Original subtitles

Bia�e, poprosz�.

Dwadzie�cia fenig�w.

Dzi�kuj�.

�adna dziewczyna.

Przepraszam.

Czy wiesz, kto z�o�y� kwiaty na tym grobie?

Na kt�rym?

Frantza Hoffmeistera.

A tak.

To musia� by� ten cudzoziemiec.

Sk�d on jest?

Francuska moneta.

Zostawi� kwiaty na grobie?

R�e.

- Czy wiesz, kto to mo�e by�? - Nie.

Mo�e francuski przyjaciel z czas�w przedwojennych.

Nie wspominaj o tym Hansowi.

Co u niego?

Nie opu�ci� swojego biura.

To dla niego trudne.

Dla nas wszystkich.

Czy to nadal boli?

Wieczorami, kiedy chodzi�em za du�o.

Znowu b�dziesz ta�czy�.

Francuzi nie dostali twojej nogi.

Dzi�kuj� doktorze.

Nie widzieli�my ci� na naszych spotkaniach od miesi�cy.

Kocham Niemcy.

Ale bardziej kocham mojego syna.

Rozumiem.

Ale czy musimy zaakceptowa� pora�k�?

Upokorzenie?

Ty podzielasz nasze pragnienie silnego, pot�nego narodu...

Jest pan tu dla swojej nogi, panie Kreutz.

Kontynuuj leczenie przez tydzie�. To powinno wystarczy�.

Jest jeszcze co�, o czym chcia�bym z panem porozmawia�.

Chodzi o Ann�.

Ann�?

Wiem, �e nie ma rodziny i kocha ci� jak ojca.

Wiem, �e by�a zar�czona z twoim synem...

ale chcia�bym poprosi� o jej r�k�.

Czy ona pana kocha?

B�dzie.

Pan Kreutz chce z tob� porozmawia�.

Ze mn�?

Wejd�.

Dzie� dobry.

Dzie� dobry, Anno.

Usi�d� prosz�.

Co studiujesz?

Rzuci�am studia.

Jaka szkoda.

Straci�am ochot�.

Wszyscy stracili�my bliskich.

Ale musimy �y� dalej.

Musimy stworzy� co� nowego.

Tak.

Tak napisa� Frantz w swoim ostatnim li�cie.

Wiem, jak si� czujesz.

Nie by�oby ci� tutaj, gdyby tak by�o.

Mog� ci pom�c zapomnie� o Frantz'cie.

Nie chc� o nim zapomnie�.

A twoi pacjenci?

Zwyk�e przezi�bienia.

Jest wiosna.

Czy p�jdziesz na bal w sobot�?

Nie.

Maj� nowe sukienki w mie�cie.

Z kim mia�abym si� wybra�?

Z panem Kreutzem.

On chce, dla ciebie jak najlepiej.

Kto to mo�e by�?

Pacjent, o tej godzinie?

Prosz� wej��.

Jak si� pan nazywa?

Rivoire.

Adrien Rivoire.

Nie jest pan st�d?

Nie.

Sk�d pan jest?

Z Pary�a.

Jeste� Francuzem?

Tak.

Przepraszam, ale nie mog� pana leczy�.

- Doktorze, musz� z panem porozmawia�. - Nie.

Prosz� odej��.

Nie jestem chory, chcia�em...

Do��!

Ka�dy Francuz jest morderc� mojego syna.

Prosz� si� wynosi�.

Masz pan racj�, doktorze.

Ja te� by�em �o�nierzem.

I ja te� jestem morderc�.

Mo�e w pokoju Frantza.

Co powiedzia� ten Francuz?

Znasz go?

Nie.

Widzia�am go na cmentarzu.

Na cmentarzu?

Przyszed� na gr�b Frantza w ci�gu ostatnich dw�ch dni.

Dzi� rano p�aka�.

Co on ci powiedzia�?

Nic.

Odm�wi�em mu leczenia.

Ale Hans!

On musi by� przyjacielem Frantza.

Kto�, kogo pozna� w Pary�u.

Mo�e mi pan powiedzie� czy ten m�czyzna tu mieszka?

Tak, ale przykro mi, nie ma go.

Kogo szukasz Anno?

Na pewno mnie.

Nie.

- Mo�e mu to pan przekaza�? - Mo�e pani na mnie polega�.

Wiem, �e ci� wczoraj zdenerwowa�em.

Ale czy pozwolisz mi zabra� ci� na bal?

Dr Hoffmeister nie jest przeciwny.

Nie mam nastroju do ta�ca.

Do widzenia, panie Kreutz.

Dla kogo jest ten list?

Dla Francuza.

Jeste� pewna, �e przyjdzie?

Mam nadziej�.

Gdyby tylko Hans go nie odes�a�.

Zejdzie do nas na d�?

Mam nadziej�.

M�j Bo�e, to on!

Witamy.

Jestem matk� Frantza.

Dobry wiecz�r.

To jest Anna. Jest dla nas jak c�rka.

Narzeczona Frantza.

Dobry wiecz�r.

Widzia�am ci� na cmentarzu.

List w hotelu by� ode mnie.

Czy mog�?

Tw�j p�aszcz.

To jest m�j m��.

Ju� si� spotkali�cie.

Dobry wiecz�r.

Prosz� niech pan wejdzie.

Prosz� usi���.

Ma pan nam zapewne tak wiele do powiedzenia.

Ile ma pan lat?

Dwadzie�cia cztery.

Frantz mia�by 24 lata w lutym.

Dobrze m�wi pan po niemiecku.

Ujdzie..

Zna� pan Frantza?

Tak.

Spotkali�cie si� we Francji?

Tak.

Podczas swojej ostatniej podr�y?

Przepraszam.

Dzi�kuj� za twoje �zy i za kwiaty na jego grobie.

Jeste�my bardzo wzruszeni, m�c porozmawia� z jego przyjacielem,

kt�ry dobrze go zna� i pami�ta.

Nie m�wi� tego, poniewa� jestem jego matk�.

Anna tak�e.

Mieli�my wzi�� �lub tej jesieni.

Jego ulubiona pora roku.

Verlaine napisa�a wiersz o jesieni. Frantz go mnie nauczy�.

Po francusku.

Rozumiemy, jak trudno jest m�wi� o nim.

Jak trudne musi by�...

pozna� jego rodzin�.

Wi�c, my�lisz o nim zawsze?

Tak.

I nigdy go nie zapomnisz?

Jak m�g�bym?

Prosz� wybaczy� mojemu m�owi.

Tak bardzo kocha� Frantza.

By� naszym jedynym synem.

�a�uje, �e nie umar� zamiast niego.

Ja te�.

Powie nam pan, jak si� poznali�cie?

Pierwszy raz.

I ostatni raz?

Jaki on by� ostatnim razem?

Ostatni raz?

Ostatni raz, gdy go widzia�em...

Czy by� szcz�liwy?

"Gl�cklich"...

Szcz�liwy.

Czy to by�o w Pary�u?

Przed wojn�?

Tak.

To by�o w Pary�u.

Zabra�em go, spod jego hotelu...

i pojechali�my do Luwru.

Dwoje przyjaci�.

To by� pi�kny dzie�.

Lubi� ogl�da� obrazy.

I ja te�.

Sp�dzili�my troch� czasu, ogl�daj�c obrazy Maneta.

Pami�tam...

Pami�tam, �e jeden szczeg�lnie lubi�.

Ten blady, m�ody cz�owiek...

z odchylon� g�ow�.

Dzi� wieczorem czu�am si�, jakby Frantz wr�ci� do domu.

Niech ci� B�g b�ogos�awi.

Dzi�kuj�.

Dzi�kuj� za dzisiejszy wiecz�r.

Przyni�s� im pan troch� pocieszenia.

Ale nie panu Hoffmeisterowi.

Wr�cz przeciwnie.

Dobrze, �e pan przyszed�.

Nie jestem pewien.

Dobranoc.

Dobranoc, Adrien.

TU SPOCZYWA FRANTZ HOFFMEISTER

Nic nie ma pod kwiatami.

Nic?

Pochowali go we Francji, anonimowo, razem z innymi �o�nierzami.

Znamy tylko dat� jego �mierci.

Czasami mam wra�enie, �e on wcale nie umar�.

�e wr�ci.

Jestem pewien, �e nas s�yszy.

Powolne zawodzenie jesiennych skrzypiec

Niech me serce zawodzi i wzdycha

Bezwonny i blady

Kiedy dzwoni dzwonek

Pami�tam minione dni

I p�acz�

I id� tam, gdzie wiej� s�abe wiatry

Zabieraj� mnie tam i z powrotem

Jak martwy li��

Masz pi�kny akcent.

Cz�sto rozmawiali�my po francusku.

Nasz sekretny j�zyk.

Frantz tak bardzo kocha� Francj�.

Ale nigdy mi o tobie nie powiedzia�.

Co by�o mi�dzy wami?

Kobieta?

Nie.

Wi�c co?

Tylko przyja��.

Zapomnia�em tego...

Odg�os wiatru w li�ciach.

Ten d�wi�k jest tym, dla czego kocham wiosn�.

T�dy.

Cz�sto tu przyje�d�ali�cie?

Tak.

To tutaj Frantz poprosi� mnie o r�k�.

Zanim wyjecha� na wojn�.

Jak si� poznali�cie?

- Nie powiedzia� ci? - Nie.

W ksi�garni, kiedy byli�my studentami.

Szuka� francuskiej poezji...

a ja szuka�am poezji niemieckiej.

Zapyta� mnie, kim jest m�j ulubiony poeta.

Powiedzia�am Rilke.

A on powiedzia� Verlaine.

M�g� ci powiedzie� o mnie.

By�am zazdrosna o jego studia we Francji.

Chcia�abym m�c z nim i��, ale my�l�, �e wola� by� sam.

Daleko od swojego kraju, rodziny...

Obieca�, �e pojedziemy tam na nasz miesi�c miodowy.

Poka�e mi Pary�.

Wie�� Eiffla, Luwr,

Grands Boulevards...

Gor�co mi.

Masz ochot� pop�ywa�?

Nie mamy stroj�w k�pielowych.

I co z tego?

Chod�my.

Czuj� si� �wietnie.

Powinna� te� spr�bowa�.

W�a�ciwie to nie umiem p�ywa�.

Naprawd�?

Mog�em ci� nauczy�.

Czy to s� rany wojenne?

Musia�e� bardzo cierpie�.

Moja jedyna rana to Frantz.

On jest do niego podobny.

Nie s�dzisz?

Nie fizycznie, ale w swoim zachowaniu.

Nie�mia�y i burzliwy.

Ciesz� si�, �e tu jest.

Jakie� rodze�stwo?

Nie.

Zawsze chcia�em brata.

A twoi rodzice?

M�j ojciec zmar�, gdy by�em ch�opcem.

Moja matka przej�a opiek� nad winnic�.

Z wojn� by�o ci�ko.

Co robi� tw�j ojciec?

Biznes.

Ale by� g��wnie muzykiem.

Przekaza� mi swoj� pasj�.

Studiowa�em w Konserwatorium.

Potem zosta�em skrzypkiem w Orchestre de Paris.

Ale teraz, od czasu wojny, nie mog� tego d�u�ej robi�.

Nie chcesz ju� gra�?

Nie s�ysz� nut.

Wieczorami Frantz gra� dla nas na skrzypcach.

Nie by� �wietnym muzykiem, ale gra� z ca�ego serca.

Jego pok�j.

Jest taki sam od momentu, gdy go opu�ci�.

Jego ksi��ki.

Jego ubrania, z�o�one w szafie.

Frantz musia� by� tutaj szcz�liwy.

Tak.

Ale zepsu�em to wszystko.

Namawia�em go, aby si� zaci�gn��.

Wys�a�em go do bitwy.

To by� jego obowi�zek.

Aby s�u�y� Ojczy�nie.

Powiedziano mi to samo.

To... jest jak serce mojego syna.

Zabierz je do Francji.

Nie.

Powiedz im, �e podarowa� ci je stary Niemiec.

Nie, nie mog�.

To jest ostatnie zdj�cie Frantza.

Nast�pnego dnia wyjecha� na front.

Frantz nienawidzi� wojny.

Zawsze m�wi�, �e Francuzi s� jego bra�mi.

Starczy.

Przeczytaj to g�o�no.

"Moi drodzy rodzice...

"Bardzo pragn� uciec i by� blisko was,

"daleko od tego chaosu.

"Dzi� rano natrafili�my na martwego �o�nierza.

"Tak jakby otworzy� nam oczy...

"znale�li�my si� w morzu trup�w.

"Francuz�w?

"Niemc�w?

"Sk�d mieliby�my wiedzie�?

"W szkole francuskie dzieci ucz� si� niemieckiego,

"a niemieckie dzieci ucz� si� francuskiego.

"A kiedy dorosn�, musz� si� nawzajem pozabija�."

Musz� i��. Dzi�kuj�.

Zanim p�jdziesz...

czy mo�esz nam wy�wiadczy� przys�ug�?

Zagraj dla nas.

Nie b�j si� nas uszcz�liwi�.

Wszystko w porz�dku?

By� mo�e przezi�bi�e� si� p�ywaj�c w jeziorze.

Frantz by� pacyfist�.

Nie wiedzia�e�?

Przykro mi, �e to ci� denerwuje.

Tak nie jest. Czu�em to samo.

Czujesz si� lepiej?

Czy zobaczymy si� jutro?

To nie ma sensu.

To sprawia im rado��.

Mnie r�wnie�.

A wi�c, czy chcia�by� p�j�� na bal?

Bal?

Widzia�em plakat Wiosennego Balu.

- I pomy�la�em... - W porz�dku.

Wygl�dasz pi�knie.

Sukienka naprawd� ci pasuje.

- Tak pani my�li? - Tak.

Frantz by�by zachwycony.

Wygl�da pani ol�niewaj�co.

Tylko prosz�. nie m�w nikomu, �e to francuski model.

Prosto z Pary�a.

Dzi�kuj�.

To ten Francuz.

Co on tu robi?

Nie jestem pewien, czy to dobry pomys�.

Nie martw si�.

Jestem tutaj.

Chod�.

Och, nie... nie mog�.

Nie umiesz walca?

Nie. Tak, ale nie.

Daj spok�j.

Czy wszystko w porz�dku?

Chcia�by� z nami zata�czy�?

My�la�em, �e nie masz nastroju do ta�ca?

Widz�, �e kto� ci� jednak przekona�.

Jest przyjacielem Frantza.

Tak. Francuzik.

No i?

Francuz tutaj dzisiaj, na niemieckiej imprezie.

Nie czyta pan gazet?

Wojna si� sko�czy�a.

Wstyd� si� Anno!

Chcia�am ci� poprosi� o ten taniec.

Widz�, �e nie ma sensu.

Prosz�...

- We� moj� marynark�. - Dzi�kuj�.

Nigdy tak du�o nie pi�am.

Nigdy tak d�ugo nie ta�czy�em.

Frantz uwielbia� ta�czy�.

Ale nie by� tak popularny jak ty.

Gdyby wr�ci�, by�by.

Nie.

Dlaczego tak m�wisz?

Poniewa� wysz�abym za niego i pilnowa�abym go.

Rozumiem, dlaczego byli�cie przyjaci�mi.

Twoja marynarka.

Dzi�kuj�.

Tak�e dzi�kuj�.

Dobranoc.

Dobranoc.

- Cholera... - Pom�c panu?

Wszystko w porz�dku?

Wszystko w porz�dku?

R�ce przy sobie! Przyprawiasz mnie o md�o�ci!

Droga Anno...

Musz�...

napisa� do ciebie ten list.

Musz� ci powiedzie�...

Witajcie przyjaciele.

My�la�em, �e nasze spotkania ju� ci� nie interesuj�, doktorze.

Interesuj� bardziej ni� kiedykolwiek.

I...

by nadrobi� moj� nieobecno��...

pozw�lcie, �e postawi� wszystkim kolejk�.

Kelner...

Prosz� o osiem piw.

Mnie nie licz.

- Siedem. - Sze��, doktorze.

Pi��.

Cztery.

W porz�dku.

Dla mnie jedno piwo.

W�a�nie o tobie rozmawiali�my.

To dobrze, �e przyszed�em.

Powiniene� przyprowadzi� swojego nowego przyjaciela.

Racja.

To dobry pomys�.

Panowie...

Ten m�ody cz�owiek przyjecha� z Francji...

po�o�y� kwiaty na grobie mojego syna.

Oka�cie mu prosz� szacunek.

Czy mamy te� �piewa� Marsyliank�?

Przesta�em �piewa�, gdy zmar� m�j syn.

A kto zabi� twojego syna?

I mojego syna?

I moich dw�ch syn�w?

I m�j syn, tw�j syn, tw�j...

i twoi dwaj ch�opcy...

Kto wys�a� ich na front?

Kto dostarczy� amunicj� i bagnety?

My.

Ich ojcowie.

Po naszej stronie, jak i po drugiej stronie.

My...

jeste�my odpowiedzialni.

Kiedy zabili�my ich syn�w tysi�cami...

�wi�towali�my nasze zwyci�stwo pij�c piwo.

A kiedy zabili naszych syn�w...

oni �wi�towali pij�c wino.

Jeste�my ojcami, kt�rzy pij� za �mier� naszych dzieci.

Dzie� dobry.

Dzie� dobry, Adrien.

Jak si� dzisiaj miewasz?

Du�o lepiej.

Dobrze.

Nadal przychodzisz na obiad?

Tak.

Magda robi swoj� specjalno��. Nie b�dziesz zawiedziony.

Dzi�kuj�.

Do zobaczenia wieczorem.

Droga ojczyzno

Mo�esz by� pewna

Stoi mocno i pozostaje lojalna na stra�y

Stra� na Renie!

M�j klucz, prosz�.

Pozwolisz, �e si� przedstawi�. Kreutz.

By�e� przyjacielem Frantza?

I przyjecha�e� tu, by zata�czy� z jego narzeczon�?

Nie wiem, co ma pan na my�li.

Nasze niemieckie panienki s� �adne. Dobre tancerki, te�.

Kreutz!

Przesta�.

Imbecyl.

Dobry wiecz�r.

Czy jest pan Rivoire?

Nie, panienko.

Odjecha�?

Nie, jego poci�g odje�d�a jutro.

A dzi� wieczorem?

Wyszed� bez s�owa.

Czeka�em na ciebie.

Sk�d wiedzia�e�, �e przyjd�?

Mia�em nadziej�, �e tak.

Dlaczego nie przyszed�e� na obiad? Lub nie da�e� nam zna�?

Masz racj�...

Ranisz ich uczucia.

To musi si� sko�czy�!

Frantz! Ja. Ta szarada.

Jaka szarada?

Nasza przyja�� francusko-niemiecka.

Musz� wszystko wyzna�.

Co wyzna�?

"Ha�as jest przera�aj�cy.

"Nie mo�esz sobie go wyobrazi�.

"Bitwa b�dzie ogromna,

"ale nie wszyscy umrzemy. Przy odrobinie szcz�cia przetrwamy.

"W kieszeni obok mojego serca,

"trzymam suszon� r��, kt�r� mi wys�a�a�..."

Sk�d znasz ten list?

To by�o 15 wrze�nia.

15 wrze�nia 1918 r.

M�j pu�k stacjonowa� w pobli�u Dorman�w w Marnie.

Dzie� jak ka�dy inny dzie�.

W�drowali�my przez pola na rekonesans. Cicho.

Nagle wr�g rozpocz�� atak.

Niekt�rzy z nas zostali trafieni od razu.

Uciek�em.

Pobieg�em schroni� si� w okopach.

Sta�em twarz� w twarz z m�czyzn�.

On, niemiecki �o�nierz.

Ja, francuski �o�nierz.

Jego oczy by�y tak wielkie, pe�ne rozpaczy.

Czy wyra�a�y smutek umierania...

czy �al, �e musz� go zabi�?

Strzeli�em z mojej broni.

Pierwszy strzeli�em.

A on upad�.

To ja zabi�em Frantza.

Nie ty.

Gdyby tylko mnie zastrzeli�, zrani� mnie... ale nie.

Jego karabin nie by� nawet za�adowany.

Nie broni� si�.

Pocisk uderzy� w pobli�u i wpad�em na niego.

Nasze dwa cia�a le��ce razem.

On...

nie �yje.

I ja �yj�.

W jego kurtce by� list.

Przeczyta�em go.

Mam go od tego czasu.

Przenik� mnie na wskro�.

List by� do ciebie, Anno.

Dlaczego tu przyszed�e�?

Prosi� o wybaczenie.

Aby si� odci��y�.

Aby dowiedzie� si� czego� o cz�owieku, kt�rego zabi�em.

Chcia�em ci od razu powiedzie�, ale zobaczy�a� mnie tutaj.

Uwierzy�a� w nasz� przyja��. Nie odwa�y�em si�, ci powiedzie�.

Dzi�ki k�amstwu pozna�em Frantza.

Jego rodzin�, jego dom...

jego narzeczon�.

Ka�dego dnia kocha�em go troch� bardziej.

Ka�dego dnia m�j b�l, stawa� si� coraz bardziej dotkliwy.

Wi�c Luwr...

obrazy Maneta, lekcje gry na skrzypcach...

Ok�ama�e� nas.

Tak.

Jestem tch�rzem.

I mo�e to sprawi�o, �e wszyscy poczuli�my si� lepiej.

Anno, poczekaj!

M�j poci�g odje�d�a jutro w po�udnie.

P�jd� im wszystko powiedzie�.

Do zobaczenia jutro.

Dzie� dobry.

Dzie� dobry, panie Rivoire.

M�j rachunek, prosz�.

Natychmiast.

W�a�nie mia�em i�� zobaczy� si� z Hoffmeisterami.

Nie ma potrzeby. Powiedzia�am im wszystko.

Jak oni to przyj�li?

Jak ka�dy inny rodzic.

Nie chc� mnie ju� widzie�?

Tak.

Rozumiem.

Chod�my.

Wagon 6. Mi�ej podr�y.

Czy m�g�bym do nich p�niej napisa�?

Nie s�dz�.

Anno...

Musz� do nich napisa�.

W takim razie napisz bezpo�rednio do mnie.

Przeczytam im tw�j list.

Masz racj�.

Dzi�kuj� ci za wszystko.

�egnaj.

Czy uca�owa�a� go za nas?

Mam nadziej�, �e jego matka nie jest zbyt chora.

Powiedzia�a� mu, �e mamy nadziej� us�ysze�, jak znowu gra na skrzypcach?

Tak.

Kiedy wr�ci?

To b�dzie zale�e� od jego matki i jego pracy.

Wkr�tce bez w�tpienia. Dwa lub trzy miesi�ce.

Wspaniale.

Jedzmy.

M�g� przyjecha�, �eby nam powiedzie�, do widzenia.

Jest mu przykro z tego powodu.

M�odo�� zawsze wszystko wybacza.

Moja droga Anna,

Pisz� ten list po francusku,

aby upewni� si�, �e moi rodzice nie mog� go odczyta�.

Mam nadziej�, �e to dostaniesz.

Jest tu zimno i b�otnisto.

Atak mo�e zosta� przeprowadzony w dowolnym momencie.

Ha�as jest przera�aj�cy.

Nie mo�esz sobie tego wyobrazi�.

Bitwa b�dzie ogromna.

Ale nie wszyscy umrzemy. Przy odrobinie szcz�cia przetrwamy.

W kieszeni obok mojego serca...

Trzymam suszon� r��, kt�r� przys�a�a� mi w swoim ostatnim li�cie.

Obiecaj mi, moja droga Anno, �e je�li co� mi si� stanie,

b�dziesz kocha� �ycie...

i b�dziesz szcz�liwa.

Dlaczego to zrobi�a�?

Do�� mamy �mierci, od czasu wojny.

Mieszkasz u Dr Hoffmeistera?

Niech pan nikomu nie m�wi.

Wci�� lekka gor�czka.

Musisz je��.

Jest pyszna i gor�ca.

Nie jestem g�odna.

Kiedy� mia�a� taki apetyt.

Ksi�garz otrzyma� zam�wion� ksi��k�.

Dzi�kuj�, Magdo.

Troch� �wie�ego powietrza.

Anno...

Kiedy stracili�my Frantza...

pociesza�a� nas.

Pomaga�a� nam dalej �y�.

Teraz nasza kolej.

Musisz jednak wsta�.

Musisz wyj�� na zewn�trz.

Musisz �y�.

Co� dla ciebie.

Co to jest?

Zaraz wracam.

Przepraszam.

- Co to jest? - List z Pary�a.

Wreszcie.

Droga Anno,

Zgodnie z obietnic� czeka�em kilka tygodni przed napisaniem.

M�j powr�t do Francji by� trudny,

ale pr�buj� przetrwa�.

Za��czam list do rodzic�w Frantza.

Wiem, �e to nie mo�e odkupi� mojej zbrodni,

ale mam nadziej�, �e to wyja�ni, dlaczego przyszed�em do was wszystkich.

Wiem, �e przebaczenie jest niemo�liwe.

Ale prosz�, odpisz mi. Czekam na tw�j list, Anno.

"Od mojego powrotu,

"Opiekowa�em si� matk�.

"Jest jej ju� znacznie lepiej.

"Opowiedzia�em jej o cudownym czasie sp�dzonym z wami,

"Droga rodzino Frantza.

"W Pary�u �ycie toczy si� dalej.

"Wszyscy pr�buj� zapomnie� o b�lu wojny.

"Ciesz� si�, �e znowu mog� gra� z Orchestre de Paris.

"Muzyka uspokaja mnie..."

Muzyka koi mnie, daje mi si�� i przywraca mi rado��.

B�dziemy w trasie przez kilka miesi�cy,

ale jak tylko czas pozwoli, spr�buj� si� z wami zobaczy�.

Obiecuj� doktorowi Hoffmeisterowi, �e zn�w b�d� gra� na skrzypcach Frantza.

Moi drodzy przyjaciele, mam nadziej�, �e macie si� dobrze.

"Mam nadziej�, �e macie si� dobrze.

"T�skni� za wami i czystym powietrzem w Quedlinburgu.

"Do zobaczenia wkr�tce.

"Wasz Adrien."

Przeczyta�a� nam wszystko?

Otrzymali�my tw�j list...

i...

Ojcze, znasz moje k�amstwo...

i udr�k�, kt�ra mnie prze�laduje.

B�g w swej niesko�czonej m�dro�ci us�ysza� ci�, moje dziecko.

Chocia� pot�pia k�amstwa...

Twoje milczenie dotycz�ce �mierci twojego narzeczonego

pochodzi z czystej intencji i dlatego jest usprawiedliwione.

Wi�c nie powinnam im powiedzie�?

Co przyniesie prawda?

Tylko wi�cej b�lu.

Tylko wi�cej �ez.

Co czujesz do tego m�odego Francuza?

Sama ju� nie wiem.

Zabi� cz�owieka, kt�rego kocha�am.

Ten francuski �o�nierz...

przyby� do Niemiec...

prosi� o przebaczenie.

Wybacz mu.

Tak jak Jezus przebaczy� tym, kt�rzy Go ukrzy�owali.

Odpuszczam wam wasze grzechy, moje dziecko.

Amen.

Dzie� dobry, Anno.

Dzie� dobry, panie Kreutz.

Jak si� czujesz?

Dobrze, dzi�kuj�.

S�ysza�em, �e zachorowa�a�.

Ju� po wszystkim.

Mi�o mi to s�ysze�.

Moje zachowanie by�o g�upie, idiotyczne.

Tak wielu Niemc�w zgin�o we Francji. �atwo si� z�o�ci� na Francuza.

Wiem.

Nie podzielam pogl�d�w doktora Hoffmeistera...

ale odwa�nym by�o otworzy� mu drzwi przed Francuzem...

kt�ry m�g� zabi� jego syna.

Przepraszam, �e znowu to m�wi�.

Wiem, jak bardzo kocha�a� Frantza.

Spotka�am dzi� Kreutza.

I?

Znowu zapyta� o moj� r�k�.

Nigdy si� nie poddaje.

A co, gdybym powiedzia�a "tak"?

Chcesz za niego wyj��?

To by�o twoje �yczenie.

Zanim spotkali�my Adriena.

Drogi Adrienie...

Wybacz mi, �e zaj�o mi tyle czasu, by ci odpisa�.

Nasz b�l jest wci�� ogromny,

ale wiemy, �e ty, jak i Frantz,

jeste�cie ofiarami tej strasznej wojny.

W czasie wojny by�e� zmuszony zabi� wroga.

Wykona�e� sw�j obowi�zek jako francuski �o�nierz.

Zrozumia�am i zaakceptowa�am pow�d twojego k�amstwa.

Do Francji.

Jesie� zapowiada si� uroczo w tym roku.

Jeste�my gotowi, aby ci� zn�w zobaczy�.

Napisz do mnie.

Obiecuj�, �e natychmiast odpisz�.

Twoja Anna.

"Zwrot do nadawcy".

Nie ma go ju� pod tym adresem.

Czy masz inny?

Nie.

Musisz odnale�� Adriena, tak jak on nas odnalaz�.

To niemo�liwe, Magdo.

Znasz jego imi�

i jego poprzedni adres.

Znajdziesz go.

Co je�li co� mu si� sta�o?

Wtedy lepiej b�dzie to wiedzie�.

Nie mo�esz �y� w niepewno�ci.

Jeste� m�oda i pi�kna.

Ca�e �ycie przed tob�.

Nie pozw�l, aby ta szansa ci� omin�a. Jed� do Francji i przyprowad� go do nas.

Mi�ej podr�y, Anno.

Uwa�aj na siebie.

Pozdr�w Adriena od nas. Powiedz mu, �e czekamy na niego.

Wszystko b�dzie dobrze.

Udanej podr�y!

Do zobaczenia wkr�tce.

Do widzenia.

- Wagon 2. - Dzi�kuj�.

Paszporty, prosz�.

Niemiecki?

- Dlaczego przyjecha�a pani do Francji? - Aby zobaczy� przyjaciela.

Jeniec?

Nie, on jest Francuzem.

Dobry wiecz�r, m�oda damo. Dok�d?

H�tel des Cam�lias, Pasa� des Arcanes.

Dobrze. Wskakuj.

- Pierwszy raz w tym hotelu? - Tak.

M�j narzeczony zatrzyma� si� tam przed wojn�.

Rozumiem, dlaczego.

Za�o�� si�, �e si� dobrze bawi�.

Pok�j nr 3.

Na g�rze, po lewej.

Jutro?

Pojutrze?

Przepraszam pani�.

Szukam Adriena Rivoire. Mieszka� tu kiedy�?

- Tak, ale wyjecha� jaki� czas temu. - Kiedy?

Kilka miesi�cy temu.

Czy wie pani, gdzie teraz mieszka?

Nie zostawi� �adnego adresu do przes�ania. Mam dla niego poczt�.

- Wie pani jak go znale��? - Wcale.

Do widzenia, panienko.

Szukam skrzypka Adriena Rivoire.

Zna go pan?

Przepraszam, nie znam muzyk�w po nazwisku.

Pracuje tutaj z Orchestre de Paris.

S� bilety na dzisiejszy wiecz�r.

Droga Magdo, drogi Hansie...

Podr� min�a mi dobrze.

Przyby�am do Pary�a.

Wszystko r�ni si� od tego, co powiedzia� nam Frantz.

Przypuszczam, �e wojna zmieni�a wiele rzeczy.

Jak planowa�am,

zatrzyma�am si� w tym samym hotelu, w kt�rym Frantz przebywa� jako student.

Dzi� wieczorem id� do Opery w nadziei na znalezienie Adriena.

Najpierw udam si� do Luwru, aby zobaczy� obrazy, kt�re Frantz tak bardzo kocha�.

Za wszystkich naszych syn�w, kt�rzy oddali �ycie za Francj�.

I naprz�d marsz, Ojczyzny dzieci,

Bo nadszed� chwa�y naszej dzie�.

To tyran przeciw nam zawiesi�.

Zbroczony krwawo sztandar ten.

Zbroczony krwawo sztandar ten.

S�yszycie z bitew p�l niesiony.

�o�nierzy przeokrutnych ryk?

Ju� id�, wam zaci�gn�� stryk,

By zar�n�� wasze syny, �ony

Do broni, bracia dzi�!

Zewrzyjcie szyki wraz!

I marsz

I marsz

By ziemi� krwi�

napoi�, przyszed� czas!

Dzie� dobry panu. Szukam obrazu Maneta,

m�odego m�czyzny z odchylon� g�ow�.

Z ty�u po prawej.

Dzi�kuj�.

Przepraszam, czy mog�?

By� u nas przez tydzie�, a potem przeniesiono go na inny oddzia�.

By� bardzo chory?

Niekt�rzy dochodz� do siebie, inni nie.

Wi�c pope�ni� samob�jstwo.

Tego nie powiedzia�em. Ale by� delikatny.

Artysta.

Niech pani p�jdzie do biura i sprawdzi rejestr pacjent�w.

CMENTARZ PASSY

Wszystko w porz�dku?

Przepraszam pana. Szukam grobu pana Rivoire'a.

Rivoire...

Zmar� w sierpniu.

Na ko�cu drogi, po prawej.

MOJEMU UKOCHANEMU MʯOWI

ANATOLE RIVOIRE KAWALER LEGII HONOROWEJ

Dzie� dobry.

Czy pani Rivoire mieszka tutaj?

Czy mog� j� zobaczy�?

Wejd�, panienko.

M�j m�� zosta� ci�ko ranny w Verdun.

Amputowali mu obie nogi.

Straci� po tym wol� �ycia.

Wzi�� sprawy w swoje r�ce.

Ale to nie Anatola szukasz, tylko Adriena.

Pami�tam, �e widzia�am go w Operze przed wojn�.

Przystojny m�ody cz�owiek.

Jego matka i Anatole por�nili si�.

O spadek.

Czy wie pani, gdzie on mo�e by�?

Jeste� z Niemiec, prawda?

Co ci� ��czy z Adrienem?

Jeste�my przyjaci�mi.

Przepraszam pana.

Szukam domu Rivoire.

Rezydencja jest na skraju miasta.

Dzie� dobry.

Wi�c jeste� ma�� Ann�?

Tak. Dzie� dobry, pani.

Co za niespodzianka.

M�j syn tyle mi o tobie m�wi�.

B�dzie taki szcz�liwy.

Pozw�l, �e ci� obejm�.

F�licie, chod�, zanie� jej rzeczy.

Adrien wkr�tce tu b�dzie. Jest na przeja�d�ce.

Chod� ze mn�.

Rozumiesz mnie?

Czy m�wisz p�ynnie po francusku?

Wspaniale.

By�o ci�ko, kiedy wr�ci�.

Teraz wszystko jest lepsze.

Opu�ci� Pary�, swoj� orkiestr�

i wr�ci�, aby tu mieszka�,

ze mn�.

Pomaga mi prowadzi� winnic�.

Jest tutaj.

Adrien, patrz, kto tu jest.

M�j Bo�e, Anna...

Ty tutaj. We Francji.

Jak nas znalaz�a�?

Przyjecha�am do Pary�a na wizyt�...

Twoja ciocia poda�a mi ten adres.

Jestem taki szcz�liwy.

Usi�d�.

W kt�rym hotelu si� zatrzymujesz?

Jeszcze nie wiem.

W mie�cie jest uroczy zajazd...

Mamy tu pok�j.

Tak, oczywi�cie.

Zaprosili�my przyjaci� na kolacj� i recital.

Prosz�, do��cz do nas.

Dzi�kuj�.

Powiedz mi, Anno...

Jak oni si� maj�?

Kto?

Hoffmeisterowie.

Bardzo dobrze.

Naprawd�?

Tak...

�ycie toczy si� dalej.

Czemu nie odpowiedzia�a� na moje listy?

Nie mog�em si� doczeka� na list od ciebie.

Wiem.

Powinnam by�a odpisa� szybciej.

Ale nie by�o to �atwe.

Z powodu Hoffmeister�w?

Przebaczyli ci.

Przysz�am powiedzie� ci to osobi�cie.

A ty, Anno?

Ja te�.

Dzi�kuj� ci.

To s� najpi�kniejsze s�owa, jakie chcia�em us�ysze�.

Chocia� nigdy nie wybacz� sobie.

Czas, Adrien.

Czas pomo�e ci zapomnie�.

Znowu chcesz pop�ywa�?

Zechcia�aby� mi towarzyszy�?

Pewnie.

Nauczy�a� si� p�ywa�?

Nie.

Czeka�am na ciebie.

Wiesz, Anno...

Kiedy wr�ci�em z Niemiec, chcia�em umrze�.

Ja te�.

Naprawd�?

Nie chcia�am ju� niczego czu�.

Nigdy wi�cej smutku.

Ale...

to by�o samolubne.

Musimy �y� tak�e dla innych.

Anno, to jest Fanny.

Dzie� dobry, Anno.

Tak mi�o ci� pozna�.

Adrien opowiada� mi o tobie cudowne rzeczy.

Us�yszysz j� dzi� wieczorem.

Fanny pi�knie �piewa.

Jest pani nazbyt uprzejma.

Ale to prawda. Tw�j g�os jest boski.

Czy� nie, Adrien?

Tak, na pewno jest.

My�l�, �e tw�j pok�j jest gotowy.

F�licie ci go poka�e.

Jest na g�rze.

To tw�j pok�j, panienko.

Prosz�.

Przepraszam, przeszkadzam?

W�a�nie si� rozpakowywa�am.

Zastanawia�am si�, czy potrzebujesz na dzisiaj sukienki.

Nie s�dz�, �eby� to zaplanowa�a.

Musimy by� mniej wi�cej tego samego wzrostu.

Jest idealna.

Naprawd� ci pasuje.

Pomog� ci z paskiem.

Dzi�kuj�.

Dzi�kuj�, Anno.

Za wszystko, co zrobi�a� dla Adriena.

Nic nie zrobi�am.

Przyj�a� go, s�ucha�a�.

Mog�a� go odtr�ci�.

Rodzina Adriena my�la�a, �e straci� rozum.

Jedynie ja zach�ca�am go, do podr�y do Niemiec.

Chcia�, by mu przebaczono.

Zast�pi� cz�owieka, kt�rego zabi�.

Ale... takie rzeczy s� niemo�liwe.

Nigdy nie mo�emy zast�pi� ukochanej osoby, prawda?

Nie wiem.

Tw�j narzeczony nazywa� si� Frantz?

M�j brat nazywa� si� Fran�ois.

Mia� 20 lat...

i te� zgin�� na froncie.

Adrien m�wi� mi, �e grasz na pianinie.

Tak troch�.

No to zagrasz z nami dzi� wieczorem.

Kazali nam dzwoni� przez ca�y dzie�.

Nawet g�uchy s�ysza� te dzwonki!

To by�o szale�stwo. Zastanawiali�my si�, jak spa�!

I nie spali�my!

Powinna� wypcha� uszy bawe�n�, staruszko!

Adrien, czy by�e� jeszcze w Pary�u w Dzie� zawieszenia broni?

Tak. W domu wariat�w.

A ty, Anno?

Jak by�o w Niemczech?

Jak mo�esz zadawa� takie pytanie?

Przepraszam.

Przepraszam za ten afront.

Ale by�oby ciekawie to wiedzie�.

U nas te� dzwoni�y dzwony.

Czuli�my ulg�.

Niekt�rzy nawet ta�czyli.

Widzisz, Fanny?

Nie tylko Francuzi ta�czyli.

Na martwych cia�ach.

Kto� pocz�stuje si� serem?

Ja poprosz�.

Armand, ser, prosz�.

Gwia�dzista noc

W twoim zawoalowanym �wietle

W mi�kkim wietrze

O s�odkim zapachu

Smutna lira

Smutnie wzdycha

I marz�

O minionej mi�o�ci

Marz� o mi�o�ciach

Kt�rych ju� nie ma

Spokojna melancholia

Wynurza si� z g��bi mojego serca

I s�ysz�

Dusz� mojej mi�o�ci

Szemrz�cej tutaj w lesie

Przepraszam.

Nie mog� tego zrobi�.

Wybaczcie jej. Ma d�ug� podr� za sob�.

�mia�o.

Dlaczego w�a�ciwie przyjecha�a do Francji?

Chce ukra�� naszego Adriena. Tak my�l�.

- Co robisz? - Przepraszam. Nie powinnam by�a przyje�d�a�.

Dlaczego tak m�wisz?

Nie pasuj� tutaj.

Ja tak�e nie mog�em gra� dla Hoffmeister�w, pami�tasz?

My�la�a� o Frantzu.

Tak?

Nie.

Nie my�la�am o Frantzu.

My�la�am o tobie, Adrien.

O mnie?

Naprawd� tego nie rozumiesz.

Anno, czekaj. Uspok�j si�.

Gdzie b�dziesz spa� tej nocy?

Zosta� z nami. Wyjd� wcze�nie rano, je�li chcesz.

Nikt si� na ciebie nie gniewa.

Wyt�umacz� im to.

Przepraszam.

Masz racj�.

R�b, co chcesz.

Dobranoc.

Zabierasz j�?

Tak.

Czy Fanny nie ma nic przeciwko?

Nie.

Czy ona nie jest zazdrosna?

Nie ma ku temu powodu.

Wi�c dlaczego j� zaprosi�e�?

Przyjecha�a z w�asnej woli.

Nie urodzi�am si� wczoraj, wiesz.

Przyjecha�a...

powiedzie� mi, �e mi wybacza.

Jeste� taki niewinny, taki naiwny...

W�a�nie dlatego ci� kocham!

- Nie dotykaj mnie. - Ale Adrien...

Kochanie.

- Jeste� gotowa. - Tak.

Wspaniale. P�jd� po samoch�d.

Wiesz, Anno, m�j syn jest bardzo delikatny.

Nie mo�esz go dr�czy�.

Nie jestem t�, kt�ra dr�czy pani syna.

To Frantz.

Jak d�ugo znasz Fanny?

Od dzieci�stwa.

Stracili�my kontakt, kiedy pojecha�em do Pary�a.

Ale kiedy wr�ci�em z frontu, odnale�li�my si� znowu.

Bardzo mi pomaga.

Te� kogo� straci�a.

- Brata. - Tak.

Bardzo go lubi�em.

Wiesz, Anno...

Moja matka chce tego ma��e�stwa.

To zaprz�ta jej umys�.

Je�li chodzi o Fanny...

Jest odwa�na, od zawsze mnie kocha.

Czy zgodzi�aby� si� przyjecha� na nasze wesele za miesi�c?

Fanny i ja...

by�bym zachwycony.

Nie s�dz�.

Jest za p�no.

B�d� szcz�liwa, Anno.

List od Anny.

- Anna? - Tak.

"Moi drodzy rodzice...

"Pisz� do was z Pary�a,

"gdzie w ko�cu znalaz�am Adriena.

"Ma si� dobrze i przesy�a swoj� mi�o��.

"Obecnie jest pierwszym skrzypkiem w Orchestre de Paris.

"Chodz� co wiecz�r do Opery, �eby us�ysze�, jak gra.

"W przypadku prywatnych recitali,

"czasami prosi mnie, bym mu akompaniowa�a na fortepianie.

"Cudownie sp�dzamy czas.

"Pokazuje mi Pary�,

"wszystkie miejsca...

"o kt�rych opowiada� nam Frantz.

"Wczoraj w Luwrze...

"widzieli�my obrazy Maneta.

"Bardzo chcia�abym, �eby�cie tu byli,

"by dzieli� si� z Wami tymi chwilami.

"Nie wiem, kiedy b�d� w domu.

"Jestem szcz�liwa tu w Pary�u...

"w mie�cie, kt�re Frantz tak bardzo kocha�.

"Dbajcie o siebie.

"Wszystkiego dobrego.

"Wasza Anna."

Podoba ci si� ten obraz?

Tak.

Sprawia, �e chc� �y�.

T�umaczenie: MirkVires