Original subtitles

MURO MUROS

En California, podes visitar aos amigos...

e gozar das mellores herbas.

En Los Angeles, podes ver anxos cami�ando nas augas do Pac�fico...

mais eles tan s� son rapaces loiros en t�boas de surf.

Podes visitar os grandes estudios de Hollywood...

e ver ao vivo as estrelas de cinema.

En canto a min, en Los Angeles principalmente vin muros,

graffitis en muros cubertos tan bonitos como pinturas, asinados por...

ducias de Kilroys an�nimos, muros tan longos como as serpentes mitol�xicas.

Isto foi o comezo dunha sorprendente e feliz descuberta:

as paredes pintadas, ou "murais",

como os chaman nos Estados Unidos.

Murais como seres vivos, respirando, muros axitados.

Murais conversando, chorando, muros murmurando.

Murais - un grita, o outro non.

Mais eses muros non venden nada.

Un exterior, un enorme panel de publicidade

ten que estar ben colocado, sorrindo, est� feito para ese fin.

Non � un mural.

E iso � obvio tan pronto como chegas.

Da pista de aterraxe ata a estrada...

... �s veces nun atasco ves un mural.

Moitas veces mal colocado, sen sorriso, sen maquillaxe.

De s�peto, un rostro en primeiro plano cunha ollada persistente.

Twitchell.

Gang V13.

Azman.

Takamoto.

Herr�n.

Torrez.

Ca�goy.

Como debo chamar eses moradores dos muros de L.A.?

"Losangelenos"?, "Losang�licos"?

Ou ben...

"Xeado de Los Angeles"?

"Os anxos perdidos"?

"Os envexosos de Los Angeles"?

Bootzin e Vargas.

De calquera forma, como se toda a cidade non fose m�is que...

... murais e palmeiras, conduc�n 55 km do leste de Los Angeles...

... ao oeste de Los Angeles, cara o oc�ano.

Schoonhoven.

Probabelmente, eu non comezar�a a facer murais noutra cidade,

xa que o tempo e a luz aqu� son moi propicios.

Conducir e so�ar esperto...

por Los Angeles, ou o que pode ser...

ou o que est� agochado a� f�ra...

... son as aut�nticas inspiraci�ns deses murais.

Schoonhoven.

Penso que o que est� presente nesas pinturas...

est� presente en Los Angeles...

... e est� escrito en todo este lugar...

e se hai alg�n so�o,

tr�tase de todo o mundo so�ando xuntos, non soamente eu.

Os Streetscapers.

Butler.

Thiermann.

Xa sexan ideas colectivas ou visi�ns persoais...

... os muros falan dunha cidade e do seu pobo.

Morales e as Classic Dolls.

� un fen�meno recente e difundido,

a�nda que a tradici�n mexicana se remonta a Orozco, Siqueiros, Ribera.

Navarro e P�rez.

O centro de arte dos chicanos.

� resultado dos anos 60?

Os nenos que ao florecer que procuraron embelecer a vida?

As persoas do 68 que escribiron as s�as protestas nos muros...

... e os artistas anoxados polo sistema de galer�as...

e polo mercado de arte dos coleccionistas?

Mortimer.

� unha necesidade primaria amosar a vida privada nunha praza p�blica?

Por todas esas raz�ns e por outras...

... os murais floreceron en todos os lugares.

En Los Angeles, hai moitos deles en estilos ben particulares.

Herr�n.

Wehrle.

A ca�da de �caro � toda unha historia.

Como me contou John Wehrle, un estra�o na cidade...

que me dixo por tel�fono:

"Los Angeles � unha cidade plantada no deserto...

e superpoboada por anxos.

Vexo iso como unha colisi�n de distintas mitologias...

... nun drive-in, ride-in, fly-in...

Unha reuni�n surrealista...

... entre un anxo, un vaqueiro, e un cosmonauta."

O cosmonauta caeu en pleno voo, a culpa � de Voltaire.

�caro caeu na auga, a culpa � de Rousseau.

En canto � ca�da, acontece todos os d�as...

... nas pistas de Venice.

Venice � unha mestura de Honfleur...

... e de Saint-Germain-des-Pr�s,

que atrae ba�istas e artistas,

turistas e lig�ns,

drogados e fot�grafos.

En Venice, durante a semana est� tranquilo.

Fai falla vir o domingo.

Todos ve�en para pasear os nenos, para nadar,

para patinar, para ver os murais de al� atr�s...

... e al�.

Tiro moitas fotos dos murais. E �soas como pano de fondo.

Coloco as persoas na fronte.

Patinadores.

En efecto, o "Frenglishman" Richard Bennett especial�zase...

... en fotografar patinadores, cos murais como pano de fondo.

As� como estamos facendo, cun ritmo disco.

A alegr�a ten unha maxia que trae

E a alegr�a � a raz�n Que estamos cantando

E a alegr�a Non sabes que estamos a balancearnos?

Estamos balance�ndonos Coa alegr�a que levamos

Tra�ndocha, nena

Alegr�a, cada momento Que est�s vivindo

A alegr�a Algu�n a quen lla deber�as estar dando

A alegr�a que amosa Quete importa cando compartes

Amosa o coidado co que compartimos Compartimos contigo, nena

Alegr�a, alegr�a, alegr�a

- Alegr�a, alegr�a, alegr�a. - Hart.

As autoridades demoleron a metade superior dun muro...

chamado Vida en Venice para poder controlar mellor o tr�fico de drogas.

O estado e os seus axentes, disfrazados de ba�istas...

... te�en as s�as propias raz�ns para ignorar a arte colectiva,

... especialmente cando iso significa poder conseguir un tiro gratis.

Richard emprestounos as cabezas perdidas.

Baca e Schlesinger.

Despois deixamos o barullo de Venice...

Polo silencio do estudo de Kent Twitchell.

Como Alicia, Kent atopa o seu cami�o...

entre os moi grandes e os moi pequenos.

Eu vino crecer e encoller durante as nosas entrevistas en Torrance.

Todas as mi�as pinturas representan o que sent�n na infancia.

As pinturas grandes te�en a tendencia,

se est�n feitas correctamente, de intimidar �s persoas...

... da mesma forma en que os nenos miran...

... aos ollos dos seus pais.

Os homes son bastante machos.

O mundo dos homes � moi opresor,

bastante aterrador.

Eles forman como unha especie de pequena banda no medio...

... e as mulleres son un pouco m�is sensatas.

Quedan � marxe, protexen os bordes.

Moi est�beis, moi seguras...

... pero con todo, f�ra.

Mulleres son un aparte como artistas nesa cultura...

... e probabelmente na meirande parte das culturas.

Esta � unha axencia de desemprego.

D�xenlle � xente de aqu� que ir�a pintar desempregados...

mais decid�n pintar artistas...

en troques do que co�ecemos como desempregados.

Pinteinos o m�is grande que puiden, do tama�o do muro,

que ten preto de 6 metros de altura.

Creo que eles est�n � altura.

E que, polo menos, na mi�a mente e nas dalgunhas persoas desa cultura...

... os artistas son relativamente importantes, a�nda que...

... non sexa as�,

... en termos de reco�ecemento xeral.

Creo que esa grandeza...

... � o seu potencial.

E que un d�a eles ser�n reco�ecidos.

Talvez en 5 anos, 10 anos...

Ou talvez nunca.

O meu nome � Marta Chaffee.

O meu nome � Alonzo Davis.

O meu nome � Paul Czirban.

O meu nome � Oliver Nowlin.

O meu nome � Eloy Torrez.

O meu nome � Wayanna Kato.

Non esperabamos a fanfarria dun desfile local.

Ent�n os nosos artistas, xigantescos e en miniatura...

foron homenaxeados pola cabalar�a, pola mari�a e polo ex�rcito.

Nin esperabamos que os nenos se movesen...

como nun voo de anduri�as � luz do d�a...

... no mural descorado da R�a Opal.

Romera.

E despois v�n a noite.

Torrez.

Os nenos da r�a fan un paseo por todo iso, o mundo das drogas,

- ... espectadores inm�biles... - Gilliam.

Por paxari�os e peixes voadores.

Jackson.

Levo pintando paxaros...

e coraz�ns dese que era unha nena.

Pregunt�ronme as Panteras Negras.

por que eu non quer�a pintar pu�os e rifles...

e sent�n que hab�a outro xeito de pintar

e que hab�a outros s�mbolos que eran realmente necesarios,

mesmo como persoa negra.

En St. Elmo's, unha rexi�n negra na cidade...

ser "negro" quere dicir ser "de color."

Este domingo de xu�o hai un festival...

... organizado polos irm�ns Sykes, os pintores do barrio.

Roderick Sykes est� aqu� con Susan Jackson.

Sykes.

En Compton, comunidade negra preto de Watts.

Johnson.

O meu nome � Larry Freeman.

Eu son o director da Escola Willowbrook Junior,

que ten uns 1.380 alumnos.

Na nosa escola, temos un caucasiano, cinco samoanos...

... e os demais son negros.

A arte que vostede ve agora...

... foi producida por dous dos meus ex-alumnos.

O Sr. Clifford Johnson e o Sr. Wyatt.

Non lles po�emos restrici�ns. A �nica cousa que pido � xentileza, vale?

En troques de pu�os pechados ou do negros furiosos...

... ou de chicanos irritados, ou do que queira que sexa.

Johnson, el � un bo rapaz.

Cando era neno, crec�n no barrio...

... e frecuentei tam�n esa escola...

... almorzando na mesma cafeteria.

Te�o moito pracer en presentar...

... algunhas das mi�as pinturas como adulto.

Temos un belo programa aqu�...

... localizado na Escola Willowbrook Junior...

Estamos facendo unha gran cantidade de efectos visuais.

Un exemplo � a entrada dos ba�os dos rapaces.

Temos tam�n unha entrada dos ba�os das rapazas...

... no outro extremo do corredor.

Wyatt.

Ah, cara, imos.

Richard Wyatt � un mozo fabuloso.

Meu nome � Richard Wyatt Jr.

Son un creador de imaxes.

G�stame considrarme un creador de imaxes p�blicas.

A maior�a das mi�as imaxes te�en que ver coa familia...

...ou persoas que co�ezo.

� dif�cil falar sobre isto...

porque en realidade fago o que sinto.

As persoas que Richard Wyatt co�ece e pinta non son brancas, en todo caso.

Son negras, amarelas...

e pardas.

En relaci�n �s pir�mides, que o inspiran,

reaparecen como escaleiras en barrios de inmigrantes sen ascensores.

Como unha especie de xesto de agradecemento a ese negro...

... que pinta imaxes de mexicanos,

un mexicano-americano, ou "chicano," canta na tradici�n do blues negro.

Manuel Cruz, ex-membro da banda Macy...

... transmite a trav�s do blues a miseria e o orgullo da s�a raza...

... fronte un bar que el pintou.

- Cal � o seu nome? - Juliet.

Topo, Flaco, Indio, Lobo, Tita...

Os nenos e nenas da veci�anza son membros da banda.

Existen 300 bandas en Los Angeles, 15 delas en no leste de L.A.

Cada unha ten o seu nome, logotipo e sinal...

relacionados � veci�anza, o barrio, cun V.

Aqu�, "Varrio" Nuevo, Los Angeles leste...

Happy Valley...

Hazard Grande.

Moita xente cre que xuntarse a unha banda consiste...

... simplemente en sa�r e incomodar a outras persoas.

Iso non � as�. Ti creces...

... xogando cos nenos, indo � escola cos nenos.

Cando te d�s de conta, es un adolescente.

E despois dun tempo, talvez te�as alg�ns problemas.

Mais � as� que acabas entrando nas bandas, sabes?

Non es iniciado nin nada as�.

Naces nun determinado barrio e...

Ben, pintei iso porque...

... hai moito asasinato nas bandas, sabes?

e polo que sei, nesta �rea mesmo...

houbo alg�ns rapaces asasinados.

Ese mural de aqu�, non o pintei s� para que parecese bonito.

Quero amosar que somos descendentes dos Astecas,

ou dos Maias, ou dos Toltecas...

E � iso, que el formaba parte do movemento.

Do movemento chicano, entende?

E suponse que esta � a s�a nai...

E ela est� chorando porque lle dispararon, vale?

E este � o seu irm�n, mirando pola xanela...

pensando que pode ser o pr�ximo, entende?

500 persoas foron asasinadas o ano pasado.

500 adolescentes.

Eu non sei, os que foron asasinados,

se eles ti�an problemas familiares...

e dispar�ronse eles mesmos, ou o que sexa.

Colocamos ese mural aqu�, eh,

porque perdemos moitos amigos.

Os meus amigos marcharon.

Morreron. De sobredose.

O meu "varrio". Este � Hazard, ok?

E as� xurdiron unha serie de murais adicados aos seus mortos.

A� imos.

Cando procurei saber por que eses nenos...

ti�an caras de adultos e de persoas dos anos 50,

unha tatuaxe deume a resposta.

Dese�ado nunha prisi�n hai 25 anos...

e copiado dunha imaxe de Jean Harlow abrazada por un home...

a�nda � usado como modelo para representar os mozos dos anos 80.

Cabrera.

# Si, fico no barrio blues #

# Cedo de ma�� #

# Si, fico no barrio blues #

# Cedo de ma�� #

# Si, fico no barrio blues #

# Si, fico con eles todo o tempo #

# Cedo de ma��, cando vexo a miseria #

# fico con eles todo o tempo, cando vexo a miseria #

# No meu barrio #

# E vin a nai dese amigo chorando. Ela me dixo: #

# "O meu neno morreu El ti�a s� 16 anos" #

# Vostede non o ve, amigo? #

# A guerra de bandas non pode ser. Amigos matando amigos #

# Amigos matando amigo #

# Si, o que precisamos #

# � de unidade ##

Ben. Ese � o "Barrio Blues."

Ah.

Os xogos de guerra comezan na infancia...

... entre os drag�ns e os esqueletos.

Chavez.

O esqueleto � a pimenta da imaxinaci�n mexicana...

... mentres a educaci�n � tan necesaria como o sal...

... e a muller educada � inestim�vel.

Montoya.

"Vale m�is quen sabe m�is!"

Unha graduada cor-de-rosa.

Claro, a muller � sempre unha rosa...

no xard�n dos clich� do coraz�n dun tipo duro.

O meu nome completo ou o meu alcume?

Chava.

Ah, � o mural.

Este mural representa o home...

... e a flor representa as nenas.

Todas as nenas da California ou de calquera lugar.

Si, el dixo "mural" cando falou de s�a tatuaxe.

Calquera cousa decorada para expresar...

... ideas ou sentimentos, � chamada "mural".

Iso incl�e autos, como veremos.

A palabra "mural? Quere dicir: "Eu existo, e asino o que pinto".

Chava � un de os brancos da banda Fence...

... que traballaba no centro sociocultural Wabash...

... baixo a direcci�n dunha feminista.

Judy Baca foi quen organizou iso.

Fixemos alg�ns esbozos...

... e ela realmente deixou facer o que queriamos facer.

Ela era unha boa persoa para traballar con ela, sabe?

Ela era correcta.

O meu nome � Judy Francisca Baca...

... e son unha pintora...

... e son unha muralista e unha educadora art�stica.

Comecei a pintar murais porque dinme de conta cando ti�a 23 anos...

... que nunca vira unha chicana nun museo.

Non haber�a moitas oportunidades para min...

de coller o meu traballo e instalalo nun establecemento.

E as� pareceu que para min...

... era l�xico levar o meu traballo �s persoas.

Trouxen nenos de distintas comunidades...

e de distintos tipos de bandas e diferentes grupos �tnicos...

... para traballarmos xuntos no mural.

� un territorio neutro. Non pertence a unha ou outra banda.

O Corpo de Enxe�eiros do Ex�rcito acheg�useme...

e cooperamos co Distrito de Control de Criminalidade...

... da cidade de Los Angeles, co sistema de xustiza xuvenil.

Todos os mozos que estaban involucrados...

tiveron como requisito ter cumprido penas na xustiza xuvenil.

Ti�an que ter sido prendidos, polo menos unha vez...

... antes de seren levados para o proxecto.

At� agora, 130 mozos traballaron no proxecto.

Todos recibiron un salario m�nimo...

... de $3.10 por hora.

Eles tam�n foron pagados cando fixeron as pescudas.

� a primeira vez que estar preso leva a alg�n lugar.

Foi o que os nenos dixeron. "O crime compensa."

A idea do mural...

... � a historia de California.

Mais forma a parte da historia que foi deixada de lado:

... as persoas esquecidas, como os asi�ticos,

os chicanos, os negros e as mulleres tam�n.

Eses esquecidos pola historia xa ocupan uns 450 metros...

... e a�nda non rematou.

Esta ollada longa e reprovadora e esa acusaci�n...

... fala da explotaci�n do home polo home.

En canto �s mulleres, aqu� est�n,

no comezo da guerra,

durante a guerra,

tras a guerra,

en folga,

en apuros,

e na pantalla.

Na nosa pescuda, descubrimos que Thomas Edison,

un dos meirandes inventores americanos,

nacera en Zacatecas, M�xico.

E, en verdade, seu nome era Tom�s Alba Edison...

... e naceu de pais mexicanos.

Ent�n, n�s o pintamos coa Deusa dos Chichimecas...

... que est� sa�ndo das pir�mides, e que plantou a semente,

susurrando segredos nos seus o�dos...

... inspir�ndoo a inventar a l�mpada...

... e a c�mara de cinema...

... que mudou a industria de Los Angeles...

... e foi moi importante no desenvolvemento de Los Angeles.

O Pequeno Vagabundo, o esquecido m�is famoso, est� de garda.

Coidado! Os muros pintados te�en o�dos.

Chaplin e McQueen son as �nicas estrelas de cartaces...

que deviron estrelas de mural.

Despois desa primeira peza...

... Twitchell preferiu famosos e actores de TV.

Este � o meu segundo mural,

un monumento a Strother Martin, o meu actor favorito, un dos malos...

... e o primeiro mural no que usei o tema da colcha de punto.

Este motivo, a�nda que lixeiramente distinto na cor...

... � esta cocha que a mi�a avoa fixo para min.

Usei iso como un dispositivo para equilibrar...

... a tremenda imaxe de malo que Strother Martin ti�a...

... como rostro da maldade de Hollywood.

O meu segundo mural de punto, Monumento a Lillian Bronson...

tam�n chamado A Vella da Estrada, p�dese ver na autopista de Hollywood.

Usei esa manta de aqu�...

... que a mi�a avoa fixo para min,

porque...

... representa para min unha �poca en Am�rica na que...

nos compraciamos co que fac�amos, nas cousas que duraban.

E eu realmente non sinto que iso aconteza hoxe.

A colcha representa algo que practicamente durar�...

m�is que todos os coches que hoxe est�n na autopista.

El magnifica a coplcha de punto...

... e reinventa a bataa da avoa e a sacraliza.

O nome desa peza � A Sant�sima Trinidade coa Virxe.

Xeralmente, a Sant�sima Trindade � o Pai, o Fillo e o Esp�rito Santo.

Eu engad�n � Virxe Mar�a.

Esta � Jan Clayton...

... que � a nai m�is famosa...

... da TV americana dos anos 50.

Ela era a nai, sen marido, dun cachorro, Lassie.

Cristo, claro, � tratado como un cachorro.

E esa muller se parece moito � mi�a nai.

Este � o peto da nai.

Ten o mesmo tama�o que o cub�culo...

... no que viv�n nove meses...

... mentres pintaba esa peza.

De novo, branco, branco. � case...

... como se eu estivese nadando nun oc�ano de leite.

Este � Clayton Moore. Penso que � un s�mbolo perfecto para Deus.

El fac�a do Lone Ranger. � co�ecido como o Home Enmascarado.

El monta nun cabalo branco e protexe �s persoas en todo o oeste.

El � o heroe vaqueiro m�is famoso de Am�rica.

Eu penso que non atopar�a en ning�n lugar do pa�s...

un modelo m�is perfecto para Deus...

que Clayton Moore, o Home Enmascarado sen a m�scara.

Ningu�n xamais viu o rostro de Deus...

... e ningu�n xamais viu o rostro do Lone Ranger,

de feito, ning�n vivo.

Eu son, son... un cristi�n renacido.

Este � Cristo. El � Billy Gray.

El era o fillo do pai m�is co�ecido nunha serie de TV.

Esas son as mans...

... dun motociclista americano.

Elas son poderosas, extremamente grandes, e son as mans de Cristo.

Ao final, se de feito existise fisicamente Deus,

ent�n as s�as mans ser�an extremamente grandes.

Estes vaqueiros azuis, o uniforme americano.

Talvez se Cristo volvese a Am�rica...

el usar�a vaqueiros azuis.

Este � o corpo do meu amigo Paul,

que � un carpinteiro, un carpinteiro como Cristo.

Esta � mi�a camisa do ex�rcito que lle din a Paul para vestirse...

... cando el posou para min.

Esta � a mi�a garavata das forzas a�reas,

a que eu acostumaba usar nas forzas a�reas.

E todo iso medio nos leva...

... cara a cabeza, moi poderosa, de Cristo...

con cabelo curto, bastante masculino.

Moita xente pensa que os ollos est�n moi claros.

A figura de Cristo parece que mira a trav�s deles...

...e eles quedan moi ofendidos con iso.

Eu penso que iso � problema deles.

� un retrato ao xeito en como vexo a Cristo.

Para os chicanos, Cristo a�nda � tradicional...

Lisanes e Haro.

E a Virxe � sempre a de Guadalupe, na s�a l�a crecente.

Rodriguez.

En Ramona Gardens, nun proxecto habitacional chicano...

... foi realizada a pintura dun mural.

En principio, fora para previr os graffittis nos muros.

O Estado doou cartos para que os seus habitantes pintasen...

baixo a direcci�n de artistas.

A partir diso, desenvolveuse a necesidade de pintar.

Os habitantes volv�ronse artistas...

... e os artistas quedaron contentos.

De esquerda a dereita: Willie Herr�n...

Wayne Healy, Gronk e Manuel Cruz.

O meu nome � Wayne Alaniz Healy...

... e pintei o mural fronte o cal me atopo...

... chamado Pantasmas do "Varrio".

Normalmente, cando somos retratados na pantalla da TV ou sexa o que sexa,

en revistas e en xornais, � dunha forma negativa.

E eu quer�a que nos v�semos...

...grandes e fortes...

... e que sent�semos alg�n orgullo.

Quero mostrar �s persoas de onde vi�emos.

O bo samaritano local, o Padre John Santillan...

... � un chicano rebelde.

El convive con nenos durante o d�a e con adictos �s drogas pola noite.

Esc�itaselle de lonxe coas s�as chaves no barrio Zorro.

Para que as chaves?

Toda vez que eles escoitan as chaves, eles din s�...

"A-ha, al� v�n el."

Aqu� en Ramona Gardens, temos 610 familias.

O 99% son familias de fala espa�ola...

... e 1% son familias negras.

Debemos ter cerca de 2.300 nenos.

- Cabrera. - E eu ad�roo, g�stame moito...

... porque est� preto de onde eu nac�n.

Esta pr�ximo a cando eu era mozo.

Luj�n.

Ese mural vai retratar...

... os tempos de Glenn Miller...

... ou m�is tarde, co rock 'n' roll,

e "Blueberry Hill," Fats Domino, e...

... todo iso mantense vivo dentro de n�s.

Solano.

Os nosos mozos foron influenciados...

... polo estilo de vida americano.

Mais eles perderon a tradici�n.

Padilla.

Tentamos inculcar neles esta cultura,

e, consecuentemente, os murais...

... ofr�cenlles unha historia "pict�rica" de seu pobo.

�lvarez e Para.

Moitos dos nosos mozos chicanos...

... non se identifican co mexicano natural,

mais tampouco se identifican...

... co que se chama americano.

E esa angustia e esa ansiedade...

... son moi v�lidas.

E os murais expresan...

... esa ansiedade, esa angustia.

Almaraz. Los Four.

Ramos.

Este mural, Lea Entre as Li�as...

... � a mi�a peza de inclinaci�n m�is social.

Fala sobre cousas que aconteceron durante o Watergate:

os insectos na cabina telef�nica.

Iso amosa a vixilancia...

... da CIA.

Iso amosa a televisi�n...

... co p�blico implicado co que est� acontecendo.

Eles son chamados Os Streetscapers, os paisaxistas urbanos

Wayne Healy,

David Botello,

George Yepes.

O domingo de ma��, eles lavan as s�as pinturas de vinilo l�quido.

Naquela ma�� de domingo...

... os chineses tam�n lavanas s�as, � o Lavado de Tujunga.

Mentres atravesamos a cidade, Arthur Mortimer...

coida da s�a esposa na praia.

Penso que se lle parece.

- Grazas. - Hai que manter ben a t�a aparencia, querida.

Eu son Lynn Carey, e son unha cantante.

Non tes negocios

Non tes dereito

Traballei en Francia hai un tempo,

a comezos dos anos 70, e foi un so�o...

... cantar no Teatro Olympia con Johnny Hallyday.

Foi marabilloso.

Deus, se me perdoases S� unha vez m�is

Mentres Arthur pintaba, era moi gracioso.

Un home musculoso veu correndo, e semellaba...

Como dixo? Mirou para a pintura e dixo...

Dixo isto.

El dixo, "Ent�n ti pensas que este � un mundo de mulleres, eh?

- Vaia merda! - Iso p�xoo realmente furioso.

Eu quer�a pintar o que me interesaba...

E o que me interesaba era Lynn.

Bos tempos, bos tempos

Bos tempos, nena

Eu non preciso de m�is noticias

Golden e Edwards.

Hai un mural que todos ven ao baixar pola Pacific Coast Highway no 55,

mais ningu�n consegue describilo.

Iso non incomoda � artista, Jane Golden.

Mesmo se o ven por tres segundos,

estiveron expostos � arte e � beleza...

Esta � a r�a m�is fea do mundo, penso.

E precisaba algo. � dicir, mira iso:

tan s� sinais, lixo...

E as persoas aqu� precisan beleza.

Golden e Edwards.

Mentres eu pintaba, as persoas me tra�an regalos.

Eles dic�an, "Finalmente, o goberno est� facendo algo correcto."

A cidade est� famenta por unha boa arte, unha arte de calidade.

Si, un bosque urbano. Boa arte.

Como sei? Eu s� sigo co que sinto...

e coas mi�as crenzas, e creo que iso � o correcto.

Golden e Edwards.

Nost�lxica polos d�as de praia de antes dos coches...

dos bosques antes dos mot�is...

e das vacaci�ns antes do gran incendio do peirao de Sant M�nica...

Jane Golden pintou a multitude do ver�n de Santa Monica de 1920,

mais sen rostros.

Son as pantasmas dun tempo en que Abbot Kinney so�aba con constru�r...

... a s�a Venecia americana, tan bonita como o seu modelo italiano.

Quen paga por todos eses murais? Os artistas?

As latas de pintura? As escaleiras e pinceis?

No caso de Jane Golden, ten subvenci�ns.

Outros, te�en organizaci�ns, benfeitores e empresarios.

Eu filmei un deses homes de negocio.

Semella m�is un patrono da pintura primitiva que un comerciante.

O meu nome � Orlando Pellegrini.

Te�o unha tenda grande e unha gran industria de xeados.

Esa � mi�a tenda. Eu ti�a ese mural pintado.

Rimassa.

Piazza Navona � unha das principais prazas de Roma.

A xente v�n aqu� para atoparse, conversar, tomar xeados,

ver o ceo e conversar sobre o tempo.

O xeado europeo � moi distinto do xeado americano,

especialmente no "Tre Scalini", en Roma.

Tivemos moito �xito

Para facer esa pintura...

... chamei os tipos da Italia...

e ese veu aqu� e estivo tres semanas...

... para pintar este mural.

Eu gastei $3.500...

... s� nesa pintura.

Iso � moi caro...

... s� por tres semanas de traballo.

Mais g�stame gastar os cartos porque me gusta a Praza Navona,

porque traballei 10 anos na Praza Navona.

Na Tre Scalini, seis.

O meu nome � Cristiano Rimassa.

Ben, o que fago coa arte...

pode ser chamado "surrealismo simb�lico".

Aqu� estamos. Fixen unha especie de paisaxe da California, unha pantalla.

Agora pode ser un efecto �ptico...

mais se vostede quixese ver alg�n simbolismo...

talvez poidamos colocar Europa detr�s de Am�rica.

O meu nome � Josine Ianco-Starrels.

Son a administradora da Galeria de Arte Municipal...

... aqu� neste parque, aqu� preto,

nesta casa constru�da por Frank Lloyd Wright en 1920.

Te�o interese en como a arte � usada...

... como medio de comunicaci�n entre as persoas.

De todos modos, desde o home das cavernas...

... at� os murais de hoxe...

... os artistas expresan o que senten.

Hai artistas profesionais...

... e hai artistas que crean arte popular.

Saunder, Reeves, e Zocoro.

Moitos son mexicano-americanos.

Herr�n.

Eles quer�an pintar ideas.

Eles quer�an expresar problemas...

... que existen nas s�as comunidades.

Bravo.

Hai tam�n artistas americanos...

Frank.

- ... que quer�an... - Gaylen.

... levar a arte para as r�as,

Butler.

para todas as persoas e...

... non soamente para os que van aos museos.

Esta manifestaci�n das pinturas murais...

Amosan a arte, unha vez m�is...

... como era na Idade Media.

A arte era unha parte da vida.

Esta � a porta de ar�s da panadar�a...

... e meu nome � Esther Mac�as.

Son a t�a de Willie Herr�n.

Willie Herr�n.

El foi o �nico que pintou a imaxe aqu� nos fondos.

Eu estaba con el cando el fixo iso. El dixo que iso significaba que...

... algunhas persoas precisaban de axuda, presas no muro,

como as nais e os irm�ns que sufr�an...

... por conta do que acontec�a...

... aqu� en East L.A.

Eu son a encargada dunha panadar�a.

Hai 9 homes e 5 mulleres...

... que traballan aqu�...

... e eu son a xerente de todos eles.

�s veces, � moi dif�cil, mais eu arr�nxome.

Facemos pan mexicano.

- Bos d�as, Alfredo. - Bos d�as.

Facemos caf�, pans doces,

uns 15 tipos de pans mexicanos.

Este de aqu�...Non sei, para min...

... � o que el ve na s�a mente.

� por iso polo que o pintou dese xeito.

Iso � s� o que podo explicar, porque eu non...

Non lle preguntei a el sobre a pintura, mais gustoume de verdade.

Si, � moi bonito.

� unha pintura moi bonita.

� unha visi�n impresionante.

Willie foi criado al� mesmo, na panadar�a.

Cando el era pequeno, acostumaba a limpar bandexas.

Foi as� que el comezou: con pedazos de xiz, pintando.

E eu nin imaxinaba que ti�a realmente iso dentro del.

Eu crec�n nesas r�as...

... e escribir nos muros era tan s� un modo de vivir.

Todo o mundo escrib�a o seu nome nun momento ou noutro.

Unha tarde volv�a a casa...

... e vin ao meu irm�n nunha canella...

... xacendo ensanguentado.

Ti�a uns 16 anos...

F�ra asaltado por unha banda rival,

tan s� xac�a al� no medio do sangue...

A banda estaba ao outro lado da ponte.

De cami�o ao hospital...

... recoll�n todas esas imaxes...

... e cousas diferentes que pasaban pola mi�a cabeza...

... e decid�n que...

... un xeito pos�bel de acadar a mi�a vinganza...

... ser�a pola arte.

Muros, m�sica,

performances... eu ti�a 19 anos.

Era unha maneira diferente de expresar...

... esa presi�n que sentes por dentro.

A violencia foi algo...

...que realmente vin crecer a inicios dos anos 70.

E moitos dos meus amigos morreron...

... e est� a acontecer todo de novo.

Ent�n, � como unha mensaxe sen fin...

... que escoll�n para expresar iso na forma de arte.

Ent�n, eu chameino O Muro que se Abriu.

A polic�a a�nda non fixo,

na mi�a experiencia vital,

algo bo para min.

A violencia � unha forza moi negativa.

A violencia afecta a todos...

... e iso doe.

A polic�a entrou na nosa comunidade, comezou a bater en todos.

O noso mural foi unha especie de mensaxe para nosa comunidade...

... e para o mundo exterior sobre as condici�ns nas que estamos...

... como minor�a nos Estados Unidos.

Vamos: un, dous.

# Parado na esquina Sen ter para onde ir #

# Estou en L.A. E non te�o lugar para ficar #

# Un home veu at� min e preguntoume o meu nome #

# Non sab�a falar a s�a lingua Ent�n el me levou #

# Ese � o prezo que tes que pagar #

# Cando v�s para os Estados Unidos #

# Vi�emos traballar Pagamos os nosos impostos #

# Ve�en os de inmigraci�n E dannos unha malleira #

- # El Lay, El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay, El Lay #

- # El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay #

- # El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay #

# Pux�ronnos nun autob�s dunha sola direcci�n #

# Estaba sendo deportado Por lavar pratos en L.A. #

# Ollando pola xanela Sent�n que formaba parte #

# Dun mill�n de ilegais Que non podemos fallar #

# Ese � o prezo que tes que pagar #

# Cando v�s para os Estados Unidos #

# Non sei por que Non podemos quedar #

# Non borrou Gronk A fronteira onte? #

- # El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay#

- # El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay?

- # El Lay, El Lay # - # El Lay, El Lay#

- # El Lay # - # El Lay #

Lopez.

Lincoln e Kennedy son veci�os...

... nese mural anti-polic�a noutro proxecto habitacional Chicano...

... chamado Estrada Courts.

Provencio.

Charles Felix, chamado Cat Felix,

organizou ese traballo colectivo.

Todos n�s, xuntos, so�amos con facer diso...

... a meirande galeria ao ar libre do mundo.

Temos uns 77 muros...

... que queriamos facer.

Hern�ndez.

E hai probabelmente uns 50 deles...

... que foron rematados agora.

Botello.

So�ei que ca�a dun andamio.

Mais tan s� foi un so�o. Eu non ca�n.

Haro.

Te�o 38 anos, e estou levo aqu� 8.

Herr�n e Gronk.

E probabelmente nuns 10 anos...

rematemos isto.

Torero.

Despois diso, subirei para o deserto ou para as monta�as...

Montoya.

... e rematarei cos muros.

Ramirez, tam�n chamado Sonny.

Este de aqu� � o Sonny.

V�molo aqu� co Gato Felix que, cando pinta...

pinta gatos grandes e aterradores.

Felix.

Herr�n.

En Ramona Gardens...

... os animais salvaxes tam�n te�en o seu lugar no Xard�n do �den.

Por que pintaches iso?

Mira, moita xente pensa que...

... foi intencionado deixalos en branco.

Hai moita xente � que lle gusta as�.

A idea orixinal era,

ela levar�a de un vestido de noiva...

... e el ir�a de sm�king.

- De sm�king? - Si, case como...

... un contraste entre a sociedade civilizada...

... e o ambiente salvaxe, entendes?

Raya.

O ambiente salvaxe est� presente nesas enormes cabezas de pedra...

... dominando eses recentemente casados nos seus traxes de voda civilizados.

Se�ores, o meu nome � Carlos Ortiz.

Son o dono da Monarch Bridal Shop en Los Angeles, California.

O noso negocio � o casamento.

Temos duns 50 a 75 casamentos por semana.

Como o noso negocio est� no 2� segundo andar...

... queriamos algo espectacular...

... para anunciar o noso negocio.

Twitchell.

E foi as� que ese vistoso mural, "Noiva e Noivo", xurdiu.

� unha historia de amor que Kent Twitchell viviu e pintou...

... de m�is de 5 anos e 5 pisos.

Mais non todo foi tan rom�ntico.

Fix�rono pagar as taxas de estacionamento por seu andamio.

Logo, tivo que pintar polas noites.

Como modelos, el escolleu o dono da tenda de noivas...

... e s�a moza da �poca, mais ela marchou a Hawai para sempre.

Ent�n, o seu mozo permaneceu como un vi�vo solitario e solteiro...

... coa cabeza da muller que levara o seu coraz�n.

Carlos Ortiz estivo el s� no muro...

... durante dous anos ata que atop�semos unha noiva para o corpo.

Finalmente, eu escoll�n � mi�a moza da �poca

A mi�a actual esposa, Susan

e a vest�n...

... cun ramo e o seu vestido de noiva...

Coloquei nas s�as mans o ramo de hedra do dia�o.

Esta era a nosa alianza de pedida...

... para que todos soubesen que era ela.

Hoxe, estou orgulloso e moi grato ao Kent...

por facer este belo traballo...

... na cidade de Los Angeles.

O leste de Los Angeles. Ben, nunca tivemos murais...

... at� que eles vi�eron do outro lado.

E, ent�n, trouxeron os seus murais con eles...

... nas s�as mentes e nas s�as almas.

� tan latino pintar murais.

Eles pintan todo: nas calzadas, nos lados,

na fronte, detr�s, por riba e por baixo.

� dese xeito que eles din que son mexicanos.

Te�o que rir porque crec�n nesta veci�anza.

Son un tipo mesturado de holandesa, sabe?

Eu son espa�ola, son india,

inglesa e xud�a.

E eu pensei que vostede ser�a francesa.

Mais, oh, non sab�a falar franc�s.

Eu acostumaba a cantar cando eu era moza...

Ent�n, vou cantar unha canci�n para vostede.

Valades, Boltuch, e Callejos.

Un cruce moi movido ao leste de L.A., unha esquina de Brooklyn e Soto.

- P�dese ver O Mozo e a Morte. - Herr�n.

Otro d�a, vimos "O Mozo e a Moto."

S� vou colocar un ap�sito.

Parece que vostede non precisar� puntos nin nada.

O pano de fondo deste incidente...

... fora pintado alg�ns d�as antes por un Willie Herr�n...

dun humor mellor do que o seu autorretrato suxer�a.

Do outro lado desa farmacia...

... el pintou un tema de natureza aleg�rica e cir�rxica.

Willie conv�danos a compartir algunhas cat�strofes que o inspiran:

a miseria,

as vacas famentas,

os salt�ns,

o lume,

a bomba at�mica,

e a interacci�n delirante dos intercambios das autoestradas.

O auto, con todo, inspira pinturas m�is pac�ficas...

... de murais en movemento e contrastes insolentes.

Guyer e Fried.

Fitzpatrick.

Gang V13.

Haro.

Os Streetscapers.

Os Streetscapers.

Al�n de malabarismos, que � o que fai vostede?

Eu adoitaba traballar nun circo,

e agora estou nun teatro cristi�n evanx�lico...

... e estamos tentando evanxelizar o mundo...

... e causar un reavivamento do cristianismo.

Cremos no Se�or Xes�s e na s�a divindade...

... e desexamos que o mundo saiba o glorioso que �...

... que nestes tempos finais poidamos contar con Xesucristo.

E o ceo?

Ben, o ceo representa para min a creaci�n.

A creaci�n que o Se�or Deus nos deu.

Cousas no ceo que non co�ecemos foron creadas por Deus.

Hare Krishna.

O meu nome � Sama Priyadassi.

Que quere dicir "aquela que serve...

... a algu�n que � igual e amado por todos."

A mi�a relaci�n co ceo?

O ceo...

... � parte da enerx�a de Krishna.

As� como Deus est� no coraz�n de todos,

ent�n, o ceo c�brenos a todos.

Esta � unha an�lise moi boa, en realidade.

Deus est� no coraz�n de todos.

Esta meca da espiritualidade �

en realidade, o departamento de veh�culos automotores de Culver City...

Ent�n, despois de todo non sa�mos do mundo dos autos e dos cartos.

Que tipo de m�sica g�stalle a vostede?

Somos misioneiros Hare Krishna e axudamos a todas as persoas do mundo.

Todos est�n facendo unha doaz�n.

Tres discos por 5 d�lares. � moi barato.

Os cartos, Judy Baca os pinta.

Ou m�is ben, ela pinta o traballo e o capital...

como dous monstros a seren cazados e arrastrados desde as s�as cavernas...

... para un duelo ao sol.

O mural A Revolta das Mulleres...

... � un mural port�til...

... e � para viaxar pola cidade.

� realmente sobre a separaci�n...

... entre o mundo do traballo e o mundo dos cartos.

� dif�cil saber se o capital corre por detr�s do traballo...

... ou o traballo corre por detr�s do capital.

As� como nunca saberemos se a arte imita a vida...

... ou a vida imita a arte.

Grimes e Jordan.

O meu nome � Arno Jordan.

Eu vin da Austria para ac� en 1951...

... e aqu� est� meu retrato, que pintei...

... cando comecei a traballar para esa compa��a co nome de Farmer John.

Claro, aqueles d�as eu era moito m�is mozo,

como se pode ver probabelmente na pintura.

Iso foi en 1968.

E hab�a outro se�or co nome de Les Grimes...

... que chegou a este lugar en 1946.

El traballou desde ent�n, at� que en 1967...

... viuse envolto nun triste accidente.

Caeu dun andamio do outro lado do edificio e morreu.

Ent�n, desde ent�n...

... estiven traballando nesta pintura aqu�.

Foi moito traballo, realmente.

Gasto entre 10 e 20 gal�ns de tinta...

... cada semana que traballo.

Cantos porcos est�n pintados no muro?

Dir�a que preto de 2.000.

Persoalmente, g�stanlle a vostede os porcos?

Non sinto amor ning�n por eles, realmente non.

Mais talvez me guste a carne de porco.

Mais o porco en canto animal de compa��a...

... penso que non me gustar�a ter un.

Gustar�ame un cachorro ou algo as�.

- Vostede come porco? - Si.

Como xam�n e ovos no almorzo, �s veces, carne de porco asada...

... ou costela ou algo as�. Costela � grella.

O famoso Farmer John, o xefe e o logotipo dominan a f�brica que fai...

... os infames canci�os quentes, o bacon, e outros produtos porcinos.

� o local dun enorme mural...

... chamado simplemente Pig Paradise.

O meu nome � Albert Brigg.

Son o xefe de seguridade de Embalaxes da Florida.

Cantos porcos de verdade ve�en aqu� todos os d�as?

Aproximadamente, entre 5.000 e 6.000.

Eles ve�en en tren ou cami�n.

Eles saen do tren para os currais.

Alg�ns deles son negros, alg�ns vermellos, alg�ns brancos,

alg�ns negros e brancos.

- Non ten porcos cor de rosa? - Porcos cor de rosa? Non.

Porcos cor de rosa, esa � unha ilusi�n que todos te�en.

Os cochos son de cores distintas. Son como as vacas,

ou os cabalos, ou cousas as�.

- Si. - Grazas, se�or.

- Grazas. - De nada.

- Grazas. - Moitas grazas.

Os porcos son procesados aqu�, no seu descanso final...

... mentres aos consumidores �lles ofrecido este mural,

unha mestura procesada de decoraci�n, publicidade, marca rexistrada...

... humor negro, pretensi�n e falsa ingenuidade.

De calquera forma, nos seus pasqu�ns de relaci�ns p�blicas...

... onde se alternan imaxes de carne de porco fritindo...

... con porcos saltando en campos buc�licos,

eles nin mencionan a Les Grimes e Arno Jordan,

os dous artistas que pasaron 12 anos cada un...

... pintando os muros e tubos deste enorme matadoiro.

Eu buscoen balde. Os nomes deles nin aparecen...

... na reproduci�n do seu traballo.

Pol�tica do patr�n, Pol�tica de porcos.

Pintando, pintando,

e directamente do produtor aos consumidores,

aqueles que compran nos mercados...

... e aqueles que consomen nos restaurantes.

Mortimer.

Pintei ese mural en 1975...

... a petici�n do dono do restaurante.

Infelizmente, non hab�a un gran orzamento.

S� recib�n en torno a $800.

Ent�n, non � tan grande como poder�a ser.

E, ah, demorei preto dun mes...

... e medio para pintar.

Est� quedando un pouco castigado polo tempo...

... mais a�nda est� bonito.

O tema veu...

... tras moitas discusi�ns co dono.

E que � dunha imaxe...

... dunha vella revista francesa. chamada La Famille.

Mortimer.

O meu nome � Betty Brandelli.

Esta pintura foi feita en 1973.

Foi patrocinada por unha doaz�n do condado de Los Angeles...

pola cal recib�n $150...

... por aproximadamente 5 semanas de traballo.

O motivo polo cal o meu marido, Philip, non est� comigo...

� porque el faleceu en 1978.

El era todo un personaxe. A xente realmente am�bao.

Dentro do bar, vostede ve todas esas fotograf�as de cando el era boxeador.

Este lugar era como un para�so dos ex-combatentes.

El debeu ga�ar alg�ns cartos, e ti�a unha fermosa esposa...

el pod�a ter toda a bebida que quer�a e estar cos seus amigos todo o tempo.

Xa non me quere m�is?

Xa non a quere? � iso? Penso que � iso.

Ok. Podo coller a mi�a chaqueta?

Os meus lentes?

Estou fascinado coa realidade e a ilusi�n...

... e a diferenza entre os dous.

Moitas veces, algo que parece moi com�n...

... pode ser convertido, traball�ndoo, nunha obra de arte...

e pode volverse algo moi estra�o.

E introducindo distintos niveis...

... e unha "imaxe dentro da imaxe" � como unha sorte de imaxe espello.

Eu tento facer que as persoas paren e pensen un pouqui�o...

... sobre o que elas est�n exactamente a mirar,

quen son e o que est�n facendo.

Betty cami�ando cara a...

Ben, te�a un bo d�a.

- Grazas. - Que pensa vostede deste mural e desa persoa?

Non todos os decoradores de bares te�en a mesma propensi�n...

� ilusi�n e o existencialismo.

Os seus gostos tenden a inclinarse.

E cando as xanelas do bar e do auto est�n tortas...

... cheira a alcoolismo...

... e neorrealismo.

Thiermann.

Antes de terminar os seus d�as na estrada por causa dun borracho...

... a�nda quedan alg�ns d�as para pasar nos bares.

Ola. Eu son Doris Carrer...

E traballo no Hula Club dende hai 13 anos.

Posei para esas fotos hai 4 anos.

Estaba un pouco m�is delgada, mais como todo o mundo...

... engordei un pouco.

E agora voulles presentar o meu xefe.

- Joe? - Si, querida? Si?

Ese � o home que me v�n aguantando os �ltimos 13 anos.

- A-ha. - El � o mellor xefe ...

- ... co quen ningu�n poida traballar. - O que ti digas, querida.

Es ti quen o di, querida.

Paguei $600 pola pintura. 1976.

E � un lindo traballo. Tan s� mirade para a�.

- Mancinos. - Sete.

Temos sete rapazas traballando aqu�, sete preciosas rapazas.

Iso s� e unha mostra, aqu� est� todo.

Deber�an ver o resto.

Se pensas que iso est� ben, deber�as ver o resto. Desculpa, rapaz.

De calquera forma

Arenivar.

Haro.

Navarro e P�rez.

Soto.

Garc�a.

Non, esta non � a balea cinzenta de ollos azuis de Jacques Pr�vert,

son d�as baleas azuis de ollos cinzentos...

... nadando ao longo dun ximnasio chin�s a c�mara lenta...

nas augas entre a r�a Beethoven e o Bulevar Venice.

Aqu�, son unha soa co muro e co silencio do oc�ano.

Aqu�, elas ralentoizan o tempo.

Noutro espazo, Willie Herr�n e seus amigos...

... relacionan o tempo coa impaciencia da infancia...

... e a rabia, que v�n da raza.

Eles pintan unha parede nun fin de semana e inventan un espect�culo.

Colocan todo rapidamente, fan un sinsentido...

... e despois o desf�n a�nda m�is rapidamente.

Ese � o tema mesmo e a propia esencia dese acontecemento.

Pretenden desafiar a idea dun mural e confrontalo co propio muro...

ou entrar no muro e ser parte del para sempre?

O seu grupo ch�mase Asco, que significa "n�usea" en espa�ol.

Os membros son Gronk, Willie Herr�n...

... Patssi Valdez e m�is eu...

Harry Gamboa, fabricante de falsificaci�ns e...

Por que arde o leste de L.A.?

Por que os chicanos est�n a arder?

Por que nos estamos queimando n�s?

Debemos tender a ir capa por capa...

... e destru�r a nosa historia e crear das s�as cinzas.

Todo acaba en po e lixo triturados por medios mec�nicos.

Todo desaparece, mesmo certos murais,

especialmente en Venice, onde son as v�timas...

de emprendementos con vistas ao mar.

Eles fixeron desaparecer un mural famoso Venice na Neve...

- Schoonhoven. - ... constru�ndo ao seu car�n.

Xa non neva, excepto no rostro dun mimo de servicio...

... e o mural s� est� vis�bel para gatos e ratos.

O seu primeiro mural, no Brooks, desaparecer� en breve.

Pensar�ase que eses emprendedores s� queren os seus espazos...

e el tampouco pensa moito neles.

A finais dos anos 70 e comezos dos 80...

... os inm�beis adquiriron status de relixi�n en Los Angeles.

Est�n transformando en fan�ticos...

... os que acostumaban a ser persoas com�ns.

En verdade, se vexo un muro...

... acostumo a ter unha idea de pintura nese muro o mesmo d�a.

El escolleu un muro enorme preto dun terreo bald�o...

... para a idealizaci�n de Venice...

... que el puido pintar...

Do ceo para a r�a...

... sen facer un esbozo sequera.

O seu espazo foi invadido por un banco e o seu estacionamento,

e este mural pode desaparecer por completo tras un gran complexo comercial.

Podemos estar a mirar cara...

... os �ltimos e fermosos meses dunha cidade imaxinaria.

E a natureza moi ef�mera dunha pintura...

... tivo moito que ver con querer facer esas pezas.

Para continuar facendo eses murais...

Ten que aceptar que desaparezan...

... que queden mutilados.

Iso forma parte da beleza da peza, o feito de que mude.

� unha situaci�n de "t�mao ou d�ixao".

Rimassa.

Guyer.

Valdez.

Ca�goy.

- Mortimer. - � iso ou volver...

... traballar dentro do sistema, volvendo facer outra galeria de arte.

Poder�a ser colecion�bel, e de a�?

O m�is importante ser�a producir unha obra de arte vital...

... nun ambiente funcional.

Era m�is importante facer a peza.

Isto s� � unha imaxe desa escena de aqu� enriba.

As persoas est�n s� mirando para o que botaron en falta.

Ben, a pintura non � realmente un espello de xeito literal.

Est� realmente reflectindo o que est� al� todo o tempo.

O tema principal da pintura � o feito de que estea baleira.

Est� totalmente baleira.

Sempre pensei que hab�a algu�n a�, non si?

Si, nunca me fixei en que non hab�a ningu�n a�.

Si, penso que � Venice tras o holocausto nuclear.

Non queda ningu�n na Terra.

E iso � o que �.

Eu, realmente, non te�o interese alg�n...

... en calquera tipo de...

... predicaci�n do apocalipse ou calquera tipo de...

... conexi�n m�stica coa pintura, o que sexa.

Mesmo murais que falaban...

... de temas prof�ticos...

... ou esas cousas apocal�pticas e vision�rias.

Schoonhoven.

Os californianos falan todo o tempo do gran terremoto...

... mesmo cos seus amigos estranxeiros.

A grande fenda seguir� un cami�o trazado polos sism�logos...

... que separar� a California do continente americano.

Os recunchos m�is distantes do Arizona tornar�n en praias...

... e a California ser� unha illa, como no t�tulo deste mural.

Mais non unha illa florecida e habitada.

Unha illa de ru�nas e silencio, o fracaso final do formig�n.

E finalmente este mural, visto aqu� entre dous cami�ns de entrega...

... murmura a s�a mensaxe:

O futuro talvez sexa unha onda que nos levar� a todos.

Os nosos agradecimentos aos muralistas que apareceron persoalmente ou a trav�s das s�as obras

Subt�tulos ao galego: Cineclube de Compostela