Original subtitles

DUITSLAND, POLEN, SOVJET-UNIE

POLEN

VOOR WO2 WAREN WOLYNIË EN OOST GALACIË POOLS GEBIED

IN WOLYNIË WAS 70% OEKRAÏNS, 16% POOLS EN 10% JOODS

moeder, maak de kamer gereed laat de bruidegom welkom zijn

de verloofden van gisteren worden vandaag pasgetrouwden

doe open, anders steken we het huis in brand

wat kom je doen? wat kom je doen?

We hebben je niet gevraagd om te komen.

hebben jullie zo weinig brood dat de bruidegom niet welkom is?

heet deze schat van een bruidegom welkom en laat ons toch allen binnen

O Helena, lief meisje O Helena, lief meisje

doe de deur toch voor ons open

kom naar buiten met de bloemkrans kom naar buiten met de bloemkrans

de bruidegom wil ervoor betalen

en onze schoenen hebben we in Lviv gekocht

we hebben ze gekocht in Lviv om onder dit dak geschonken te worden

buig, Helena buig, Helena

buig jonge bruid

bied je vader en moeder je excuses aan bied je vader en moeder je excuses aan

Je zult gelukkiger zijn dan alle anderen

Vader, moeder, ik vraag jullie zegen.

Wacht u voor valse profeten..

die in schapenvacht tot u komen, maar van binnen zijn ze roofgierige wolven.

Ze spreken niet over het Koninkrijk Gods, Maar over het koninkrijk Oekraïne.

En de gevolgen?

Sabotagedaden..

en zelfs moorden op Polen nemen almaar toe.

De aloude broederliefde tussen Polen en orthodoxen verdwijnt langzaam.

- Is hij nu opeens een Pool? - Een Pool? Hij is orthodox.

Daarom richt ik me tot de orthodoxen, hier zo talrijk bijeen.

Laten we elkander liefhebben in hetzelfde geloof.

God geve dat het huwelijk vandaag tussen Helena Glowacka en Vasil Huk..

..de gelegenheid zal zijn..

..om de aloude vriendschap nieuw leven in te blazen.

De aardappels liggen op de pastorie. Het hooien doen we pas na de oogst.

We verwachten u ook aan tafel.

Ik wil dat jij wint.

Klaar?

Uitstekend gereden, Petro.

Dat gaat niet. Staatsmonopolie. In de herberg kun je drinken wat je wil.

Sinds wanneer vindt Isaak dat geld stinkt? -Ik heb geen vergunning. De Polen wel.

De Polen doorzoeken onze woningen en arresteren mensen.

Ze komen naar onze dorpen en nemen pamfletten en wapens in beslag. Alles.

En was is er met de Oekraïnse scholen gebeurd? Die zijn gesloten.

Goed dan. Ik verkoop je wodka, maar wel voor 2,50 per liter.

Hoeveel?

Je trouwt met een Poolse, maar een goede wodka kun je niet betalen?

Aan een Pool reken je minder. -Zeker niet. Meer zelfs.

Maar ik geef je per fles vijf cent korting.

Tien. -Afgesproken.

Vasil, dit is Bogdan.

Hij komt uit Lviv, maar hij is een van ons.

Jezus Christus zij gezegend. - En God voor altijd.

Hij wilde studeren, maar wilde geen loyaliteitsverklaring ondertekenen.

Daarom werd hij niet toegelaten. Laten we hem dan uitnodigen voor de bruiloft.

Op het Oekraïnse volk en de staat.

Wat vinden ze belangrijker: Jouw onafhankelijk Oekraïne of landbouwgrond?

En daar gaat het nu precies om. Waarom krijgt een Pool grond toegewezen..

..en leven de Oekraïners in armoede?

Hoeveel Polen wonen hier en hoeveel Oekraïners?

Ivan, ik wil geen problemen.

Laten we roken.

Wat voor problemen, broeder?

Op het leven.

in het grasland bloeit een rode bloemenstruik

waarom, meisje, ben je toch zo bang voor me?

Ben je gelukkig? - Ja.

En jij?

Wat is er met mij? -Hebben jullie al gezoend?

Ze komen.

Kom maar op.

Kwiatkowski, rechtop staan.

Kolonisten uit Warschau kregen het land op basis van verordeningen.

Vader wilde het land kopen, omdat het aan ons land grenst..

..maar het dorpshoofd is Pools, dus dat ging niet door.

Kijk hierin.

Het communisme is beter. Dan krijgt iedereen hetzelfde.

Dat is eerlijk.

We moeten Pools spreken en katholiek worden.

Ze slopen de orthodoxe kerken, zodat we Pools-katholiek worden.

Een Pools is prima, een Oekraïner een sloeber.

In Galicie houden de Poolse politiemannen Oekraïnse meisjes ondersteboven.

Waarom? - Zodat hun jurken openvallen.

De jurken zijn zo kleurrijk, dat ze ze 'tulpen' noemen.

Welkom o heilige korovai. Welkom o heilige korovai.

Maciej, rijke man, betaal voor de korovai in goud.

En in godsnaam, geef ons een stukje taart.

Geld maakt niet gelukkig, maar het is fijn als je het hebt.

Wilusz, rijke man, betaal voor de korovaj in goud

Hij is gebeten door een Wolf. - Het was een hond.

Verwelkom je zo je priester? Waar is de wodka?

As ze eenmaal mensenbloed geproefd hebben, blijven ze aanvallen.

Wodka.

En voor het andere been?

mijn maagdenpalm bloemen ring mijn maagdenpalm bloemen ring

ik behandel je als een koning

ik hoor je aan mijn bed te hangen ik hoor je aan mijn bed te hangen

vandaag namen ze mijn hoed af

buig je wilg niet over de rivier buig je wilg niet over de rivier

denk niet aan mij, mijn moeder denk niet aan mij, mijn moeder

Het postkantoor, de spoorweg. Het hangt ervan af.

Soms moet iemand - Vermoord worden?

Zegt de naam Pieracki je iets?

Lees eens een boek. Dan kun je het de jongens vertellen.

Laten we drinken op de gezondheid van Hitler.

Hij zal ons helpen een onafhankelijk Oekraïne te stichten.

Let maar op.

Ze is te jong voor je, Maciej.

Wat zullen de mensen niet zeggen?

Niet meer dan u, namelijk dat Hela Głowacka trouwt met een Oekraïner.

Heb je iets tegen ze?

- Nee. Liever met een Oekraïner trouwen dan met een jood.

Oke.

Ik weet dat ik ouder ben dan jij.

Maar ik zal het land verkopen. De liefde komt later wel.

Teresa is nog geen tien jaar overleden.

Ik heb een nieuwe vrouw nodig. De boerderij kan ik niet alleen bestieren.

Afgesproken?

Tien morgen.

Elf.

Maar dan beter land, bij het bos.

Twee varkens en een koe.

Een paard.

We moeten er wel vaart achter zetten.

Het is bijna oogsttijd en de mensen praten over oorlog.

Zweer het.

Dat je altijd van me zult houden.

Ik zweer het.

Op god.

Mama, ik moet je iets vertellen. - We hebben jou ook iets te vertellen.

Je gaat trouwen met Maciej.

Ze zeggen dat de Polen de orthodoxe kerken gesloten hebben..

..en ze die willen opheffen.

En mij werd verteld dat ze niet meer in gebruik waren.

Niet meer in gebruik? Zoveel kerken in één district?

Ik moet iets bespreken met u.

triest is de avond en de ochtend is grijs

mijn lief is nu weg

hij is weg en komt niet meer terug

Ze gaan. Wat moeten ze niet denken? -Ik ga nog liever dood.

Het is besloten.

- Ik zal nooit van hem houden. - Kom.

dwaal af Helen, dwaal af. dwaal af Helen, dwaal af.

Waarom huil je nou, mallerd? Je moet niet huilen.

In de herfst komen we op bezoek.

leg de sleutels op tafel, en zoek naar rust.

ga en vind rust. je hebt genoeg geheerst met de sleutels.

word begoet mijn drempels. word begoet mijn drempels.

Petro!

September 1939

Polen bestaat niet meer.

Budki Osowskie, Osy en toen Kustycze.

Hebben jullie een grote boerderij?

Nee. Ik ben zoon van een leraar.

De Sovjets zijn uit het oosten gekomen. Polen bestaat niet meer.

Als je zo nodig wil sterven, sterf dan voor Oekraïne.

Luitenant, er zijn nog meer Oekraïners ontsnapt .

Begraaf de doden en keer veilig terug naar huis.

Dat is m'n laatste bevel.

Moeder, hebt u iets te eten? We kunnen ervoor betalen.

Hoe kom je aan die kleding? -Geleend, voor het geval dat.

Wat?

Ze heeft ons gevoed.

En jij steelt van haar.

En, wat vind je ervan? -Jong.

Veel jonger dan jij, korporaal.

Wat moet ik met een oude vrouw? Na de bruiloft moest ik het leger in.

Meteen? Dan hebben jullie het nog niet kunnen doen.

Pas op, jij.

We hebben het gedaan.

En ik zweer het, ik keer terug bij hen.

Bij hen, want ik heb ook nog twee kinderen uit m'n eerdere huwelijk.

Succes. -Jij ook.

Lekker, toch?

Trek die kleren uit.

Trek dat uniform uit, polak.

Nee!

Jezus zij gezegend. -Voor eeuwig.

Kom je van het front? -Ik ben gedeserteerd.

Hoor je bij ons?

Ja.

Waarom ben je niet naar het dorp gegaan?

Een hinderlaag.

Stap op.

We hoeven niet ver meer, maar je mag meerijden.

Ik heb het gehoord van mensen die het kunnen weten.

Lager! Lager met die kar. -Kom maar.

De doelen van de Duitsers rijken verder dan Polen.

Waar kom je vandaan?

Uit Wolynië.

M'n vader heeft de boerderij verkocht en werk gevonden bij de spoorwegen.

Een Oekraïner die bij de spoorwegen werkt?

In 1924. -Mischien, het is immers lang geleden.

Later waren we alleen genoeg om de troep op te ruimen.

Is er nog iets over voor ons? -We zijn nog niet boven geweest.

Help je mee of blijf je daar zitten? Schiet op.

M'n vader let op de kar en dan gaan we naar de ceremonie.

Welke ceremonie?

Je bent Oekraïner, maar je weet nergens van?

Ik ben te lang weg geweest. Ik ben de tijd vergeten.

Niets bijzonders, iets politieks.

Ze roepen de afhankelijkheid van Oekraïne uit.

Ik ga afscheid nemen. Ik ga naar m'n eigen dorp.

als je Oekraïner bent, moet je met ons mee.

Alleen door het dorp kun je Wolynië bereiken.

Als ze niet kijken, ren dan weg.

- Ik ben Oekraïner. - Dat weet ik. God helpe je.

Broeders en zusters in Christus.

Beste Oekraïners.

Het einde is gekomen voor onze onderdrukker.

We dragen Polen ten grave.

En binnenkort..

..liggen ook de Poolse meesters in hun graven.

En zo krijgen we..

..een onafhankelijk en vrij vaderland. Laten we God danken.

- Eer aan Oekraïne. - Eer aan de helden.

- Eer aan de helden. - Dood aan de Polen.

Oekraïne is nog niet dood noch onze glorie, noch onze vrijheid

ons, Oekraïnse broeders zal het lot toelachen

Oles.

Oles, stommeling

Franek, voer de koeien.

1, 2, 3, Oles.

Als Hawryluk klaar is met het hout, maai dan het gras en snij het stro.

Oke.

Franek, de koeien.

Mosiek, wees maar bang.

Je verstopt je weer op dezelfde plek.

Kijk voor je, trut.

Mosiek.

Ik heb lang op jullie gewacht. En onze..

Franek.

Moet ik soms zelf voor de koeien zorgen?

Je bent mijn moeder niet. Je kunt me niet commanderen.

Sla een kruis.

Maar je drinkt toch melk? Ga dan naar de wei, huppekee.

Mama zegt dat een Rus een kip gestolen heeft. Waarom greep je niet in?

Ze moeten geen 'moeder' zeggen. Hun moeder is dood.

Het is mijn huis, niet het jouwe. Ik doe wat ik wil.

Ik ga de koeien voeren.

Niets wordt hier fatsoenlijk gedaan.

Maak je niet druk om die oude vrouw. Ze went er wel aan.

September. - 1939.

Weet je dat alleen de oudste man in huis die dingen opschrijft?

Hier staat dat je geboren bent in 1932..

..en hier dat je moeder is overleden.

En hier dat ik met Zofia getrouwd ben.

Vandaag heb ik opgeschreven dat de Duitsers Polen hebben aangevallen.

En de Russen. En dat ik uit de oorlog ben terugggekeerd.

Zal ik dat met de kip ook opschrijven?

'Dood'. Wie is Tadzik?

Je broer. Hij is doodgevroren op weg naar de doop.

We hebben jou meteen laten dopen. -Mij ook?

Nee, jij bent in de zomer geboren.

Het eten is klaar. -Kom.

Gedoopt met water.

God, zegen ons en het eten dat we eten.

In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.

We krijgen een kindje.

Geprezen zij de heer.

Op onze zoon.

Hoe weet je dat het een zoon wordt?

Als je blijft kijken naar Zosia..

..verbouw ik je gezicht, zodat je jezelf niet meer herkent.

Is hij al terug?

Wat wil je? Je hebt een man. Dus wat kom je dan hier doen?

Is hij al terug of niet? -Nee.

Waar was je?

Bij m'n ouders.

Ik heb eieren gebracht. -Je kwam uit Zawodzie.

Je was bij Hapyna, zeggen ze.

Ik was bij haar omdat ze vroedvrouw is.

Ik wilde haar vragen of we kunnen.. -Wat?

Je weet wel.

Ik hoorde dat de school open is. Ik kan de kinderen wel meenemen.

De school?

Zosia, is alles in orde?

Er is sinds gisteren niks veranderd. Jullie hebben elkaar gisteren toch gezien?

Gisteren? Ja.

Goed, kinderen. Nieuwe tijden, nieuwe juffen en meesters.

We zien wel welke taal jullie uiteindelijk spreken.

Kleed jullie om. -Vanmiddag moet je me helpen met de kool.

Maak geklutste eieren klaar. Met ham.

Geen Joden.

Je leeft nog.

Godzijdank.

Dit hebben we niet meer nodig. Allemaal bijgeloof.

Net als jullie kruisjes en medallions.

Wie heeft zulke dingen? Handen omhoog.

Doe ze af en leg ze op jullie tafeltjes.

En nu wil ik jullie iets beter leren kennen.

Hoe heet jij, jongen? -Ik heet Oles.

Achternaam? -Oles Hawryluk.

En waar praten jullie thuis over? Waar gaat het meestal over?

Meestal over het werk op het veld. Of dat ik niet met die Jood mag spelen.

En jij, jongen? Heeft je vader gevochten in de oorlog?

Ja. -Niet.

Hij heeft wel gevochten, maar in de andere oorlog. Lang geleden.

Een brief van de Raad.

Voor het geval dat: het geld en de rest heb ik bij de appelboom begraven.

Wat doe jij hier? -Ik ben het dorpshoofd.

Skiba Maciej Kasimirowicz.

Meneer Skiba.

Vanaf heden ben je ontheven van je taak als groepshoofd.

Aangesteld wordt Stepan Iwanowicz Szuma. Szuma, hier komen.

Oppassen Skiba. Je bent een koelak.

Ik ben net zo min een koelak als jij een communist bent.

Wie meer dan 20 hectare land bezit, is een koelak.

Een rijke landbezitter waar aan extra belasting word opgelegd.

Ook gaan jullie verplicht melk, vlees, graan..

en voedsel afstaan. Anders wordt je opgesloten als contrarevolutionair.

Hun land vervalt aan de kolchoz. -Hoe moeten we leveren? Het is oorlog.

We hebben zelf niets te eten. -Hou je mond.

We kunnen niet zaaien.

Vanaf vandaag hebben we maar één kleur.

Rood.

De onderdrukking door de Poolse landheren.

Poolse landheren en kapitalisten hebben de mensen in West-Oekraïne onderdrukt.

Het land was geketend door slavernij en onderdrukking.

Waarnaartoe?

En het kindje? -Dat gaat met ons mee.

Ik wil weten wiens kind je zult baren.

Hebben jullie liggen krikken of niet?

Ik ga slapen.

NKVD. Doe open.

Skiba Maciej Kasimirowicz? -Ja, wat is er?

Hou je mond. Waar is het?

Mond dicht, klootzak. Waar is het geweer?

Spullen en eten inpakken. -Kleed jullie aan, kinderen.

Ben je soms doof, hufter? Opschieten.

Je krijgt een half uur.

Opzij.

Neem ze mee.

Laat me los. -Lopen.

Skiba Maciej Kasimirowicz. -Het hele gezin?

Ja. -Wagen zeven.

Uitstappen, snel. -Vooruit.

Hun wraak voor 1920. Ze weten nog dat Piłsudski hen er toen van langs gaf.

Poolse bloedzuigers zullen ons volk niet meer onderdrukken.

Maak open.

Toch wonen hier nog Polen en dat is een slechte zaak.

Ze vormen een onzekere factor.

De Polen zullen altijd vijanden blijven van de arbeidende klasse in Oekraïne.

Skiba, Zofia.

Zosia, hoe is het met je? -Zorg goed voor m'n boerderij.

Hoe gaat het met je?

Vijandig bloed komt altijd weer bovenkruipen. Zelfs in de 3de generatie.

Voer ze weg.

Szuma, ben je soms vergeten dat je moeder geboren is als Borucka?

Hou je mond, domoor. -Hou toch je mond, vrouw.

Szuma heeft gelijk.

Vooruit.

Nee. Er moeten er evenveel aankomen als ik wegvoer.

Dan meld je een dode. Nee, lijken gaan ook die kant op.

Zoek dan een vervanger, dan kloppen de aantallen weer.

Hou de wodka maar.

Eruit.

Terug.

Terug, jij.

Vlucht naar Głowacki.

Alles komt in orde. Ik beloof het.

Heeft ze je nog niet genoeg leed bezorgt? -Mam.

Kleed haar uit.

Zorg voor warm water. -Ze kan hier niet blijven.

Ze is aan het transport ontsnapt. We krijgen de doodstraf.

We hebben zelf nauwelijks te eten.

Wanneer zijn de vliezen gebroken? Wanneer, vroeg ik je.

Geen idee -Jij weet nooit wat.

Ik hou van je.

Persen.

Haal adem.

Persen.

Daar ben je dus, klootzak.

Wat is er, Commandant? Waar is de wodka?

Ik begrijp u niet.

Wat begrijp je niet? Jij bent toch Petja?

De NKVD gaat over de paspoorten en politieke zaken.

De militie gaat over documenten en openbare orde.

Maar voor die wodka moet ik je zelf doodschieten.

Petro...

Waarom lig je hier?

Het is koud. Petro, sta op.

Juni 1941

Waar zat je?

Met z'n vader kon dat rotjong zich nog drukken.

Hier moet je werken voor.. -Ons huis staat leeg.

Denk je dat papa nog leeft?

Dat weet ik niet. We kunnen alleen bidden en hopen.

Als hij dood is, is de boerderij dan van jou of van mij en Franek?

Franek, kom terug.

Zouden ze al bij de poort zijn?

We begroeten het zegevierende Duitse leger..

..met grote vreugde en dankbaarheid.

We hebben een poort gebouwd, maar jullie zouden uit Zawodzie komen.

Maar dat geeft niet.

We zijn verheugd dat onze nieuwe Oekraïense staat..

..gaat samenwerken met Groot-Duitsland.

Lang leve de Organisatie van Oekraïense Nationalisten.

Lang leve Stepan Bandera.

Lang leve de Führer, Adolf Hitler.

Laat me gaan.

Wat doen jullie?

Wonen er in dit dorp nog meer Joden?

Esther.

Er ontbreken nog kinderen. Twee jongens en twee meisjes.

Zoek de anderen en begraaf de rest.

Daar.

Waar zijn ze?

Op het verbergen van Joden staat de doodstraf.

Waar zijn die aardappelen? -Misschien heeft Hawryluk ze.

Ik speel niet meer met je. Je bent een Pool.

Heta betekent naar rechts. Wio betekent hop, vooruit.

Rij door.

Vader, stop. Ik ben mijn schoenen vergeten.

Ik kom lopend terug.

En de kinderen?

Mosiek is al sinds de zomer hier.

Je bent altijd al stom geweest.

Als Hawryluk je niet verklikt, doen de Polen dat wel.

Ze verdwijnen, anders licht ik de Duitsers zelf in.

Je mag niet de levens van jou en de kinderen riskeren voor Joden. Of dat van mij en moeder.

Zosia.

Mag ik rijden?

-Nee. Ik moet voedsel naar de Duitsers brengen.

Dit vergat ik bijna. Hela heeft een brief geschreven.

Ze hebben een nieuwe dochter.

Oksana.

Leuk.

Schrijf maar op: Oksana. Je bent toch de oudste man in huis?

Mamulka krijgt een kalf.

Goedemorgen.

Je gaat me toch niet neersteken?

Zoek naar joden.

En nu?

Ik zal je betalen.

Ik heb in het bos gouden roebels begraven.

Je zult een rijk man zijn.

Maar dan moet je ons wel de hele winter verborgen houden.

M'n vrouw is ziek. We hebben reuzel nodig.

Stilte.

Je aarzelt niet om je leven te wagen als de goede zaak dat vereist. Herhaal.

Kun je dat niet eens onthouden? Volgende.

De vijanden van je volk zul je met haat en bedrog tegemoet treden.

Uw vrouw beweegt zich niet.

Waar is het geld?

Is het nog ver?

Vlucht.

Bij jou ook al.

Is er nieuws van Maciej? Leeft hij nog?

Misschien. Hoezo? -Gewoon, zomaar.

Ik wilde gewoon zeggen dat ook ik..

..geen vrouw heb. Nog niet.

En als je wil..

Wat is er gebeurd? -Er ligt iemand in de rivier.

De priester.

Lieve hemel.

Beesten zijn het, geen mensen. -Beesten zijn niet wreed.

In het begin stierven er twee.

Toen schoten de Russen er nog een paar dood. Eén verdronk in de Wolga.

Toen verdronk er nog één. Alleen ik en een Oekraïner bereikten Bereznica.

Daar hielpen de mensen ons.

En waarom duurde het zo lang tot je hier was?

Ik werd ziek.

Ze kalken op de muren.

Op Oekraïnse huizen zetten ze “102” en op de Poolse huizen kruizen.

Vier kruizen bij ons, omdat we met ons vieren zijn.

Voordat jullie terugkeerden.

Er is vandaag weer een kip verdwenen.

Voorzichtig.

Uit de diepte roep ik tot u, heer. Heer, hoor, mijn stem.

Wees aandachtig. Luister naar mijn roep om genade.

Waar ga je naartoe?

We hebben geen graan. We hebben een nieuwe hond, hangsloten en grendels nodig.

Die van ons zijn waardeloos. Het huis moet afgesloten worden.

Het is gevaarlijk.

De mensen kennen me hier, domoor. -Vader Jozef kende ze ook.

De petroleum is bijna op.

Zo doe je dat.

Wanneer komt papa weer terug?

Rood op het kruis.

Ik zal Skiba's kinderen grootbrengen als mijn eigen kinderen.

Een meter van het hoofd vandaan, anders word je uniform vies. Begrepen?

Stop!

Niet bewegen.

Kwiatkowski heeft je een aanzoek gedaan. Waarom ben je er niet op in gegaan?

Misschien brengt het geluk - God geve dat.

Antoni..

..Wilk. -Hij heeft zijn ogen geopend.

Meneer, wie bent u?

Hij lijkt niet Joods, maar je moet.. -Het is mijn huis, en ik doe wat ik wil.

Hebbes.

Hier.

Niet met de punt, maar plat.

En wat doet een spoorwegman hier? - Ik kom meehelpen.

Op de boerderij.

Je vind de weduwe van Skiba dus wel leuk?

Als er werk is, zorg ik ervoor dat je aangewezen wordt.

Zeg haar dat ze de Duitsers graan moet brengen als belasting.

De termijn is bijna verstreken. En ik wil bonnen zien voor die melk.

Naam? -Zofia Skiba, geboren Głowacka.

Een kip, een koe.. - En een paard.

Neem ze allemaal maar.

'Chmielnicki groeie op in de steppe. Hij groeide op tot een reus.

Polen werd geteisterd door rampspoed.'

Weet je wat eer is? -Nee.

Eer betekent dat als je iets belooft..

..je dat ook altijd zult doen. Wat er ook gebeurt.

Wanneer? -Morgen.

Stop maar en ga slapen.

Halt.

Ben je een Pool?

Je boft dat we geen Oekraïners zijn.

Geef wat voedsel en drank, dan kun je gaan.

Hoeveel heb je ervoor gekregen?

Zoveel als je wilde. -Ik wilde meer.

Aardappels.

Daarna staken ze 'm de ogen uit.

In ons dorp waren alleen vrouwen. De mannen zaten in Siberië..

..en de rest moest werken in Duitsland. -Ik weet niet hoe het hier gaat.

In ons dorp waarschuwen de Oekraïners ons. We gaan goed met elkaar om.

-Hebben jullie wodka?

De Oekraïnse Militaire Organisatie heeft in 20 jaar tijd 1000 aanvallen uitgevoerd.

Brandstichting, overvallen, moord. Ze vermoorden niet alleen Polen.

Ook Oekraïners die met Polen wilden onderhandelen.

M'n schoenen knellen.

Ga terug en wacht op bevelen. Ik regel dat met die Joden.

Dank je. -Succes.

God zij met je.

Een ei.

Het is gedaan met de Duitsers. Een nederlaag bij Stalingrad.

We moeten ons organiseren.

De Duitsers zijn het probleem niet. Wel de bendes.

Ik laat m'n gezin niet in de steek.

Hier, de vergunning. Dat spul moet zo snel mogelijk naar het station.

Begrepen? -Jawel, het station. Meekomen.

Dit zijn je papieren.

Is Romek gevonden?

Orlyk. Je hebt mijn tanden uitgeslagen met de vlegel. Weet je nog?

Bek dicht.

Hryc Horubala.

Nee. God.

Bied je je soms aan als vrijwilliger?

Hryc, denk toch aan je vrouw of je kinderen. Denk toch aan ze.

Nee.

Ga maar slapen.

Bij Wlodzimierec hebben partizanen op Duitsers geschoten.

Daarna trokken ze een dorp binnen om proviand in te slaan.

De Duitsers konden wraak komen nemen vanwege de hulp aan Russische partizanen.

Er moest een Russische aanval in scène worden gezet.

De mensen moesten op de grond gaan liggen.

Sommige deden dat, andere niet.

Ze hoorden dat die zogenaame Russen Oekraïens spraken.

Met bijlen en messen hebben ze iedereen afgemaakt.

Meer dan 150 mensen op één dag..

We zijn er stil van.

Ze hebben een baby met een bajonet aan een tafel vastgenageld.

Hoe weet je dat allemaal? -Dat heb ik gehoord.

De Oekraïnse politie is de bossen in gevlucht.

De Duitsers zoeken vrijwilligers om belasting te innen.

Ik kom vragen wie mee wil doen.

Polen zijn ook welkom.

Van m'n overleden man.

Waar zal ik dit begraven?

Jullie zullen de Oekraïnse staat krijgen en anders strijdend ten onder gaan.

Jullie laten de eer van jullie land niet besmeuren.

Vergeet nooit de gloriedagen van onze vrijheidsstrijd.

Hoe wisten buitenstaanders waar Polen woonden?

Via andere bewoners, of ze hadden ze zelf al vermoord.

We moeten ons verdedigen.

Hoe? En wie? -Waarmee? We hebben geen wapens

We vragen de Duitsers om hulp. -M'n man kan helpen.

We kopen geweren bij de Hongaren.

Onze Oekraïners waarschuwen ons. -Ons doen ze niks.

Waarom slapen we dan op schuilplekken? -Slaap maar waar je wil. Ik slaap thuis.

Wees er trots op..

..dat jullie nazaten zijn van de strijd..

..voor de glory van de Drietand van Volodymyr.

Wreek de dood van de grote strijders.

Praat niet met iedereen.. -..maar met wie je nodig hebt.

Dat is tante Bronka.

Ik ben de zus van Maciej. Kunnen we onderdak krijgen?

Ze vielen 's avonds aan, net na Sint Jozef.

Ze omsingelden het dorp.

Eerst kwamen de Banderisten, daarna andere Oekraïners.

Uit Bialka, Jablonna..

..Kamionka, Wielkie Pole..

Buren.

Ze vermoordden ons met bijlen.

Anderen werden levend verbrand in schuren.

M'n dochtertjes, Ola en Henia..

Urenlang doorzochten ze boerderijen en weilanden.

De gewonden maakten ze af.

We hebben de nacht in een greppel doorgebracht.

Barmhartige God heeft ons gered.

Zawodzie staat in brand.

Als ze dorpen in brand steken, dan verbranden ze ons in de schuren als ze ons vinden.

Ga slapen.

Morgen ben je terug. - Ik laat je niet achter.

Het is een bevel.

Iemand moet ze begeleiden.

Waarom jij?

Ze gaan naar Kustycze.

Dat is mijn dorp.

Je blijft hier.

Goedemorgen.

Mag ik iets vragen?

Waar is die club die tegen de Duitsers wil vechten..

..maar de mensen niet kan beschermen tegen gepeupel met bijlen en hooivorken?

Dat zal vlug anders zijn.

Ben je niet bang voor de Duitsers? -Die blijven nu in de steden.

Kustycze ligt vlak achter het bos.

Bij de eiken moet je rechtsaf.

Ze zullen je vermoorden. -Dan helpt dat pistool ook niet

De soldateneer is mijn wapen.

Ik ga met je mee.

Goed, maar alleen jij.

De rest verbergt zich in het bos. Trybus, jij hebt de leiding.

Zajdel, escorteer meneer veilig naar huis.

-Jawel.

Ik kwam je vertellen dat je niet bang hoeft te zijn.

Hier zal niks gebeuren. Het is voorbij.

Een bestand met de Polen.

Waarom kijk me aan alsof ik een bandiet ben?

We moeten ons nu op de oogst richten. Tot ziens.

Alle volkeren zijn broeders. -Tot ziens.

Ze hebben allemaal het recht om te leven..

..en voor hun welzijn te zorgen.

Maar het is niet juist en het brengt ook niets goeds..

..om welvaart boven eerlijkheid te plaatsen.

De wereld is besmet met een onbeteugelde toewijding..

..aan het vaderland, aan het volk. De kracht van een dergelijke toewijding..

..is de kracht van de haat jegens andere volkeren.

Kapitein Zygmunt Krzemieniecki. -Dat ben ik. Ik ben de afgezant.

De Poolse regering in Londen is met OOeN overeengekomen..

..dat beide partijen ongewapend zullen onderhandelen.

Ik heb je gedichten gelezen.

Dat over twee vaderlanden is erg goed.

Met wie heb ik de eer?

Met het vrije Oekraïne.

Vooruit

Banderisten.

De Heilige Schrift zegt ons:

'Toen het graan opkwam en vrucht zette, toen kwam ook het onkruid te voorschijn.

Daarna kwamen de slaven van de eigenaar en zeiden: ''Heer..

..hebt gij niet goed zaad in uw akker gezaaid? Hoe komt hij dan aan onkruid?''

Hij zei tot hen: ''Dat heeft een vijandig mens gedaan.''

Laten we elkaar niet voor de gek houden.

Geen volk ter wereld is gevrijwaard van dit gif.

Laat daarom elk mens van elk volk en van elk geloof..

..zich thuis voelen.

Laat het aanhangen van een bepaald geloof..

..niet gepaard gaan met pijn..

..kwade gedachten..

..of het berokkenen van leed.

'De slaven zeiden tot hem: ''Wilt gij dan, dat wij het bijeenhalen?''

Hij zij: “Nee.

Bij het bijeenhalen van het onkruid, kunt gij tevens het koren uittrekken.

Laat beide samen opgroeien tot oogst.

En in de oogsttijd zal ik de zaaiers zeggen:

''Haalt eerst het onkruid bijeen en bindt het in bossen bijeen om te verbranden..

..maar breng het koren bijeen in mijn schuur.”

Laat de mens in allen geloven..

..en als het nodig is in alle talen het woord van God verspreiden.

Broeders en zusters, we moeten de Oekraïnse bodem zuiveren.

En laat de dorpen met bakstenen huizen..

..die op goed verdedigbare locaties liggen..

..alle Polen onder hun daken welkom heten.

Ik moet terug naar mijn gezin. Ken je een betrouwbare Oekraïner?

Koop wapens. -Na de mis.

Verenig jullie. Organiseer jullie verdediging.

Wacht niet tot jullie afgeslacht worden.

Laat de rivieren en meren volstromen met Pools bloed.

Oekraïne moet zuiver zijn als een glas water.

Je aarzelt niet om je leven te wagen..

..als de goede zaak dat vereist.

In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

Moge u een rijke oogst hebben.

Met haat en bedrog..

..zul je de vijand van je volk tegemoet treden.

Glory aan Oekraïne. -Glory aan de helden.

Red ons van alle gevaar.

Banderisten.

Kom naar beneden, anders verbranden we jullie.

Kom.

In de hens met hem.

Omdat jullie ons volk hebben onderdrukt. -Dood.

Voor het land van onze vaders. -Dood aan de Polen.

Voor Wolynië. -Dood aan de Polen.

Voor het vrije Oekraïne. -Dood aan de Polen.

Zijn hier nog Polen? -Ja, allemaal dood.

Pak wat je wil hebben, want we steken de brand erin.

Ga naar je zus.

Maar loop langzaam.

Oekraïners hebben niets te vrezen en hoeven niet te rennen.

Een Pool.

Daar moet je naartoe. Die kant op.

Halt.

Waar ga je naartoe?

We zijn Oekraïners.

But you are dressed like a Pole.

Maar je kleedt je als een Poolse.

De kleding hebben we gestolen bij Polen. -Sla een kruis en zeg het gebed op.

Onze Vader, die in de hemel zijt, uw naam worde geheiligd..

Ik wil eten.

Het kind wil eten.

We wilden je vermoorden, maar je bent een Oekraïnse.

We stopten het kind in een baal stro en staken er de brand in.

Wie wil je daar bezoeken?

Polishtshukova.

En wat gilde die Poolse vrouw.

Met een hooivork moest Ivanko haar tot zwijgen brengen.

Ik ken haar. Ze heeft een dochter.

Een zoon. -En de vader..

..werd in een half uur grijs van angst.

Ik heb z'n hoofd gevild.

Wil je wat?

Je moet haar vermoorden, anders gaan jullie er allemaal aan.

Je bent m'n broer.

Daarom leef je nog. Omdat ik je broer ben.

Wie weigert Bandera te dienen, krijgt een kogel door z'n kop.

Hela is een Poolse. Haar kun je niet helpen.

Maar jij en de kinderen blijven leven.

slaap, kindje, slaap

lekker in je wiegje

Laat haar los. Ze is Poolse.

Ze is van jou bloed. -Kop dicht.

Wil je zo graag een Banderist? Kijk wat die met onze kinderen doen.

Wegwezen.

IN 1943-1945 ZIJN NAAR SCHATTING ZO'N 80.000 TOT 100.000 POLEN

EN 10.000 TOT 15.000 OEKRAÏNERS SLACHTOFFER GEWORDEN

VAN OEKRAÏNSE NATIONALISTEN EN POOLSE WRAAKACTIES