Original subtitles

Jula er den mest magiske tida i året,

den eine dagen du kan ete sjokolade, nøtter og rosenkål

og sjå på TV... bortsett frå alle dei andre dagane du kan gjere det.

Anten du er kristen eller jøde, muslim eller hindu,

jedi eller Womble,

er jula overalt.

På TV,

i handlegata,

til og med på vanlegvis heilage stader som kyrkjer.

Jula er så stor

at til og med Richard Dawkins sikkert feirar henne,

og han meiner Gud er ein idiot som ikkje eingong finst!

Men kva er eigentleg jul?

Treng vi henne framleis i 2016?

Eg skal på ei reise heilt opp i jula for å finne ut

om den sanne meininga med jula har nokon meining i dag,

eller om den meininga knakk av ein stad undervegs

og gjorde henne meiningslaus...

kva no det tyder.

Eg skal snakke med ekspertar om kvar einaste jul

som nokon gong har vore, og finne ut kvar

juletradisjonar og digre røyr med Jaffa Cakes kjem frå.

Korleis gjer dei kyllingar om til kalkunar?

Kalkun og kylling er to ulike fuglar.

- Du tullar. - Nei.

Så bli med meg, Philomena Cunk,

når eg trer inn i jula og ut att.

Dette programmet inneheld svært grovt språk

Jula er ikkje berre glitter og ein lang Doctor Who.

Ho er ei høgtid med tradisjonar som strekkjer seg tilbake

gjennom hundrevis av år og nesten like mange jular.

Det er vanskeleg å tenkje seg no, men då jula først byrja,

var ikkje Kristus eingong med.

Psyko-Danny Dyer har heller ikkje alltid vore med i EastEnders,

sjølv om han kjennest som ein del av inventaret...

særleg når han prøver å spele.

Hundreår før Jesus kom,

var slutten av desember alt ei festtid for heidningane,

som levde så lenge sidan at det ikkje finst YouTube-filmar av dei,

så vi har måtta nøye oss med dette biletet.

For å finne ut kva heidningane var, snakka eg med ein ekspert.

Fanst det heidningar før det fanst menneske?

Nei. Ein må vere menneske for å gjere noko som helst.

Heidningar er berre folk som budde i Europa før kristendommen kom.

Kor vanskeleg var det for heidningane å kome seg rundt på alle fire?

Dei gjekk ikkje på alle fire, dei gjekk oppreiste som oss.

Heidningane tilbad naturen, akkurat som Chris Packham,

og kalenderen deira dreidde seg om to store årlege hendingar,

òg akkurat som Chris Packham.

Ei av dei fann stad i slutten av desember og heitte

vintersolkverv-verv.

Kva var vintersolkvervet?

Det er vintersolkverv.

Solkv... solkvverv?

- Solkverv. - Sølkverv.

- Solkverv. - Solkverv. Der sat det.

Det er den magiske tida midtvinters og midtsommars

då sola ser ut til å stå stille.

For auget ser det ut som ho sluttar å røre seg langs horisonten.

Men ein skal jo ikkje sjå på henne, eller?

For det gjer vondt i auga.

Du kan sjå på henne når ho står opp, og når ho går ned,

- og så kan du... - Nei, det kan du ikkje. Du blir blind.

Det kan du. Stol på meg, det kan du.

Det kan du ikkje. Det er nok difor du har briller.

I tillegg til å blinde seg sjølve

feira heidningane solkvervet ved å hogge kristtorn og bergflette

og slepe det inn i husa sine,

saman med ein diger julekubbe som dei tende på.

Det høyrest teit ut, men utan nokon App Store å snakke om

var det å drepe tre og planter det beste av underhaldning,

sjølv i jula.

For dei fleste

var det sjølvsagt ikkje jul før Jesus Kristus vart fødd,

eit ikon som var nesten like tilbede då som Beyoncé er i dag.

Mor til Jesus var denne kvinna, jomfru Maria,

som ei natt fekk besøk av ein engel

og fekk vite at ho var gjord gravid av eit heilagt spøkelse.

Ekte spøkelse sprutar jo ektoplasma,

som berre inneheld spøkelsessæd.

Men Jesus vart ikkje fødd som gjenferd,

og difor trur ekspertar at Maria ikkje vart befrukta av eit ekte spøkelse,

men av ein mann i eit laken, som i Scooby-Doo.

Josef brydde seg ikkje om at sonen var Guds og ikkje hans,

for han visste at Gud nok ville kjøpe masse leiker til Jesus

og ha han i helgane, så presset vart mindre.

Då fødselen nærma seg,

reiste Maria og Josef til Betlehem, du vesle by,

berre for å finne ut at vertshuset dei hadde booka, var fullt,

så dei vart i staden innlosjerte i ein stall.

I dag ville det gitt éi raud stjerne på TripAdvisor.

Den gongen gav det éi stor stjerne på himmelen,

som Gud sette der, sikkert så dei kunne sjå babyen kome ut.

Maria måtte føde her på golvet,

som ein narkoman, og så leggje han i ei krubbe.

Krubbe er eit anna ord for trau,

og det er derifrå smørbrødkjeda

Pret A Trau har namnet sitt.

Jesusbarnet var ikkje nokon vanleg baby.

Han vart fødd med ein stor gul ring rundt hovudet,

som må ha vore eit helvete for Maria å presse ut,

særleg når ein tenkjer på at ingenting hadde vore inn eller ut der nede

før. Hadde han berre vore fødd som spøkelse likevel,

kunne han sveva ut, rasla med lenkjer og sagt bø.

Kvifor er det viktig at Jesus vart fødd?

Hadde det vore meir interessant om han var bygd, som R2-D2?

Det hadde vore meir interessant,

men det viktige er at han kan identifisere seg med oss,

og at han var eit ekte menneske.

- Det gjer han lettare å forhalde seg til. - Ja, absolutt.

Men viss han skal vere som ein vanleg kar og ville framstå

som ein vanleg kar, kvifor hadde han liksom alle dei

englane og kongane i stallen på bursdagen sin?

- Det var jo litt rart. - Mm. Sjølv om eg vel

vil seie at englar er rundt oss heile tida.

Ein ser dei ikkje nødvendigvis der og då, men nokre gonger

skimtar ein noko i augekroken,

eller kanskje ein kjenner ein god duft...

- Vanilje? - Kanskje.

Kor mange tre vise menn var det?

- Kven veit? - Å.

Og eg trur berre eitt av evangelia seier at det var tre.

Tre er berre eit fint tal, er det ikkje?

- Jo. - Det ser bra ut.

Men det kunne faktisk ha vore 15 tre vise menn?

Godt mogleg, ja.

Det er audmjukande å tenkje på at Jesus byrja med ingenting,

fødd ikkje i eit palass, men i ein stall,

berre den vanlege sonen til ei vanleg kvinne og ein vanleg mann,

og Gud den allmektige.

Utruleg nok var fødselsdagen hans berre byrjinga på livet til Jesus.

Som ung heldt han ein låg profil i trebransjen.

Men då han var rundt 30, tok karrieren av.

Han dukka opp i ei rekkje

spennande og kontroversielle måleri, vindauge og filmar.

I dag lever Kristus i hjarta til millionar av truande,

men tilbringar framleis søndagane her, i huset til far sin,

så la oss sjå om han er heime.

Ingen var heime, som vanleg,

sikkert fordi wifien i kyrkja ikkje er like bra som hjå Starbucks.

Men å stå i denne gamle, knirkete bygningen

gir ei ekte kjensle av historie.

Takk vere populariteten til Jesus

vart jula feira i hundrevis av år,

feira av folk som vart gravlagde for lenge sidan,

men som framleis lever i form av teikningar av seg sjølve,

nokre heilt tilbake til mellomalderen.

Visste dei i mellomalderen at det var mellomalderen,

eller tenkte dei berre: "Dette er no"?

Korleis visste dei at dei var halvvegs gjennom tida?

Dei tenkte "dette er no",

og dei trudde dei var utruleg avanserte,

at dette var det høgaste samfunnet nokon gong ville nå.

Det hadde vore fantastisk å få tak i ein

- tudor som vi kunne gjenopplive... - Ja.

- ...kryogenisk eller noko... - Ja.

...og så vise han kva som har skjedd sidan han døydde?

- Det ville blåse han av banen. - Ja. Internett...

- Internett. - Internett.

Google. Bilar, fly... Fitbit-klokker.

Fitbit.

Éin ting den tidsreisande vår ville kjent att, er tradisjonen

med å drikke seg full og herje i jula, som den gongen

heitte wassailing.

Så kva var wassailing?

Var det litt som... litt som bants i dag?

- Kva er bants? - Bants er når nokon er ein dust.

Jaså? Det er eigentleg ei gruppe folk,

oftast ei gruppe menn, som går frå hus til hus

med ein stor bolle drikke,

og dei bankar på og syng songar, og poenget er at

ein byter ein slurk frå bollen deira mot ei gåve.

Så det var litt som knask eller knep, altså?

Det var veldig likt knask eller knep.

Og kva slags kostyme hadde dei på seg?

For dei var jo alt dekte av dritt, med liksom

sniglar på seg og gjørme og alt mogleg?

Dei hadde vanlegvis ikkje kostyme.

Det var òg ein måte å skape samhald i lokalsamfunnet,

å gå frå hus til hus,

og det skulle vere gøy òg.

Så det er eigentleg den aller tidlegaste byrjinga på

å gå frå hus til hus og syngje julesongar.

Fordi historiedama sa det, har vi no klipt til dette:

nokre gutar som syng julesongar i ei kyrkje... på jorda.

Ok, ok, eg skjønar, ja, takk.

Korleis får de musikken inn i orda?

Korleis festar de musikken til orda i halsen?

Vi festar heller orda til musikken.

Festar de orda til musikken?

- Ja. - Medan han kjem opp gjennom halsen?

Så kjennest det som...? Kvar kjem musikken frå?

Kjennest det som om han kjem frå magen,

som om du skal kaste opp?

Men liksom deileg oppkast?

Litt, kanskje.

Ikkje alle julesongar er like religiøse.

På 70-talet fann grupper som Slade opp julesongen på nytt,

og dukka opp på TV-skjermane våre,

og viste fram ei ny form for song som heiter roping.

Merry Christmas Everybody av Slade

Musikken var høg, sikkert for å halde Jimmy Savile unna.

I årevis var ein julenummer ein eitt av dei gjævaste

heidersmerka i musikkbransjen,

på høgd med å bli kvelt i sitt eige oppkast.

I seinare tid har låtar frå blanke TV-program som X Factor

teke over plassen som julenummer ein.

Det smarte er at desse låtane

ikkje har noko som helst jul i seg,

sikkert fordi Simon Cowell tek fyr viss han rører noko

som har med Kristus å gjere.

I mellomtida, i fortida:

Då tudortida kom og all musikken høyrdest ut

som det du høyrer no, hadde jula vorte ei orsaking

for å fråtse i mat.

Tudorgilda var enorme

og hadde ofte steikt gås, svane eller påfugl,

altså ein stor fugl steikt heil.

Det kan høyrast traumatisk ut, men i tida før TV

visste dei ikkje at det er ein person inni Big Bird.

For å finne ut meir om matvanane i tudortida

snakka eg med matekspert Jay Rayner.

Kva slags ting åt folk i tudortida i jula?

Dei åt ting som påfugl, gjorde dei ikkje?

Kva passar til påfugl?

Kva slags saus?

Det finst prov for at dei åt veldig eksotiske ting,

men det galdt berre dei aller rikaste.

Det beste med dei er vel òg halen,

og han smakar vel ikkje nokon ting, gjer han?

- Nei, han er berre til pynt. - Hm. Ja.

Så i ei tudorjul hadde dei påfugl, som du seier...

- Nei, som DU sa. - Kongefamilien hadde påfugl?

Eg veit ærleg talt ikkje kor mykje påfugl dei åt i tudortida.

Korleis påverka det tarmane deira, du veit,

det som kjem ut av bakhòlet?

Eg veit ikkje. Viss dei åt for mykje, går eg ut frå

at det gav visse tarmproblem.

Kjøt, mykje kjøt...

- Mykje kjøt kan... - ...pakkast saman.

Kan pakkast saman, ja.

Og gi liksom store, harde avføringar.

Det må ha vore ubehageleg, men eg berre gjettar.

Det hadde vore det første eg hadde sett på

viss eg var mateksperten.

Akkurat då forfedrane våre var godt i gang med julefråtsinga,

dreiv historia ut ein som var allergisk mot moro, Oliver Cromwell,

kongen til puritanarane.

Cromwell var ein parlamentariker som ikkje ville gå i pene klede og

aldri smilte, litt som Jeremy Corbyn.

Og akkurat som Corbyn ville han forandre landet.

Men i staden for å sitje på eit tog

reiste han rumpa si og gjorde noko med det:

han starta ein borgarkrig.

Borgarkrig er som ekte krig, men ikkje i utlandet, så han er billegare,

og det tydde at vanlege folk kunne starte ein, ikkje berre kongar.

Den engelske borgarkrigen delte landet på midten,

som ein slags væpna brexit.

Cromwell vann og hogg hovudet av kongen,

så han kunne ikkje vere konge lenger,

sjølv om alle skulle ombestemme seg.

No hadde det britiske folket teke tilbake kontrollen.

Dei måtte ikkje lenger gjere som kongen sa.

I staden stod dei fritt til å gjere som Cromwell sa.

Det viste seg at Cromwell hata alt kongar likar,

som festar og raping og musikk og å kaste kyllinglår over

skuldra og le, og det var berre toppen av turnipsen,

for i 1647 forbaud Cromwell jula.

Ifølgje puritanarane skulle ikkje kristne feire

jul, fordi ho ikkje står i Bibelen.

I staden skulle dei vere i ei kyrkje, som ikkje står i Bibelen,

og lese Bibelen, som ikkje står i Bibelen.

Forbodet mot jul varte til etter at Cromwell døydde,

men i 1660 hadde vi funne ein ny konge, oppe i eit tre.

Den nye kongen hadde til og med hovud,

sjølv om det såg ut som det høyrde til Boycie

frå Only Fools and Horses.

No som monarken var tilbake og puritanarane hadde stukke,

var jula fri til å bli meir festleg og mindre religiøs.

I årevis var Jesus K. Jul det fremste andletet

til julehøgtida, så å seie kaptein Iglo for juledagen,

men styret hans over det mektige glitterriket vart truga av

denne mannen, Julenissen,

gatenamn: Santa Claus.

Som Jesus blir Julenissen brukt til å bestikke born til å oppføre seg,

sjølv om premien i hans tilfelle ikkje er evig frelse,

men gåver.

Ikkje rart at i det augeblinken nissen dukka opp,

var det game over for Jesus,

som måtte ta ei lågare stilling i den globale ikonbransjen.

Så kvar kom nissen frå?

Viss du tenkjer Nordpolen,

er det fordi foreldra dine laug for deg.

Han steig faktisk ut av sidene til historia.

Kvar kom Julenissen frå?

Julenissen kjem frå Sankt Nikolas,

og han er ein gresk helgen og biskop frå 300-talet,

og han var svært kjend for å gi gåver til dei fattige,

særleg gav han gåver til desse tre jentene.

Hadde han ikkje gitt dei pengane,

måtte dei ha drege ut og vorte prostituerte.

Så kvifor heldt han seg med desse prostituerte?

Eg trur ikkje han kjende dei så godt, det er berre...

Godt nok til å gi dei gåver.

...gi dei pengar. Eg trur ikkje...

Eg trur han berre ville berge dei frå redselen ved...

- Eg trur eigentleg... - Det seier dei alle, ikkje sant?

- Ja. - Kvifor har butikkane julenissar,

men ikkje jesusar?

Er jesusar rett ord?

- Er det jesi, eller...? - Eg ville sagt jesusfigurar.

Jesusfigurar.

Eg trur Julenissen sjølv nok heller ville

hatt jesusfigurar, for det finst faktisk

ei mellomalderhistorie om at Sankt Nikolas hamna i slagsmål

om Gud eller Jesus var størst,

og vart kasta i fengsel,

så han var tydelegvis svært oppteken av at religionen skulle vere rein.

Alt kjem fram no, gjer det ikkje?

For eg visste ikkje at han heldt seg med

prostituerte eller slost.

No er eg ikkje like glad for at han kjem ned pipa mi.

Sjølv om han er reine marerittet,

er nissen den mest populære innbrotstjuven i verda, sikkert fordi

han, i motsetnad til andre innbrotstjuvar, ikkje legg att ein bæsj

på stueteppet, men ein haug med gåver.

Nissen har ei liste over snille og slemme born.

Dei snille borna får masse gåver, og det gjer, viser det seg,

dei slemme borna òg.

Dei einaste som faktisk ikkje får så mykje, er dei fattige borna,

fordi nissen vurderer kor snilt eit barn er

hovudsakleg ut frå inntekta til foreldra.

Den magiske undringa i andletet til eit barn når det opnar

gåvene, som visstnok gjer jula verd det,

kan vare i opptil ti sekund.

Difor er jula for mange synon-nonymt med småtassar.

Vaksne mistar evna til å sjå Julenissen,

så vil du vite meir om han, må du spørje små vaksne,

òg kjende som born.

- Hei, kven er du? - Eg er Archie, kven er du?

Philomena. Har du nokon gong møtt Julenissen?

Ja.

Kvar møtte du han?

Eg møtte han... ved Westfield.

Og kva gjorde han der? Handla han, eller?

Eg er ikkje heilt sikker på om Julenissen er rik.

Mm. Eg trur ikkje han er det.

Korleis fekk han alle gåvene, liksom mange gonger?

Eg trur han berre stel i butikkar.

Ok.

Trur du Julenissen nokon gong har møtt Batman?

Etter mi meining finst ikkje Batman.

Etter mi meining finst ikkje Batman, det er berre ein mann som heiter Bruce.

Så du trur ikkje dei har møttest?

Eg trur Supermann og Julenissen har møttest.

Trur du Julenissen framleis får kome inn i landet

- etter brexit? - Ja, han får framleis kome inn.

- Får han? - Ja, for politiet ser han ikkje i lufta.

Som David Bowie eksperimenterte nissen med mange ulike utsjånader,

før han enda opp med den kjende tjukke, blide, leande mannen

mot slutten av 1800-talet.

Dronning-viktorianarane var heilt sprø etter jul

og gjorde mange av tradisjonane populære som vi framleis følgjer

utan nokon god grunn i dag.

Til dømes gjorde mannen til dronning Victoria, prins Albert,

det tyskarane hans hadde gjort i årevis, og fekk sett eit tre

inn i stova si.

Treet til Albert heldt fram som det tyngst pynta trestykket som prydde

Buckingham Palace, heilt til den dagen Roger Moore vart slegen til riddar.

Juletreet er framleis midtpunktet

i dei fleste julepyntingar.

Det er dekt av lys, sjokolade og kuler,

som er det sirklar heiter i jula.

Det finst òg desse karakteristiske rankane

frå den mest festlege planta på jorda: glitter.

Glitter vart pynt fordi ein ikkje kan gjere noko anna med det.

Det er fælt i salat og kan ikkje kokast ned til suppe.

I årevis var den beste julepynten

adventskransen frå Blue Peter,

som tok ein haug kleshengjarar og glitter og lurt forvandla

dei til ein haug glitter rundt nokre kleshengjarar.

No ser de korleis det heng saman.

I dag vel nokre å gjere utsida av huset sitt

til ein kjempestor adventskrans.

Eit muntert hus dekt av elektriske lys kan vere dyrt

og bruke mykje straum,

men det er den perfekte måten å muntre opp ei verd som fryktar klimaendringar

og knappe ressursar.

I dronning-viktoriansk tid hadde sjølvsagt

berre dei superrike fin pynt.

Vanlege, fattige folk måtte feire jul

ved å hoste og telje borna som hadde overlevd.

Livet i dronning-viktoriansk tid var hardt.

Gatene var fulle av gatebarn og Jack the Rippers, og det var så mykje

fattigdom at folk gjekk i fengsel berre for å få litt brød.

Men det var éin mann som brydde seg:

den største statsministeren Storbritannia har hatt,

Sir Charles Dickings.

Charles Dickings ville at folk skulle vere gavmilde mot dei som hadde

det trongt, som dei fattige, dei heimlause eller dei daude,

så han skreiv noko som heiter Eit juleeventyr,

som var noko som heiter ei bok.

Som vi ser i denne sterke og stemningsfulle filmatiseringa,

handlar Eit juleeventyr om Ebenezer Scrooge,

ein figur nesten like gjennomarbeidd

som den overlegne Onkel Skrue til Disney.

I motsetnad til Onkel Skrue er han eit menneske.

Og i motsetnad til dei fleste menneske hatar han jul.

Men så, i ei skremmande vending,

byrjar han å få besøk av spøkelse,

som om huset hans er bygd på ein slags indiansk gravstad.

Spøkelsa tek han fram og tilbake i tid for å sjå ulike

jular, som den greia på Facebook som viser deg gamle frisyrar

og folk du ikkje snakkar med lenger.

Eitt spøkelse viser han framtida, men berre eitt år fram,

så det er framleis ei viktoriansk framtid.

Han ser ei framtid der alle er henrykte over at han er daud.

Det overtyder han om at jula faktisk er genial, noko

spøkelset ærleg talt kunne ha klart

ved å gi han ein sjokoladeappelsin. Det kan ingen krangle med.

Etter den viktorianske tida

slo fred og velvilje mot alle så godt an

at det gjekk nesten tolv heile år før alle på kloden

bestemte seg for å drepe kvarandre i gjørma.

Sjølv om han etter planen skulle vere over til jul,

varte krigen mot Tyskland i fire år.

Mekanisert krigføring er den mest skremmande arven

etter 1900-talet, det er alle som har sett Robot Wars, samde om.

Men jula 1914 var det ein kort våpenkvile.

Kampane stansa.

Soldatane kom opp av hola sine og møttest på ein stad som heitte

Ingenmannsland, noko som viser at sjølv i fredelege augeblink

deler menn seg i to lag og prøver å slå kvarandre.

Første verdskrigen kravde over 17 millionar liv, og vart dermed

det verste tilfellet nokon gong av fotballvald.

Etter første verdskrigen rådde julestemninga igjen,

heilt til andre verdskrigen.

Vi veit ikkje om det var jul under andre verdskrigen to,

for det finst rett og slett ingen kjelder.

Men det finst heller ikkje opptak av Hitler eller Churchill i nisselue,

så det er trygt å gå ut frå at ho vart lagd på is medan dei slost.

Då Hitler hadde slått nazistane ved å skyte seg sjølv,

kom jula tilbake med eit smell,

og ei ny tid med matglad fråtsing grydde.

Den moderne julemiddagen vart snart ein viktig

kulturell hjørnestein for både samfunnet og sausreklamar.

Mamma laga sausen.

Kan du forklare meg kva som gjer ein perfekt julemiddag?

Når du har dei rette folka rundt bordet,

treng du ein lett forrett.

- Får folk for mykje... - Ikkje rekecocktail?

Nei, nei... Vel, eg veit ikkje. Ein god rekecocktail er ein herleg ting.

- Eg likar ikkje reker. - Ikkje? - Nei, dei et åtsel.

Ok, eg pleier å ha fat med spekemat, salami og skinke, og

kanskje litt pickles og slikt som folk kan forsyne seg av.

- Det vil ikkje eg ha. - Ikkje? Ok.

Og så kjem hovudretten,

kanskje ei trefuglsteik eller ei steikt gås...

- brødsaus, sjy. - Men eg skjønar ikkje brødsaus.

Det er ein flott måte å lage ein skikkeleg smaksrik saus.

Brød og saus er to heilt ulike ting, er dei ikkje?

Det er dei, men du kan male brødet

og koke det i mjølk for å lage ein skikkeleg god saus.

Det ser berre ut som liksom... sæd.

Takk vere all denne matfråtsinga

meiner forskarar no at 80 % av all rapinga skjer i jula,

og trugar med å lage hol i oz-onlaget akkurat i det

augeblinken himmelen er full av sårbare reinsdyr.

Bortsett frå mat er den andre populære forma for julefråtsing

å kjøpe gåver i butikkane.

Kritikarar seier jula er for kommersiell,

og at Bibelen er bytt ut med Argos-katalogen,

berre fordi han har betre utval av rettetenger.

I det siste har julehandelen byrja å likne mindre på

ein julespesial av Supermarket Sweep

og meir på ein borgarkrig med handleposar.

Ikkje rart fleire enn nokon gong blir inne og handlar på datamaskina.

Så handlar jula berre om å kjøpe ting no for tida?

Kor mykje pengar blir tent i jula?

Til saman brukar vi nok

hundrevis av millionar pund i jula.

Og kor stor del får kyrkja?

Kyrkja får ingenting.

- Får dei ingenting? - Nei. Nei.

Supermarknaden i nærleiken av meg har rundt 30 kassar.

Kor mange kassar har Amazon?

Dei må ha massevis.

- Dei har ingen kassar. - Kva?

Dei har ei datamaskin.

- Éi datamaskin? - Ja. For ingen reiser dit, gjer dei vel?

- Dei berre... - Eg trudde dei måtte slå det inn.

Mm. Nei, datamaskina gjer alt det.

Så det er éin mann ved ei datamaskin som berre...?

Nei, det er nok ingen mann.

Nei, det går automatisk. Det gjer du. Du er kassen.

Å tene pengar er så viktig i jula at butikkane set inn

alle kluter for å fylle skjermen med glade bilete av å kjøpe ting,

og reklamane har utvikla seg frå muntre animerte katalogar fulle av

kjendisar som smiler til deg

til rørande, moderne minifilmar om trampolinar med skadedyr.

Reklamar er ikkje dei einaste programma som går i jula.

Det går òg program i jula.

I fleire tiår har jule-TV vore ein fortryllande stad,

eit magisk land der folk dansa og song i eit dødsdømt forsøk

på å formidle den reine magien til jula.

Ei tid då nyheitsopplesarar tulla med komikarar,

og ekte levande snømenn vart henta inn frå naturen

og fekk syngje sine

heimsøkjande tradisjonelle songar i studio.

Men kanskje det mest trygge juleprogrammet er EastEnders,

som i årevis har gjort ei viktig samfunnsteneste

ved å vise verre familiar som har ei endå dritlegare jul enn di.

Du lyg!

- Kva gjer du? - Bianca!

Kva er det du gjer?!

Filmar er ein berebjelke i jula,

og ein kjend film er den sterke musikalen Sound of Music,

som handlar om ei kvinne som syng til åsar om åsar i åsane.

Han går alltid i jula,

sikkert fordi det er nonner i han, så ein tenkjer på Jesus.

Og nazistar òg,

så ein tenkjer på Den store flukta, som sikkert går 2. juledag.

Men den mest julete filmen nokon gong er òg den mest spennande:

Die Hard.

Folk trur Die Hard er ein nervepirrande og spennande actionfilm,

berre fordi han er det, som du ser,

men han er òg ei rørande juleforteljing

full av julemagi.

Han har alt...

Song...

...ein mann oppi ei pipe...

Å varme seg framfor eit sprakande bål...

Faen!

...medan snøen dalar utanfor.

Brorkjærleik...

"Høyr her, eg er glad i deg...

Det er mange av dei andre gutane òg."

...tranebærsaus, overdriven sherrydrikking...

Herregud, den mannen ser full ut.

...julehelsingar...

Yippee-ki-yay, motherfucker.

...far din som har sovna i ein stol med nisselue og julegenser,

englar som svevar majestetisk gjennom lufta og sjølvsagt

Jesus Kristus Powell.

Jesus Kristus, Powell!

TV blir noko frå gamle dagar, som solur eller plogar,

for i dag har alle sin eigen vesle skjerm,

så dei kan ignorere omgivnadene kvar for seg

i staden for som ein felles innsats.

Vi blir ofte bedne om å synest synd på dei som er åleine i jula,

men i dag gjeld det oss alle, og det er heilt fantastisk.

Best av alt er at denne teknologien

skal bli meir altoppslukande enn nokon gong.

Til dømes nyt denne mannen frå år 2018

ei virtuell jul med ein familie

av figurar frå Nintendo-universet.

Medan denne mannen opplever den sanne meininga med jula ved

å føde eit virtuelt Jesusbarn i ein stall av polygon.

I dag er den sanne meininga med jula eit mysterium,

pakka inn i sherry, Monopol og peanøtter,

men i det minste, i denne tida med samhald og varme,

kan vi alle vere samde om kva den sanne ånda i jula er...

Baileys.

God jul og eit veldig nytt år.