Original subtitles

DE OKAVANGODELTA, BOTSWANA

Luipaarden zijn superieure roofdieren.

Hun vaardigheid zich te verbergen...

te klimmen, en hun vaardigheid om te jagen...

Het is heel berekenend.

Het is erg slim.

Ik heb door de jaren heen met meerdere luipaarden geleefd...

en ze hebben allemaal een unieke persoonlijkheid.

De eerste keer dat ik Mochima ontmoette...

sprong ze met gemak in de top van deze takken, 10 of 12 meter hoog.

Ze positioneerde zichzelf...

heel bewust.

Ik had geen idee wat ze deed.

Toen gebeurde er iets bijzonders.

Ik heb nog nooit een luipaard zo'n risico zien nemen.

Maar vrij snel daarna, onthulde ze de reden waarom.

Toen ik een kijkje in het hol nam en deze kleine welpjes zag...

begon ik echt te begrijpen hoe kwetsbaar ze zijn.

De eerste twee jaar zijn ontzettend gevaarlijk...

en de reden dat minder dan de helft van alle welpen volwassen wordt.

Ik had geen idee hoe dit verhaal zou gaan lopen.

Maar door deze familie te volgen...

kon ik een kijkje geven in een luipaardwereld...

die niemand ooit had gezien.

Luipaardwelpen filmen is een uitdaging...

omdat een goede moeder ze verborgen houdt.

Weg van de wereld.

Naarmate ze ouder worden...

zijn ze relatief alert op de wereld.

Maar ze gaan niet verder dan de grenzen van hun schuilplaats.

Pas na ongeveer drie maanden...

komen de welpen buiten hun hol.

Dit is het moment waarop hun echte karakters worden onthuld.

Een goed moment om ze een naam te geven.

Kutjira betekent 'de schuchtere'.

Ze was het evenbeeld van haar moeder.

'DE DAPPERE'

Qua uiterlijk en qua persoonlijkheid.

Je zag haar kijken en de wereld analyseren.

Je zag de intelligentie in haar ogen.

Ik noemde haar zoon Dakunga, wat 'degene die macht wil' betekent.

Hij was het tegenovergestelde van z'n zus.

Hij was veel brutaler.

Veel onhandiger.

Als je in het wild wilt overleven, moet je voorzichtig zijn.

Het is een gevaarlijke wereld.

Het filmen van luipaarden vereist veel toewijding en passie.

Ik wist dat als ik deze familie wilde bijhouden...

ik dat nooit alleen zou kunnen doen.

Ik moest een zeer gedreven team samenstellen...

dat een paar jaar wilde wijden aan het volgen van deze luipaarden.

Ik groeide op in de stad en wist niet hoe ik me moest redden in de bush.

Vooral mijn moeder was niet blij.

Ze dacht dat een van de wilde dieren, roofdieren, me te pakken zou krijgen.

Ik had geen idee dat ik hier zou eindigen.

En ik had minimale ervaring met de camera en de bush.

Ik werd in het diepe gegooid en moest mezelf bewijzen.

Mochima bracht haar welpen naar luipaard-plaza...

en ze gaat oostwaarts richting de mangoesten-boomgrens.

Ze lijkt te jagen.

Je kunt haar concentratie zien.

Ze denkt aan één ding.

Ze is hier om eten te regelen.

Want als je faalt...

kun je misschien drie dagen je kinderen geen eten geven...

wat gevaarlijk wordt.

Elke beweging die ze maken is heel bewust...

en je ziet het denkproces.

Terwijl de jacht zich ontvouwt...

is die intelligentie, gecombineerd met hun vermogen om verborgen te blijven...

wat een luipaard echt definieert.

Het is buitengewoon hoe dichtbij een luipaard kan komen...

zonder dat de prooi iets doorheeft.

Ik heb Mochima gezien op een paar meter afstand van een prooi...

waar ze een uur in die positie doorbracht voor ze uiteindelijk toesloeg.

Een ervaren jager kan z'n prooi verstikken...

door hun mond en neus in de bek te nemen.

Zo kunnen ze geen geluid maken en andere roofdieren alarmeren.

Hoe stiller een luipaard kan doden, hoe succesvoller het is.

Ze kunnen een karkas in een boom trekken om het weg te houden bij aaseters...

maar een moeder met jonge welpjes verbergt het vaak op de grond.

Toen Mochima de welpen riep...

reageerde Kutjira, zoals altijd, onmiddellijk.

Maar Dakunga was spoorloos.

Hij speelde duidelijk ver weg van waar hij had moeten zijn.

En je grenzen verleggen in deze omgeving kan fataal zijn.

Mochima moest meerdere keren roepen voor ze antwoord kreeg.

Hij gaf er niets om.

Hij voelt zich al de baas.

Het karkas geeft de welpen de kans om te leren.

En er is een soort komisch ritueel dat zich voltrekt...

waarbij ze de jacht bijna herbeleven in hun hoofd.

Dit is van vitaal belang omdat het hun bloeddorst aanwakkert.

Een belangrijke stap in hun ontwikkeling tot onafhankelijke jagers.

Nu de welpen goed gevoed, dik en gelukkig zijn...

moet Mochima haar territorium...

van zo'n 20 vierkante kilometer in stand houden.

Om dit te doen moet ze langs haar grenzen patrouilleren...

en geurmarkeringen achterlaten.

Haar volgen is een enorme uitdaging.

Ze kon zeven, acht uur achter elkaar lopen.

Je lichaam is gestrest, je probeert haar bij te houden.

In die tijd vergeten we soms te eten, omdat je haar niet kwijt wilt raken.

Deze geurmarkering laat andere vrouwelijke luipaarden weten...

dat dit haar gebied is, en dat ze weg moeten blijven.

Maar het houdt nomadische mannen niet uit haar territorium.

De grootste moordenaars van welpen zijn andere luipaarden.

En dit nomadische mannetje was een bedreiging voor Kutjira en Dakunga.

Ze doden de welpen met opzet om een vrouwtje paringsbereid te maken...

zodat ze met haar kunnen paren.

Het enige wat hem in de weg kan staan...

is Mokhanyo...

'DE GROTE'

...het dominante mannetje en de vader van de welpen.

Zodra Mokhanyo de geur van de indringer oppikte...

begon hij hem op te sporen.

Het duurde niet lang voor Mokhanyo het ietwat bleke mannetje inhaalde.

We zagen hoe deze twee mannen elkaar aan het inschatten waren.

De spanning nam toe.

Uiteindelijk kwam er een punt waarop deze twee mannen moesten vechten.

Het gebeurde in een dicht struikgewas, uit het zicht.

Er stond veel op het spel.

Dit was een gevecht dat bepaalde of Kutjira en Dakunga zouden blijven leven.

De jonge indringer kwam als eerste tevoorschijn.

Er was geen teken van Mokhanyo.

De onzekerheid was vreselijk.

Hij kwam tevoorschijn, zeer gehavend.

Maar omdat het nomadische mannetje vertrok...

was hij duidelijk de winnaar.

We slaakten een zucht van verlichting, wetende dat Mochima's familie veilig was...

en dat we hun verhaal konden voortzetten.

Er waren dagen en weken dat je met niemand contact had.

Je moet je dus op je gemak voelen met je eigen gedachten.

Ik was altijd al wat introvert.

En ik denk dat hier zijn, in de rust en stilte...

bij mijn karakter paste.

Als je buiten slaapt, moet je alert blijven.

Er kunnen altijd slangen, schorpioenen en leeuwen voorbij komen.

Maar je zit ook onder een deken van sterren...

die mensen tegenwoordig nog zelden ervaren.

ZES MAANDEN LATER...

Als je wakker wordt, dompel je jezelf onder in de omgeving.

Als je rondkijkt, zoek je niet alleen luipaarden, in de bomen of wandelend.

Je kijkt ook naar ander wild in de buurt...

om te zien of ze ontspannen of alert zijn.

Dat geeft ook aan of er een luipaard in de buurt is of niet.

Jongens, ik heb vrouwelijke luipaardsporen op de verbindingsweg...

richting het pangolin-bos.

Ze lijken vers. Ik volg ze.

Je moet een luipaard worden. Zo denken en je zo gedragen.

Dat is de sleutel om ze te vinden.

Dat en ook tijd, en elke dag kilometers maken.

Ja, ik heb Mochima kunnen vinden.

Ze is bij Kutjira en ze gaan richting de mangistan-kruising.

Als een luipaardwelp ongeveer een jaar oud is...

begint hun jachtinstinct echt te werken.

In dit stadium nam Mochima Kutjira mee op jacht...

zodat ze kon kijken en leren.

Kutjira keek een keer toe toen mama aan het jagen was.

Mama is volledig in stalk-modus.

Ongrijpbaar, wil niet gezien worden.

En dan opeens komt Kutjira erbij, omdat ze wil knuffelen met haar moeder.

Je moet je kinderen aandacht geven, maar niet tijdens het werk.

Kutjira heeft de beste bedoelingen...

maar ze heeft nog niet de vaardigheid, de ervaring.

Maar ze is wel bereid om te leren.

Dakunga was heel anders dan z'n zus.

Hij had niet de focus om van iemand te willen leren.

Hij was op z'n eigen missie.

Hij bracht zichzelf altijd in de problemen.

Van Mochima's twee welpen...

was er altijd de zorg dat Dakunga het niet zou halen.

Er was een bepaalde periode dat hij een aantal dagen weg was.

Dat was ongebruikelijk. We wisten niet waar hij was.

In die fase van hun leven worden ze makkelijk gedood door roofdieren.

Ik ben nu bij bij de boomgrens en er is geen teken van Dakunga.

Er is hier wel een cheeta-familie, ik zal mijn tijd met hen doorbrengen.

Het was een moeder met twee grote jongens.

Ze hadden een impala gedood.

Ik keek terwijl ze aten.

En wie zie ik opeens?

Dakunga.

Hij loopt richting het karkas van de impala met de cheeta's.

En hij komt dichterbij.

Alleen hij zal als klein jochie...

deze impala proberen te claimen, van drie grote cheeta's.

Dit beschrijft Dakunga's persoonlijkheid tot in de puntjes.

Ik heb nog nooit gehoord van een luipaard dat wordt achtervolgd door een cheeta.

Of van een luipaard in een palmboom.

We kijken uren, dagen, weken naar deze luipaarden...

terwijl ze niets doen.

Maar die ene dag, moet je scherp zijn.

Dakunga dacht vast dat hij geluk had...

toen hij een andere moord rook.

Hij volgde z'n neus en ontdekte dat deze van Mokhanyo was, z'n vader.

Je dringt niet aan bij de buit van een dominante man.

Maar Dakunga werd geleid door zijn maag.

Het maakte niet uit dat het zijn vader was.

Hij speelde met vuur.

Elke keer dat Dakunga faalde...

dacht ik dat hij tot bezinning zou komen en het op zou geven.

Maar hij heeft geen gevoel voor gevaar en hij zet door.

Ongelooflijk, zijn moed loonde.

Ik had nooit verwacht dat deze situatie zo zou eindigen...

en ik weet niet waarom Mokhanyo toegaf.

Misschien was het erkenning van z'n vader, wat verbazingwekkend zou zijn.

Het laat echt Dakunga's karakter zien.

En momenten als deze tonen echt een kant van luipaarden...

die we nog nooit hebben gezien.

Aan het eind van de dag werd de familie herenigd.

De bonding op dat moment is ongelooflijk.

Er is veel speelsheid, veel springen.

En in Dakunga's geval, veel klieren.

Die momenten van vreugde kwamen steeds minder voor.

Ze naderen een tijd waarin ze onafhankelijker worden...

wat onvermijdelijk is als luipaard.

Noah?

Ja, Greg, zeg het maar.

Hier is niets. Ik heb geen tekenen gevonden.

Ik ga naar het kamp om me op te frissen.

Begrepen, Greg. Het is hier ook stil, dus ik kom zo ook.

Ik zie je in het kamp.

Bijna een week in de auto zitten zonder te bewegen is niet ideaal.

En dus is naar het kamp gaan, wat sporten...

je scheren...

en gewoon voor jezelf zorgen ook belangrijk.

De bemanning is een soort familie geworden.

Zonder dat niveau van teamdynamiek, zou de hele operatie niet mogelijk zijn.

Velen van ons hebben in het kamp het gevoel...

dat je alle actie in de bush mist.

Je doet zoveel mogelijk in het kamp...

maar probeert zo veel mogelijk buiten te zijn.

ZES MAANDEN LATER...

Als de Okavango op z'n heetst is, waait de wind over het land...

en ontwikkelen zich onweersbuien.

Als die losbarsten, giet het.

Alles lijkt z'n komst te vieren.

Een verademing na de meedogenloze hitte en de belofte van makkelijkere tijden...

wanneer leven de omgeving in wordt geblazen.

Bijna alles baart tijdens dit seizoen.

Er is geen beter moment voor 18 maanden oude luipaardwelpen...

om vertrouwd te raken met hun prooi van de toekomst.

Ik volg Kutjira.

We zijn nu in de buurt van de mangoesten-boomgrens.

Ze maakt zich klaar om te slapen.

Ze was al een paar uur in die struiken...

toen er een grote groep bavianen het gebied binnenkwam.

En Kutjira dacht wellicht: 'Misschien kan ik een kleintje pakken.'

Ze bleef te lang in die struiken zitten.

Ze was omringd door grote mannetjesbavianen...

met enorme tanden die gemaakt zijn om schade aan te richten.

Ze zat in grote problemen.

Ze heeft volgens mij nog nooit zo hard gerend.

Maar ze besefte dat het hier heel snel kan veranderen.

We brachten meer tijd door met de luipaarden tijdens dit project...

dan met enig ander wezen op deze planeet.

Het was geweldig te worden toegelaten tot...

deze ongrijpbare en geheimzinnige familie.

Tot hun diepste geheimen.

Je raakt emotioneel gehecht aan deze katten...

omdat je elke week, en elke dag, bij ze bent.

En er komt een punt dat je ze gaat toejuichen.

Je lacht en huilt met ze. En soms denk je: ik hou echt van deze kat.

Maar je moet een grens kunnen trekken.

Je moet ze hun leven als luipaarden laten leven...

en een waarnemer zijn.

Het was onvermijdelijk dat Mochima weer wilde paren.

Toen de welpen twee jaar oud waren...

kreeg ze paardrift.

Ze wilde de aandacht van Mokhanyo trekken...

en verspreidde haar geur overal in haar territorium.

Als twee luipaarden samenkomen...

is dat zeer intens.

Ze paren honderden keren gedurende vier of vijf dagen.

Normaal gesproken zal het vrouwtje het paringsgedrag aanmoedigen.

Ze flirt met hem...

en overlaadt hem met liefde en aandacht.

Na drie dagen paren is het mannetje moe.

Hij is uitgeput. Helemaal op.

En zij wil nog steeds zekerheid dat deze paring een succes wordt.

Ze wil er zeker van zijn dat hij weet dat dit zijn welpen zijn.

Er is gepaard, dus Mochima krijgt waarschijnlijk een nieuw gezin.

Kutjira als Dakunga zijn een reëel gevaar voor haar ongeboren welpen.

Mochima heeft nu nog maar drie maanden...

om ze allebei de deur uit te krijgen, voor de nieuwe familie arriveert.

Het is een tikkende klok.

Kutjira vertoonde tekenen van vooruitgang...

maar is er nog niet in geslaagd haar eerste prooi te doden.

Dakunga maakte nog steeds grote fouten.

En was een grote zorg.

Mochima wist dat hij hulp nodig had.

En als goede moeder liet ze hem zien waar hij zijn prooi kon vinden.

Mochima wist duidelijk dat er wrattenzwijnen in dit hol zaten...

en bracht haar zoon naar een perfecte gelegenheid.

Dat is een doordacht proces. Dat is niet instinctief.

Het was ongelooflijk hier getuige van te zijn.

Ze had niet verwacht dat de moeder thuis zou zijn.

Een volwassen zwijn in een hol aanvallen is bijna onmogelijk.

Hun vlijmscherpe slagtanden zijn dodelijk.

Kutjira heeft Dakunga en Mochima geobserveerd...

en leerde van hun fouten.

Van de strijd die ze nooit konden winnen.

En ongeveer een week later...

zit Kutjira op 25 meter afstand van een wrattenzwijnenhol.

En ze wacht.

Een uur later...

zie ik de wrattenzwijnmoeder weglopen.

Achteraf snapte ik dat ze hierop had gerekend...

vanaf het moment dat we stopten naast dit hol.

Dat is ongelooflijk.

TWEE MAANDEN LATER...

Kutjira groeide niet alleen qua vaardigheden, maar ook fysiek...

en werd geslachtsrijp.

Ze begon haar moeders territorium te markeren.

Dat trekt nomadische mannetjes aan.

Een echte bedreiging voor Mochima's ongeboren welpen.

Mochima had geen andere keus dan Kutjira te verdrijven.

Ze pikte Kutjira's geur snel op...

en volgde haar spoor.

Kutjira herkende haar moeder.

Maar haar lichaamstaal was anders. Ze was serieuzer, gefocust.

Na het gevecht, zag je verwarring op Kutjira's gezicht.

Ze begreep de agressie niet.

Mochima duwde haar steeds verder naar de rand van haar territorium.

Toen Kutjira het gevoel had dat ze niet verder kon...

en tegengas moest geven om stand te houden...

werd dat als een uitdaging gezien.

Dat was het einde van die relatie.

Moeder en dochter moesten hun eigen weg gaan.

Het is moeilijk te begrijpen in menselijke termen.

De scheiding met ons nageslacht is nooit zo abrupt.

Het is wreed dit te zien in het leven van een luipaard.

Maar zo werkt de natuur.

Kutjira werd het onbekende in geduwd...

en ze was niet meer welkom.

Om veilig een nieuw nestje te krijgen...

moesten haar beide welpen het huis uit...

maar Dakunga hing nog steeds rond.

In plaats van na te denken en aangeleerde vaardigheden te gebruiken...

stortte hij zich in situaties.

Dat is niet hoe een luipaard moet jagen.

Hij faalde hopeloos, keer op keer.

Dakunga was er niet klaar voor. Hij zou het nog niet overleven.

Op een dag beklimt Dakunga een wrattenzwijnenhol.

Ik heb alle luipaarden wrattenzwijnenholen zien inspecteren...

maar nooit nam één het op tegen het grootste wrattenzwijn daar.

Sabeltand.

Falen is geen optie, dus hij volgt dit wrattenzwijn...

en probeert opnieuw...

een volwassen mannelijk zwijn te doden.

Hij bewees ons ongelijk.

Ja, dat was een trots moment.

De moord op dat wrattenzwijn veranderde Dakunga's mentaliteit...

en dit had gevolgen voor zijn moeder.

Lichamelijk domineerde hij haar en werd een bedreiging.

Niet alleen voor haar, maar ook voor haar ongeboren welpen.

Je kon zien dat de relatie uiteen begon te vallen.

Elke keer dat ze elkaar ontmoetten, werd de agressie groter.

Uiteindelijk knapte Mochima.

De vertrouwdheid en vriendelijkheid was weg.

Hij keerde zijn moeders territorium de rug toe...

en besloot zijn eigen weg te gaan.

Mochima had gedaan wat ze kon voor Dakunga.

En hij ging de wereld in met de beste kansen.

We konden alleen toekijken...

en wisten niet of we hem ooit nog zouden zien.

Een bitterzoet moment.

Wat je ook voelt...

hij moet weg voor een eigen territorium, en op een dag een eigen gezin.

Er is een gevoel van trots, dat hij zo ver is gekomen.

Het moeilijkste deel van zijn reis is achter de rug.

Je weet dat hij succesvol zal zijn.

Hij is een grote, sterke jongen. En dat troost je.

Met Dakunga's vertrek...

was dit unieke inkijkje in het familieleven van luipaarden voorbij.

Wat we hebben meegemaakt kan denk ik niemand onberoerd laten.

Twee en een half jaar filmen met deze luipaarden...

heeft me een andere kijk op ons leven gegeven.

Het leven dat ze leiden heeft iets puurs.

Het is overzichtelijk en simpel.

Als ik dat meer kon toepassen in mijn eigen leven...

zou dat goed zijn.

Een paar maanden nadat we Mochima niet meer volgden...

belde Noah me op en zei dat hij haar gevonden had.

Ze lag in de boomgrens, dood.

De ironie dat ik haar pas kon aanraken toen ze dood was...

Het was... vreselijk.

Weet je, het was een van de moeilijkste momenten ooit...

De kat te zien die ik had leren kennen en waar ik zoveel van hield.

Dood.

Ik zal nooit zeker weten wat er met haar is gebeurd.

Maar deze dieren hebben een kort, intens leven.

Dat van haar was uitzonderlijk.

We hadden het geluk om een deel ervan te zien.

Na Mochima's dood was het alsof onze wereld leeg was.

Er waren geen luipaarden in de buurt.

Tot Greg belde dat hij Kutjira had gevonden.

Ze was aan de rand van haar moeders territorium.

Er was duidelijk opwinding bij de crew dat ze terug was.

Ze zat hoog in de takken van een boom.

Ik zag wel wat impala's vlakbij.

En ik had het vermoeden dat wanneer de impala's onder de boom zouden komen...

ze zou proberen te jagen.

Uiteindelijk lopen een paar rammen onder de boom.

Mijn hemel, je ziet ineens een hoofd verschijnen.

Het is haar gelukt.

Het gaf ons veel troost dat Mochima's nalatenschap voortduurde.

Het einde van het verhaal werd meer een begin.

Een nieuw hoofdstuk in Kutjira's leven waarin ze zich ontwikkelde...

tot een uitzonderlijke kat.

Ondertiteld door: Linda van der Logt-Choufoer