Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated:
1
00:00:14,400 --> 00:00:16,355
Ik mocht als eerste westerling...
2
00:00:16,480 --> 00:00:21,960
onderzoek doen
samen met de Complex Expeditie...
3
00:00:23,120 --> 00:00:28,080
een kleine groep wetenschappers die
een forensische analyse uitvoerde...
4
00:00:28,240 --> 00:00:32,240
van de resten
van de verwoeste reactor, nummer vier.
5
00:00:35,120 --> 00:00:37,800
De Sovjet-Unie stond op instorten.
6
00:00:38,880 --> 00:00:42,235
Ze namen me als het ware
undercover mee naar de centrale.
7
00:00:42,360 --> 00:00:45,280
Ze gaven me arbeiderskleren aan.
8
00:00:46,360 --> 00:00:48,440
Ik bleef net onder de radar.
9
00:00:52,720 --> 00:00:55,755
Zo van 'laten we die Amerikaan
meenemen', dacht ik.
10
00:00:55,880 --> 00:00:59,920
Maar nee, het was opstaan
en werken tot je erbij neervalt.
11
00:01:00,080 --> 00:01:02,400
Zowat elke dag.
12
00:01:03,920 --> 00:01:05,800
We worden soms uitgelachen...
13
00:01:05,960 --> 00:01:10,760
omdat mensen de pure schoonheid
van waarheidsvinding niet begrijpen.
14
00:01:11,880 --> 00:01:14,000
En die zochten die mensen.
15
00:01:39,000 --> 00:01:41,560
Hier zou een misdaad gepleegd zijn.
16
00:01:44,240 --> 00:01:48,760
Hier vond het experiment plaats,
dat de explosie veroorzaakt heeft.
17
00:01:52,960 --> 00:01:54,915
De verwoeste reactor is nog heet...
18
00:01:55,040 --> 00:02:00,200
diep in wat de Sovjets een sarcofaag
noemen: Een enorme betonnen tombe...
19
00:02:00,360 --> 00:02:04,560
waarin het radioactieve materiaal
nog eeuwenlang begraven blijft.
20
00:02:04,720 --> 00:02:07,920
JULI 1987
21
00:02:08,080 --> 00:02:13,840
14 MAANDEN NA HET ONGELUK
22
00:02:14,920 --> 00:02:20,120
REACTOR 4, KERNCENTRALE VAN TSJERNOBYL
23
00:02:22,480 --> 00:02:24,680
De sarcofaag was feitelijk...
24
00:02:24,840 --> 00:02:28,880
een combinatie
van improvisatie en brute kracht.
25
00:02:31,680 --> 00:02:37,360
De Sovjet ingenieurs noemde hem
een nieuwe triomf voor hun techniek.
26
00:02:40,680 --> 00:02:43,000
Maar in de ruïnes van de reactor...
27
00:02:43,160 --> 00:02:48,200
was nog altijd
zo'n 190 ton uraniumbrandstof zoek.
28
00:02:51,720 --> 00:02:56,120
De wetenschappers waren bang
dat de zogenaamde kritieke massa...
29
00:02:56,280 --> 00:02:58,468
de kernreactie weer op gang bracht.
30
00:02:59,720 --> 00:03:04,960
Op hun detectoren
zagen ze een neutronenpiek ontstaan.
31
00:03:05,120 --> 00:03:09,680
Ze gingen er dus vanuit dat er
een kritieke massa ontstaan was...
32
00:03:09,840 --> 00:03:11,800
met een kernreactie als gevolg.
33
00:03:14,640 --> 00:03:16,800
Ze waren in de war en ongerust.
34
00:03:18,120 --> 00:03:20,600
'We moeten weten
waar die brandstof is.'
35
00:03:23,400 --> 00:03:25,755
Onderzoekers
van het Koertsjatov-instituut...
36
00:03:25,880 --> 00:03:31,720
en het hoofd Onderzoek en Ontwikkeling
voor Kernenergie van de Sovjet-Unie...
37
00:03:31,880 --> 00:03:35,840
zijn de Tsjernobyl Complex Expeditie
begonnen...
38
00:03:36,000 --> 00:03:38,240
om die brandstof te vinden.
39
00:03:45,040 --> 00:03:49,320
Het was een eclectisch, bij elkaar
geraapt groepje wetenschappers.
40
00:03:53,920 --> 00:03:58,600
Het waren aardige mensen, die alles
tot op de bodem wilden uitzoeken.
41
00:04:03,800 --> 00:04:09,560
SERGEY KOSHELEV
VIDEOGRAAF, COMPLEX EXPEDITIE
42
00:04:09,720 --> 00:04:15,440
Ik moest filmen. Ze vertelden me wat
ik moest filmen en dat deed ik dan.
43
00:04:19,520 --> 00:04:22,840
Sergey, film het water in het licht.
44
00:04:27,400 --> 00:04:30,160
We gaven de beelden
aan de wetenschappers...
45
00:04:30,320 --> 00:04:33,920
die ze verwerkten en bestudeerden.
46
00:04:36,920 --> 00:04:39,520
Ze worden bestraald.
47
00:04:39,680 --> 00:04:44,160
Alles is in hogere
of lagere mate besmet.
48
00:04:46,280 --> 00:04:48,680
Je wilt daar niet binnen blijven.
49
00:04:51,720 --> 00:04:54,560
Ik dacht:
Als de camera gaat haperen...
50
00:04:58,120 --> 00:05:02,195
omdat de straling de sensoren aantast,
dan weet ik dat het gevaarlijk is.
51
00:05:02,320 --> 00:05:06,760
M'n baas zei altijd: 'Russische
straling is de beste ter wereld.
52
00:05:06,920 --> 00:05:13,040
Je krijgt borsthaar en je wordt er
mannelijker van.' Maar hij is nu dood.
53
00:05:27,200 --> 00:05:32,120
De brandstof was door de explosie
deels uit de reactorkern geslingerd.
54
00:05:32,280 --> 00:05:37,800
Maar er werd aangenomen dat de rest
nog in reactor nummer vier zat.
55
00:05:50,360 --> 00:05:54,320
De supervisor zei: 'Morgen
ga je mee naar het reactorblok.
56
00:05:55,400 --> 00:06:00,760
We monteren rails om de videocamera
in de reactorschacht te laten zakken.'
57
00:06:04,600 --> 00:06:08,240
Ze hadden voor ons een tunnel
door het beton heen gemaakt.
58
00:06:09,960 --> 00:06:13,523
Door scheuren in de reactor
sijpelde er water naar binnen.
59
00:06:14,800 --> 00:06:18,040
Natuurlijk was dat water radioactief.
60
00:06:19,240 --> 00:06:23,560
M'n laars scheurde en liep vol water,
maar ik liep door.
61
00:06:27,360 --> 00:06:34,280
Toen ik m'n been later controleerde,
was het stralingsniveau abnormaal hoog.
62
00:06:38,960 --> 00:06:45,400
Het bleef twee weken radioactief
totdat m'n huid ging afbladderden.
63
00:06:52,680 --> 00:06:55,600
Niemand was het reactorvat
al in gegaan.
64
00:06:55,760 --> 00:06:59,200
Wie dat deed,
zou aan veel straling blootstaan.
65
00:07:02,400 --> 00:07:06,025
Ze zeiden dat de straling
onder m'n voeten 200 röntgen was.
66
00:07:06,160 --> 00:07:12,320
Dat is hoog. Wie daar zo'n drie uur
bleef, kreeg een dodelijke dosis.
67
00:07:18,360 --> 00:07:21,485
We hebben de camera
in de reactorschacht geplaatst.
68
00:07:27,000 --> 00:07:30,720
Op een gegeven moment
ging hij niet verder. Hij zat vast.
69
00:07:32,800 --> 00:07:35,200
Ik rende erheen en klom in de reactor.
70
00:07:38,720 --> 00:07:40,533
Ik heb de camera gerepareerd.
71
00:07:50,240 --> 00:07:52,178
We ontdekten iets interessants.
72
00:07:56,440 --> 00:08:01,480
Toen zagen ze het.
Welke kern? Er was geen kern.
73
00:08:04,120 --> 00:08:06,640
Die reactor was helemaal leeg.
74
00:08:10,360 --> 00:08:14,200
Dat riep meteen de vraag op
waar de brandstof gebleven was.
75
00:08:21,200 --> 00:08:28,200
In hun zoektocht bevestigden ze
camera's aan speelgoedtanks...
76
00:08:30,040 --> 00:08:33,400
omdat die tegen de straling
bestand waren.
77
00:08:34,640 --> 00:08:37,280
De meer geavanceerde robots
waren dat niet.
78
00:08:43,120 --> 00:08:47,280
De opsporing vond
met aerosol en luchtstromen plaats.
79
00:08:50,320 --> 00:08:52,695
Zo werd het grotere plaatje zichtbaar.
80
00:08:54,920 --> 00:09:00,240
Het bleek dat de kern zelf,
zowel de brandstof als het grafiet...
81
00:09:00,400 --> 00:09:04,640
door de vloer
van het reactorvat heen sijpelde.
82
00:09:06,080 --> 00:09:08,640
De brandstof smolt erdoorheen...
83
00:09:08,800 --> 00:09:13,640
en viel op de vloer
van het sub-reactorgebied.
84
00:09:13,800 --> 00:09:19,080
Gaten leidden naar
de zogenaamde stoomdistributiekoppen.
85
00:09:19,240 --> 00:09:22,200
Hij stroomde
uit de stoomdistributiekoppen...
86
00:09:22,360 --> 00:09:28,680
en dan nog twee verdiepingen lager
uit pijpen in het water aldaar.
87
00:09:34,400 --> 00:09:41,400
75 procent van de brandstof belandde
in de lagere delen van het gebouw.
88
00:09:43,600 --> 00:09:48,080
Ze dachten dat er een kritieke massa
zou kunnen ontstaan...
89
00:09:48,240 --> 00:09:50,428
die de reacties weer kon opstarten.
90
00:09:51,560 --> 00:09:55,640
Dan zou er veel energie vrijkomen
en schade aanrichten.
91
00:09:56,720 --> 00:09:59,080
Gelukkig is dat niet gebeurd.
92
00:10:01,320 --> 00:10:02,360
Later zagen we...
93
00:10:02,520 --> 00:10:07,160
dat de brandstof zich verspreid
en daardoor zelf uitgeschakeld had.
94
00:10:07,320 --> 00:10:10,760
Hij was gestold.
Dat is nog altijd te zien.
95
00:10:18,360 --> 00:10:24,400
Wie werkt in het soort omgeving
waarin de Complex Expeditie werkte...
96
00:10:26,640 --> 00:10:31,960
moet echt toegewijd zijn.
Toegewijd aan de waarheidsvinding.
97
00:10:32,960 --> 00:10:35,460
In de Sovjet-Unie
telde de waarheid niet.
98
00:10:35,600 --> 00:10:37,880
7 JULI 1987
99
00:10:38,040 --> 00:10:43,560
14 MAANDEN NA HET ONGELUK
100
00:10:44,640 --> 00:10:47,520
DE STAD TSJERNOBYL
101
00:10:51,160 --> 00:10:52,675
Een jaar na het ongeluk...
102
00:10:52,800 --> 00:10:56,155
bleken de Sovjetautoriteiten
de schuld te willen schuiven...
103
00:10:56,280 --> 00:11:00,160
van het gebeurde
op vrijwel uitsluitend de operators.
104
00:11:06,800 --> 00:11:09,800
In een provisorische rechtszaal
in Tsjernobyl...
105
00:11:09,960 --> 00:11:13,475
stonden zes mannen terecht
voor veiligheidsovertredingen...
106
00:11:13,600 --> 00:11:16,100
met de grootste kernramp ooit
als gevolg.
107
00:11:17,000 --> 00:11:20,880
Bij een veroordeling
kunnen ze tot 12 jaar cel krijgen.
108
00:11:23,760 --> 00:11:25,240
De zaal zat vol...
109
00:11:25,400 --> 00:11:29,075
met werknemers van de kerncentrale
en familie van de slachtoffers.
110
00:11:29,200 --> 00:11:33,635
Ze worden beschuldigd van het toestaan
van ongeoorloofde experimenten...
111
00:11:33,760 --> 00:11:38,640
en het negeren van basale procedures
en veiligheidssystemen.
112
00:11:39,920 --> 00:11:45,240
De rechter wilde niets horen
wat tegen het officiële verhaal inging.
113
00:11:45,400 --> 00:11:50,440
Het was feitelijk een van de laatste
showprocessen van de Sovjet-Unie.
114
00:11:55,640 --> 00:11:57,360
30 JULI 1987
115
00:11:57,520 --> 00:12:02,600
15 MAANDEN NA HET ONGELUK
116
00:12:09,640 --> 00:12:13,560
Er is een hoofdstuk afgesloten
van de kernramp in Tsjernobyl...
117
00:12:13,720 --> 00:12:14,880
en de Sovjet-Unie.
118
00:12:15,040 --> 00:12:19,155
Zes Russische functionarissen, die de
veiligheidsvoorschriften negeerden...
119
00:12:19,280 --> 00:12:23,640
worden verantwoordelijk gehouden
voor de dood van 36 mensen.
120
00:12:23,800 --> 00:12:26,875
Ze hadden zondebokken nodig.
Dat werden de operators.
121
00:12:27,000 --> 00:12:32,160
Ze zijn alle zes schuldig bevonden
aan verwijtbare nalatigheid.
122
00:12:34,120 --> 00:12:36,315
Viktor Bryukhanov,
voormalig directeur:
123
00:12:36,440 --> 00:12:39,955
tien jaar werkkamp voor grove
schending van de voorschriften...
124
00:12:40,080 --> 00:12:44,400
waaronder vijf jaar
voor machtsmisbruik.
125
00:12:47,320 --> 00:12:51,960
Ja, de operators kregen de schuld.
Ik ben er ooit ook eentje geweest.
126
00:12:54,240 --> 00:12:58,080
NIKOLAI STEINBERG
KERNFYSICUS
127
00:12:58,240 --> 00:13:02,880
Ik heb voorafgaand aan het ongeluk
bijna 13 jaar bij de centrale gewerkt.
128
00:13:03,040 --> 00:13:04,995
Buitenlanders zijn niet welkom...
129
00:13:05,120 --> 00:13:08,520
en in de Sovjetmedia
zijn geen details bekendgemaakt.
130
00:13:08,680 --> 00:13:12,800
We weten dus niet of de beklaagden
zich mochten verdedigen.
131
00:13:14,160 --> 00:13:15,280
Op de eerste dag...
132
00:13:15,440 --> 00:13:19,315
weet een beklaagde de ramp deels
aan het ontwerp van de reactor.
133
00:13:19,440 --> 00:13:23,753
Dat is het enige wat in het openbaar
in hun verdediging aangevoerd is.
134
00:13:26,200 --> 00:13:28,560
Ik werd als getuige opgeroepen.
135
00:13:28,720 --> 00:13:31,915
Ik weet nu nog niet
of ik daar zat voor de verdediging...
136
00:13:32,040 --> 00:13:35,080
of voor de aanklager. Geen idee.
137
00:13:38,000 --> 00:13:42,440
Er werd een technische vraag gesteld.
Ik weet niet meer welke.
138
00:13:44,360 --> 00:13:49,600
Dat was alles. Ik heb de rechtszaal
verlaten en ben weggereden.
139
00:13:51,560 --> 00:13:58,000
Naar mijn idee was dat ongeluk
geen fout van de operators geweest.
140
00:13:58,160 --> 00:14:01,560
Ze hadden wel fouten gemaakt...
141
00:14:01,720 --> 00:14:06,760
maar de autoriteiten
hielden overduidelijk iets achter.
142
00:14:11,320 --> 00:14:16,800
Na z'n vertrek werd Steinberg lid
van een onafhankelijke commissie...
143
00:14:16,960 --> 00:14:20,400
die het onderzoek
naar Tsjernobyl heropende.
144
00:14:24,720 --> 00:14:26,880
M'n vrienden waren omgekomen.
145
00:14:30,160 --> 00:14:33,785
Hoelang het ook geleden was,
we moesten dat onderzoek doen.
146
00:14:38,520 --> 00:14:40,800
Het doel was duidelijk:
147
00:14:42,440 --> 00:14:46,840
de waarheid achterhalen
en het recht laten zegevieren.
148
00:14:51,800 --> 00:14:56,680
Gedurende het ongeluk
waren de reactordata vastgelegd.
149
00:14:58,480 --> 00:15:04,200
Maar alle documentatie en data
waren direct in beslag genomen...
150
00:15:04,360 --> 00:15:08,160
naar Moskou gestuurd
en geheim verklaard.
151
00:15:08,320 --> 00:15:10,760
MEI 1988
152
00:15:10,920 --> 00:15:15,560
2 JAAR NA HET ONGELUK
153
00:15:17,960 --> 00:15:23,840
MOSKOU, SOVJET-UNIE
154
00:15:24,000 --> 00:15:28,320
Twee of drie documenten
waren voor ons cruciaal.
155
00:15:29,760 --> 00:15:32,675
We moesten de data
van het oscillogram hebben...
156
00:15:32,800 --> 00:15:37,120
want die zouden aantonen wanneer
de reactor onbeheersbaar werd...
157
00:15:37,280 --> 00:15:43,440
en wanneer de operators geprobeerd
hadden om hem uit te schakelen.
158
00:15:43,600 --> 00:15:47,440
De hoofdontwerper
en de directeur van het instituut...
159
00:15:47,600 --> 00:15:52,840
dat de reactor ontworpen en gebouwd
had, gaven die documenten niet vrij.
160
00:15:54,600 --> 00:15:59,680
De KGB hield de ware oorzaken
van het ongeluk geheim.
161
00:16:01,400 --> 00:16:03,640
Elke afwijking van het verhaal...
162
00:16:03,800 --> 00:16:08,160
dat de operators verantwoordelijk
waren, was in wezen verboden.
163
00:16:12,040 --> 00:16:17,280
HOOGGERECHTSHOF SOVJET-UNIE, MOSKOU
164
00:16:17,440 --> 00:16:20,955
We hoorden van advocaten dat
de documenten die we nodig hadden...
165
00:16:21,080 --> 00:16:25,560
ook bij het Hooggerechtshof lagen...
166
00:16:25,720 --> 00:16:30,960
dat het onderzoek geleid
en de rechtszaak gevoerd had.
167
00:16:31,120 --> 00:16:36,640
Ik heb met de vicevoorzitter van
dat Hooggerechtshof contact gezocht.
168
00:16:36,800 --> 00:16:39,800
Van hem
mochten we de documenten inzien.
169
00:16:42,920 --> 00:16:46,545
We hebben daar gewerkt
en de benodigde documenten gevonden.
170
00:16:46,680 --> 00:16:52,800
We gingen stap voor stap te werk.
Dat heeft anderhalf jaar geduurd.
171
00:16:55,360 --> 00:16:58,360
De data van het oscillogram
vormden het bewijs.
172
00:17:00,440 --> 00:17:03,035
Er was duidelijk
iets uitzonderlijks gebeurd.
173
00:17:03,160 --> 00:17:07,320
Ze hadden de data
zes seconden opgeschoven.
174
00:17:10,520 --> 00:17:15,640
Daardoor konden ze de operators
de schuld in de schoenen schuiven.
175
00:17:20,600 --> 00:17:24,000
Dus de data werden vervalst?
- Ja.
176
00:17:42,360 --> 00:17:45,555
De bevindingen van Steinberg
en de andere onderzoekers...
177
00:17:45,680 --> 00:17:49,000
brachten de ware oorzaken
uiteindelijk aan het licht.
178
00:17:49,760 --> 00:17:54,320
NIKOLAI STEINBERG
IN EEN INTERVIEW UIT 1998
179
00:17:54,480 --> 00:17:56,200
Het is ons gelukt.
180
00:17:56,360 --> 00:18:00,040
We hebben alle data gevonden
en alles viel op z'n plek.
181
00:18:01,400 --> 00:18:04,880
De reactor bleek onbeheersbaar
te zijn geworden...
182
00:18:05,040 --> 00:18:08,540
pas nadat de operators
getracht hadden hem uit te zetten.
183
00:18:11,920 --> 00:18:14,235
Dankzij de nieuwe informatie
verschoof...
184
00:18:14,360 --> 00:18:21,200
de schuldvraag van de operators
naar ontwerpfouten in de reactor zelf.
185
00:18:24,600 --> 00:18:28,040
In de centrale van Tsjernobyl
zaten RBMK-reactoren...
186
00:18:28,200 --> 00:18:31,360
die uniek waren voor de Sovjet-Unie.
187
00:18:31,520 --> 00:18:34,600
Iets vergelijkbaars
was er in het Westen niet.
188
00:18:38,480 --> 00:18:42,520
RBMK-reactoren zijn heel groot.
Ze hebben een grote omvang.
189
00:18:44,240 --> 00:18:47,640
De kern was 14 meter in doorsnee
en 7 meter hoog.
190
00:18:50,400 --> 00:18:53,755
Vergeleken met Westerse reactoren
is dat extreem groot.
191
00:18:53,880 --> 00:18:57,040
Die hebben een doorsnee
van drie tot vier meter.
192
00:18:59,680 --> 00:19:04,160
De RBMK-reactoren hadden
bijna 1700 brandstofkanalen...
193
00:19:04,320 --> 00:19:08,400
waarin het uranium zat
dat de hitte produceert...
194
00:19:08,560 --> 00:19:12,560
waardoor het water omgezet wordt
in stoom om stroom op te wekken.
195
00:19:14,200 --> 00:19:18,680
Zo'n grote kern zijn twee reactoren
ineen: Één boven en één onder.
196
00:19:20,960 --> 00:19:26,000
De ene kant van de reactor kon niet
met de andere kant communiceren...
197
00:19:26,160 --> 00:19:30,520
waardoor de operators
alles goed in de gaten moesten houden.
198
00:19:34,640 --> 00:19:37,480
Het totale aantal parameters...
199
00:19:37,640 --> 00:19:44,320
dat een operator van een RBMK-reactor
moet instellen, is zo'n 16.000.
200
00:19:44,480 --> 00:19:47,760
Stel je voor dat al die info
in je hoofd moet zitten.
201
00:19:47,920 --> 00:19:49,720
Dat was een probleem.
202
00:19:52,360 --> 00:19:55,480
Die reactor is alleen
met regelstaven instelbaar.
203
00:19:58,520 --> 00:20:02,800
Door de invoer van regelstaven
neemt het reactorvermogen af.
204
00:20:04,760 --> 00:20:09,080
Door verwijdering van staven neemt
het vermogen van de reactor toe.
205
00:20:16,560 --> 00:20:19,360
De operators
gebruiken de regelstaven...
206
00:20:19,520 --> 00:20:23,400
om de kettingreactie die plaatsvindt,
bij te stellen.
207
00:20:26,200 --> 00:20:30,760
Je kunt het vergelijken
met remmen en gasgeven in een auto.
208
00:20:32,480 --> 00:20:38,640
Normaal gesproken horen er 26 tot 30
regelstaven in de kern te zitten.
209
00:20:40,120 --> 00:20:44,320
Ze worden ook gebruikt
om de RBMK-reactor uit te schakelen.
210
00:20:46,800 --> 00:20:49,120
De noodstop van de RBMK...
211
00:20:49,280 --> 00:20:52,560
in Sovjettermen
ook wel de AZ-5 genoemd...
212
00:20:52,720 --> 00:20:55,783
was bedoeld
voor een snelle uitschakeling in nood.
213
00:20:57,680 --> 00:21:01,720
Het AZ-5-systeem moest
vrijwel alle overige regelstaven...
214
00:21:01,880 --> 00:21:04,240
tegelijkertijd de kern in duwen.
215
00:21:05,360 --> 00:21:11,080
Daardoor zou de reactor
veilig uitgeschakeld kunnen worden.
216
00:21:13,520 --> 00:21:18,840
KERNCENTRALE VAN IGNALINA
LITOUWS SSR
217
00:21:20,560 --> 00:21:23,200
Tijdens tests in 1983...
218
00:21:23,360 --> 00:21:28,560
hadden kernfysici in een RBMK-fabriek
in Ignalina ontdekt...
219
00:21:28,720 --> 00:21:33,480
dat er een verontrustende fout
in de werking van het AZ-5-systeem zat.
220
00:21:35,360 --> 00:21:40,560
Als er maar weinig regelstaven
in de reactorkern zaten...
221
00:21:40,720 --> 00:21:43,560
en de noodstop geactiveerd werd...
222
00:21:43,720 --> 00:21:47,000
kon er een ongecontroleerde reactie
ontstaan...
223
00:21:47,160 --> 00:21:50,680
met een meltdown
en explosie van de kern als gevolg.
224
00:21:51,800 --> 00:21:57,160
MINISTERIE VAN MIDDELGROTE MACHINEBOUW
MOSKOU
225
00:21:58,840 --> 00:22:03,200
Zowel de reactorontwerpers
als de hoge bazen van het ministerie...
226
00:22:03,360 --> 00:22:05,840
dat de RBMK-reactoren
ontwikkeld had...
227
00:22:06,000 --> 00:22:11,400
waren al lang voor het ongeluk
van deze defecten op de hoogte.
228
00:22:13,280 --> 00:22:18,880
Er werd aan de aanpassing
van de noodstop gewerkt.
229
00:22:19,040 --> 00:22:23,680
Reactor vier in Tsjernobyl
stond op de lijst...
230
00:22:23,840 --> 00:22:28,200
om aangepast te worden.
Maar ze besloten dat pas te doen...
231
00:22:28,360 --> 00:22:32,440
als hij toch voor onderhoud
uitgeschakeld zou worden.
232
00:22:33,520 --> 00:22:38,800
De individuele operators hadden geen
informatie over deze fout ontvangen.
233
00:22:39,720 --> 00:22:42,120
26 APRIL 1986
234
00:22:42,280 --> 00:22:47,480
00.00 UUR
235
00:22:47,640 --> 00:22:52,080
83 MINUTEN VOOR HET ONGELUK
236
00:22:56,880 --> 00:23:00,680
De operators probeerden
een experiment uit te voeren:
237
00:23:00,840 --> 00:23:04,278
de reactor laten werken
nadat de stroom uitgevallen was.
238
00:23:07,600 --> 00:23:09,000
De nachtploeg kwam.
239
00:23:11,200 --> 00:23:14,635
Ze kregen te horen dat zij
het experiment gingen uitvoeren.
240
00:23:14,760 --> 00:23:19,760
Daar hadden ze niet op gerekend.
Ze kenden het testprotocol ook niet.
241
00:23:26,480 --> 00:23:31,320
Het bleek lastig om de reactor
op het testvermogen te krijgen.
242
00:23:36,320 --> 00:23:43,040
Ze hadden het equivalent
van 203 van de 211 regelstaven...
243
00:23:43,200 --> 00:23:46,720
uit de kern
van reactor nummer vier gehaald.
244
00:23:46,880 --> 00:23:52,040
Daardoor was de reactor zo onstabiel
geworden als hij maar kon zijn...
245
00:23:52,200 --> 00:23:56,880
en erg gevoelig voor nog meer
veranderingen in z'n instellingen.
246
00:24:03,240 --> 00:24:05,400
Toen de feitelijke test begon...
247
00:24:05,560 --> 00:24:09,810
was de reactor als een geladen geweer
dat wacht tot er iemand schiet.
248
00:24:22,320 --> 00:24:24,360
Volgens het testprotocol...
249
00:24:24,520 --> 00:24:29,520
werd de test afgesloten
met het indrukken van de AZ-5-knop...
250
00:24:29,680 --> 00:24:33,440
waardoor de regelstaven
de reactor zouden uitschakelden.
251
00:24:35,680 --> 00:24:40,920
Ze drukten de AZ-5-knop
om 01.23 uur in.
252
00:24:50,800 --> 00:24:54,480
Het bleef een paar seconden stil.
253
00:24:54,640 --> 00:24:58,000
IGOR KIRSHENBAUM
OPERATOR
254
00:25:00,200 --> 00:25:04,600
Toen klonk er gerommel. Gedonder.
255
00:25:06,160 --> 00:25:09,760
Er viel stof uit het plafond.
256
00:25:10,840 --> 00:25:16,640
01:23:49 UUR
HET EXACTE TIJDSTIP VAN DE EXPLOSIE
257
00:25:24,760 --> 00:25:29,760
Een ontwerpfout in de regelstaven
heeft de explosie veroorzaakt.
258
00:25:32,480 --> 00:25:34,280
Ze zijn van borium gemaakt.
259
00:25:34,440 --> 00:25:38,080
Dat verlaagt de reactiesnelheid
van de reactor.
260
00:25:40,080 --> 00:25:44,640
Anders dan bij de meeste reactoren
zat daar grafiet onder de staven...
261
00:25:44,800 --> 00:25:47,520
dat de reactiesnelheid juist verhoogt.
262
00:25:48,920 --> 00:25:54,080
Bij volledig verwijderde staven
stak dat grafiet in de kern.
263
00:25:57,720 --> 00:26:01,840
Normaal gesproken
zou dat grafiet geen probleem zijn.
264
00:26:03,720 --> 00:26:07,760
Maar in dit geval
was de kern al zo instabiel...
265
00:26:07,920 --> 00:26:13,480
dat de kleinste stroomfluctuatie een
onbeheersbare reactie kon veroorzaken.
266
00:26:17,760 --> 00:26:21,040
Doordat de operators
de AZ-5 knop indrukten...
267
00:26:21,200 --> 00:26:24,388
werden alle regelstaven
tegelijk in de kern gestopt.
268
00:26:25,040 --> 00:26:26,120
Het probleem was...
269
00:26:26,280 --> 00:26:30,000
dat het grafiet het vermogen
onder in de reactor verhoogde.
270
00:26:31,760 --> 00:26:36,440
Bovenin werd de boel uitgeschakeld,
maar onderin ontstond een piek.
271
00:26:37,440 --> 00:26:39,480
De gevolgen waren rampzalig.
272
00:26:46,240 --> 00:26:50,600
Een 10.000 keer zo grote piekstroom
in een halve seconde tijd.
273
00:26:50,760 --> 00:26:55,320
Op dat moment steeg de temperatuur
tot 40.000 graden.
274
00:26:59,480 --> 00:27:02,120
Daardoor explodeerde de reactor...
275
00:27:03,320 --> 00:27:05,440
en werd het gebouw verwoest.
276
00:27:11,680 --> 00:27:15,040
Alsof je hard op de rem
van een racende auto trapt.
277
00:27:15,200 --> 00:27:17,700
Hij schiet door
in plaats van te stoppen.
278
00:27:19,240 --> 00:27:22,840
Volgens de Sovjets
deed het ongeluk zich voor...
279
00:27:23,000 --> 00:27:28,880
en hebben de operators daarna
in paniek de AZ-5-noodknop ingedrukt.
280
00:27:30,760 --> 00:27:34,823
Dat was een duidelijke, opzettelijke
valse voorstelling van zaken.
281
00:27:35,720 --> 00:27:39,320
Feitelijk ging alles goed
en waren alle waarden stabiel...
282
00:27:39,480 --> 00:27:41,480
totdat die knop ingedrukt werd.
283
00:27:51,040 --> 00:27:55,600
Niemand kon het nog weerleggen.
We hebben glashelder aangetoond...
284
00:27:57,320 --> 00:27:59,820
dat de noodstop
de explosie veroorzaakte.
285
00:28:07,200 --> 00:28:08,760
De waarheid is mooi...
286
00:28:10,280 --> 00:28:16,320
maar de verantwoordelijken
zijn op geen enkele manier gestraft.
287
00:28:19,320 --> 00:28:22,120
Onschuldige mensen zijn opgesloten.
288
00:28:24,600 --> 00:28:27,913
Laat de ontwerpers van die reactor
zich verantwoorden.
289
00:28:28,040 --> 00:28:30,520
Waarom is hij ontploft?
290
00:28:32,680 --> 00:28:35,560
De operators op de avond
van het ongeluk...
291
00:28:35,720 --> 00:28:40,000
kenden de mogelijke gevolgen van
het indrukken van de noodknop niet.
292
00:28:42,720 --> 00:28:46,680
De Sovjets
vonden hun systeem zo superieur...
293
00:28:46,840 --> 00:28:51,960
dat er geen fouten in konden zitten.
Hun technologie zou feilloos zijn.
294
00:28:55,280 --> 00:29:01,040
De reactor was ontworpen door mensen
aan de top van de Sovjetwetenschap.
295
00:29:03,600 --> 00:29:09,280
Als er gekozen moest worden tussen
die mensen verantwoordelijk houden...
296
00:29:09,440 --> 00:29:15,040
of de schuld geven aan een paar
onbeduidende operators in Oekraïne...
297
00:29:15,200 --> 00:29:18,080
dan zouden die laatsten
ervoor opdraaien.
298
00:29:23,160 --> 00:29:25,920
Door die ontwerpfouten
moest het wel misgaan.
299
00:29:27,320 --> 00:29:31,115
Toen de perfecte foute combinatie
van omstandigheden, handelingen...
300
00:29:31,240 --> 00:29:35,053
en ontwerpproblemen ontstond,
was dat welhaast onvermijdelijk.
301
00:29:39,600 --> 00:29:43,920
De Sovjet-Unie stak zodanig in elkaar
dat ontkenning, geheimhouding...
302
00:29:44,080 --> 00:29:47,680
en verdoezeling er gewoon bij hoorden.
303
00:29:51,480 --> 00:29:54,280
Tsjernobyl is eerder een metafoor...
304
00:29:54,440 --> 00:29:59,080
voor het falen van de Sovjet-Unie
dan een verhaal over veiligheid.
305
00:30:02,880 --> 00:30:06,520
Door de berichtgeving
over wat er echt gebeurd was...
306
00:30:07,600 --> 00:30:12,120
en de informatie over de fouten
in het ontwerp van de reactor...
307
00:30:13,560 --> 00:30:17,960
kwamen de burgers van de Sovjet-Unie
er uiteindelijk achter...
308
00:30:18,120 --> 00:30:23,200
dat de Sovjet-Unie qua hightech
helemaal geen wereldleider was.
309
00:30:23,360 --> 00:30:26,115
De grove fouten
bij het ongeluk in Tsjernobyl...
310
00:30:26,240 --> 00:30:30,428
hebben zowat het laatste ondermijnd,
waar de Sovjets trots op waren.
311
00:30:31,320 --> 00:30:37,600
1989, OEKRAÏENSE DEMONSTRATIE
VOOR ONAFHANKELIJKHEID
312
00:30:37,760 --> 00:30:41,960
Tsjernobyl is een grote ramp voor ons,
maar niet de allergrootste...
313
00:30:42,120 --> 00:30:46,240
zolang we geen eigen staat hebben.
314
00:30:46,400 --> 00:30:53,040
Tsjernobyl heeft bestaan,
bestaat en zal blijven bestaan.
315
00:30:54,120 --> 00:30:56,120
26 DECEMBER 1991
316
00:30:56,280 --> 00:31:00,720
5 JAAR EN 8 MAANDEN NA HET ONGELUK
317
00:31:06,600 --> 00:31:07,600
Goedenavond.
318
00:31:07,760 --> 00:31:12,400
Elf Sovjetrepublieken hebben een groep
van onafhankelijke staten gevormd...
319
00:31:12,560 --> 00:31:14,840
en de Sovjet-Unie afgezworen.
320
00:31:21,520 --> 00:31:24,515
De Sovjet-Unie
zag zichzelf als een geweldig rijk...
321
00:31:24,640 --> 00:31:27,160
totdat dat opeens compleet instortte.
322
00:31:28,880 --> 00:31:33,920
Elf handtekeningen en applaus hebben
een einde aan de Sovjet-Unie gemaakt.
323
00:31:39,760 --> 00:31:43,885
Er heerste chaos. Mensen verloren
hun baan en hadden niets te eten.
324
00:31:44,840 --> 00:31:48,400
Dat was voor miljoenen Russen
een enorme vernedering.
325
00:31:48,560 --> 00:31:54,920
We zien nu voor het eerst de
formidabele kracht van kernenergie...
326
00:31:55,080 --> 00:31:58,280
als we daar de controle
over kwijtraken.
327
00:31:58,440 --> 00:32:01,235
Volgens Gorbatsjov
was het ongeluk in Tsjernobyl...
328
00:32:01,360 --> 00:32:05,480
de oorzaak van het uiteenvallen
van de Sovjet-Unie.
329
00:32:07,760 --> 00:32:12,640
Want grote aantallen mensen,
vooral in Oekraïne...
330
00:32:12,800 --> 00:32:16,835
kregen door dat de Communistische
Partij alleen zichzelf beschermde.
331
00:32:16,960 --> 00:32:18,360
'Ons niet.'
332
00:32:31,040 --> 00:32:37,880
2011, 25 JAAR NA HET ONGELUK
333
00:32:39,640 --> 00:32:42,720
KERNCENTRALE VAN TSJERNOBYL
334
00:32:42,880 --> 00:32:47,280
De poging van de Sovjets om het
verwoeste reactorgebouw te bedekken...
335
00:32:47,440 --> 00:32:51,600
bestond uit een in de zomer van 1986
haastig gebouwde constructie.
336
00:32:54,000 --> 00:32:58,800
Hij lekte en was bouwkundig
minder sterk dan hij had kunnen zijn.
337
00:32:59,880 --> 00:33:03,200
Hij is ver over z'n datum heen
en brokkelt af.
338
00:33:03,360 --> 00:33:07,040
De turbinehal is door zware sneeuwval
al deels ingestort.
339
00:33:07,200 --> 00:33:10,280
Daar zien we grote schade
aan de constructie.
340
00:33:14,040 --> 00:33:17,275
Als hij ingestort was,
was er radioactief puin opgestoven...
341
00:33:17,400 --> 00:33:20,775
waardoor er meer radioactief
materiaal vrijgekomen was.
342
00:33:23,760 --> 00:33:27,395
Oekraïne en Westerse landen hebben
de koppen bij elkaar gestoken...
343
00:33:27,520 --> 00:33:30,800
en een koepel
rond het hele gebouw ontwikkeld:
344
00:33:30,960 --> 00:33:33,400
de zogeheten Nieuwe Beschermhuls.
345
00:33:40,640 --> 00:33:45,520
De bouw van de Nieuwe Beschermhuls
begon in 2010.
346
00:33:48,720 --> 00:33:51,240
Een enorme internationaal project.
347
00:33:51,400 --> 00:33:53,800
Zo'n 40 landen en organisaties...
348
00:33:53,960 --> 00:33:57,000
hebben die constructie
gefinancierd en ontworpen.
349
00:33:59,400 --> 00:34:03,280
Hij was peperduur
en kostte bijna twee miljard dollar.
350
00:34:04,360 --> 00:34:08,600
Dit is een van de meest ambitieuze
projecten in de bouwgeschiedenis.
351
00:34:08,760 --> 00:34:11,435
Hij is twee keer zo lang
als een Boeing 747...
352
00:34:11,560 --> 00:34:15,720
en de grootste verplaatsbare
constructie op land ooit.
353
00:34:18,800 --> 00:34:20,120
De Beschermhuls...
354
00:34:20,280 --> 00:34:24,560
moest verplaatsbaar zijn.
Het werd naast de reactor gebouwd...
355
00:34:24,720 --> 00:34:28,280
en over rails
over het oude gebouw heen gezet.
356
00:34:30,720 --> 00:34:34,080
Op deze moeren
plaatsen we de teflon pads.
357
00:34:35,160 --> 00:34:39,880
Als het er genoeg zijn, ontstaat er
een glijbaan voor de glijschoenen.
358
00:34:49,560 --> 00:34:55,720
De bouw van de Beschermhuls
was een langdurig, moeilijk proces...
359
00:34:55,880 --> 00:34:58,255
dat er zes jaar later,
in 2016, op zat.
360
00:35:03,560 --> 00:35:06,040
Het maakt het een stuk veiliger.
361
00:35:06,200 --> 00:35:10,040
Oekraïne en Europa
zullen nu veel veiliger zijn.
362
00:35:12,480 --> 00:35:14,835
Oekraïne wil,
anders dan de Sovjet-Unie...
363
00:35:14,960 --> 00:35:17,920
graag bij de internationale
gemeenschap horen...
364
00:35:18,080 --> 00:35:19,800
en niet geïsoleerd zijn.
365
00:35:19,960 --> 00:35:25,880
24 FEBRUARI 2022
36 JAAR NA HET ONGELUK
366
00:35:26,960 --> 00:35:30,080
Ik stond op een dak
en zou live op CNN komen.
367
00:35:30,240 --> 00:35:33,520
Oekraïners die zich verzetten... Oeps.
368
00:35:33,680 --> 00:35:37,640
Ik hoorde net een grote knal
vlak achter me.
369
00:35:37,800 --> 00:35:39,960
We hadden hier niet moeten staan.
370
00:35:40,120 --> 00:35:45,080
Het was best schokkend
dat Rusland troepen gestuurd had...
371
00:35:45,240 --> 00:35:47,760
naar Kiev, naar Oekraïne.
372
00:35:47,920 --> 00:35:51,800
De eerste explosies van dat conflict
werden gehoord.
373
00:35:51,960 --> 00:35:56,840
De Russen zouden de kerncentrale
van Tsjernobyl in handen hebben...
374
00:35:57,000 --> 00:35:59,500
de plek van 's werelds
grootste kernramp.
375
00:35:59,640 --> 00:36:03,280
Er zouden werknemers gegijzeld worden.
376
00:36:03,440 --> 00:36:08,440
Er is een potentieel gevaarlijke
confrontatie rond de centrale gaande.
377
00:36:08,600 --> 00:36:13,280
Daardoor kan gruwelijk
radioactief materiaal vrijkomen...
378
00:36:13,440 --> 00:36:18,160
waardoor die gigantische ramp
zich gaat herhalen.
379
00:36:19,280 --> 00:36:23,440
De Russen hebben zich door
de vervreemdingszone heen gewerkt.
380
00:36:26,240 --> 00:36:31,000
Ze hebben loopgraven in het bos
gegraven. Dat is wel heel bijzonder.
381
00:36:31,160 --> 00:36:36,480
De grote radioactieve besmetting
van die soldaten is best schokkend.
382
00:36:38,000 --> 00:36:41,040
Ze krijgen ongetwijfeld
gezondheidsproblemen...
383
00:36:42,240 --> 00:36:45,115
van dezelfde soort als men had
in het Oekraïne...
384
00:36:45,240 --> 00:36:48,080
van na de ramp in Tsjernobyl in 1986.
385
00:36:49,400 --> 00:36:53,640
Het Sovjet Kremlin had totaal
geen respect voor de blussers...
386
00:36:53,800 --> 00:36:58,200
de brandweerlieden in Tsjernobyl.
En zo had het Russische Kremlin...
387
00:36:58,360 --> 00:37:02,600
ook duidelijk geen respect
voor het welzijn van die soldaten.
388
00:37:05,560 --> 00:37:10,400
Kort daarna veroverde Oekraïne
de vervreemdingszone terug.
389
00:37:14,000 --> 00:37:18,840
De Russen moeten vechten
voor elke centimeter van dat gebied.
390
00:37:19,000 --> 00:37:21,560
14 FEBRUARI 2025
391
00:37:21,720 --> 00:37:27,240
39 JAAR NA HET ONGELUK
392
00:37:32,640 --> 00:37:35,720
U ziet hier beelden
van een Russische drone...
393
00:37:35,880 --> 00:37:40,480
met een zeer explosieve bom
die de beschermende koepel raakt...
394
00:37:40,640 --> 00:37:45,040
over reactor 4
van de kerncentrale in Tsjernobyl.
395
00:37:45,200 --> 00:37:48,263
Er is brand ontstaan,
maar die kon geblust worden.
396
00:37:50,560 --> 00:37:56,040
Meen je dat nou?
Gooien jullie een bom op Tsjernobyl?
397
00:37:57,360 --> 00:37:59,960
Hoe halen jullie het in je hoofd?
398
00:38:09,480 --> 00:38:15,440
De aanval op de Nieuwe Beschermhuls
onderstreept de nucleaire dreiging...
399
00:38:15,600 --> 00:38:17,163
in dat Oekraïne-conflict.
400
00:38:19,200 --> 00:38:25,080
Het kan tot een nieuw Tsjernobyl
of een nieuwe kernramp leiden.
401
00:38:25,240 --> 00:38:27,360
Dat zou catastrofaal zijn.
402
00:38:30,200 --> 00:38:34,560
Tsjernobyl is nog altijd de grootste
kernramp uit de geschiedenis
403
00:38:34,720 --> 00:38:41,360
als gevolg van de ramp
moesten circa 200.000 mensen verhuizen
404
00:38:41,520 --> 00:38:45,960
het gebied rond de centrale
blijft vermoedelijk...
405
00:38:46,120 --> 00:38:48,245
nog zeker 20.000 jaar onbewoonbaar
406
00:39:00,760 --> 00:39:06,080
Ik moest Tsjernobyl als kind verlaten.
Ik was in een situatie beland...
407
00:39:06,240 --> 00:39:08,990
die zelfs sommige volwassenen
niet overleven.
408
00:39:10,640 --> 00:39:14,160
Het voelt
alsof de situatie zich nu herhaalt.
409
00:39:14,320 --> 00:39:18,800
We worden opnieuw gedwongen
om ons huis te verlaten.
410
00:39:18,960 --> 00:39:23,960
Toen de Russische invasie
in 2022 begon...
411
00:39:24,120 --> 00:39:29,840
zijn we van Oekraïne naar Luxemburg
verhuisd, waar we nu nog zitten.
412
00:39:33,600 --> 00:39:38,800
Ik hoopte op een beter leven
voor m'n kinderen, maar helaas.
413
00:39:41,080 --> 00:39:44,320
Ik leer m'n kinderen
om zich aan te passen...
414
00:39:44,480 --> 00:39:46,960
en veerkrachtig te zijn.
415
00:39:49,000 --> 00:39:52,080
Oekraïners hebben bewezen
veerkrachtig te zijn.
416
00:39:55,760 --> 00:40:00,400
Welke les kan Tsjernobyl ons leren
in de context van de huidige oorlog?
417
00:40:02,120 --> 00:40:05,600
HOOFDARCHITECT VAN PRIPYAT
418
00:40:05,760 --> 00:40:09,640
Al deze verschrikkelijke daden...
419
00:40:09,800 --> 00:40:14,920
leren mensen een les
over de gevolgen van kwade opzet.
420
00:40:17,680 --> 00:40:22,200
Het is allebei enorm verdrietig,
een grote ramp...
421
00:40:22,360 --> 00:40:26,960
en super schadelijk voor elk land.
422
00:40:37,080 --> 00:40:41,280
Dat ongeluk
heeft ons allemaal psychisch geraakt.
423
00:40:41,440 --> 00:40:44,560
We kregen een leven
van voor en na het ongeluk.
424
00:40:49,920 --> 00:40:52,920
We geloofden in onze regering
en onze wetenschap.
425
00:40:53,080 --> 00:40:55,280
Het zou allemaal goed komen.
426
00:40:57,600 --> 00:41:02,760
Maar we begrepen de gevaren niet.
427
00:41:05,960 --> 00:41:11,280
Tsjernobyl zit 40 jaar na dato niet
alleen in het hoofd van die mensen.
428
00:41:11,440 --> 00:41:13,560
Ze hebben ook fysieke littekens.
429
00:41:16,280 --> 00:41:21,680
Die radioactieve gifstoffen hebben
veel schildklierkanker veroorzaakt.
430
00:41:21,840 --> 00:41:23,755
Als je nu naar Oekraïne gaat...
431
00:41:23,880 --> 00:41:27,880
zie je mensen die die ramp
in 1986 meegemaakt hebben.
432
00:41:31,040 --> 00:41:34,880
Ze hebben littekens in hun hals
van hun schildklieroperatie.
433
00:41:35,040 --> 00:41:37,800
De delen met kanker zijn verwijderd.
434
00:41:40,200 --> 00:41:44,200
Ik weet nog dat ik vaak te horen
kreeg: Die en die is overleden.
435
00:41:44,360 --> 00:41:50,560
Een vriend, buur of collega.
Gewoon jonge mensen.
436
00:41:50,720 --> 00:41:55,560
Door de straling.
Maar de artsen verzwegen dat.
437
00:41:55,720 --> 00:41:58,280
Het was een stille oorlog.
438
00:42:03,240 --> 00:42:06,280
Wat kun je van het verhaal
van Tsjernobyl leren?
439
00:42:09,280 --> 00:42:10,920
Dat is een lastige.
440
00:42:12,400 --> 00:42:14,360
Wat zal ik zeggen?
441
00:42:15,440 --> 00:42:19,760
Dat samenlevingen
open en eerlijk moeten blijven...
442
00:42:20,840 --> 00:42:24,680
zodat de hand gehouden kan worden...
443
00:42:24,840 --> 00:42:30,720
aan de trots die met gigantische,
complexe technologie gepaard gaat.
444
00:42:32,680 --> 00:42:38,120
Als ik m'n kleinkinderen iets
moet leren: Vertel de waarheid.
445
00:42:38,280 --> 00:42:40,200
Hoe erg een situatie ook is...
446
00:42:40,360 --> 00:42:45,240
je maakt hem met leugens
en oneerlijkheid alleen maar erger.
447
00:42:48,560 --> 00:42:53,080
Het verhaal van Tsjernobyl
is nu nog relevanter dan ooit...
448
00:42:54,360 --> 00:43:01,360
omdat de oorzaak van de ramp lag
bij een overheid en een samenleving...
449
00:43:01,520 --> 00:43:06,240
die totaal niet meer wisten
wat nu echt de waarheid was.
450
00:43:06,400 --> 00:43:09,435
31 operators en arbeiders
van de centrale overleden...
451
00:43:09,560 --> 00:43:12,960
direct na de ramp in Tsjernobyl
452
00:43:13,120 --> 00:43:20,120
er waren naar schatting 600.000 mensen
bij de schoonmaakoperatie betrokken
453
00:43:20,280 --> 00:43:27,280
duizenden van hen zijn overleden, maar
hun ware aantal zullen we nooit weten
454
00:43:32,920 --> 00:43:36,600
Een van de dingen
die we vast allemaal geleerd hebben...
455
00:43:36,760 --> 00:43:41,640
is dat als een regime er enkel voor
zichzelf is en niet voor het volk...
456
00:43:41,800 --> 00:43:44,120
de macht verdampt.
457
00:43:45,280 --> 00:43:49,000
De waarheid is het morele bindmiddel.
458
00:43:51,280 --> 00:43:55,280
Ondertiteld door: Birgitte Devilee
41021
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.
Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Danish
Esperanto
Estonian
Faroese
Finnish
Frisian
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hmong
Hungarian
Icelandic
Indonesian
Irish
Italian
Japanese
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lithuanian
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Maltese
Maori
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Norwegian
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Quechua
Romanian
Romansh
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Swedish
Tajik
Thai
Tigrinya
Tonga
Turkish
Turkmen
Ukrainian
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof