Original subtitles

25 de outubro de 1990...

Berl�n...

E penso en Ezra Pound.

Penso nel na s�a cabana, na s�a gaiola,

na chaira, baixo as monta�as de Pissa.

Onde os soldados americanos o encerraron.

Aqueles moci�os...

como os soldados do Golfo.

Por traiz�n.

Por estes rid�culos

programas propagand�sticos do Duce,

este pr�ncipe do Renacemento! Chegado a Europa para iso.

Viu a Europa para atopar

a direcci�n cultural,

a integraci�n cultural,

o novo Renacemento que lle faltaba... en Am�rica.

Ilusi�n fatal. Non foi o �nico

en seguir este cami�o.

Incomprendido.

Buscaba algo

e cometeu este terr�bel,

e criminal error.

Se cadra el ceou

na embaixada italiana,

ac�, en Tiergarten que virou

unha casa encantada.

Fechada dende os d�as

do Terceiro Reich.

Imaxino... Ezra...

Ezra nos retretes

da Embaixada italiana...

tan fachendoso de estar

no centro da cultura...

Non moi lonxe de Malaparte

e se cadra C�line...

Mais escribiu poemas moi fermosos, Ezra,

especialmente na gaiola, en Pissa.

Al�, sobre todo.

Mof�ronse del, e virou tolo.

Un pouco coma Lear,

a s�a barba branca,

o seus ollos tolos

que dic�an:

"Nada importada m�is que a calidade do afecto,"

"nada conta m�is ca o sentimento."

"Apoio estes fragmentos encol das mi�as ru�nas."

Si, eran ru�nas.

Fragmentos.

Non sei onde ficaba T.S. Eliot

Toda esta xeraci�n.

Thomas Mann ficaba en... Los Angeles.

S� o americano

mergullou na tolemia

nunha caste de

terr�bel malentendido verbo da

diferencia ente arte e pol�tica.

Esta � a clase de cousas

que levan a mi�a cabeza a Berl�n.

Isto � Berl�n, para min.

O encontro de todo

o que vivimos ao longo deste s�culo.

A porta de Brandenburgo

Un d�a ap�s a unificaci�n.

Cheg�ronme pola...

televisi�n, as mi�as imaxes pola televisi�n

no recanto

deste grande apartamento, a mi�a casa de ba�o,

o meu centro, o meu tesouro de guerra,

o meu apartamento na bolsa,

para vivir e traballar en Barl�n, o meu

anaco de carne.

"Kriegsschatz!"

"Tesouro de guerra!"

Tesouro de guerra! Como eses chapeus,

esas botas, eses abrigos, esas condecoraci�ns,

traidos polos rusos que non te�en ren, que venden todo,

para sobrevivir...

Venden os seus...

kalachnikovs aos skinheads de Berl�n-Leste.

Este lugar vaise volver violento.

"Non filmar! Di�eiro!"

Encontro da historia do mundo e dos meus...

os meus pantasmas.

Porque meu pai, ac�,

estivo

a estudar medicina, non moi lonxe de ac�.

La Spree... Berl�n-Leste.

"Antigamente Berl�n-Leste", a illa.

Os museos...

E as ru�nas.

As ru�nas de moitos so�os.

Os esqueletes de moitos so�os, os corpos...

fican al�.

Meu pai estudou medicina ac� de 1930 a 1933...

na Charit�

un grande hospital, debeu ser.

a 5 minutos a p� de ac�.

Non sei se a gran construci�n

� o novo hospital ou non.

Impactos de bala!

Todos os muros te�en impactos de bala.

� certo, as casas est�n...

"Cada construci�n furada..."

cubertas de...

sinais de batallas do 45, a chegada dos rusos...

Trazos de historia... Impactos de bala...

A verdadeira historia.

Impactos de bala.

Impactos de bala por todas partes.

Non se pensou xamais en quitalas.

Non eran ricos de abondo...

Impactos.

Impactos no...

meu corpo.

Meu pai veu porque el fixera

unha autopsia obrigatoria a todos os cad�veres,

mentras que nos Estados Unidos,

era moi dif�cil obter

directamente a autorizaci�n.

Era un xesto notificado, profesionalmente.

El viviu ac� en...

a que debeu ser a �poca tola

a �poca de Alexanderplatz...

El xamais falou diso.

Nunca fix� alusi�ns, coma unha caste de

aventura de xuventude.

Xamais me contou.

Por suposto, eu non lle preguntei.

Os nenos nunca preguntan.

Non te�en tempo para preguntar.

Est�n demasiado ocupados coa s�a vida.

o que fai respons�beis

aos pais de falar.

Falarme de...

do Reichtag... � por iso que

eu volvo seguido ao Reichtag?

Non sei xa cantas veces.

El viu

as chamas sa�ndo polo c�pula.

que desapareceu...

33...

El sab�a que era o momento de marchar.

Incr�bel masa de pedra...

Semella m�is...

vella e...

f�ltame unha palabra...

prehist�rica, tribal...

pedra maciza...

Xurdida, non contru�da...

xurdida f�ra do mundo.

O c�digo destes

frisos...

que foron constru�dos ou reconstru�dos...

reco�ecer as capas da historia.

El viu sa�r as chamas e non...

non falou xamais...

Xamais unha palabra.

Ao igual que as bestas

na atalaia da cidade.

A atalaia no medio da...

banalidade moderna.

A porta maciza

do apartamento

onde vivo.

Onde estou arestora.

Unhas portas que non v�a dende a mi�a infancia.

Se cadra nunca vistas.

Para encerrar as cousas.

A mi�a oficina grande e clara.

Incr�bel.

Non vin un espazo as� dende...

a mi�a infancia, en casa de meus pais. As� �!

Berl�n �...

a continuaci�n de todas as pegadas cara ao pasado...

cara aos pasados que est�n

codificadas no meu corpo de maneiras

que non imaxino.

E tam�n � as� para Erika.

Erika, que... aprende alem�n.

Que est� aqu� coma na s�a casa, dalgunha maneira

que nos sorprendeu aos dous

tanto.

Que nos sorprende aos dous na noite.

como un animal xurdido en n�s,

que non nos viramos en anos.

Sorprendeunos aos dous.

A paix�n, o meu desexo,

a fame...

como a piques... de perdelo todo.

O tempo voa lonxe de n�s

tan apresa...

Porque Berl�n fala dun sentimendo de perda.

Dito como,

total e absolutamente,

podemos desaparecer.

"Problema do plano secuencia"

� que comprensi�n e xustaposici�n

son dous medios de estourar

os significados cara ao exterior

se � que hai significados

que poden

ou merecen seren expostos

Porque...

Idea de convidar /dirixir

outro ollo interior

Porque o tempo pasa tan axi�a...

para experimentar de novo a compresi�n

Porque... os fragmentos...

xustaposici�n montaxe

que deben reforzas as ru�nas...

O esp�rito est�...

un mago,

que se remonta no tempo e no espazo.

O ceo de Berl�n � as�.

Abre e logo,

nun chiscar de ollos, p�chase.

Ou ben

a nosa viaxe a Buchenwald.

Todo o aire vello, mais s� est� Erika, a�.

A cheminea do crematorio coma unha

li�a perfecta.

A roda do vag�n da morte.

E todo o de despois, o noso accidente...

E esta xente

puido sobrevivir aos campos.

Eu coido que a raz�n, �

que eles ofrec�ronse a algo m�is grande

que eles propios.

Iso deulles forza.

Eran quen de morrer,

porque eles coidaban que exist�a algo

m�is grande ca eles

que sobreviv�a. Era sinxelo morrer.

Por que volves sempre a esta experiencia de supervivencia?

O campo de concentraci�n,

m�is al� do que foi, � unha caste de...

esta escuridade da que ti falabas?

Cando ti falas da t�a face escura?

Eu coido que iso v�n de que pensamos sempre

que imos rematar nunha situaci�n

de campo de concentraci�n.

Que deberiamos sobrevivir

a algo m�is escuro do que imaxinamos...

� dif�cil de dicir en ingl�s

D�o en alem�n, heino enxergar m�is adiante.

Non, non o creo.

O que eu quer�a dicir por lado escuro

m�is o que se refire

a min, persoalmente,

eu son capaz.

Ou que � o mesmo

o que concerne �s cousas

que est�n moi lonxe,

ou na medida que pode arredarme de min propio.

A abnegaci�n.

Digamos que eu son,

pola mi�a natureza,

un home m�is ben pac�fico, amante da harmon�a

non matar�a unha mosca,

e son bastante covarde, habitualmente,

detesto pelexarme.

Cando non � indispens�bel.

Por vontade propia, non busco nunca

a rifa nin o enfrontamento...

Engels, "Orixe da familia".

El non marcha.

Literatura cl�sica.

Cas Engels, sempre � necesario

dar un rodeo pola secci�n cient�fica.

Diferentes xeitos de

volver � casa.

Unha idea bizarra.

Nunca estiven en Berl�n,

e Berl�n � coma voltar � casa.

Erika s�ntese ben, ela aprende a lingua.

Esas tres persoas...

Tres militantes.

E os seus...

os seus libros.

Membros dunha organizaci�n.

Un deles refixo o seu apartamento.

Facemos o que el precisa, fregamos o chan,

reparamos as paredes e facemos algo de sitio para os libros.

Xusto para un estante.

Convidou os seus amigos a clasificar os libros,

a clasificalos polo seu pasado:

"Garda est� ac�, quero est� al�, ti, ese al�,

eu collo este, ti colles aquel"

L�vadeos!

Marx. Brecht.

Marcuse.

Schiller.

Foron postos al� e

revisado o seu pasado. Cada libro

era...

era unha escena dunha peza que xa ti�an interpretado.

Unha experiencia vivida en com�n, m�is al� dun simple libro.

Collemos un libro...

de Eldridge Cleaver, do que colleran notas.

Ou Bobby Seale.

Pensei utilizar

como un lugar, un punto focal,

un centro, outra encrucillada, como Berl�n,

para o meu plano secuencia.

Un plano secuencia dunha hora, un plano ininterrumpido...

e tentar explorar nos significados

a partir desta situaci�n.

Mais a situaci�n que viamos

non estaba para nada ao car�n da que viviamos.

Cadaqu�n achegou con el

toda unha vagaxe de historia, de subxectividade.

E esas catro subxectividades fusion�ronse

por riba deses libros, que ti�an os seus t�tulos,

dos que podiamos comentar o contido,

mais o contido non era

aquilo que queriamos recoller.

Da funci�n que eles asumiron

nas ficci�ns que representamos.

Era un retorno, porque eu non tivera

unha conversa arredor de algo compartido,

como este universo pol�tico,

logo de longo tempo.

Qu�rolle ben a esta xente.

Eles experimentaron

unha rutura absoluta co pasado.

Sent�anse definitivamente aparte.

Nun sentido

onde eu non expetimentara m�is que a continuidade dun desexo.

A continuaci�n da mesma

intenci�n, mesmo aumentada...

clara e conmovedora

polo colapso e a evaporaci�n

do Leste...

Que lle pasou,

a ese socialismo do leste de Europa, ese comunismo,

esa perversi�n sinistra

dun desexo real:

doutro ollar.

Sent�molo cecais nesas longas r�as sombrizas, na noite,

dobrando a esquina.

Sentimos o Leste,

al� sobre todo.

Nesas r�as onde

a pedra parece ter sido corro�da por un �cido.

Hai unha sorte de desgaste,

pode que pola acumulaci�n

de "shrapnel",

de bombas de fragmentaci�n,

de gas...

Pode ser o aire, o aire envelenado

dese ambiente que eles desprezaban tanto.

Mais � coma se as capas de gres se separasen.

Fun a Alexanderplatz,

que �... que non � nada!

Que � unha caste de...

de so�o terr�bel

de modernidade e de progreso.

Eu buscaba as pegadas

do que houbera nese lugar. Eu �a

aos anticuarios

� procura de postais da Alexanderplatz

de cando meu pai estivo al�.

Si, Buchenwald.

Cal era a historia de Buchenwald?

Estivemos al� alg�ns d�as despois

da nosa chegada a Berl�n.

Non hai xeito de aproximarse a ese sentimento...

se cadra nun nivel de histeria,

de p�nico,

de medo,

tan fondo

que vai m�is al�

da disciplina marcial.

Lemos no portal: "A cadaqu�n o seu."

Que quere dicir isto?

Cal � a verdade disto?

Despois de todo...

N�quel lavado!

Conv�rtese nun destacado obxecto est�tico.

As r�as pintadas con xiz,

nos crematorios "separ�banse sobre un ceo de chumbo"...

A roda perfecta

do carro de cad�veres.

Atraves�mola

e perante o monumento de Buchenwald,

porque hai un momento...

Buchenwald era un campo para comunistas,

resistentes, prisioneiros de guerra,

amais de xudeus...

Era m�is pr�ctico manifestar al� a lembranza dos campos,

dado que � tam�n un monumento

a diferentes xeitos de resistencia.

De resistencia ao nazismo.

O monumento domina o val de Weimar,

o berce

das virtudes alem�s, sensibilidade,

espeiritualidade...

intelixencia, claridade... Goethe.

Partimos.

Un cuarto de hora m�is tarde,

nunha caste

de inconsciencia, derivei cara � metade

da v�a, un carro deume por tras.

Nunca tal me pasara.

Unha sorte de inconsciencia.

Unha inconsciencia distinta, m�is profunda.

Un sentimento de ser

atra�do nesta...

densa matriz, esta masa de emoci�n,

un desexo insoport�bel de se disolver.

De desaparecer.

De p�r un p� diante do outro e...

de ser engulido pola terra.

Preg�ntome tam�n

que supuxo para meu pai

ter sido guiado pola historia

� consciencia

de ser xudeu.

Un americano,

arredado de todo isto,

cara a un mundo moderno, lonxe

do "shtetl" de seus pais.

Un m�dico.

E logo ac�, de 1930 a 1933...

as chamas, agromando

da c�pula do Reichtag!

Como a dicir:

"Aquilo que ti poidas pensar,

aquilo que ti pensas � as�".

Lecci�n obxectiva suprema.

E el non falou xamais.

Mi�a nai foi estudante na Bauhaus.

A vida en Nova Iorque era un pouco...

unha fabricaci�n, unha invenci�n.

Alicerzada nunha idea, coido,

da cultura alem�.

Os Buddenbrooks.

A retenci�n

Unha distancia manierista

e intelixente

ante as terr�beis paix�ns e a escuridade

que existen en toda situaci�n social

e en toda persoa.

Un universo ao Thomas Mann.

Valores burgueses e decoro burgu�s

como �nica contenci�n

contra o desexo escuro,

inzado de demos, demon�aco,

insoport�bel, de destruci�n.

Esta caste de metaf�sica.

Ela esgan�bame.

Eu abafaba.

Abafaba polos libros.

Polo sentimento de grandeza.

Beethoven � grande.

Mahler � grande. Rilke � grande.

Kafka � grande.

Esta idea de grandeza

� unha idea mortal.

� un outro xeito

de autoridade

que di: "Debe ser as�".

"Es muss sein."

"A cada un o seu".

E iso met�ame medo. Medo de...

de traballar,

de estourar,

de buscar o meu cami�o.

Esquecera todo iso,

levara comigo esta batalla hai tempo.

Voltando ac�,

volv�n dar con ela, atopeina

nas salas de concerto, nos entreactos...

Lembr�bame dos concertos

da Filharmon�a de Nova Iorque,

dos anos cincuenta,

coas mesmas persoas,

a mesma luz, a mesma consciencia

de grandeza e de cultura ante os ollos.

A mesma tea grosa, de bo corte,

os zapatos fortes,

os abrigos quentes,

e a autoridade.

Non esta caste de autoridade,

sen�n o co�ecemento do mundo

tal e como �.

"� un libro sobre a historia de Israel.

Escrito cando?

Non, en 1972.

Logo da ocupaci�n dos territorios."

Vistos e revistos.

Pensados e repensados, vividos e revividos,

anacos dunha historia.

"Isto foi moi importante para n�s.

"A psicolox�a de masas do fascismo."

"Pode ser moi actual neste momento.

� moi actual.

Como Marcuse, fala m�is

do futuro ca do pasado.

"Sentimento de si propio nacional e nacionalista."

Sentimento de si,

sentimento nacional de si propio."

Sentimento nacional de si.

"Bobby Seale! Sabedes que Bobby Seake chegou a...

publicou un libro de coci�a.

� un esperto en churrasco!

Post-moderno!

Eldridge Cleaver inventou os pantal�ns...

uns pantal�ns especiais que te�en... como

os pantal�ns medievais ti�an unha protecci�n para o pene...

tentou po�er de moda...

que o sexo masculino parecese m�is grande...

Que forte!

Foi as�.

Nos puntos 1, 2, 3, 4 e 5,

atopamos anotado

o que debiamos aprender.

"4�, consecuencias.

"Organizaci�n coa finalidade

de abolir o traballo asalariado e de liberar a clase obreira...

"5�, teor�a da espiral de prezos e salarios,

cap�tulos 1 a 5, textos sobre

as manifestaci�ns da contradici�n principal..."

� duro...

moi duro filmar e falar

ao tempo.

� unha outra caste de entrevista.

� un control ocular/motor

e pode seguramente ser desenvolvido,

c�mpre traballar, falar,

falar e filmar...

Estas imaxes

reunidas ac�

sobre a pantalla da tele, despois de que cheguen

para seren refilmadas,

coma todos os estratos do xu�zo

no mundo...

que fixemos evolu�r no mundo...

E penso nisto...

este v�deo, a banda que avanza como a banda da memoria.

Non podo

de certo pensar niso de novo.

A memoria que fica al�.

Que introducimos nesta conversa sobre libros

e que debe poder integrarse,

porque...

Velaqu� algo

que escribiu Wittgenstein:

"Se escribise un libro

titulado "O mundo tal e como o atopei",

debera inclu�r un informe sobre o meu corpo,

dicir qu� partes fican somesas � mi�a vontade

e cales non,

como m�todo para illar o suxeito,

ou para amosar que en certo senso non hai suxeito,

porque el s� non poder�a ser mencionado."

Isto d� idea de

do que

non podemos falar endexamais

� do verdadeiro receptor

o obxectivo,

que organiza e analiza

o fundamental

en cada un de n�s.

Filmado onte

no Gropius Bau, na Gestapo, no Reichtag,

voltei a un m�todo confort�bel,

interesante, xusto.

Corresponde � mi�a visi�n, fragmentaria,

e leva dun fragmento ao outro por asociaci�n,

ao tempo por azar e porque estamos nel nese momento,

baixo este �ngulo de visi�n, etc.

A descuberta de anacos, a tensi�n entre eles -

como palabras nunha frase, frases opo��ndose,

ideas entrechocando -

corresponde tam�n � descuberta dun lugar

e dun sentimento.

Outra raz�n: case coma unha historia,

un fragmento de historia,

un feito dentro dun mosaico de feitos.

� importante en todo isto que os planos non sexan planos,

un sentimento, idea,

respiraci�n, acontecemento flu�do,

sen�n varias pezas reunidas por vontade.

� na reordenaci�n onde reside a violencia.

E a obriga de vivilo dun extremo a outro,

vostede, o observador....

Estes saltos son necesarios.

Nada que facer. Pode ser que o tempo sexa continuo,

mais n�s esnaquiz�molo nun estourido de part�culas,

saltando do interior ao exterior.

Detesto disimular isto.

Detesto esta falsa fluidez.

Esta ilusi�n de "isto prod�cese",

"isto fl�e", "at�pome ac� por azar".

Neste estra�o espazo en branco.

Que isto sexa a televisi�n...

mais non, son tan s�

imaxes dun mundo composto

dunha cinta, que se volve reproducir.

Que tivera...

desembocado ac�...

coa posibilidade de filmar en calquera lugar.

Pensei en ir ao Golfo.

Logo a Exipto.

Ou a Israel...

Te�o que ama�ar Israel.

Ir a Roman�a.

Non. Ir a Berl�n.

Filmar en Berl�n.

A cualidade que...

� tan dif�cil de expresar...

compartir...

e querer as�,

este l�strego de

calor radiante...

que sentimos nos pelos dos brazos.

Sobre as meixelas.

Asisitir � propia...

evoluci�n na vida, e que isto poida

ser �til, verdadeiramente a quen contin�e.

As pegadas do seu pasado

A porta de Brandemburgo, a r�a do Muro.

O cemiterio xudeu de Berl�n-Leste.

"Boa tarde."

Como vai?

Ben, e vostede?

Que fai por ac�?

� ela xud�a?

Co�ecina hai s� un ano.

Non o sab�a?

Agochouna?

Non, descubrina cando alg�ns... non amigos,

mais xente que ela co�ec�a...

Incr�bel.

Pr�golle, marche.

Non reco�eches

a fot�grafa romanesa?

A amiga de Andy?

Non a vin.

A moza coa c�mara?

Viunos ela?

"... asasinado en Auschwitz."

� memoria do Doutor fulano de tal.

Non o...

asasinado ou morto en xullo de 1942 en Auschwitz.

Alg�ns est�n... os seus corpos non fican aqu�,

mais as s�as lembranzas...

Historias pos�beis...

Ou historias impos�beis.

Nesta lameira

� que pertencemos ou non.

Mais isto, � unha historia pos�bel.

Decote este sol vermello, a noite e...

o Gropius Bau.

Unha magn�fico edificio que estaba

contra o Muro, contra a fronteira.

Est� realmente enluxado.

Av�

do Gropius da Bauhaus.

Ollade como unha especie de...

ti�an un sentido

de antig�idade, dos cl�sicos.

R�as do Muro!

Obxectos picados, escachados...

Pinturas...

Muro!

Cortando a cidade ao longo...

"Martin-Gropius-Bau..."

Unha grande exposici�n.

Eles v�lvense mergullar no pasado con terror.

M�is ca n�s.

Estra�o samurai Bismarck.

Un filme de Kurosawa.

"E logo, como por coincidencia, ao car�n

do Gropius Bau...

E logo, como por coincidencia...

Bismarck,

de costas.

Como por coincidencia,

de costas.

O QG da Gestapo,

o Prinz-Albrecht-Gel�nde...

Topograf�a do terror.

Xusto fronte...

ao que non podemos amosar

en plano-contraplano:

o parque, as casas luxosas,

o Gropius-Bau,

que � tam�n o museo xudeu.

Esta xustaposici�n,

esta compresi�n da historia e do sentido,

xusto ac�, do outro lado dunha ruela,

o Muro ficaba a�,

Bismarck de costas,

A rede tendida,

Unha idea de erros gr�ficos.

Embaixo, al� onde

tiveron lugar os interrogatorios,

pode que porque eu estea aqu�

na mi�a casa de ba�o de azulexos brancos...

ou non.

Non s� falarme a min propio.

"Fragmentos"

estourando

cara ao exterior

Montaxe

Sen tempo que perder

Agora Robert perde

Que o amor � tan s�...

ou non s�, mais...

� s�, ou non s�...

�...

� todo o que temos

para nos impedir esvarar lentamente

Esvarar lentamente.

Este sentimento horr�bel...

Mais pode ser

que filmase para combater...

Pode ser que filmase para combater...

Pode ser que filmase para combater...

Subt�tulos ao galego. Cineclube de Compostela.

COMPARTIR NON � DELITO. NON � SGAE!