Original subtitles

TERRA PART 1

De vrijmetselarij ontwikkelde zich vanuit Londen, drie eeuwen geleden.

In een tiental jaar tijd verspreidde deze nieuwe club zich wereldwijd.

Deze mysterieuze en boeiende wereld lijkt geworteld in de traditie

en houdt zich ver weg van de media.

De vrijmetselarij zou overal bestaan, maar niemand is er rondgereisd.

Vandaar mijn reis rond de wereld in 80 loges.

Ik ging op zoek naar haar mooiste tempels,

haar herinnering en verscheidenheid.

Ik wil een antwoord vinden op eenvoudige vragen:

Wat is de vrijmetselarij vandaag?

Wie zijn de vrijmetselaars?

Wat zoeken ze?

Wat zijn hun overtuigingen?

TERRA MASONICA Reis rond de wereld in 80 loges

Deze reis begint met een tripje van Londen naar Schotland.

Schotland heeft een grote invloed gehad op de Engelse vrijmetselarij.

Om een eenvoudige reden.

Schotland heeft altijd zijn tradities kunnen bewaren.

Deze etappe is een reis doorheen de tijd.

Ik heb een van de bekendste loges bezocht:

de Moederloge van Schotland 'Nummer nul'.

Het is de attractie van het dorp Kilwinning.

Het is de Moederloge van Schotland, de loge zonder nummer,

de oudste ter wereld die nog actief is.

Volgens de akten van Eglinton en de statuten van Schaw,

van 1599-1600, van William Schaw,

meester-vrijmetselaar van de koning.

Volgens de bronnen is de Loge van Kilwinning

de bakermat en de belangrijkste plaats.

Het gaat dus zeker om de eerste of de zogenaamde Moederloge.

De loge is sinds de 12e eeuw gevestigd in de abdij, die nu vervallen is.

Ze werd gebouwd door de eerste vrijmetselaars van de Moederloge.

Helaas vernietigde een brand de oude archieven van de loge.

De herinnering aan haar middeleeuwse oorsprong is dus verloren gegaan.

De achtbare meester Iain Doole

is bereid om de brandkast te openen met hun kostbaarste bezit.

Het is onze waardevolste bezitting.

Het oudste register van de notulen, dat begint in het jaar 1642.

Velen konden hun naam niet schrijven.

De secretaris schreef hun naam in het boek in hun plaats.

De broeders brachten hun zegel aan

naast de naam geschreven door de secretaris.

Vroeger waren veel vrijmetselaars analfabeet.

De steenhouwers kregen een zegel

om hun stenen te handtekenen en betaald te worden.

Die zegels worden nog gebruikt in het aanwezigheidsregister.

Je ziet ze zelfs op straat.

De stad heeft de banken versierd met zegels van bekende vrijmetselaars.

Het is een speciale week. De Moederloge krijgt een nieuwe achtbare meester.

De loge gaat ermee akkoord dat een camera de voorbereidingen

filmt van de verandering die plaatsvindt over vier dagen.

Het is de eerste keer dat de Moederloge ermee instemt

om zich aan het grote publiek te tonen.

Het is de gewoonte een fotoportret te maken van de persoon

die in de archieven zal staan als de achtbare meester van de Moederloge.

Op de muren lijkt de tijd wel stil te staan.

De geschiedenis van de loge is die van Schotland.

Met koningen, prinsen,

dichters, slachtoffers.

Een museum stelt de voorwerpen tentoon die vertellen over de vorige generaties.

Dit is een hamer van het museum van de Moederloge.

De hamerkop werd gehouwen uit een steen

van koning Salomo's steengroeve in Israël.

Iedereen is bezig en doet zijn werk.

Dat gaat al eeuwen zo, zonder dat iemand bevelen geeft.

Toen ik een kind was, keek ik naar het jaarboek

en daarin stonden de loges, gevolgd door Kilwinning.

Ik begreep niet wat dat woord betekende.

Ik ben tot deze loge kunnen toetreden.

Het is een heel prestigieuze loge en de oudste.

Dit weekend zal ik de eer hebben,

hopelijk, om de achtbare meester te worden.

Het is een heel bijzondere dag.

Dat vergeet je nooit.

In het gebouw is er ook een pub voor de inwoners van Kilwinning.

En ook voor de vrijmetselaars.

Gemeenschapszin is belangrijk in Schotland.

Vooral in kleine landelijke gemeenten met een industrieel verleden,

die moeilijke tijden en een hard leven hebben doorgemaakt.

Ik denk dat het belangrijk is voor families en vrienden

om de gemeenschap samen te houden.

In 1807 sloot de Moederloge zich aan bij de Grootloge van Schotland.

Daarvoor was ze onafhankelijk

en tientallen loges stonden onder haar gezag.

De bekende Schotse dichter Robert Burns behoorde tot een van die loges.

'Onze onmenselijkheid tegenover elkaar

veroorzaakt bij duizenden mensen verdriet.'

Dat was heel waar in die tijd, en zelfs vandaag

blijven we onmenselijk tegenover de mens.

De schoonheid van Burns is dat hij in een paar lijnen uitdrukt

wat vele auteurs en dichters niet op een pagina gezegd krijgen.

Vandaag wordt de nieuwe meester geïnstalleerd.

De voorbereidingen zijn in volle gang.

Billy, zet die stoelen opzij.

De gasten worden verwacht.

Ze komen uit Schotland en de hele wereld.

Charles wacht af.

Hij weet niet wat er 's avonds zal gebeuren.

Dat is wat de vrijmetselaars beschermen.

De schoonheid van iets wat wordt onthuld voor de eerste keer.

Het is verboden om de ceremonie te filmen,

alleen buiten mag gefilmd worden.

De ceremonie duurt enkele uren.

Iedereen wacht tot de processie begint.

De fanfare weerklinkt in de hoofdstraat van Kilwinning.

De eerste functionarissen van de loge volgen.

Andere broeders sluiten zich aan.

Ze gaan de nieuwe achtbare meester halen, die schuilt voor de regen.

Iain Doole is nu ex-achtbare meester.

De nieuwe loopt achteraan in de processie.

In Kilwinning is de vrijmetselarij het hart van de stad.

De traditie verbindt een gemeenschap,

waar je vrijmetselaar wordt van vader op zoon.

Charles Hugues staat voor de eerste keer aan het hoofd van de Moederloge,

met als zware taak het werk van z'n voorgangers voort te zetten.

Hij werd verkozen voor twee jaar. Een cyclus die zich al eeuwen herhaalt.

Deze processie bestaat enkel hier, bij de Moederloge.

Achter de deuren van de Moederloge is iedereen gelijk.

Ik steek de oceaan over naar de VS,

meer bepaald naar New Hampshire.

De eerste Europese kolonies vestigden zich hier 400 jaar geleden.

Ik hou echt van Portsmouth.

Het historisch erfgoed is verbluffend.

De beste stad ter wereld. Dat is een krasse uitspraak.

De scheepswerf bestaat al heel lang.

Kind: captions Language: nl-NL

De scheepswerf bestaat al heel lang.

Portsmouth is de op twee na oudste stad van de VS.

De Engelse kolonisten stichtten de stad Portsmouth in 1623.

Het gebied heette toen New England.

Het dankt zijn welvaart aan de scheepswerven.

De vrijmetselarij belandde hier door reizende handelaars en soldaten.

In het centrum is er een speciale herberg.

Een vrijmetselaarsherberg.

Op de eerste verdieping is er een zaal voor vrijmetselaarsvergaderingen.

Deze zaal dateert van 1766.

Zoals in elke tempel zit de meester de vergadering voor in het oosten.

Er staat een schrijftafel. De broeders zitten langs de kant.

Deze tempel wordt nog gebruikt.

Vrijmetselaars op doorreis stopten hier

om samen te komen, te eten en de nacht door te brengen.

De eerste loge van Portsmouth dateert van 1736,

19 jaar nadat de vrijmetselarij werd gesticht.

Ze heet St John's Lodge nr. 1.

De stad breidde uit. De vrijmetselaars ruilden de Pitt Tavern voor privéwoningen.

In 1920 beslisten ze eindelijk om eigenaar te worden.

Ze kochten dit pand, dat ze renoveerden en opknapten.

We naderen nu de loge zelf.

De loge is in neoklassieke stijl.

Er prijkt een Engelse vlag, want de loge dateert uit het Britse Rijk.

De Amerikaanse vlag draagt 13 sterren,

die de 13 staten symboliseren die de onafhankelijkheid verklaarden,

40 jaar na de oprichting van de loge.

Het gebouw is van geschiedenis doordrongen.

Je voelt er de energie van het verleden.

Alle kunstvoorwerpen, de mensen die er geweest zijn...

Je voelt de positieve energie in het gebouw.

Ik ben naar de opendeurdag geweest.

Ik voelde me er welkom, nog voor ik vrijmetselaar werd.

In 2013 werd ik verkozen en geïnstalleerd als meester voor het jaar 2014.

Meester worden van de oudste loge aan deze kant van de oceaan,

dat is een ontzettende eer.

Ik herinner me de dag van mijn installatie.

Ik had een brede glimlach op m'n gezicht.

Toen ik besefte dat ik nog veel te leren had,

kreeg het pas meer zin en ben ik bescheidener geworden.

Ego is belangrijk in mijn beroep.

Het is sterk aanwezig in de keuken.

Omgaan met het ego van anderen is een ander verhaal.

Het heeft lang geduurd voor ik dat kon.

Maar het heeft me enorm geholpen.

Net als de loge maakt de kerk van St John ook deel uit van het erfgoed.

George Washington is er geweest.

De kerk was altijd nauw verbonden met St John's Lodge.

De geestelijken waren achtbare meesters.

Het kleine kerkhof getuigt daarvan.

Paus Clemens XII heeft verklaard:

'Katholieken mogen geen vrijmetselaars zijn.'

Dat begreep ik niet. Dat hield geen steek.

Ik ken een paar katholieken in St John's

die hetzelfde hebben meegemaakt als ik.

Je moet geloven in een hoger wezen. Iedereen heeft zijn eigen interpretatie.

Dit boek is een symbool. We zweren op dat boek.

Zoals zweren op de Bijbel in de rechtbank,

dat je de volledige waarheid spreekt.

Toen ik lid werd, vroegen ze me hetzelfde.

Ik moest eerlijk zijn.

En ik heb eerlijk toegegeven

dat ik persoonlijk niet echt het gevoel had

dat welke Bijbel dan ook iets voor mij was.

Wat ik belangrijk vind, is dat ik een verbinding voel met iets groters.

Dat is waar ik in geloof.

Ik dacht dat ze zouden zeggen:

'Wacht. We denken erover na.' En me zouden wegsturen.

Maar zo is het niet gegaan. Het viel goed mee.

Ze luisterden naar mij, begrepen mij en we gingen door.

Vanuit Portsmouth verspreidde de vrijmetselarij zich in de VS.

St John's Lodge vertelt het ontstaan van die natie.

Ze heeft nog altijd een sociaal karakter.

Deze loge gaf haar sleutels aan een generatie

die een nieuwe, moderne stijl zal brengen.

Philadelphia was de eerste hoofdstad van Amerika.

In het Grieks betekent de naam broederliefde.

Ze is gegrondvest op godsdienstvrijheid.

Je vindt er de grootste vrijmetselaarstempel ter wereld.

Dit is de zetel van de oudste grootloge van de VS.

De Grootloge van Pennsylvania.

Amerika groeide uit tot een grootmacht vanaf de 19e eeuw.

De Amerikaanse vrijmetselarij heeft die expansie van nature omhelsd.

Deze grandioze architectuur is er de weelderige uitdrukking van.

Deze organisatie trok zoveel mannen aan die uitblinkers werden in hun kringen.

Ze werden niet alleen zelf grote mannen,

ze trokken andere grote mannen aan tot de vrijmetselarij.

Dat heeft eigenlijk de vrijmetselarij groot gemaakt.

Deze architectuur is kenmerkend voor de 19e-eeuwse vrijmetselarij.

Dit zijn beelden van een tijd waarin denkers

zoals Benjamin Franklin of George Washington

bij dit broederschap wilden horen.

Dit enorme gebouw lijkt vreemd genoeg leeg.

De gangen van de tempel van Philadelphia zijn verlaten.

In 1980 telde de Grootloge van Pennsylvania 239.000 leden.

Vandaag zijn dat er nog maar 100.000.

Een daling van 60 % in minder dan 40 jaar.

Een belangrijke reden voor dat verlies

is de sociologische evolutie van de maatschappij waarin we leven.

Er was een tijd waarin de nadruk lag op het helpen van je naaste.

We zijn twee generaties van jongeren verloren

om de eenvoudige reden dat de maatschappij egocentrischer is

dan ze was in de tijd waarin ons ambacht talrijke leden telde.

De daling van het aantal vrijmetselaars komt overal in het Westen voor.

Dat maakt het moeilijk om het architecturale erfgoed te bewaren.

In New York zijn veel tempels

verwaarloosd, verbouwd tot discotheek of concertzaal,

of ze wachten op een koper.

De herinnering aan de mensen wordt uitgewist.

Zoals de stichters van de Masonic Temple van Philadelphia.

Ze hadden het kerkhof Mount Moriah gekozen als hun laatste rustplaats.

Op dit kerkhof liggen veteranen van de Amerikaanse Revolutie.

Nu ligt de dodenstad zelf begraven onder een jungle.

40 jaar lang waren deze hectaren aan struiken

een verboden wijk van misdaad en prostitutie.

Ik denk dat we aankomen

bij het perk van de vrijmetselaars.

Dit monument kondigt de ingang van de cirkel van St John aan.

Dit is Mount Moriah's hoogste punt.

Dit perk was alleen voor vrijmetselaars.

Dit is het meest imposante grafmonument van vrijmetselaars ter wereld.

De zuil van 9 meter domineert het landschap.

De vrijwilligers hebben 10 jaar gewerkt om een deel van de graven vrij te maken.

Het is geweldig om hier te zijn en iets te ontdekken.

Er zit iets achter. Je ontdekt meer dan een grafsteen.

Het is de grafsteen van een belangrijke legerofficier

of de grafsteen is een kunstwerk.

Wat was hun beroep?

Waren het industriëlen, rijken, politici?

Dat is boeiend.

Soms vind je het meteen.

Je haalt je smartphone tevoorschijn en je googelt iemand zijn naam.

Dat maakt dit project interessant.

Kind: captions Language: nl-NL

Dat maakt dit project interessant.

Deze jungle is zoals moderne steden.

Wat we een poos verwaarlozen, raakt in vergetelheid.

Wat niet nuttig is, verdwijnt.

Ook al ben je een veteraan of heb je een stad gesticht,

de wereld van vandaag bewaart enkel wat haar nuttig lijkt.

De Amerikaanse vrijmetselarij kende

het grootste aantal leden na WOII en tot in 1980.

De laatste generatie is met pensioen.

Deze senioren zetten hun weg verder.

Sommigen zijn zelfs gaan samenwonen.

Ik heb hen ontmoet in de Masonic Village in Elizabethtown.

De Grootloge van Pennsylvania heeft dit tehuis in 1910 gesticht.

Toen waren er 85 bewoners. Het was een toekomstvisie.

Vandaag zijn er meer dan 1.900 bewoners.

Het is het grootste vrijmetselaarsdorp in Pennsylvania en de ideale woonplaats.

Er wordt goed voor ons gezorgd.

En als je wordt toegelaten, mag je blijven.

De loge heeft dit gebouwd voor mensen die het niet konden betalen.

Ze wilden hun het beste geven.

Dat is altijd het doel van vrijmetselarij.

We zijn hier samen om verder te leven als vrijmetselaar

en ook om er zeker van te zijn dat er later voor ons gezorgd wordt.

Alleen de vrijmetselaars kunnen ons dat garanderen.

Er zijn allerlei diensten beschikbaar,

waaronder een vrijmetselaarstempel in een heel moderne stijl.

Dit dorp is niet uniek.

Er werden nog vier zulke dorpen gebouwd in Pennsylvania.

De evolutie van de Amerikaanse maatschappij

verminderde de invloed van de vrijmetselarij.

Individualisme is schering en inslag, maar altruïsme bestaat nog.

Iedereen kan iets doen voor de maatschappij op zijn manier.

De Shriners organiseren al honderd jaar geldinzamelingen.

In New York verkleden ze zich als clowns om mensen te vermaken.

Anderen geven voorstellingen.

Daarmee financieren ze 22 ziekenhuizen.

De orde bestaat naast de vrijmetselarij.

Deze orde bestaat uit 400.000 vrijmetselaars

die hun acties concentreren op de maatschappij, buiten de tempels.

Ik vertrek naar de zuidelijke staat Georgia.

Ik ontmoet de groep 'Widows Sons'.

Elk chapter van de groep is verbonden met een staat.

Dit is het chapter van Georgia, 'Lion's Paw Chapter'.

Toen ik nog een baby was, zei m'n moeder:

'Wees een brave jongen, speel niet met vuurwapens.'

Maar ik schoot een man neer in Reno,

alleen maar om hem te zien sterven.

Dit zijn ruwe bolsters met een blanke pit.

Garry is de coördinator.

Ik wil aan de positieve kant staan.

Vrienden hebben zoals deze broeders, op wie ik altijd kan rekenen.

Ze hebben een klein meisje geadopteerd met familiale problemen.

Dat is een ander aspect van de vrijmetselarij.

Hij speelt een gevangenislied.

We houden ook van gevangenen.

De loge zamelt regelmatig geld in. We houden twee barbecues per jaar.

We zamelen geld in voor de Shriners ziekenhuizen.

Volgend weekend is er een viswedstrijd.

We gaan met emmers rond.

We halen geld op straat op, bij het nietsvermoedende publiek.

Vorig jaar heeft ons centrum in Atlanta een miljoen dollar geschonken.

We proberen een miljoen per jaar in te zamelen

en dat is ons al vaak gelukt.

Deze kerels zijn mijn familie.

Als ik niet op het werk ben of in de loge, doen we dit.

De vrijgevigheid versterkt hun inzet en hun vrijmetselaarsband.

Op hun manier maken ze de wereld beter.

Sinds ik in Amerika ben,

heb ik geen Afro-Amerikaanse broeders gezien.

Zelfs wanneer ik slaap

Schijnt het licht

Toch zijn ze met velen.

Ik ontmoet ze in Atlanta, in de vrijmetselaarsloge Prince Hall.

Ik vind dat wij als vrijmetselaars een verantwoordelijkheid hebben.

We moeten goede, eerlijke mensen zijn.

Onze gemeenschap en familie leiden. Kinderen op het rechte pad sturen.

Het welzijn van de familie verzekeren. Weduwes en wezen ondersteunen.

Dat maakt deel uit van onze manier van leven. We leven volgens onze principes.

Deze organisatie is meer dan 200 jaar oud.

De vrijmetselarij van Prince Hall

is verankerd in de Afro-Amerikaanse gemeenschap.

In 1778 richtten de zwarte vrijmetselaars van Boston de African Lodge nr. 1 op.

In 1807 werd een Afro-Amerikaanse grootloge opgericht.

Ze heet Prince Hall, als hulde aan een van haar stichters.

Kijk naar de geschiedenis van Prince Hall, de man...

Hij was een tamboer-majoor voor de vrede.

De eerste verdediger van de burgerrechten van de Afro-Amerikanen.

De Grootloge van Prince Hall wordt erkend door andere grootloges,

maar later toch verworpen door alle vrijmetselaarsloges.

Na de afschaffing van de slavernij

legt de Confederatie een regime op van rassenscheiding.

De broeders van Prince Hall lijden hieronder,

alleen maar door hun huidskleur.

Nu mag ik trots zijn. Ik ken hun strijd.

Ik ken hun beproevingen.

Nu kan ik me ermee identificeren en fier zijn dat ik van Prince Hall ben.

Moge het op mij schijnen

Moge het op mij schijnen

Moge het licht van de vuurtoren

Op mij schijnen

In 1990 maakt de Grootloge van Washington gedeeltelijk een einde aan die situatie.

Vandaag maken de grootloges van de 9 zuidelijke staten

nog steeds een onderscheid tussen hun loges en die van Prince Hall.

Waarom is het zo moeilijk?

Wat blaast alle bruggen tussen ons op? Want dat is wat er gebeurt.

Maar ik denk dat het de aanvaarding is van verandering.

Als je bent opgegroeid in 1940, '50, '60,

heb je een verstarde visie.

De jongere generaties willen de verandering aanvaarden.

Maar de ouderen verhinderen dat.

Als je de principes van de vrijmetselarij toepast,

moeten die barrières verdwijnen.

In het noorden gebeurt dat, dat is geweldig.

Als ik naar het noorden ga

met mijn blanke broeders, mijn Porto Ricaanse en gekleurde broeders,

dat is fantastisch.

Maar dan keren we terug naar de realiteit hier in het zuiden.

De Prince Hall-loges spelen een grote rol

in de Afro-Amerikaanse gemeenschappen.

Thema's als identiteit en emancipatie

staan centraal in deze loge.

De Mount Pisgah Lodge nr. 53 in Columbus werd opgericht in 1888.

In de hal staat er een foto op de grond.

Je ziet Martin Luther King in de galazaal van de loge.

Om te begrijpen wat hij daar deed, ga ik naar het Black History Museum.

Dit programma kondigde de komst aan

van dr. Martin Luther King naar Columbus

op 1 juli 1958.

In 1956 werden de leiders van de burgerrechtenbeweging in Columbus

vermoord.

Een broeder van Prince Hall vroeg King om de beweging nieuw leven in te blazen.

Maar toen hij in 1958 wilde komen, weigerden de kerken hem te ontvangen

uit schrik voor represailles en branden.

Kind: captions Language: nl-NL

De grootmeester zei:

'Hij kan in de Prince Hall-tempel spreken.'

Niemand op deze foto leeft nog.

Behalve één iemand van wie je de benen ziet.

Dat is Minnie. Ik heb haar teruggevonden.

Ze is 101 jaar en herinnert zich alles

van die avond in de loge met dr. King.

Het was een rustige avond.

Rustig, heel rustig.

Hij wilde nooit een gevecht uitlokken.

Hij was vreedzaam.

Dat is wat ik wou leren aan de kinderen,

samen werken in vrede.

Niet op elkaar schieten en zo.

...boeken we echte vooruitgang

in de strijd om van raciale gerechtigheid

een realiteit te maken in Amerika?

Dat is haar man, een vrijmetselaar, die op het gebouw stond.

Hij werd bewaakt door mannen op het dak.

Het bevel was te schieten op wie probeerde binnen te gaan.

Ondanks de oude wonden en vernederingen

heeft Prince Hall altijd wilskracht getoond.

Ze kwamen op straat voor gelijke rechten

en trotseerden dapper het gevaar.

Ze zullen een betere toekomst hebben dan hun voorouders.

Broederschap betekent iets, hier in Georgia.

Ik hoop het te mogen meemaken, hier in Georgia,

dat de Loge van Prince Hall van Georgia

en de Grootloge van Georgia, onze tegenhangers,

samenleven en verenigd zijn.

Zoals psalm 133 zegt:

'Hoe heerlijk het is als broeders in eenheid te leven.'

Daar hoop ik op.

Ik reis verder naar Paraná, in het zuiden van Brazilië.

Ik zoek een buitengewone tempel.

Hij ligt afgelegen in het bos van de Pacific.

Een vochtige en moeilijk bereikbare streek.

Ver uit het zicht, in de natuur,

ligt de muurloze, dakloze vrijmetselaarstempel.

Hij is open voor de natuur, de hemel en de kosmos.

Deze tempel is toegankelijk voor alle loges ter wereld.

Ik wilde een andere tempel,

die alle loges in het universum vertegenwoordigt.

Niet slechts één stijl van vrijmetselarij of één aspect ervan.

Ik wilde pure vrijmetselarij. En deze tempel is het resultaat.

Hij vertegenwoordigt de kracht van de vrijmetselaarsloges in de wereld.

Er is een tweede. Dit is een andere tempel.

De eerste die aan de rand ligt van dit prachtige dorp Antonina.

Het is een charmant dorp met een ontspannen sfeer.

Deze indrukwekkende tempel valt op in deze wijk.

Dit is de Estrela-loge nr. 1, opgericht in 1869.

De traditionele maçonnieke versieringen zijn dezelfde als overal ter wereld.

Ik doe wel een verrassende ontdekking.

Mijn schoonvader vertelde me dat ze betaalden.

Ze kenden ouderen die de slaven bevrijdden,

die de slaven vrijlieten die bestonden in de tijd

toen de loge werd opgericht.

Het werk van de loge was de slaven helpen te bevrijden.

Ze kochten de slaven en schonken hun de vrijheid.

Tot in 1888 alle slaven in vrijheid gesteld werden bij keizerlijk decreet.

De vrijmetselarij werd hier aan de kust gesticht door bevrijders

om slaven te kopen en vrij te laten.

Het is een mondelinge traditie die wordt overgeleverd sinds de loge bestaat.

Maar ze kunnen het niet bewijzen.

Ik vertrek nu naar Buenos Aires.

De archivaris van de Grootloge van Argentinië

staat bekend voor zijn expertise.

Ik vraag hem of er een bewijs bestaat van dat verhaal.

Dit is een belangrijk document voor de geschiedenis

van de afschaffing van de slavernij.

In 1855 lanceert de Grand Orient de France

een internationale opiniepeiling

over de afschaffing van de slavernij in Brazilië.

Vergeet niet dat in die tijd, in Brazilië,

veel vrijmetselaars voorstander waren van de slavernij.

Vanaf dat ogenblik zal een republikeinse en sociale beweging

strijden voor de afschaffing van de slavernij.

Het verhaal van de Antonina-loge is dus waar.

Vrijmetselaars hebben slaven bevrijd

19 jaar voor de slavernij werd afgeschaft in Brazilië in 1888.

Ik ga op zoek naar een derde verbluffende tempel.

De Bergtempel.

Hij werd gebouwd door een excentrieke Poolse architect.

Deze enorme tempel houdt de meeste verrassingen in petto.

Een echte parel.

Er is een groot labyrint onder de tempel.

Een ingewikkelde weg, bezaaid met esoterische symbolen.

Er loopt een geheime gang onder het oosten

naar het midden van de tempel.

Het altaar wordt verlicht bij elke zonnewende

door natuurlijk licht dat door het raam schijnt.

De langste dag van het jaar

wordt gevierd door vrijmetselaars en de mensheid sinds mensenheugenis.

Brazilië telt 450.000 vrijmetselaars,

dat is bijna 10 % van het aantal ter wereld.

Sinds 1945 vermenigvuldigde het aantal vrijmetselaars zich met 20.

Een opmerkelijke groei, ondanks de evangelische en katholieke kerk

die de vrijmetselarij verwerpen.

In Brazilië is de vrijmetselarij gesloten en traditioneel.

De mensen weten niet wat het is. Ze kennen het niet.

De evangelische kerk en de geestelijken zijn ertegen. Het is verboden.

Tot voor kort verbood de katholieke kerk het ook en verdreef de vrijmetselaars.

Als winkelier moet ik verzwijgen dat ik een vrijmetselaar ben.

Ik kan niet aan de mensen zeggen dat de vrijmetselarij iets goeds is.

Geloofsovertuigingen zijn belangrijk in Brazilië.

Er is voor elk wat wils.

Veel grootloges bestaan naast elkaar:

van de Angelsaksische traditie

of loges die weigeren het geloof in een scheppingsprincipe op te leggen.

Sommige culturen behandelen de vrijmetselarij op een andere manier

wat betreft de kwestie van de universaliteit.

Maar de universaliteit, de principes van de vrijmetselarij

zijn hetzelfde in alle landen ter wereld.

De vrijmetselarij kwam naar Zuid-Amerika via Buenos Aires,

met de beroemde José de San Martín,

de vrijmetselaar die Argentinië, Chili en Peru

bevrijdde van de Spaanse heerschappij.

Als vrijmetselaar werd hij niet begraven in de kathedraal.

Zijn graf werd aan de buitenkant van de kathedraal gebouwd.

Maar je moet de kathedraal door om hem een eerbetoon te brengen.

In Buenos Aires staan veel vrijmetselaarsgebouwen.

Een daarvan is de loge Hijos del Trabajo nr. 74,

opgericht in 1882.

Toen de tempel werd gerenoveerd,

werd er een geheime doorgang ontdekt die diende om te ontsnappen bij gevaar.

Ik maak van de gelegenheid gebruik om een oude loge te bezoeken,

de loge Unión del Pilar nr. 127.

Ze is gevestigd op een ongewone locatie: een winkelcentrum.

De tempel werd daar gebouwd.

De loge werd aan het eind van de 19e eeuw opgericht door Europese migranten,

zoals alle loges in Argentinië.

Dit is Hebreeuws en het betekent abracadabra.

Kind: captions Language: nl-NL

Dit is Hebreeuws en het betekent abracadabra.

Dit is de moeder van het leven en de dood.

Dat zijn de vier elementen, en de zon en de maan.

En een zin...

De waarheid is de dochter van de tijd.

Na de bijeenkomsten eten de broeders in het winkelcentrum, na de sluiting.

Het is handig: er is een grote parking, een restaurant en bewaking.

Ik ga naar het zuiden en vlieg over Patagonië

en het Andesgebergte, tot in Vuurland.

Deze overweldigende streek is dor en niet gastvrij.

De Andes komen uit in het Beaglekanaal,

genoemd naar het schip van Charles Darwin.

Aan de overkant ligt Kaap Hoorn,

en verder Antarctica.

Ushuaia is een diepzeehaven langs het Beaglekanaal.

Het is de zuidelijkste stad ter wereld.

Een eeuw geleden bestond Ushaia niet.

Er waren alleen bergen en een gevangenis,

een van de vreselijkste ter wereld.

Geen enkele gevangene kon er ooit ontsnappen.

Ik werd door de broeders aangesteld

tot eerste grootmeester van de loge

Fin del Mundo nr. 496.

In het begin hadden we geen plaats om samen te komen.

Daarom hebben we een plek gezocht.

Het zinnebeeldige karakter van de gevangenis van Ushuaia

maakte het voor ons een interessante plek om onze loge te vestigen.

Dit was de ziekenzaal.

Veel mensen zijn hier gestorven.

Het is geen ideale plek voor een bijeenkomst gewijd aan het licht.

Maar we hadden niets anders.

De plaats is gevuld met veel dingen, veel verhalen, veel energie.

We weten niet welke energie.

De vrije aanvaarding van de vrijmetselarij is voor mij te verwezenlijken,

in mijn specifieke geval, wat mijn voorouders me hebben nagelaten.

Maar eerst en vooral is het groeien als mens.

Dit behoorde toe aan mijn grootvader.

Zijn maçonnieke versieringen.

Dit is mijn grootvader, Fabián Onsari.

Dat zijn z'n decoraties.

De andere zijn van mijn vader.

Zijn schootsvel van leerling en gezel.

In fijne schapenhuid.

Zijn schootsvel van meester.

Dat is een belangrijke erfenis voor mij.

Mijn oom heeft me die geschonken als aandenken aan mijn vader.

De broeders van de loge Fin del Mundo

brengen op hun manier de geschiedenis weer tot leven.

Na de oprichting van de jongste loge

bouwen ze hun eigen tempel, ver van de stad.

Het is een ambitieus plan voor de 21 broeders van de loge.

Ze financieren de bouw zelf.

Een eigen gebouw bezitten maakt het gemakkelijker.

Het gevoel van verbondenheid is sterker.

We kunnen het inrichten zoals we willen, met respect voor de oude traditie.

Het is een vertegenwoordiging,

onze visie van het universum,

van het menselijk lichaam en van de mens.

Dat betekent niet dat er geen religieus gevoel is.

Het is een gevoel van traditie,

een gevoel van kennis van de universele architectuur.

Een gevoel van een leerproces, van harmonie en universele eensgezindheid.

Op dit ogenblik voel ik dat de tijd vliegt.

Ik vind er geen woorden voor.

Als je zulke sterke gevoelens hebt,

dat is prachtig.

Er bestaat geen woord of zin die kan uitdrukken wat ik voel.

De broeders van Fin del Mundo bouwen hun tempel met weinig middelen

in een moeilijk klimaat.

Dat is de geschiedenis van de vrijmetselarij.

Een loge oprichten vraagt tijd.

De vrijmetselarij deed er drie eeuwen over om zich in Ushuaia te vestigen.

Ik trek van de Zuidpool naar Noorwegen, dichtbij de Noordpool.

Dit is de langste etappe van de reis.

Het graafschap Finnmark is groter dan Zwitserland.

Hartje winter duurt de nacht 23 uur.

Morten Wirkola woont in Tromsø.

We leggen samen de laatste 560 km af

tot in Hammerfest, de noordelijkste stad ter wereld.

Het is een mooie dag.

Een beetje sneeuw, geen storm.

Ideaal weer om te rijden.

De afstanden tussen de steden zijn groot.

Sommige broeders, zoals Morten, doen er een dag over om de loge te bereiken.

Als ik naar een bijeenkomst in Hammerfest ga,

dan moet ik acht tot negen uur rijden.

De kerstbijeenkomsten zijn speciaal. Ik word er emotioneel van.

Als ik erover spreek, ben ik al ontroerd.

Hammerfest is de noordelijkste stad. Het is een belangrijke Arctische haven.

Aan de overkant ligt de Noordpool.

Dat gebied is bekend sinds de Oudheid.

De Grieken noemden het Ultima Thule, het einde van de wereld.

De jongste Noorse loge werd hier 20 jaar geleden opgericht

en heet bijgevolg Ultima Thule.

De christelijke kerstviering is een belangrijke gebeurtenis.

Het is het moment om de voordeur van de loge te versieren.

Deze loge is heel bijzonder.

Ze heeft een ritueel ingevoerd dat alleen in Scandinavië bestaat:

de Zweedse rite.

De Noorse vrijmetselarij komt uiteraard

uit Londen, via Duitsland.

De eerste loge werd opgericht in 1749 in Oslo.

Vandaag tellen we ongeveer

18.000 leden in de Grootloge van Noorwegen.

De hoed is een erfenis van Duitsland.

De Zweedse rite bestaat uit een systeem van 10 graden.

Elke broeder draagt een schootsvel dat zijn graad vertegenwoordigt.

De rite ontstond in Stockholm in de 18e eeuw.

Zweden was in oorlog.

De koning van Zweden, Karel XIII,

wilde een andere vrijmetselarij dan die van zijn rivalen.

Hij vond een christelijke tempeliersrite uit.

Enkel christenen kregen toegang tot de loge.

Hoe kunnen ze hun traditie verzoenen met een geglobaliseerde wereld?

Ik weet nog geen oplossing.

Maar ik kan u zeggen dat het een onderwerp is

dat besproken wordt door onze leiders,

maar ook in de loges.

Jan-Roger Fredriksen coördineert de rituelen van Ultima Thule.

Kind: captions Language: nl-NL

Jan-Roger Fredriksen coördineert de rituelen van Ultima Thule.

Hij werkt als schoonmaker van kantoren.

Het is altijd wel vuil. Je voelt je nuttig.

Mijn eerste inwijding

was verschrikkelijk.

Het was een heel moeilijke ervaring.

Het was zwaar.

Ik was geschokt.

Het heeft lang geduurd voor ik...

die mensen weer kon aankijken.

Het was een moeilijke ervaring.

Ik denk dat ik behoefte had aan een vorming.

Ik heb veel literatuur gelezen, maar dat heeft me niks geleerd.

Dat was allemaal maar blabla.

Wat is dit?

Dus ik stak energie in dat project.

En ik begreep

dat er iets moest zijn.

Ik voelde dat ik in een structuur terechtkwam

die deugden bijbracht.

Het waren meer dan woorden, het was concreet.

En wij brachten die woorden tot leven

binnen de loge.

Je belandt in een situatie waar er aan de touwtjes

van je spirituele leven wordt getrokken.

En dan gebeurt er iets.

Het is een pad waarop je langzaam vooruitgaat.

Maar het is een pad.

Iedereen concentreert zich op het licht tijdens de duisternis.

De hemel is echt heel donker.

Er is maar een zwak licht.

Maar toch is het licht ongelofelijk en fantastisch.

Het extreme klimaat, de afzondering en de lange afstanden

scheppen een bijzondere band met het leven.

Deze levensfilosofie wordt belichaamd

door een volk dat hier sinds millennia woont.

De Lappen, die hier de Sami heten.

Hun grondgebied reikt tot Rusland.

De loge Ultima Thule heeft een sterke band met de Sami.

De achtbare meester deelt hun nomadenleven in de zomer.

Soms krijg je te maken met slecht weer.

Ook in het leven maak je situaties mee

waarbij je zult moeten inzien

dat de zon niet altijd schijnt. Het weer verandert.

Zo is dat ook in het leven. Het behoort toe aan deze aarde.

Maar het belangrijkste is om de moed niet te laten zakken.

Zelfs al maak je heel moeilijke tijden door,

vergeet niet dat de zon weer zal schijnen.

De afgezonderde broeders van Ultima Thule

beleven een introspectieve, meditatieve, mystieke vrijmetselarij.

De ijskoude nachten gedurende zes maanden verklaren niet alles.

De loge is klein. Dat is ongewoon in Noorwegen.

De loges van de steden tellen meestal honderden leden.

De Grootloge van Noorwegen wil universeel worden

maar weet niet hoe.

Traditie een modern karakter geven, is een erg moeilijke opdracht.

De Franse Revolutie voerde het motto 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' in.

Normaliter is er een grootloge per staat.

Hier bestaan er 30 grootloges naast elkaar.

Elk jaar komen er nieuwe bij.

Van spirituele tot atheïstische loges, ze zijn onmogelijk in kaart te brengen.

Daarom heb ik de grote steden geruild voor de Vogezen in Oost-Frankrijk.

De natuur is er prachtig.

De vrijmetselaars leven van dit bos en werken er.

Ik hou van het bos, het is mijn passie. In het bos is de natuur nog puur.

De mens is nietig. Als je een boom omhakt, ben je niks.

Ik zal hier nooit weggaan. De Vogezen zijn onze roots.

Saint-Dié-des-Vosges ligt in het midden van deze natuur.

De vrijmetselaarsloges zijn er eeuwenoud.

We hebben drie opeenvolgende loges die sterk aanwezig waren.

Les Amis Incorruptibles des Vosges, enz.

De tempel getuigt van een geschiedenis die niet heel discreet was.

De loge van Saint-Dié is opmerkelijk en onbekend bij het grote publiek.

Aan de oostkant hangt een glasraam dat nu beschermd erfgoed is.

Het is het werk van de Franse kunstenaar Jacques Grüber.

Deze loge werd gewijd aan onderwijs, vooruitgang en arbeid.

Ze dateert van het einde van de 19e eeuw,

tijdens de strijd voor sociale rechtvaardigheid.

Nu maken de Vogezen een economische crisis door

en politieke problemen die weinig goeds voorspellen.

De vrijmetselaars voelen zich geïsoleerd en bezorgd.

Ik doe dit ook voor onze kinderen. Daarom zet ik me daarvoor in.

Het is onze nalatenschap. Zelfs voor de planeet.

Als je naar de vervuiling kijkt, dat is verontrustend.

Het is geen mooie erfenis. Ik voel me schuldig.

Daarom zet ik me in als vrijmetselaar.

Ik leef van mijn werk met de schapen. Ik scheer de wol van de schapen.

's Avonds draag ik een schootsvel van schapenwol.

Als je mensen ontmoet uit alle milieus word je ruimdenkender

over de wereld buiten de landbouw.

Kennis is ervaring. Dat is wat je elke dag leert.

Dat helpt je veel in de loge.

Als leerling-vrijmetselaar leer je een tijd niks te zeggen en te luisteren.

Dat is een rijkdom.

Daarna besef je dat je veel leert door te luisteren.

Je leert niet door te praten, wel door te luisteren.

Goed werk is enkel mogelijk met genoeg discipline.

Met de juiste basis.

Als de hoeksteen stevig is, dan zal het bouwwerk sterk zijn.

Als de winkelhaak loodrecht staat, dan wordt het een geslaagd bouwwerk.

Naar de loge gaan geeft je kracht,

die ik dan kan delen met de buitenwereld.

Ik ontmoet veel mensen, er komen veel jongeren.

Ik ga veel met hen om.

Daardoor kan ik mezelf in vraag stellen en anders denken.

De maatschappij werkt niet op een egalitaire manier

en heeft niet iedereen dezelfde kansen gegeven.

Het is de vrijmetselarij die de koers bijstuurt.

Ze stelt voor aan mensen met een goed hart

om tot de loges toe te treden om zich te ontwikkelen.

Ze geeft hun alle middelen om efficiënt te werken.

De vrijmetselaars behielden de waarden

van ontwikkeling, altruïsme en broederschap.

De vrijmetselarij wil egalitair zijn, de waarden behoeden

van de geseculariseerde Franse Republiek.

EINDE VAN DEEL 1

Ik heb nog zes maanden om deze reis rond de wereld in 80 loges af te maken.

De reis neemt ons mee naar het oosten.

De meest verrassende ontdekkingen moeten nog komen.

In het tweede deel ontdekken we nog meer verbluffende tempels,

het belang van vrijheid en vrede, verhalen die nooit werden verteld,

oude universele waarheden

en we ontdekken vooral hoe de toekomst van de vrijmetselarij eruitziet.

Kind: captions Language: nl-NL