Original subtitles

Ken, kom je?

Hebben ze het je verteld? -Ja.

Kom op, ik ga. -We hebben geen tijd.

Heeft iedereen geluid?

Wat heb je besloten? -Die wisselen we met deze.

Oké. -Dan is het logisch.

Herinner je me eraan? -Ja.

Waar is Doums? -Geen idee.

Verdomme.

Doums. -Ja.

Hé, geweldig.

We moeten over 5 minuten op, schiet op.

Heb je mijn microfoon? -We gaan. Kom op.

Dat zeg ik altijd.

Verdomme.

Volgt iedereen?

Ja. -Hoelang hebben we?

Drie en een halve minuut. -Oké, bedankt.

Drie minuten.

We staan in de lift.

We lopen.

Ja, ik hoor je.

Twee en een halve minuut.

Jongens, we gaan.

Vergeet de wijziging niet.

Daar gaan we.

Vandaag trad ik op voor 80.000 mensen, en ik voelde me nog nooit zo alleen.

MYTILINI, GRIEKENLAND

Ik ga even weg.

Alweer?

Ik ben zo terug.

Soms moet je de drukte van de stad ontvluchten...

...om te beseffen hoe erg we wennen aan die dagelijkse gekte.

Paleokipos, het dorp van mijn opa, in Griekenland.

Het zou de geboorteplaats van Barbarossa zijn.

Hier, in Mytilini, ben ik ver van de druk. Ik zie mijn familie, ik neem de tijd.

Ik, de Parijzenaar, heb er nooit gewoond.

Mijn vader noemt 't 'het mythische land'.

Het blijft je bij, het is een verbanningsoord.

Daar verwoord ik mijn leven in Parijs het best.

Op grote afstand.

Alles goed? Hoor je me? -Ja, prima. Waar ben je?

In Griekenland -Wat doe je daar?

Mijn oma bezoeken en een beetje werken.

Eerlijk gezegd kon ik in Parijs niet werken.

Wanneer kom je terug? -Over 'n paar dagen. Ik laat het je weten.

Iedereen belt me, maat. Iedereen.

'Waar is hij?' -Ik weet het.

'Weet je iets? Reageert hij?'

Ik ben noch je manager, noch je secretaresse.

Ja, ik weet het. Maar ik weet niet wat er aan de hand is.

Het werken lukte niet.

We sluiten ons op in de studio en gaan aan de slag, ja?

Ja. Als ik thuiskom moet ik twee, drie dingen regelen met 't label...

...anderen rekruteren, en daarna gaan we direct de studio in.

Ik kan niet wachten, man.

Ik zou mijn derde album al ruim een jaar geleden opnemen.

Iedereen rekende op me. Maar ik kon er maar niet aan wennen...

Dus ik deed waar ik goed in ben:

vluchten.

Het moeilijkste deel van een nieuw werk is de eerste regel.

Degene die de lege bladzijde opbreekt.

Degene die, door er te zijn, de oneindigheid aan opties vernietigd.

HOOFDSTUK I DE EERSTE STAP

Ik tour nu al meer dan tien jaar. Onbezorgd slapen, geen zorgen over morgen.

Ik doe zoveel shows dat mijn privéleven een intermissie is.

En ik eindigde alleen.

Ik kan hooguit twee dagen niks doen.

Want dat is het moment waarop de duistere gedachten binnenkomen.

Soms laat ik er een paar binnen, langzaam.

Om ze te ontleden, en te kijken of ik ze kan gebruiken in mijn werk.

Maar niet te lang, want als we gedwongen het duister overpeinzen...

...raken we verdwaald.

Ik weet niet of ik Parijs ontvlucht...

...of dat ik vlucht voor mijn routine, als die te zwaar wordt.

Plus, nu ik een bekend persoon ben...

...ben ik bijna een vreemde in mijn eigen stad.

Omdat ik al te lang niks heb uitgebracht, heb ik mezelf onder druk gezet.

Dus ik moet terugkomen met een album.

Niet één nummer, of iets…

Man, ik zeg je, je kunt doen wat je wil.

De laatste tijd is mijn leven het beheren van een doos, van goede tijden...

...een zenuwinstorting. Het is shit.

Hoe dan ook, een inzinking kan je inspireren.

Ja, maar... -Ik mik op iets groters.

Daarom wil ik verhuizen. Ik Griekenland voelde ik me goed.

We moeten blijven reizen, de wereld zien.

Dat ga ik doen, in Parijs worden we depressief.

Prima.

Voor het eerst in mijn leven heb ik een leeg vel voor me.

Ik vertel mezelf... -Echt?

Ja. -Zo is mijn leven elke dag.

Kom naar mijn school, dan kun je het zien.

Nee. -Je krijgt een tien.

Dat wil ik niet. -Nee, ik begrijp je.

Maar denk er niet te veel over na. Het gaat wel over. Je gaat het zien.

Uiteindelijk moeten we onze emoties uiten in rap, dat is waar het om gaat.

Het is enorm schaamteloos.

Maar het is een therapie. -Ja.

Want als ik persoonlijke dingen vertel, neem ik het mee en leg ik het weg.

Het wordt een object dat ik wegleg, en niet langer mijn dag verpest.

Het bestaat niet meer. -Het is…

Het is gematerialiseerd en ingevroren. -Ja. Het is egoïstisch.

Dat is het niet. -Het is therapie.

Maar het vrijgevige... -Je geeft het weg.

Dat is het, iedereen kan... -Ik wil dat als ik spreek...

Als ik bijvoorbeeld verdriet heb, wil ik het universele daarin vinden.

En het meest universele is vaak heel precies en persoonlijk.

Vandaag huilde ik bij mijn maat.

Ineens gebeurde het, zonder waarschuwing.

Tussen twee grappen die de leegte vulden.

Hij moest eerst huilen.

Plotseling. Stil.

Het klonk als de zucht van een oude voetbal waar je op staat.

Misschien was de leegte vandaag te groot. Of wat dan ook.

Een dag als alle anderen.

Hij was zelfs mooi.

Dit is niks voor hem.

Zeker omdat hij vandaag anderen sprak die het zwaarder hebben.

Maar goed, hij huilde.

En ik huilde omdat hij huilde.

Het was alsof de dam in hem brak.

Een magma van onderdrukte gevoelens spoelde over mij heen.

Een golf van brandend braaksel dat je keel verlamt...

...en je verlicht als je het uit.

Vandaag huilde ik bij mijn maat.

En het was beter dan lachen.

ALBUM: DAG 1

Elite, heb je vuur?

Dat kan erg vet zijn met de arrangementen.

Wat je net deed, dat maakt de loop af.

Ik denk dat ik het refrein improviseer.

Omdat...

Wat je fluisterde was vet.

Ja.

Dat is de shit. -Heel vet.

Dat is de shit.

Het is niet echt de stijl van Feu en vrienden, snap je?

Wil je het niet veranderen?

Het blijft in dezelfde kleur.

Als je gewonnen hebt, is het goed.

Dat is hem, dat is de hit. -Ik weet het.

Zeg dat niet. -Je kent hem...

Je weet 't, maar goed.

Daar is hij op z'n gemak. -Hou je van fastfood?

Je gaat altijd terug. -Ja.

Voor mij is het eigenlijk heel makkelijk.

Om alleen geluiden te maken waar ik... -Ja.

Snap je. -Is dit wat je wil?

Nee, dit is niet wat ik wil.

Het is te makkelijk.

Begin met een geluid, om de interesse te wekken, en dan...

...verander je de stemming met een orkest of zo, dat zou te gek zijn.

We moeten mensen die uitblinken in wat ze doen...

...naar onze wereld brengen, snap je?

Andere muziekstijlen gebruiken.

Ik vond dat er in Parijs teveel was...

...dat ons ervan weerhield om ons echt toe te wijden.

Ineens zaten we vast.

Ik zat al een tijd aan een land te denken.

Dus ik kocht voor iedereen vliegtickets, huurde een huis, en we vertrokken.

HOOFDSTUK II TAKOTSUBO

Ik nam jongens met talent mee, en vroeg ze samen te werken.

Iedereen heeft zijn specialiteit, dat maakt het cool.

Lo zit in zijn eigen wereld, weinig mensen zijn zo waanzinnig.

Diabi overziet alles.

Hugz, wat hij ook doet, het wordt vet.

Loubenski en Selman trainen muzikanten.

Ik wist dat zij het droomteam waren.

Die? -Nee.

Heb je een XLR?

Een kabel.

Geslaagd.

Dat is lekker.

Rustig, Diabi. Rustig. Dit is niet het moment om te klappen.

Rustig.

Ik verander het.

Wat wil je doen?

Dit wordt de deur naar mijn studio.

Dit moet eruit.

Ik wilde het hier doen, maar daar is teveel geluid.

Ja, het is niet niet goed.

Het is klein, maar ik kan het vullen met...

...matrassen, kussens...

Als je dat hier doet, absorbeert dat het geluid.

Dat is goed. Ja.

Zo, ja…

Maar er moet meer in. -Ga ik doen.

Dat ga ik echt doen.

Geef me het matras.

Goed zo?

Ja. Oké, dat blijft zitten. Het absorbeert.

Een beetje. Maar als ik alles bedek, wordt alles geabsorbeerd.

Leg de lat hier, dan houdt die 'm tegen.

De deur moet er hoe dan ook uit.

Hoe dan ook?

Ja, dat werkt.

Nee.

Het heeft iets geks, maar ik vind het goed.

Vind je het goed? -Het is cool.

Een kop koffie en we gaan.

Ik moet het doen.

Daarna gebruik je...

Zie je?

Net als het laatste akkoord, hij gaat niet naar de kwint.

Hij moet hierheen, snap je?

Heren.

-We werken aan 'Head'.

Is die niet goed? -Ik vind hem oké.

Sta op, broer. Er is voetbal. Zelfs ik doe mee.

Au, het kraakte.

Ik zweer het, het is zinloos om in dit stuk teveel te doen.

Teveel echte veranderingen, want...

Ja, maar in de basis klinkt het wat light.

Niks aan veranderen. -Mee eens.

Het klinkt light, en door dat te doen raak je verdwaald.

We verdwalen niet. We maken muziek, geen yoghurt.

We moeten 15.000 dingen proberen om iets te bedenken dat we goed vinden.

Over het algemeen komen goede ideeën voort uit onzin.

Zeker weten.

Je hebt goed vals en fout vals.

Maar ik vind het vet.

Wat een veroordeling.

Dat zijn andere akkoorden, toch? -Weet ik.

Je bent gek.

Dit zijn ze. -Hoe moet ik dan zingen?

Ruimte.

Ik wil het niet terugzetten. -Wat wil je?

Geen idee.

Neem even pauze. -Toe, neem een pauze.

Ik lukt niet meer. Ik heb niks gedaan.

De elementen van het heelal:

sterrenstelsels, de hopen stof, de sterren...

...bewegen van elkaar af, onverbiddelijk.

Een beetje zoals wij.

Als twee sterren bij elkaar zijn en een ervan ontploft...

...veroordeelt ze de ander ertoe alleen rond te zwerven.

Dat noemen we 'Zwervende Sterren'.

Het heeft structuur nodig.

Cool. -Het wordt cool.

Elf uur.

In Tokio.

Ik ben alleen.

Ik neem een andere energie waar.

Is dat waarom ik zo van deze stad houd?

Of is het omdat ik hier niemand ben?

Hallo, Ken? Met Tiga.

Ben je in Tokio? Morgen ben ik bij wat vrienden, kom ook.

Ik was klein, in een andere wereld, met monsters...

...onontgonnen landen, flamboyante samoerai's.

Ik gaf de schaduwen vorm.

Ik interpreteerde de wind in de bomen als denkbeeldige melodieën.

Ik draaide me om, kin omhoog...

...tot de gebouwen instorten en de wolken vallen.

Ik dacht dat iedereen een mooi beeld had van onze omgeving.

Later besefte ik dat de meesten een koude realiteit accepteren...

...en wachtten tot ik weer terug kwam in het hokje waarin ik niet compleet ben.

Alleen door kunst kon ik mijn realiteit uiten en er een kracht van maken.

Ik begin te zien waar de volgorde van de nummers heen gaat.

Ik was verdwaald in het werk.

We moeten minstens 15 nummers afmaken voor...

Ja. -Minstens 15.

Als je dat wilt, is het mogelijk.

Dan moet je hier elke dag zijn, hier slapen.

Geen uitstapjes meer? -Geen uitstapjes.

Niet naar het restaurant gaan en de volgende dag om 17:30 terugkomen.

Dat doe ik nooit.

Oké. Maar goed, dat had ik gepland.

Ik heb de indruk dat we teveel in de uitvoering opgaan...

...en niet effectief zijn.

Dat dacht ik ook.

Dat is wat me gister echt duidelijk werd.

Het is nog geen pretentieus album, maar ik ben er bang voor.

We kunnen 15 nummers doen in tien dagen.

Dat weet je.

Maar dan moet je wel hier zijn.

Dat hebben we al gedaan.

Maak je geen zorgen, het is goed. We gaan gewoon in...

Zelfs als we 10 nummers maken is dat al heel wat.

Anders gaan we ons zo haasten dat het van alles in gevaar brengt.

Laten we ons opfrissen.

Ik zal geïnspireerd terugkomen uit de bergen.

Ik ga wijze mannen opzoeken.

Ik zoek de tempel. Weet u hoe ik daar kom?

Wat is dat?

Dat? Geen zorgen, dat is niks.

Zoek je de tempel?

Je moet naar boven. Ik kan je de weg wijzen.

Is het ver?

Nog iets verder omhoog.

Mijn familie zijn al generaties lang boeren.

We werkten alleen maar op het land.

Er is hier niemand meer.

Iedereen is weg.

God heeft de berg verlaten.

Dit land gaat steeds verder achteruit.

Alles draait om geld.

Iedereen praat alleen over geld.

Wat is dat?

Dit is mijn crew.

Mijn team.

Vindt u hem mooi?

Ik heb lang geen jonge mensen gezien.

Leuk team.

Wilt u 'm zien?

Mooi.

Ik zet hem zo op.

Stijlvol.

Vroeger beschouwde iedereen de natuur als een godin.

Ze aanbaden haar. Maar nu is dat geld.

Waar gaat het heen met deze wereld?

Ik hou van alles wat zweeft. Alles wat verdampt.

De bewegingen in onze ooghoeken.

Het is te veel om te zien.

Vluchtige ideeën waar je voor zou moorden.

Verstrooide gevoelens die je pas ziet als ze verdwijnen.

Het etherische.

Als de schrijver menselijke gedachten peilt...

...probeert hij de mist te verdrijven waarin geesten worden genegeerd.

Toch bekleedt ook de vaagheid van het dagelijks leven gevoelens.

Soms is het beter om niet alles te begrijpen.

AANKOMST VAN DE S-CREW

Hoe is het, man?

Ja.

Hoe gaat het?

Goede reis gehad? -Ja.

Ja. Alles goed?

Heb je gezien wat ze mee hebben? -Het is een maand geleden.

Waren er geen honden?

Hier ga je direct de cel in.

De gevangenis hier is niet zoals in de series.

Prison Break?

Ze dwingen je om 6 uur op te staan. Anders ben je de lul. Je moet werken.

Twaalf uur werken. Wat doe je dan?

Dan slaap ik wel. -Dan doe je 't niet.

Je moet lijden tot je geformatteerd bent. Gestoord.

Net het leger.

Ze dwingen je een beter mens te zijn.

Zie je Doums daar al? Hij zou leip gaan.

Ik ben zo blij.

Ik ga fietsen in Japan.

We moeten ze huren. -Verdomme.

Dat mijn maten bij me zijn...

...in het land waar we vroeger van droomden...

...maakte me...

Ik vond weer die liefde voor rap die ik had op Mekra's kamer bij z'n oma...

...die ons wegstuurde als het te luid was. Dat was geweldig.

Heb je hier al nummers opgenomen?

Eerst was ik depressief, ik kon niks opnemen.

Ik begon... Ik weet het niet.

Dat was in Parijs eigenlijk al zo.

Het was cool dat je zei, 'Ik ga niet mee, ik zit nog opgesloten,' nu wij hier zijn.

Ja.

Ik had wel inspiratie, maar ik wist niet...

Ik heb teveel teksten, ik kan ze niet ordenen.

Dat geeft niet. -Ze zaten vol prikkels.

Dus ik wist niet wat ik moest.

Ik bleef maar in cirkels gaan.

Dus ja, Loub. Kun je een 'paarse pinda' zoeken?

Oké, ik ga al. Ik doe alles voor mijn team.

Sessie nummer één.

We hoeven niet te luisteren. -Precies, ja.

Zie je dat? -Ja.

O, ja.

Begrijp je? Dat is het.

Want dat... -Hij legt het uit.

Zoals we al zeiden, het zou vet zijn als er thema's terugkomen door het album.

Ja. -Dat is de meest herkenbare.

Oké.

Dat is lekker.

Maak verschillende variaties. -Van dit thema.

Hetzelfde ding, maar je vertelt het steeds op een andere manier.

Dat is vet. -En daarmee...

Daar zit een lekker mineurakkoord. -Die kunnen we ook majeur maken.

Dat kan. -Ja.

Dat is veel droeviger.

Net als in films. Een thema met een begeleiding.

De akkoorden vanaf het begin.

Je bent te gek.

Nickel, bedankt. Heel erg bedankt.

Kom, we werken een plan uit. Diabi, ik vind je te...

Ik vind je zorgeloos. -Echt?

Over de organisatie. Ja.

Vertel. -Te droevig.

Te droevig? -Ja.

Alsof je me door laat ratelen. Ben je gek of zo?

Ik moet zeggen, 'We maken dit nu af.' -Maar je moest vanmorgen al komen.

Ik had geen... -Sorry?

Geen... -Wil je het net zo doen als F?

Moeten we de berichten lezen? -Ik ben schuldig.

Juist, dank je. -Ik zat fout.

Nou, dan. -Ik werd om 14:00 wakker.

Ik ben te brutaal om me te haasten.

Als ik brutaal ben, moeten die fases vet zijn.

Al mijn relaties geven me inspiratie.

Veel meer dan ik zelf. Sterker nog...

Als je naar mijn werk kijkt, spreek ik over mezelf, door anderen heen.

Omdat mijn leven niet zo interessant is. Ik sta op luidspreker, in het echt.

Snap je?

Hij heeft het, die eikel.

Meer... -We moeten in een loop spelen.

Laten we het proberen.

Oké. Drie, vier...

Selman, alleen de...

Die cellist speelt goed.

Dat dacht ik ook. -Hij speelt goed.

Hij denkt... -Een zacht geluid.

Een zoet geluid, snap je?

Als een brioche.

Kom op.

Drie, vier…

Ze stoppen over tien minuten.

Ze stoppen over tien minuten? -Ja. Tien.

Stop.

Nog eentje. -Nog een?

Ik zal het uitleggen.

We hebben vijf minuten. Kunnen we... -Tien.

Tien? Oké. Het thema moet nog.

Dat is geen prioriteit. -Oké.

Dat heeft prioriteit. -Goed.

We doen beide nu. Kom op.

Wat jij wil. -Geen zorgen.

We doen dat en het thema. -Ga je gang. Speel dit nummer.

Het is middag en ze moeten weg.

Maar ze kunnen nog 15 minuten blijven, dat vinden ze prima...

...als je het in 15 minuten kunt doen.

Ze zijn geweldig. -Doen we.

Bedankt. -Ik hou van jullie.

Ga je gang, zeg het maar.

Ik wil wat meer compressie op de stem.

Dat doe ik hier.

Ik ging er toch al heen. Ze houden me niet meer tegen.

Je kapte me af. -Sorry.

Wil je me afkappen, Diabi?

Dia-bye.

Diabolo-bolo, ja.

Hou je kop. -Hou je kop.

Perfect. Zo is het perfect.

Hou je kop. -Hou je kop.

Is dat speciaal? -Je hebt sushi, sashimi.

Ik heb geen honger. -Heerlijk.

Is dit hetzelfde?

Kijk eens naar 'Menteur, Menteur'. -Heb je die gedaan?

Diabi, harder.

Zodra we terugkwamen uit Japan, het was zo intens en emotioneel...

...dat Diabi en ik elkaar niet belden.

We gaven elkaar tijd om onze zaken af te handelen...

...en alle verantwoordelijkheden die we twee maanden hadden laten liggen.

En door een stap terug te doen realiseerde ik me...

...dat ik nog geen derde van het album had.

En dat, zelfs als het me inspireerde, en ik de juiste formule had gevonden...

...we terug moesten.

Ik zei tegen Diabi, 'Dit keer gaan we naar de zon.'

CALIFORNIË, VS

Dat hoort bij het arrangement. -Juist.

Juist, ik wilde een punt maken over wat we wel en niet gedaan hebben.

Dus, echt af, dat is 'Menteur-Menteur'.

Zelfs 'Menteur-Menteur' wil ik veranderen. De sfeer van van het refrein.

Verwijderen eigenlijk. Tweaken.

Ja, tweaken.

Hij is niet goed. -Alles moet weg.

Maar verfijnen is bijna af. Daarna is het retoucheren.

Wat nog meer?

Nou, je hebt nog... -Die ene die we pas deden, 'Y a Pire'?

Dat checken we nog. Het refrein ook.

Is dat alles?

Hoeveel nummers? -Tien.

Tien. Klaar, ja.

Geweldig. -Laat ze op volgorde zetten.

Wat een verrassing.

Heb je dat net gefilmd? Een stapelbed?

Niet opgemerkt.

Het geeft me een naar gevoel, maar ik weet niet of het vet is.

Ik moet luisteren omdat het zinloos is als ik 't niks vind en je voor niks werkt.

Gisteren was je ook twee uur bezig.

Ja, maar zo luister je goed.

Luister naar 't refrein, ik luister mee.

Ik vind het matig. -Ik doe het opnieuw.

Wat vind je niet goed?

Weet ik niet. Echt niet.

Heb ik dat bij elk stuk gedaan? -Het waren er maar twee.

De stem is lekker.

Het is fijn om met pro's te werken.

Hoelang was ik weg?

15 minuten? -Ik had tijd om naar Insta te gaan...

...van alles te liken en te doen.

Dat vind ik vet.

Nee. Je bent gek.

Tering. -Hou dan je kop. Tot het einde.

Zo doe je dat. Je verwaarloost dingen.

Wat verwaarloos ik?

Je moet luisteren tot het eind.

Ja!

En nu kun je je selectie doen. -Verdomme...

Oké, dat is vet.

Soms komen ideeën magisch samen.

Wil je zeggen dat we niet gaan opnemen?

Wat?

Wil je zeggen dat we niet opnemen? -Ik ben kapot.

Als je wil, nemen we op. Maar ik ben gaar.

Op een rapalbum vormen samenwerkingen een tweede laag.

Zodra het skelet staat, kun je je voeden met artistieke contacten en het opfrissen.

BRUSSEL, BELGIË

Zoiets, snap je? -Dat is stijlvol.

Het is groots, we zeggen wat we willen.

Vind je dat wat?Ja.

Ik moet eraan werken. In de studio lukt 't. Nu ben ik verlegen.

Hoort hij me? -Ja.

Het begin was niet slecht. -Ja?

Wil je luisteren? -Kalmer.

Ja, het was cool.

Zal ik iets proberen? -Ja, cool.

Kom op.

Ik vraag me af of de sfeer werkt.

Dat is niet de juiste toon.

Zoek gewoon de beste.

Zelfs daar weet ik niet of je die als lead moet gebruiken.

Je moet een refrein doen, een kleintje.

Ik ken iedereen in het team al jaren.

We hebben onszelf opgesloten in Japan, en gedaan waar we van houden.

En zoals je zag houdt Diabi toezicht op iedereen, het zijn gekke muzikanten.

Dus er ontstaat een chemie, dat is gestoord.

Geweldig.

Het is goed om niet altijd te weten wat je wil.

Je hebt gelijk.

Je maakt een schets, en daarna is er lege ruimte.

Dat is het creëren.

M'n teksten zijn altijd een beetje...

Ik zie kleuren. Dus daar blijf ik bij. Het is sterker dan ik.

Ik zit echt in...

Snap je, in 'Feu du bois', alle nummers, zit ik er helemaal in, en...

Je duikt er echt in. -Ik ga echt tot op de bodem.

Ja, maar je schrijft snel. Je kunt een miljard...

Ik schrijf constant. -Vol crashtests.

Maar ik hou niet van crashtests.

Ik ben gek, ik hou er niet van als het niet af is.

Als het net niks is. Daar heb ik moeite mee.

Rap is de muziek van het goed doen. Je hebt niks nodig.

Je stem, een notitieboek en fantasie. En je wordt de superheld van je straat.

Lekker gedaan. -Vet.

Smerig. -Ik denk...

PARIJS, FRANKRIJK

We begonnen met rappen op instrumenten van anderen.

Het sample is de kunst van afleiding.

Sommigen zien het als stelen, maar het is creatie.

Een monster van Frankenstein gecomponeerd uit gesamplede geluiden.

Maar als je beroemd wordt, maken auteursrechten samplen ingewikkeld.

Dat sample is het probleem. -Ja. Dit is de beroemdste groep in Guinee.

Dat is niet het probleem. Als ze komen, pakken ze alles.

Ze nemen alles mee. -In het slechtste geval pakken ze alles.

En ik geef ze alles, zelfs 200%. Op Jay-Z's album...

...met Isaac Hayes krijgt hij 0%, Isaac Hayes krijgt alles.

Dat geldt ook voor mij.

Het zijn Guineeërs. Ze zijn dood, of ze vragen om geld. Dan geef ik dat.

Neem alles maar mee, zelfs nieuw werk. Pak het geld, dat boeit me niet.

Ik leef voor muziek.

Hoewel het sample-gebruik in rap uitsterft...

...wilde ik die warmere kleur op het album.

We besloten audities te houden voor muzikanten om te samplen.

MUZIKANTENAUDITIES

Begin maar.

Toe maar, volgende.

Hij is gek geworden.

Hé, praat met mensen. Sorry, broer.

Hij is gestoord.

Cool.

Bedankt. Dat is cool.

Gaan we door?

Oké, bedankt.

We zoeken iemand anders. -Graag gedaan.

Het is niet klaar, hè? -Nee.

HOOFDSTUK IV ZWARTE HEMEL

Dus dit keer moesten we terug naar de bron.

LOUISIANA, VS

Kennen jullie elkaar al lang?

Mijn vriend.

Dat zijn onze basisschool en onze middelbare school daar.

Er was geen schoolbus.

Dit is onze middelbare school, en dat de basisschool.

Is het nog dezelfde school?

Nog steeds. Het is herbouwd na Katrina.

De hele stad is omgegooid en verwoest.

Ja, gestoord gewoon.

Hé, mama.

Dat is mijn moeder, Mary.

Hoi Mary, hoe gaat het?

Het gaat prima, dank je.

Ik heb goede dingen over hem gehoord. Hij speelt heel goed, toch?

Oké, mooi, bedankt. Dat waardeer ik.

Bedankt, dag. Tot ziens.

Leuk je te ontmoeten. Veilige terugreis. -Jij ook, dank je. Dag.

Hoe gaat het? Hoi, broer.

Hoi, maat. -Alles lekker?

Alles goed? -Ja.

Het gaat goed?

Cool.

Dit is vet.

Ik wil me niet verstoppen achter metaforen.

Maar je soms moet je om de waarheid heen om die te raken.

Echt lijden is kostbaar. Het is net een schat.

Veilig voor bemoeiende blikken. We bewonderen haar heimelijk.

Bezitterig en beschaamd. We zijn trots om te overleven.

Een echt lijden is niet zichtbaar in het felle licht van een feitelijke uitleg.

Dat kan het bederven, ontheiligen.

Het saai en onaantrekkelijk maken. Zelfs doen genezen.

Nee, echt lijden is subliem...

Het wordt langzaam gedistilleerd door middel van woorden.

Voor hen die deze pijn koppelen aan hun eigen lijden.

Voor hen die niet luisteren met hun oren.

Ik sliep altijd boven.

Ik en veel andere mensen.

Er woonden hier veel punkers en daklozen.

Een spoorbaan.

Daklozen. Zie je?

Is dat een teken van daklozen? -Ja. Zie je het treinspoor?

Er was hier iemand die hier met de trein is gekomen.

In de ruimte is geen geluid.

Wie geeft er om zwervende sterren die geruisloos rammelen?

Een mogelijke orkaan op weg naar de Verenigde Staten.

De storm is verantwoordelijk voor tientallen doden...

Dit is een noodtoestand.

Je liegt. De buurman zei, 'Die orkaan die ons zal raken?'

Ja. -Hij heet Nate.

Hij heet Nate? -Ja.

En hij 'blowt'?

Als ze namen hebben... -Hij 'blowt'.

Nate wordt sterker naarmate hij dichter bij de kust komt.

Wat? -Hij wordt alleen maar sterker.

We proberen een album af te maken, voor een postuum album.

Zijn we op Tremé? -Ja, daar is het.

Ze zijn al sinds kerst klaar voor Halloween.

Weet je wat we doen?

We schrijven en componeren in het huis.

Ja.

En daarna gaan we een dag of avond de studio in om op te nemen.

Dat is gestoord.

Juist, dat is geweldig.

Maar man... wat een monster.

Een monster uit de hel.

Dit is hem.

Krijg je dat net? -Ja.

Balen.

'Orkaan die in dit gebied...' Daar is het.

Dit krijgen we net.

Wat vind je ervan dat er een orkaan komt?

Normaal gaan we normaal weg.

Er is een vloedgolf, wind, de stroom valt bijna gegarandeerd uit.

De meesten gaan weg, zeker sinds Katrina. Toen stond het water hier vier meter hoog.

Allemaal van zee.

Je zit hier een meter onder zeeniveau. Dus de meesten vertrekken.

Maar het is geen grote orkaan, dus we kunnen blijven.

Maar als hij blijft hangen, hebben we een probleem.

Orkaan Isaac was een categorie 1.

Die gaf meer overstromingen dan Katrina, een categorie 4 of 5.

Zomaar 'n gedachte.

Daarom sturen ze een waarschuwing. Het is serieus.

Ze willen dat mensen weggaan, zodat je niet vast komt te zitten.

Zoals je op het nieuws ziet.

Daarheen.

Had je dat niet verwacht?

Door een orkaan rennen. -Wat een val.

Je bent oververhit.

Drink genoeg als je rent.

Daar is het.

Kan een van jullie me helpen?

Kijk eens.

Kijk eens. Perfect.

Dit is Jeremy. Hij speelt op straat.

We hadden hem ontmoet op Bourbon St.

Hij was zo goed dat we hem uitnodigden in de studio.

Nu wordt het sample herhaald, dan kunnen we wat dingen proberen.

Nemen we dat op?

En we nemen alles op.

Deze ontmoeting was puur lot.

Jeremy speelde op straat in Las Vegas...

...toen de schietpartij uitbrak op 1 oktober 2017.

Hij vluchtte en kocht een ticket naar New Orleans.

Daar ontmoetten wij hem.

Ja, alles was gewoon naar de klote. Het was echt een klotesituatie.

Ik weet niet waarom mensen zoiets doen.

Wat deed je in Vegas? Was je op vakantie?

Nee, ik trad op. -Oké, je was aan het optreden.

Ja, ik speelde op straat.

Dat is de slechtste plek om te zijn als er zoiets gebeurt.

Omdat je speelt.

Ik stond perplex. Gelukkig leef ik nog.

De grootste reden voor onze reis naar New Orleans...

...was de ontmoeting met een lokale legende.

De jazzman Trombone Shorty.

Laat me horen wat we hebben. De loop.

In Parijs is hij een rap-encyclopedie.

Ja, dat zie ik. -Hij heeft er verstand van.

We zagen hem trompet spelen op straat alsof hij alleen was.

Elke dag. -Dat is dope, man.

Ik zag onderweg mensen bij de bushalte, en ze speelden gewoon.

Voor ons is het zeldzaam. -Ja?

In Parijs danst niemand op straat.

Alleen dronken. Het zit niet in de cultuur.

Zeker op jazzmuziek.

Hier spelen we vanuit het hart en vanuit de ziel.

Het gaat niet om hoeveel noten je speelt.

Het gaat niet om techniek. -Niet ingewikkeld.

Wat we hier nooit zijn vergeten van muziek is dat het dansmuziek was.

Dus als er hier een begrafenis is, als er iets gebeurt...

...zie je duizenden mensen dansen op de begrafenis.

Snap je? -Gestoord.

Dus hier gaat het meer om de ziel en de noten betekenis geven.

Niet... Snap je?

Daarom willen we dat je improviseert.

Oké, wat je maar wilt.

Heb je een idee? Moet ik gewoon spelen...

...of wil je dat ik met wat kleine stukjes kom?

Ja, misschien. -Misschien wat melodietjes erachter?

Ik vond het mooi wat je zei over het gevoel van de muziek.

Dat is precies wat we nodig hebben.

Kan ik zeggen dat hij mag? -Oké, we kunnen.

Heb je een stoel nodig?

Nee.

Kan ik even meespelen tot ik het snap? -Ja.

Bedankt.

Dat vroeg ik. Ik hoor alleen piano, hoort dat?

Ja, het was alleen piano. -Mooi.

Dat is vet.

Dat was de beste, denk ik.

Dat was goed. Het gaat lekker.

We hebben maar even. -Geeft niks, ik ben er altijd.

Als je wilt, morgen ben ik vrij.

Als het dan is opgeklaard, kan ik daarvoor terugkomen.

Maar hij moet weg, en het gaat stormen.

Ja. Maar we weten niet of er morgen...

Een stroomstoring is. -Ja, misschien geen elektriciteit.

Voorzichtig vanavond.

Tot morgen. Hopelijk zit je vanavond niet op de boot.

Ik hoop het. Ik heb een zwembroek. -Wij zijn er.

Goed. Tot morgen, broer.

Orkaan Nate heeft de VS getroffen.

Nadat hij de Golf van Mexico overstak...

...veroverde deze categorie 1 de Mississippi-delta.

Autoriteiten hebben besloten de avondklok in New Orleans op te heffen.

De kustgebieden kunnen getroffen zijn door de overstromingen.

Oké, laten we dat proberen.

Nou, laten we beginnen.

Ben je klaar om op te nemen?

Ja, ik sta klaar.

Wat neem ik op?

Ik heb hem. Kom op.

Is dat het?

Dit is wat je wilt, Ken? -Ja.

De hele regel.

Lekker, hè?

Je bent klaar.

We gaan. -Kom, we gaan.

Ja, ga je gang. Ik kom eraan.

Hoor je me? -Ja, ik hoor je.

Liefst nemen we de refreinen op. Daar is geen tijd voor.

Ja. -Ik vrees dat ze eerder weg gaan.

Oké.

Dus nu wil ik de melodie even in jullie hoofd krijgen.

Ze spelen As, jij speelt Bes.

Maar misschien is het beter als je een octaaf lager zingt.

Selman, als je iets anders wilt doen, dan mag jij kiezen.

Twee, drie, vier…

Het is echt mooi, niet slecht.

Diabi?

Is het goed? Zeg je wanneer het goed is?

HOOFDSTUK V MANNEN TELLEN

Na de studiosessies met Trombone Shorty en alle zangers...

...wist ik dat we het album muzikaal niet verder konden pushen.

We waren diep in het delirium gedoken, we hadden van alles getest.

Ik had het aantal nummers dat nodig was, de sfeer die ik nodig had.

Nu nog een einde.

Vanaf het begin wilde ik Griekse muziek toevoegen.

Ik dacht: Ik ga naar waar ik begon met 't album.

Naar mijn eiland.

Ik neem Selman mee omdat hij Turks is en er is een muziek genaamd 'rebetiko'.

Ik zei, 'Ik introduceer je aan de muzikanten.

Ik wil dat jij een stel loops maakt waarmee we het album afmaken.'

Mijn eiland, Mytilini, zit middenin de grootste migratiecrisis sinds WOII.

Als ik naar mijn familie ga, ben ik getuige van deze catastrofe.

Net zoals met alle gesprekken die ik heb, inspireren die mensen mij.

Indirect. Je ziet het in mijn teksten.

We kwamen hier met een plastic boot.

Ik kwam naar Europa om mijn leven te redden.

Dus je riskeerde je leven om 't te redden. -Ja.

Dat was mijn enige optie.

Ik zit al een jaar en twee maanden in Moria.

Er zijn veel virussen, veel ziekte in Moria.

En in de winter wonen we in een zomertent.

Met de sneeuw, terwijl het vriest. IJs.

Er is geen elektriciteit, geen verwarming, niks om je tent en jezelf op te warmen.

Ze zeggen dat we niet alle ellende op aarde goed kunnen maken.

Geef ze wat hen ontnomen is.

Dit zijn mijn argumenten.

Er komen al 25 jaar vluchtelingen aan op ons eiland.

De lokale bevolking heeft nooit problemen gehad met mensen die komen...

...omdat ze hulp nodig hebben.

Het probleem is niet, 'Waarom komen mensen?'

Het is, 'Waarom ontvluchten ze hun land?'

Sommigen zeggen, 'Waarom blijven ze niet in hun eigen land?'

Hoe kun je in een land blijven waar bommen je kinderen doden?

Zou jij blijven?

Ik ging met een fotograaf de zee op.

We vonden een boot met 15 mensen erin.

We voeren erheen en zagen baby's. En ook een vrouw die maar bleef huilen.

We zeiden, 'We komen u redden.'

Ze pakt haar mobiel en laat me een foto zien van drie kinderen.

Ze had er één vast.

Ze dag ervoor ging ze de zee op, ze leden schipbreuk...

...en beide baby's verdronken. Eén spoelde hier aan, de ander in Turkije.

'Het probleem is dat de vluchtelingen hier komen.'

Dat er een vrouw met een baby aankomt is een probleem, twee verdronken baby's niet.

Als ik er nu aan terugdenk kan ik niet geloven dat het echt was.

In Europa leven we ons normale leven, en we horen wat er gebeurt...

...en dan is het net alsof getallen hoort, je beseft het je niet echt.

Zelfs als je dat ziet kun je je niet voorstellen...

...dat elk reddingsvest iemand is die hier terecht is gekomen.

Misschien hebben ze hun leven gered, misschien niet.

Je bent even oud en ik heb niet de helft meegemaakt van wat jij meemaakte.

Luister je naar muziek?

Muziek is een van de dingen die me helpen als ik me rot voel.

Muziek, hardlopen…

Wat voor muziek luister je? -Het liefst pop.

En jij? Luister jij naar muziek?

Rand'K, Booba.

Franse rap dus?

Ja, maar niet te veel. Een beetje. En rock, traditionele Griekse muziek.

Ja? Hou je van rebetiko?

Luister je rebetiko? -Rebetiko is de beste.

Dat geeft me een ontspannen en blij gevoel.

Cool, mij ook.

Rebetiko is de muziek van de bandieten, ballingen, zwervers.

In de jaren '20 kwamen vluchtelingen uit Klein Azië naar de grote steden...

...waar deze muziek ontstond, verboden door de dictatuur.

Nu komen de vluchtelingen uit andere landen...

...maar de in rebetiko bezongen ontworteling is hetzelfde.

Dit is het huis dat ik in de toekomst wil hebben.

Het is geen droom, maar een doel.

Het is een doel, geen droom.

Ja, die auto is geweldig.

Dat is je droomauto. -Ja, ook weer mijn doel.

Wat is dit?

Het romantische deel. Deze kleding vind ik mooi.

Ik vind het concept van een droomboek, nee, doelenboek, mooi.

Zie je, dit is Engels. 'Ik ben zo blij, elke keer.'

Dat is van vijf jaar geleden. Ik was heel positief.

Ik probeer positief te blijven. Dat ben ik ook.

Ik hoop dat alles snel realiteit wordt.

HOOFDSTUK VI UIT DE AS

DE LAATSTE OPNAME

DE LAATSTE MIX

PERSEN

De adrenaline op het podium is zo sterk...

...dat ik tijdens een show m'n hand brak, en het pas 'n week later voelde...

...toen ik zag dat hij dik werd.

Een metafoor voor mijn leven als artiest. Zodra ik de uitgang zag...

...was ik zo bang om terug te gaan dat ik me in deze storm van succes wierp.

Ik besefte niet dat ik de klappen intern opving.

Het doet me denken aan een Looney Tunes-personage...

...dat blijft rennen boven een afgrond, het beseft, en valt.

In het leven kan de schok jaren later komen.

Als je je kalm voelt, komt hij nog harder aan.

Het leven is een test.

Het essentiële bevindt zich elders, dus ik dwaalde andere universa in.

Maar van binnen reisde ik het meest.

Rap is niet wat me zal redden.

Maar ik breek mijn verkalkte gevoelens af, ik verpulver ze...

...en stop het stof in mijn werk om ze op het podium weg te blazen.

Zo behandel ik mezelf op dit album.

Vandaag treed ik op voor 80.000 mensen, en ik voelde me nog nooit zo omringd.

Ondertiteld door: Sander van Arnhem