Original subtitles

Al eeuwenlang beoefenen religieuze Joden het ritueel van de 'dodenwake'.

Als een lid van de gemeenschap overlijdt, wordt er de klok rond bij de dode gewaakt...

door een sjomer, of toezichthouder die psalmen reciteert...

om de ziel van de dode gerust te stellen en te beschermen tegen onvoorzien kwaad.

Deze toezichthouder is meestal een familielid of een vriend...

maar er zijn ook betaalde sjomers.

Die worden ingehuurd om te waken als niemand anders kan.

We geven u de middelen om uw leven te veranderen.

Maar zoals alles, dat vergt tijd.

Het is niet altijd makkelijk.

Adinah.

Wil jij de groep vertellen over wat je onlangs hebt meegemaakt?

Dit wordt een goed verhaal.

Wacht.

Ik zat in de metro, op weg naar werk...

en een man sprak me op een vreemde manier aan.

Hij kletste maar wat, zei wat over m'n jurk.

Het was duidelijk wat hij wilde.

En ik dacht: zit niet aan m'n kop te zeuren.

Hij wilde je versieren. -Had ik dat maar.

Maar die vent zag eruit zoals iemand op tv.

Hij had zo'n snelle babbel.

Ik bedoel, hij wond er totaal geen doekjes om.

Zo gaat dat. Ze zien een mooie meisje en het is sterker dan zij.

Dat is gewoon... Het is de cultuur. Snap je?

Het is onbeschoft. -Het is anders.

Het leven hier is anders.

Dit is precies waar de rabbi's ons voor willen beschermen.

Nee, ze willen niet dat we dat leren kennen.

Er zijn dingen die beter onbekend blijven.

Zoals was? Een grote, oude goj met verrotte tanden?

Ladderzat op straat.

Nou...

vertel eens...

Over vorige week?

Je sollicitatie.

Ik heb de baan niet gekregen.

Jammer, Yacov. Wil je erover praten?

Ik had de sollicitatie...

en had er een goed gevoel over.

Ze wilden dat ik mijn CV voorlegde...

Ik schreef het op een stukje papier.

Dat bedoel ik. Daar hebben we meer lessen in nodig.

Over het alledaagse leven. -En je huur?

Ik worstel...

Wat zal ik zeggen?

Ik heb nooit genoeg geld.

Ik moet kiezen...

tussen mijn medicijnen en eten.

Dat is niet makkelijk.

Dit is een reis.

En deze worsteling hier, is slechts een etappe van die reis.

Als we vastlopen en dit als onze bestemming zien, verliezen we onze hoop.

Ik wil gewoon normaal zijn.

En een deel daarvan is loslaten. Laat de pijn los.

Het trauma dat jullie tegenhoudt. -Wat telt, is dat we zijn vertrokken.

Nee, het belangrijkste is dat we vooruitgaan.

Hou je haaks.

Nee, toch.

Is alles goed met je? -Ja, hoor. Het gaat prima.

Ga je mee koffiedrinken? -Ik drink geen koffie.

Thee dan.

Of warme chocomel? -Nu?

Nee, morgen of...

Oké. -Echt?

Weet je het zeker? -Ja, zeker weten.

Leuk.

Wil je mijn telefoonnummer?

Zet 'm in je mobiel. Het is 917... -Ik heb die telefoon net.

Geeft niet. Dat groene... Ja.

En dan 'contacten'.

Nee, zal ik het doen? -Alsjeblieft.

Dat ding is te gek. Ik zat te kijken en vond de zaklamp. Dat is mijn favoriet.

En dat je internet op je telefoon hebt. -Je kunt berichten ontvangen, hè?

Ja. -Oké, cool.

Stuur me morgen een berichtje en dan kijken we wel.

Oké. -Leuk.

Geeft niet.

Ik moet nog veel leren. -Geeft niet. Wij ook.

Dag, tot volgende week. -Het ziet er zo natuurlijk uit.

Dat komt vanzelf.

Staat hij er weer?

Neem me niet kwalijk.

Ik heb gezegd dat je onze leden met rust moet laten. Moet ik weer de politie bellen?

Laat maar, Lane. Het is in orde. -Ik moet hem spreken.

Yacov weet jullie te vinden. -Het is in orde. Ik red me wel.

Ik wil hem iets vragen. -Roep me als het vervelend wordt.

Bedankt. Het was fijn vanavond.

Goed, tot ziens. Bel me.

Hoe gaat het?

Je ziet er moe uit. -Het gaat goed met me.

Hoe bevalt je nieuwe levensstijl? -Goed. Ik heb mijn keuze gemaakt. Oké?

Ik had mijn redenen om te vertrekken. -Het spijt me als ik...

als je bent weggegaan om mij.

Ik wil niet onbeschoft zijn of me met jouw zaken bemoeien.

Ik denk de hele tijd aan je. Begrijp je?

Wat wilde je me nu vragen?

Ik wil dat je sjomer bent.

Vannacht.

Ik betaal je.

Liever niet. Nee, ik wil niet.

Je hebt toch geld nodig? Ik weet dat je moeite hebt met je huur.

Hoe weet je dat?

Doet er niet toe. Ik geef je 200 dollar contant.

Ik betaal je.

Hoe lang? -Vijf uur.

Van nu tot zonsopkomst.

We hadden iemand...

maar die wilde opeens niet meer. Jij bent er geknipt voor.

200?

Ik doe het voor 500.

300.

Jij bent naar mij gekomen, toch?

Je bent ten einde raad. Je hebt me nodig, toch?

Nou, dan is het 500.

Ik heb het vaker gedaan.

Mensen in de gemeenschap zonder familie of vrienden.

Dan waak ik bij het lichaam.

Ik kan je 400 geven, maar niet meer.

Oké. -Goed, hebben we een deal?

Ja, afgesproken.

Ik wist wel dat je het zou doen, omdat...

je geld nodig hebt, maar daar hoef je je niet voor te schamen.

Ik wilde het heel graag aan jou vragen...

omdat als je de dodenwake doet, je dat dichter tot de gemeenschap brengt.

Wauw, dit is...

dit is de goddelijke voorzienigheid.

Het spijt me. Ik zei dat omdat de dodenwake houden vroom is.

Het brengt je weer bij ons.

Je bent depressief, daar kunnen we toch over praten?

Shulem, wie is de overledene?

Het is Rubin Litvak. Ken je hem? -Nee.

Een goed mens, een beetje bizar.

Hij heeft de Holocaust en de oorlog overleefd, maar zijn hele familie verloren.

Later heeft hij hier een gezin gesticht.

Maar toen begon hij zich af te zonderen en raakte van iedereen vervreemd.

Het was een echte kluizenaar. -Liet hij zich nooit zien?

Hij zei dat zodra hij zijn neus buiten de deur stak, hij vreselijke pijnen kreeg.

En de andere sjomer? -Dat was familie.

Hij is weggegaan, omdat hij bang was. -Bang?

Dat zei hij. -Waarvoor?

De vrouw van meneer Litvak lijdt aan Alzheimer.

Ze is heel zwak.

Waarschijnlijk slaapt ze de hele nacht.

Het zal stil zijn.

Hier is het.

Mrs Litvak?

Meneer Shulem?

Dag, Mrs Litvak. Gecondoleerd. Gezegend zij de ware rechter.

Wie is die man? Ik dacht dat je een sjomer zou halen.

Dit is de sjomer. -Nee.

Hij was ook de sjomer bij Moshe Kelner, Chaim Sturman...

Hij is niet geschikt.

Ik weet dat u een zware dag heeft gehad, maar...

Het komt goed. -Hij moet onmiddellijk weg.

Je moet gaan.

Ze gaat slapen. Maak je geen zorgen.

De begrafenisondernemers komen bij zonsopkomst.

De begrafenisondernemers zijn hier over vijf uur.

Als er iets is, ik ben in de buurt.

Er zal geen probleem zijn. -Ik ben vlakbij.

Het zou leuk zijn als je morgen kwam bidden.

Ik doe dit omdat ik geld nodig heb. Ik heb ingestemd, en daar laten we het bij.

Ik wil je niet dwingen. Maar misschien is het moeilijk, de hele nacht hier.

Als je erover wilt praten, kom naar de synagoge.

Oké, ik hoop dat alles goed gaat.

Oké, zal ik dan maar gaan? -Oké.

Tot morgen.

Hoe praat je met vrouwen?

De 10 beste manieren om met vrouwen te praten

Het kost tijd en geduld om met ze te praten. Wij geven je tips.

Acht succesvolle manieren

Hoe je met een vrouw converseert

Stap voor stap praten met vrouwen

De kunst van het praten met vrouwen

Mrs Litvak?

Is daar iemand?

Is daar iemand?

Mazzik, 27 juli 1979...

Jij zei dat Leib kon toveren.

Hij kon helemaal niets. -Ik heb nooit gezegd dat hij kon toveren.

Jawel. -Alleen trucjes, meer niet.

Ik zal ze laten zien. -Beloofd?

Als God het wil.

Kijk, twee dronken Joden.

Hé, mannetje. -Kleine smous.

Moet je die eikel zien.

Waarom negeer je me? Ik vraag je alleen wat. Niet zo snel.

Sarah: Hallo

Hoi

Nieuw bericht van Sarah

Sarah: Wat ben je aan het doen?

Werken. Ik ben de sjomer voor de nacht.

Ik mag eigenlijk mijn telefoon niet gebruiken.

Oké. Sorry.

Het geeft niet.

Wat ben je...

Het is een mooie nacht. De maan schijnt. Heb je ooit het konijn erop gezien?

Konijn?

Z'n neus steekt omhoog, staartje onderaan. Het is dwaas. Ik laat je met rust.

Niet...

dwaas.

Ik spreek je snel.

(Bel me of Face Time als je je verveelt:)

Nieuw bericht van onbekend nummer

Wat moet dit voorstellen?

Mrs Litvak.

Mrs Litvak...

bent u beneden?

Mediabestand niet gevonden

Stel je niet aan.

Ik draai door.

Ik word gek.

Hallo, dit is de voicemail van dr. Kohlberg.

Ik kan nu niet reageren, maar spreek uw naam en telefoonnummer in...

en ik bel zo snel mogelijk terug.

Als dit een noodgeval is, hang op en bel 112. Bedankt.

Hallo, dr. Kohlberg. Dit is Yacov Ronen.

Sorry, dat ik u midden in de nacht bel. Ik wil u niet storen, maar...

Ik heb het een beetje moeilijk.

Ik zie dingen.

En ik hoor dingen.

Zo erg heb ik het nog nooit meegemaakt en...

Ik...

Ik heb bijna geen pillen meer en ik hoopte dat ik met u kon praten.

Ik geloof niet dat ik weer moet worden opgenomen.

Maar ik zou wel graag met u willen praten, dus als u snel kunt terugbellen. Graag.

Het zijn geen nachtmerries.

Het zijn herinneringen.

Niet jouw herinneringen, maar...

Sorry voor de rotzooi. Ik zal het meteen opruimen.

Waarom ben je hier?

Ik ben Yacov, de sjomer.

Ik bescherm uw mans ziel en stel hem gerust. -Waartegen bescherm je hem?

Ken je mijn kinderen?

Ik heb ze zo ver mogelijk weggejaagd.

Ze denken dat ze zijn vertrokken...

uit eigen beweging, dat het hun eigen keuze was.

Maar ik heb ze verjaagd.

Ik heb ze verdreven.

Weet je waarom...

ik zorgde dat ze vertrokken?

Dit is geen plek voor kinderen.

Het was een bunker.

In de wildernis. Een plek waar je heen ging...

maar waar je nooit meer van terugkomt.

Ken je mijn man?

Hij was gebroken door herinneringen.

Het soort herinneringen die jij zag.

Ze bijten.

Ze bijten en het bijten houdt nooit op.

Hij was zo de weg kwijt dat hij zich geen raad meer wist.

Het spijt me dat ik u heb wakker gemaakt.

U kunt beter weer gaan slapen.

Uw hand.

Laat me u helpen, u bloedt. Alstublieft. Wacht.

Wacht.

Laat me u helpen.

Rabbi Greenwald...

zei een keer...

dat deze demonen...

die ons uitzuigen...

zijn geboren tussen de scheppingsdagen.

Ze waren tot leven gewekt...

maar zonder ziel...

noch vorm.

Het zijn geen wezens...

in de ware zin van het woord.

Ze hebben geen eigen wil...

een band met de hoogste macht.

Ze zijn dierlijk.

Deze demonen...

zijn parasieten.

In de traktaten...

en de Berachot...

zijn de mazzikiem verwisselbaar met de sjediem.

Maar ik heb de afgelopen vijf decennia...

onderzoek gedaan naar degene die mij naar huis heeft gevolgd...

vanaf Buchenwald.

Ik weet niet waar hij vandaan komt...

maar zoals hij zich heeft laten zien, is hij heel, heel oud.

Ik denk dat hij wachtte...

op zijn manier overwinterde in het bos...

slapend...

tot mijn pijn...

hem heeft gewekt.

De mazzik...

verschijnt als een figuur met een gedraaid hoofd.

Zo.

Achterstevoren.

Hij is gedoemd om achteruit te kijken.

Om te staren...

naar het verleden.

Deze demon...

heeft me vreselijke dingen laten zien.

Tien jaar geleden...

vond ik een inscriptie in een tekst...

van Moses Ben Shem Tov.

Die luidde:

'Je kunt alleen aan de mazzik ontsnappen...

als je zijn ware gezicht verbrandt op de eerste nacht dat hij verschijnt.

Als je het niet voor zonsopkomst doet...

zal hij je nooit verlaten.'

Voor mij...

is dat al lang verleden tijd.

Als ik er niet meer ben...

vindt de mazzik...

een ander gebroken mens.

Iemand anders die geketend is door een vreselijke pijn die hem niet loslaat.

Als hij zijn volgende gastheer vindt...

zal hij langzaam zijn ziel verteren.

Zoals hij ook bij mij heeft gedaan.

Kauwend...

gulzig knagend aan de spirituele kanten...

van de vijf essenties van de ziel.

Hij kronkelt z'n weg door de nefesj... (lichamelijke ziel).

de Roeach (geestelijke ziel)...

nesjama (G'ddelijke ziel)...

chaja (bron van het leven)...

en uiteindelijk naar de Jechida... (eenwording ziel met G'd).

de directe schakel...

met Hasjem (JHWH).

Achter je.

Daarom neem ik deze video's op...

schrijf ik het op...

plak ik het aan de muren en leg ik het uit...

in de hoop dat de volgende die de mazzik treft...

niet gedoemd is...

en wordt verteerd...

zoals ik.

Yacov.

Met dr. Kohlberg.

Dr. Kohlberg, God zij dank.

Het gaat niet zo goed met me.

Hoezo? Wat is er aan de hand?

Ik zie dingen en ik hoor dingen.

Het is veel.

Echt veel en ik...

Ik heb een pil geslikt...

een kalmeringsmiddel, zo-even.

Wie zie je, Yacov?

Wie zie je?

Ik weet niet.

Waar ben je nu?

Ik ben in Borough Park.

Ik heb werk aangenomen als sjomer voor de nacht.

Mr Shulem betaalt me.

Ben je veilig? -Ik weet het niet. Ik denk het.

De dingen die je ziet...

denk je dat ze echt zijn? -Nee, dat kan niet.

Dr. Kohlberg...

de man die hier woonde...

en zijn vrouw, ik denk dat ze samen gek zijn geworden in dit huis.

Ze is heel erg dement.

Het is heel triest. En hij...

is geobsedeerd door demonen.

Demonen?

Hij noemt het de mazzik.

En is dat wat je denkt gezien te hebben? Een demon?

Schaduwen, schaduwen.

We hebben gepraat over wat je broertje is overkomen...

over posttraumatische stress en je angst.

Ja, ja. Ik weet het.

Vertel me of je hart als een razende bonst...

alsof het je ribben zal breken?

Ja. -Zweet je?

Sta je te trillen? -Ik probeer te kalmeren.

Yacov, vertel me wat je ziet.

Je zei dat het een persoon was.

Het zijn schaduwen. Alsof iemand in de duisternis staat.

De persoon die je ziet, degene in de duisternis...

denk je dat hij echt naar je aan het kijken is?

Natuurlijk niet. Ik weet dat dat niet zo is. -Perfect. Dat is heel goed.

Ik wil dat je nu de tijd neemt en nadenkt over mijn vraag.

Kun je die persoon beschrijven?

Wazig. Het is...

Het is altijd...

Ik weet het niet. Het is vaag.

Ik begrijp het. Prima.

Staat zijn hoofd achterstevoren?

Wat?

Staat zijn hoofd omgekeerd?

Yacov, wat zie je?

Wat zie je?

Dr. Kohlberg, kunt u even wachten?

Met dr. Kohlberg. Ik heb je bericht ontvangen.

Sorry dat ik niet eerder heb gebeld. Ik hoop dat alles goed gaat.

Dr. Kohlberg, kunt u even blijven hangen?

Wie is dit?

Hij moet me met rust laten.

Waarom heb je me laten doodgaan?

Mrs Litvak.

Wilt u thee?

Hij laat je niet weggaan. -We moeten hier weg. Nu.

Ik ben vaak vertrokken, maar waar kan ik anders heen?

Het is mijn plicht thuis te blijven, bij mijn Rubin.

Ik kan tegen lijden.

Mijn pijn was niet de zijne.

Mrs Litvak...

wat laat mij niet gaan?

De mazzik.

Hij speelt met je.

Zoals een kat met een muis.

Hij wil je pijn.

En dat je dingen ziet.

Vreselijke dingen.

Ik ben niet voldoende voor hem.

Hij wil jouw kwelling.

We gaan weg.

We moeten nu gaan.

Er is iets hier wat heel erg fout is.

Als je vlucht...

zorgt de mazzik dat je kruipend terugkomt.

Kom, we gaan.

Je bent al te lang in dit huis geweest.

Ik ga rabbi Shulem halen. We komen terug om u te halen.

Geef me vijf minuten. Ik ben zo terug.

Wat heb jij? Ik vraag je gewoon iets.

Doe niet zo vervelend. -Rustig.

We hebben te maken met een stoere vent.

Een stoere.

Hoe gaat het, Joods meisje? -Mooie krullen.

Zullen we ze er afknippen?

Rustig maar.

Burech.

Ik heb ze jou pijn laten doen.

Ik kon niet...

Ik kon me niet bewegen.

Ik heb ze jou pijn laten doen.

Natuurlijk.

Hallo, dit is Sarah Feldman. Ik kan nu niet opnemen.

Spreek iets...

FaceTime-video Sarah

Sorry dat ik je wakker bel. -Hoe laat is het?

Half vijf.

Waar ben je, Yacov?

Sarah, ik ben...

Het spookt in dit huis.

Iets heeft Mr Litvak achtervolgt en op hem geteerd.

Wat?

Het wil mij nu.

Heb je geprobeerd te vertrekken?

Ja, ik heb het geprobeerd.

Heb je het geprobeerd?

Ja, maar het houdt me tegen.

Je moet naar boven, Yacov.

Wat?

Je moet naar boven, Yacov.

Je ertegen verzetten heeft geen zin.

Je keek toe hoe Burech gilde.

Je keek toe hoe hij je om hulp riep en je deed niets.

Je liet hem gewoon sterven als een hond.

Je keek gewoon toe hoe hij stierf.

Waarom heb je me laten doodgaan?

Ik weet het.

Ik was bang.

Ik had niet de moed je te verdedigen. Ik was te zwak.

Vergeef me alsjeblieft.

Alsjeblieft.

Het spijt me zo, Burech.

Vergeef me, alsjeblieft.

Ik heb je laten vallen.

Ik was...

Ik was bang.

Bedankt voor het verband.

Ik heb je niet verbonden, maar mijn Rubin.

Mrs Litvak, waar is uw man?

In de gang.

Wacht even.

Hier.

Dat kan van pas komen.

In 1919...

zag mijn opa...

hoe zijn ouders werden vermoord in Kiev.

De buren hebben hem geholpen om te vluchten.

Wat mijn opa betreft...

herinner ik me vooral hoe hij bad met zijn gebedskleed en gebedsriemen.

Elke dag.

Op die momenten was hij echt...

op z'n gemak met de wereld en zichzelf.

Als je mijn Rubin vindt...

Laat hem gaan.

Laat hem gaan.

Laat hem gaan.

Laat hem gaan.

Laat hem gaan.

Mr Litvak, laat hem gaan.

Mr Litvak...

Mr Litvak, laat los.

Gaat het?

Mijn arme Rubin.

Ik vraag me vaak af wat hij was geworden, wat voor vader hij zou zijn geweest...

als zijn leven anders was geweest.

Mijn liefste.

Ik mis je zo erg.

Ik ga nu naar buiten, naar het zonlicht.

Ging het goed vannacht? Heb je nog problemen of iets gehad?

Echt niet? -Zeker weten.

Ik zal je geven wat ik heb beloofd.

En Mrs Litvak?

Ze ging een ommetje maken.

Zoals ik gisteren zei...

hoopte ik dat deze ervaring je een andere kijk op het leven zou geven.

We kunnen erover praten na het gebed.

Kom je naar het gebed?

Shulem...

ik weet dat je het goed bedoelt...

Ik weet het.

Maar niet vandaag.

Ik ben vroeg wakker. Hoe was je nacht?

Koffie?