Z nieznanym.

A kto jest tym nieznanym?

Gdybym wiedział...

nie mówiłbym o nieznanym.

Są wszędzie.

Tutaj, teraz.

Obserwują nas, śledzą.

Ciebie i mnie.

Filmują nas.

Tak.

Dobrze słyszałeś.

Filmują nas, nagrywają.

Jeśli tego nie wiesz, to się obudź.

Bo wszystko, co tu widzisz: błoto, posterunek...

to iluzja.

Ty też.

Nie mógłbyś być jakąś super blondyną?

Jak Pamela Anderson?

Czy Jessica Rabbit?

Roger musiał mieć niezłego.

Bo dlaczego taka laska na niego leciała?

Jonatan, obudź się!

Kierowco, powoli wysiądź.

Teraz kobieta. Wysiadać.

Pomóż jej.

Opróżnij torebkę.

W końcu zatoniemy.

To stanie się nagle.

Nie zdążę powiedzieć: "A nie mówiłem?". Więc powiem teraz.

Przytrzasnęła sukienkę.

Granat!

Fokstrot do Kornelii, zablokowaliśmy sektor.

Droga sterylna. Droga sterylna, odbiór.

Kornelia do Fokstrota: Nosorożec wchodzi do kałuży. Potwierdź.

Nosorożec wchodzi do kałuży. Tu Fokstrot, powtarzam:

Nosorożec wchodzi do kałuży.

Dla mnie działaliście regulaminowo.

Ale wojna to wojna. A żeby było jasne, jesteśmy na wojnie.

I na wojnie bywa różnie.

Stało się.

Nie chcę wnikać co, bo byście zapłacili.

Dla mnie ta sprawa...

jest zamknięta, zanim ją otwarto.

Jeśli ktoś ma z tym problem, niech powie to teraz.

Eitan, co tam?

Rozumiem.

Który z was to Jonatan Feldman?

Pakuj się, jedziesz do domu.

- Dlaczego nagle mnie odesłali? - Jestem tylko kierowcą.

Michael zrobił coś strasznego.

Jego matka w stanie załamania nerwowego trafiła do szpitala.

Mimo nietypowego wyglądu Michael był lubiany w szkole.

Został oficerem frontowym.

Wzorowym studentem.

Zrobił wrażenie na studentce filozofii.

Zakochał się.

Pobrali się.

Michael został wziętym architektem.

Miał rodzinę.

W lustrze widział przystojnego mężczyznę.

Silnego faceta.

Podniecał się sobą. Myślał, że nikt nie widzi iksa.

Tylko późną nocą, kiedy mocno spał,

przychodził mały Michael i pomagał mu uronić łzę.

Znalazłeś, co chciałeś?

Nie.

Prosiłam, żebyś nie przychodził bez uprzedzenia.

Możesz już iść?

- Myślałem, że może dziś...? - Nie chcę cię widzieć, zwłaszcza dziś.

Błagam cię, idź.

Weź notes, co chcesz i idź!

Co?

Pójdę już.

Przepraszam.

Tylko powiedz, że nic sobie nie zrobisz.

Myślałem, że dziś...

zrobimy coś...

razem.

Przepraszam, że wyrzuciłam rzeczy z pokoju Jonatana.

Nie mogłam znieść, że tracą jego zapach.

- Znów palisz? - Nie.

To daj mi papierosa.

Ze wszystkich naszych mieszkań najbardziej lubiłem poddasze nad morzem.

Czuło się sól w powietrzu.

Pamiętam, jak myślałam, że będę szczęśliwa.

Na początku.

A potem okazało się, że jestem w ciąży.

Nie chciałam jej.

Nie chciałam.

Czasem żałuję, że jej nie usunęłam.

Radość z posiadania dziecka przyjmuje się za pewnik,

ale to nie jest... jakiś nieustający haj.

A ból po jego utracie nie mija.

Jest nie do zniesienia.

Cholerne myśli.

Kochałam go bardziej niż Almę.

To straszne, tak mówić.

Prześladują mnie okropne myśli.

Terapeuci by się na mnie rzucili, co?

Dlaczego nie mógł nie żyć, kiedy nam powiedzieli? Normalnie, oficjalnie.

Za co ta kara? Czy zemsta?

Bóg wyrównuje rachunki.

Z tobą. Wybacz, nie biorę tego na siebie.

Ty uparłeś się, żeby sprowadzić go do domu.

Świadomość, że nie chciałeś go zabić, nie pomaga.

Nie sprawia, że mogę z tobą spać... żyć.

Mogłam żyć z twoimi ranami, udawać, że nie widzę.

Polegać na tobie, żebyś czuł się silny.

Byś nie wiedział, że wiem, że jesteś słaby, że masz tajemnicę.

Że wstydzisz się siebie.

Że całe twoje życie: pracownia, drogi samochód,

twoja poza typu "można na mnie liczyć"...

to wszystko ma tylko ukryć tajemnicę, twoją słabość.

Jesteś słaby.

Ja to widzę, Alma widzi, Jonatan widział.

A Max?

Max czuje to między żebrami.

Ma krwotoki od twoich kopniaków. Wiesz o tym?

Znalazłam to w jego rzeczach.

Pamiętasz, jak się skręca?

Wyrwałam go z jego notesu.

Ostatni.

Myślę, że ty jesteś buldożerem, a ja samochodem.

Zawodowiec.

Niektórych rzeczy się nie zapomina.

Jak zapachu morza na naszym poddaszu.

Jak urodzin mojego dziecka.

Myślę, że jest odwrotnie: ty jesteś buldożerem, a ja samochodem.

Pamiętasz, co powiedział rabin na pogrzebie?

Że poległy żołnierz staje się aniołem.

To znaczy, że Jonatan jest słodkim aniołem,

o którego walczą wróżki.

Pewnie teraz imprezuje i ma wielokrotny duchowy orgazm.

A propos, Ministerstwo Obrony zaprasza nas na ceremonię.

Upamiętnili go na jakimś murze razem z innymi poległymi.

Tak ich nazywają.

Dobra... chcesz posłuchać?

"Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na ceremonię upamiętniającą

plut. Jonatana Feldmana, poległego na służbie..."

Nie zmarł, nie zginął, uchowaj Boże!

Poległ, jakby się położył.

"W programie: wystąpienie Ministra Obrony,

chwila ciszy, odsłonięcie, hymn..." Obowiązkowo!

I oczywiście, kawa i ciastka.

Poczęstunek!

Czekaj...

Mamo, śpieszę się, zrobisz mi kanapkę?

Nie, kanapkę, teraz?

Pisze: "W Nanuchka. Będziesz?".

Oddzwonię.

Cześć, Alma.

Cześć, tato.

Znowu palicie.

- Daj spokój. Skądże. - Nie.

Nie.

- Paliliście zioło. - Nie!

Tak. I macie gastrofazę.

Chcesz tortu? Chodź.

Smaczne?

Dobra, muszę lecieć.

Jesteście piękni razem.

Pa.

Pa.

Po wojnie wracaliśmy do domu w konwoju.

Wąską drogą, ja jako dowódca na przedzie.

Nagle dałem znak temu za mną, żeby mnie wyprzedził.

Nie wiem, czemu to zrobiłem,

ale kilka sekund później wyleciał w powietrze na minie.

Krzyczeli w płomieniach, a ja zastygłem, nie miałem odwagi podejść.

Wyli przez parę minut, chciałem, żeby już umarli.

Nie mogłem znieść ich krzyków.

W końcu ucichli.

Ta myśl mnie prześladuje.

Budzę się z nią i zasypiam. Dlaczego?

Dlaczego posłałem go, żeby zginął za mnie?

A potem zaszłaś w ciążę.

Nie mogłem pozwolić, byś zrezygnowała z Jonatana.

To był dla mnie znak.

Jakby Bóg mi przebaczył, koszmar się skończył.

Ostatni raz widziałem Jonatana, kiedy go podwoziłem na dworzec.

Pozwoliłem mu prowadzić.

I zamiast się tym cieszyć, odpisywałem na maile.

Nie potrafiłem rozumieć...

tych chwil szczęścia pomiędzy domem a dworcem.

Wiesz...

jest taki taniec.

Idzie tak...

Wprzód, wprzód...

w prawo, stop.

W tył, w tył...

w lewo, stop.

Wprzód, wprzód, w prawo, stop.

W tył, w tył, w lewo, stop. Rozumiesz?

Gdzie byś nie poszła... wracasz do punktu wyjścia.

O tak. Proste.

SCENARIUSZ I REŻYSERIA

WYSTĄPILI

ZDJĘCIA

MUZYKA

Wersja polska na zlecenie HBO Start International Polska

Tekst: Michał Kwiatkowski