Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated:
1
00:00:34,856 --> 00:00:41,013
SOBIBOR (2018)
Controle en resync: Janty
2
00:00:42,161 --> 00:00:45,990
Wie kan nu nog weigeren deze
mensen met water te dopen,
3
00:00:46,141 --> 00:00:49,598
nu ze net als wij de Heilige
Geest hebben ontvangen?
4
00:00:49,830 --> 00:00:53,458
Hoofdstuk 10:47 uit de Bijbel
5
00:01:50,000 --> 00:01:52,151
Hoe kon hij hen dopen?
6
00:01:52,232 --> 00:01:56,264
Het is toch een gewone rivier.
7
00:01:59,796 --> 00:02:02,200
Alleen Joden laten zich dopen...
8
00:02:02,459 --> 00:02:06,057
in een gewone, vuile,
stinkende rivier.
9
00:02:23,258 --> 00:02:29,413
DE EERSTE DAG
10
00:03:15,834 --> 00:03:20,030
Hartelijk welkom in Sobibor.
11
00:03:21,857 --> 00:03:26,898
Hartelijk welkom in jullie nieuwe leven.
12
00:03:28,520 --> 00:03:32,623
Dit is nu jullie thuis.
13
00:03:42,103 --> 00:03:46,203
Hartelijk welkom in Sobibor.
14
00:03:48,180 --> 00:03:53,262
Hartelijk welkom in jullie nieuwe leven.
15
00:03:54,831 --> 00:03:58,919
Dit is nu jullie thuis.
16
00:04:43,961 --> 00:04:47,039
Ik vraag me af hoe lang ze
ons uit elkaar halen.
17
00:04:49,619 --> 00:04:51,657
Hoe zal het daar zijn?
18
00:04:52,522 --> 00:04:56,459
Drie hele dagen.
19
00:04:57,011 --> 00:04:59,401
Dat is gewoon een Duits order.
20
00:05:00,112 --> 00:05:02,516
Zo zijn ze.
Dol op orders.
21
00:05:02,970 --> 00:05:05,009
Kunnen we de Duitsers vertrouwen?
22
00:05:06,195 --> 00:05:10,327
Je bent weer in paniek.
Wat een zenuwachtig partner heb ik.
23
00:05:10,735 --> 00:05:13,289
We zullen werken zoals altijd.
24
00:05:13,459 --> 00:05:16,629
Wij zijn onsterfelijk.
25
00:05:16,708 --> 00:05:18,371
Waarom?
26
00:05:18,927 --> 00:05:24,553
Omdat wij juweliers zijn.
En goud is sterker dan de dood.
27
00:05:32,848 --> 00:05:36,250
Jullie krijgen je koffers
later weer terug.
28
00:05:36,628 --> 00:05:38,915
Alles is volstrekt veilig.
29
00:05:39,429 --> 00:05:43,279
Maak je geen zorgen.
- Doe ik ook niet.
30
00:05:43,359 --> 00:05:44,841
Bedankt.
31
00:06:30,625 --> 00:06:33,418
Hartelijk welkom in het kamp Sobibor.
32
00:06:36,208 --> 00:06:39,881
Hier kunnen jullie
hard werken en waardig leven...
33
00:06:40,043 --> 00:06:43,552
tot jullie herverhuizing naar de
door het Reich bevrijde landen.
34
00:06:52,929 --> 00:06:54,221
Geen zorgen...
35
00:06:54,300 --> 00:06:56,899
de scheiding tussen mannen
en vrouwen is tijdelijk.
36
00:07:01,124 --> 00:07:04,862
Wegens gezondheid- en veiligheid-
redenen gaan jullie eerst douchen.
37
00:07:04,941 --> 00:07:08,222
Om een tyfus epidemie
te vermijden.
38
00:07:10,957 --> 00:07:15,237
Een beetje saai,
maar alles op z'n tijd.
39
00:07:18,215 --> 00:07:20,673
Daarna zien jullie elkaar weer.
40
00:07:24,498 --> 00:07:27,838
Bewaar je voucher om je bagage
terug te kunnen vinden...
41
00:07:27,977 --> 00:07:30,003
evenals je tijdelijke
onderkomen.
42
00:07:30,165 --> 00:07:32,257
Zorg dat je werk vindt.
43
00:07:32,750 --> 00:07:34,265
Waarom?
44
00:07:34,573 --> 00:07:36,360
Zodat je in leven blijft.
45
00:07:40,253 --> 00:07:42,064
Zijn er hier ambachtslieden?
46
00:07:42,142 --> 00:07:46,418
Schoenmakers, timmerlui,
smidsen, zadelmakers?
47
00:07:46,497 --> 00:07:49,412
Naaisters, kleermakers?
48
00:07:50,875 --> 00:07:52,595
Juweliers?
49
00:07:52,675 --> 00:07:56,190
Ik ben juwelier.
Hij ook, hij is mijn partner.
50
00:07:56,270 --> 00:07:57,664
Juweliers?
51
00:07:57,743 --> 00:07:59,520
Ik ben een juwelier.
52
00:07:59,944 --> 00:08:01,662
Kijk die ring eens.
53
00:08:01,819 --> 00:08:03,422
Die heb ik gemaakt.
54
00:08:03,636 --> 00:08:06,215
De trouwring van mijn vrouw.
55
00:08:06,351 --> 00:08:08,371
Mooi. We kunnen u
wel gebruiken.
56
00:08:14,048 --> 00:08:16,843
Wat zei ik je?
Blijf bij mij.
57
00:08:21,831 --> 00:08:25,727
Naaisters, kleermakers.
58
00:08:49,602 --> 00:08:52,007
Wijk niet van de volgorde af.
59
00:08:52,334 --> 00:08:55,297
U dient zich volledig te ontkleden.
60
00:08:55,567 --> 00:08:57,853
De vrouwen gaan eerst douchen.
61
00:09:18,303 --> 00:09:21,189
Ik ga met jullie mee.
Mama, papa, ga zonder ons.
62
00:09:21,341 --> 00:09:24,666
Ik wil bij Shlomo blijven.
63
00:09:27,841 --> 00:09:30,873
Rivka, mama en papa
zullen boos worden.
64
00:09:31,025 --> 00:09:34,109
Ik maak mooie oorringetjes
voor je en breng je ze morgen.
65
00:09:34,282 --> 00:09:37,032
Kleintjes, met blauwe steentjes.
66
00:09:37,688 --> 00:09:41,584
Ik wil geen blauwe, ik wil rode.
67
00:09:42,121 --> 00:09:47,483
Rivka, je broer moet
zich voorbereiden.
68
00:09:47,625 --> 00:09:49,450
Het duurt niet lang.
69
00:09:49,930 --> 00:09:52,024
Hij heeft werk toebedeeld
gekregen.
70
00:09:56,663 --> 00:09:58,465
En het is heel belangrijk.
71
00:09:58,613 --> 00:10:02,456
En niet aan je puistjes krabben,
anders gaan ze open.
72
00:10:02,624 --> 00:10:05,099
Ik zal er morgen terpentine
op smeren.
73
00:10:06,819 --> 00:10:08,281
Mama?
74
00:10:10,750 --> 00:10:12,782
Tot morgenochtend, jongen.
75
00:10:27,158 --> 00:10:29,190
Eindelijk mogen we douchen.
76
00:10:29,846 --> 00:10:34,832
Twee dagen reizen zonder
een douche is verschrikkelijk.
77
00:10:36,214 --> 00:10:39,295
Opschieten en voer ze af.
78
00:10:39,930 --> 00:10:42,136
Doorlopen.
79
00:10:43,129 --> 00:10:45,011
Houd dat kind bij je.
80
00:10:47,821 --> 00:10:49,569
God, hoe veel langer nog?
81
00:10:50,049 --> 00:10:51,923
Je bent er al.
82
00:11:05,558 --> 00:11:08,006
Stop... daarheen.
83
00:13:31,644 --> 00:13:34,221
Wagner?
- Wat?
84
00:13:34,417 --> 00:13:35,805
Wat denk jij?
85
00:13:35,945 --> 00:13:40,050
Windt het 'm op, of zou dat
niet meer werken bij hem?
86
00:14:56,048 --> 00:15:02,299
Zij komen uit het kamp in Minsk,
ze probeerden tevergeefs te ontsnappen.
87
00:15:03,259 --> 00:15:06,333
Ik ben verbaasd
dat ze niet gedood zijn.
88
00:15:06,964 --> 00:15:09,728
Schop die Rus eruit, ja?
89
00:15:22,125 --> 00:15:25,099
Waarom vertel je ons dat?
90
00:15:26,007 --> 00:15:27,792
Ik introduceer mezelf gewoon even.
91
00:15:27,933 --> 00:15:30,891
We zijn vredige mensen.
92
00:15:31,058 --> 00:15:34,398
We leven nog omdat we ons
aan de regels houden.
93
00:15:34,561 --> 00:15:37,768
Jij bent een opruier.
- Als we je nou eens aangeven?
94
00:15:38,288 --> 00:15:41,138
Waarom heb jij Minsk overleefd?
95
00:15:42,047 --> 00:15:44,754
Mijn vrienden denken
dat je geen Jood bent.
96
00:15:45,087 --> 00:15:46,656
Genoeg.
97
00:15:57,875 --> 00:16:00,739
Kijk.
98
00:16:03,475 --> 00:16:05,515
Ik ben besneden, net als jullie.
99
00:16:08,495 --> 00:16:10,371
Ik ben een Jood, net als jullie.
100
00:16:40,005 --> 00:16:43,865
Weinig ondergronds verzet, lijkt me.
Ze bidden alleen maar.
101
00:16:44,783 --> 00:16:46,086
Lafaards.
102
00:16:46,165 --> 00:16:48,446
Ze zijn als lammeren
die naar de slachtbank gaan.
103
00:16:48,526 --> 00:16:49,965
Verdomde Joden.
104
00:16:50,046 --> 00:16:53,917
Sasha, laten we maar zonder hen gaan.
Ik bijt dat draad zelf wel door.
105
00:16:54,082 --> 00:16:57,582
Ze schieten je dood vanuit de wachttoren.
- Kijk uit wat je wenst.
106
00:17:12,917 --> 00:17:16,331
Sasha, wat is je beslissing?
107
00:17:18,700 --> 00:17:21,440
Wij zijn hier pas twee dagen
en zij al een heel lange tijd.
108
00:17:21,519 --> 00:17:23,466
Zij kennen het kamp
en de omgeving.
109
00:17:23,545 --> 00:17:25,573
Het is goed.
We redden ons wel.
110
00:17:27,446 --> 00:17:28,964
Vooruit.
111
00:18:11,171 --> 00:18:13,463
Mama zag deze alleen maar
in winkeletalages.
112
00:18:13,542 --> 00:18:14,994
Kun je je dat voorstellen?
113
00:18:15,081 --> 00:18:20,056
We durfden niet eens dichtbij te komen,
vrezend dat we iets kapot maakten.
114
00:18:20,596 --> 00:18:26,183
Maar ik heb mijn moeder beloofd dat ik
haar alle schatten van de wereld zou geven.
115
00:18:26,270 --> 00:18:29,345
Alle schatten? Is dat gelukt?
116
00:18:29,432 --> 00:18:32,065
Nee, destijds nog niet.
117
00:18:33,680 --> 00:18:36,278
Ik kon alleen maar
bewonderend toekijken.
118
00:18:36,375 --> 00:18:40,680
Maar nu maak ik alles goed.
119
00:18:44,074 --> 00:18:46,755
Die Joden hebben
zoveel mooie spullen.
120
00:18:49,455 --> 00:18:51,528
Maar, zoals men zo mooi zegt...
121
00:18:52,471 --> 00:18:56,492
je kunt helaas niets
meenemen in je graf.
122
00:18:56,677 --> 00:19:01,424
Het is niet meer van de Joden,
maar van het Duitse Rijk.
123
00:19:01,548 --> 00:19:05,353
Maak niks stuk, Wagner.
124
00:19:08,235 --> 00:19:11,248
Ze zouden goed staan
op mijn adellijke handen.
125
00:19:12,023 --> 00:19:14,505
Adellijk? Hoezo?
126
00:19:14,782 --> 00:19:17,962
Je was bouwvakker,
samen met mijn broer.
127
00:19:35,043 --> 00:19:38,602
Wolff, deze is voor jou.
Perfect voor jou.
128
00:19:38,724 --> 00:19:44,303
Kijk dan, Beckmann.
Je ziet er fantastisch uit.
129
00:19:44,417 --> 00:19:48,365
Een mooie Jood.
Welkom in Kamp Drie.
130
00:19:48,633 --> 00:19:51,856
Naar de douches.
Voor desinfectie.
131
00:20:45,459 --> 00:20:47,555
Ik ben juwelier...
132
00:20:47,822 --> 00:20:49,565
kijk deze ring maar...
133
00:20:49,700 --> 00:20:51,280
heb ik gemaakt...
134
00:20:51,502 --> 00:20:53,452
de trouwring van mijn vrouw...
135
00:20:56,135 --> 00:21:00,056
Goed. Na de oorlog wil ik
een tentoonstelling houden.
136
00:21:00,192 --> 00:21:02,601
Jullie zullen allen
sterven van jaloezie.
137
00:21:58,292 --> 00:22:00,111
Je mag niet naar buiten.
138
00:22:00,574 --> 00:22:02,356
Niet als de lichten uit zijn.
139
00:22:04,540 --> 00:22:07,250
Dat heb ik niet gedaan.
Je verbeeldt 't je.
140
00:22:10,310 --> 00:22:13,014
Ik zag je de barak verlaten, Sasha.
141
00:22:13,239 --> 00:22:15,459
Ben je weer iets van plan?
142
00:22:17,700 --> 00:22:19,146
Nee.
143
00:22:21,353 --> 00:22:23,070
Waarom...
144
00:22:23,496 --> 00:22:26,130
Waarom tart je het lot zo?
145
00:22:37,324 --> 00:22:39,616
Probeer Minsk te vergeten.
146
00:22:47,166 --> 00:22:48,934
Het was jouw schuld niet.
147
00:22:49,250 --> 00:22:50,931
Je leeft nog.
148
00:22:56,292 --> 00:22:58,355
Wil je niet leven dan?
149
00:23:03,892 --> 00:23:05,230
Nee.
150
00:23:07,294 --> 00:23:09,612
Nee, Lyuka. Niet zo.
151
00:23:12,978 --> 00:23:16,400
Niemand wil zo leven.
Niemand.
152
00:23:17,383 --> 00:23:23,040
Maar we moeten het doorstaan.
Doorstaan en geloof houden.
153
00:24:35,559 --> 00:24:39,005
Het is onmogelijk om uit
het kamp te ontsnappen.
154
00:24:39,167 --> 00:24:43,142
Jullie waren gewaarschuwd, Joden.
155
00:24:43,702 --> 00:24:47,300
Iedereen moet beseffen dat
vluchtelingen gedood worden...
156
00:24:47,410 --> 00:24:50,579
en dat de onschuldigen
met hun leven zullen boeten.
157
00:24:50,718 --> 00:24:55,121
Zo was het ooit en zo
zal het ook altijd blijven.
158
00:24:55,524 --> 00:24:57,640
Dus houd elkaar goed in de gaten.
159
00:24:57,785 --> 00:25:00,912
Rapporteer elke verdachte
activiteit bij je blokhoofd.
160
00:25:01,053 --> 00:25:03,351
Mijne heren, Joden.
161
00:25:03,590 --> 00:25:06,162
Nu wordt iedere 10e man
doodgeschoten.
162
00:25:06,317 --> 00:25:08,867
Wreed maar rechtvaardig.
163
00:25:09,334 --> 00:25:11,196
Op de knieën.
164
00:25:22,025 --> 00:25:25,289
Eén, twee, drie, vier, vijf,
165
00:25:25,368 --> 00:25:30,715
zes, zeven, acht, negen, tien.
166
00:25:30,794 --> 00:25:34,329
Eén, twee, drie, vier, vijf,
167
00:25:34,408 --> 00:25:37,924
zes, zeven, acht, negen, tien.
168
00:25:38,004 --> 00:25:41,366
Eén, twee, drie, vier, vijf,
169
00:25:41,445 --> 00:25:44,731
zes, zeven, acht, negen, tien.
170
00:25:44,810 --> 00:25:48,021
Gustav, niet zo snel.
Je verbreekt het ritme.
171
00:25:48,764 --> 00:25:53,118
Eén, twee, drie, vier, vijf,
172
00:25:53,197 --> 00:25:55,904
zes, zeven, acht, negen, tien.
173
00:25:55,983 --> 00:25:58,783
Eén, twee, drie, vier, vijf,
174
00:25:58,863 --> 00:26:01,847
zes, zeven, acht, negen, tien.
175
00:26:01,927 --> 00:26:04,500
Eén, twee, drie, vier, vijf,
176
00:26:04,579 --> 00:26:07,764
zes, zeven, acht, negen...
177
00:27:19,667 --> 00:27:21,956
Wat doen jullie, Joden?
178
00:27:31,276 --> 00:27:33,720
Jullie verdienen dit lot.
179
00:27:33,886 --> 00:27:35,520
Ga slapen.
180
00:27:43,975 --> 00:27:49,216
De as van je familieleden
waait in je gezicht.
181
00:27:50,556 --> 00:27:52,540
En jullie slikken dat gewoon?
182
00:27:54,516 --> 00:27:56,602
Vervloekt zijn jullie.
183
00:28:00,154 --> 00:28:03,403
Waarom lieg je?
Want mijn zusje leeft nog.
184
00:28:03,552 --> 00:28:07,734
Ik heb oorringen voor haar
gemaakt met rode steentjes.
185
00:28:07,931 --> 00:28:10,425
Mijn lieve vader leeft ook nog.
186
00:28:10,870 --> 00:28:13,290
Dat hebben de Duitsers
me beloofd.
187
00:28:13,542 --> 00:28:15,762
En Duitsers houden hun woord.
188
00:28:21,002 --> 00:28:23,059
Vervloekt ben je...
189
00:28:23,586 --> 00:28:26,017
Jullie zijn allemaal vervloekt.
190
00:28:26,214 --> 00:28:28,598
Allemaal vervloekt.
191
00:28:28,764 --> 00:28:30,547
Ga slapen, klootzak.
192
00:28:30,678 --> 00:28:35,013
Jullie zijn allemaal vervloekt.
193
00:29:32,084 --> 00:29:34,855
Ik ga met jullie mee.
Mama, papa, ga zonder ons.
194
00:29:35,005 --> 00:29:38,299
Ik wil bij Shlomo blijven.
195
00:29:40,678 --> 00:29:43,731
Rivka, mama en papa
zullen boos worden.
196
00:29:43,867 --> 00:29:46,887
Ik maak mooie oorringetjes
voor je en breng ze je morgen.
197
00:29:47,059 --> 00:29:49,811
Kleintjes, met blauwe steentjes.
198
00:29:50,367 --> 00:29:54,362
Ik wil geen blauwe, ik wil rode.
199
00:31:42,001 --> 00:31:46,206
Ja, we hebben een comité.
Goed geraden.
200
00:31:49,704 --> 00:31:53,657
We hebben een bevelhebber
nodig met militaire ervaring.
201
00:31:55,167 --> 00:32:00,762
We hadden een Hollander, Joseph
Jacobs, marine-officier, heel dapper.
202
00:32:02,263 --> 00:32:05,135
Hij leidde onze voorbereidingen...
203
00:32:05,606 --> 00:32:09,399
maar hij werd ontmaskerd
en verraden.
204
00:32:10,108 --> 00:32:12,305
Ze hebben de Hollander
twee dagen gemarteld...
205
00:32:12,709 --> 00:32:15,748
maar hij heeft
ons niet verraden.
206
00:32:16,998 --> 00:32:20,202
De Duitsers executeerden
echter wel 76 Joden.
207
00:32:20,369 --> 00:32:22,940
En mijn Joden hebben
de moed verloren.
208
00:32:26,026 --> 00:32:29,718
Hoeveel bonnetjes deelde jouw
comité uit bij het station?
209
00:32:29,868 --> 00:32:33,563
Je beloofde hen dat alles
goed zou komen, hè?
210
00:32:36,772 --> 00:32:40,910
We proberen te overleven
om wraak te kunnen nemen.
211
00:32:43,348 --> 00:32:45,696
Jij probeert alleen maar
te overleven.
212
00:33:19,500 --> 00:33:21,843
Eén Reich, één Führer.
213
00:34:05,477 --> 00:34:07,772
Iets interessants gevonden?
214
00:34:08,564 --> 00:34:12,730
De manchetknopen die u zocht,
heb ik nog niet gezien.
215
00:34:14,917 --> 00:34:18,487
Omdat je ook niet
goed genoeg zoekt.
216
00:34:18,651 --> 00:34:21,321
Je bent lui geweest.
217
00:34:21,571 --> 00:34:25,153
Je bent erg lui.
218
00:34:30,489 --> 00:34:33,580
Denk je dat ik je graag sla?
219
00:34:35,542 --> 00:34:37,829
Dit is alles wat ik heb gevonden.
220
00:34:38,383 --> 00:34:41,016
De spullen uit de trein
vanuit Parijs.
221
00:34:49,492 --> 00:34:51,041
Fraai...
222
00:34:52,332 --> 00:34:54,396
Vast van een bankier geweest.
223
00:34:55,496 --> 00:34:59,059
Wagner zal stinkend jaloers zijn.
224
00:34:59,490 --> 00:35:01,626
Heeft Wagner zoiets als dit?
225
00:35:01,917 --> 00:35:05,027
Zoiets heb ik nog nooit gezien.
226
00:35:06,217 --> 00:35:09,326
Duur leer.
Van het Huis Chanel.
227
00:35:11,148 --> 00:35:13,033
Wat een geur.
228
00:35:14,018 --> 00:35:18,882
Heb je ooit gehoord van leer
dat naar bloemen ruikt?
229
00:35:18,961 --> 00:35:20,687
Het ruikt heerlijk.
230
00:35:23,430 --> 00:35:28,115
Ik zou je moeten belonen
voor je goede werk.
231
00:35:29,167 --> 00:35:30,941
Cognac.
232
00:35:31,352 --> 00:35:35,692
Alles is Frans vandaag,
daar is niks verkeerds mee.
233
00:35:39,451 --> 00:35:40,895
Drink op.
234
00:35:42,320 --> 00:35:44,371
Ik ben Joods, ik mag
geen cognac drinken.
235
00:35:44,450 --> 00:35:45,740
Waarom niet?
236
00:35:46,400 --> 00:35:48,647
Ons geloof verbiedt het.
237
00:35:49,047 --> 00:35:50,795
Ben je nog gelovig dan?
238
00:35:51,137 --> 00:35:52,845
Wij allemaal.
239
00:35:55,638 --> 00:35:57,240
Broek uit.
240
00:36:00,709 --> 00:36:03,147
25 slagen.
Tel mee.
241
00:36:03,472 --> 00:36:07,017
Als je de tel kwijtraakt,
begin ik opnieuw.
242
00:36:11,985 --> 00:36:13,261
Eén...
243
00:36:14,068 --> 00:36:16,963
twee...
- Fout. Opnieuw.
244
00:36:17,818 --> 00:36:19,182
Eén...
245
00:36:20,193 --> 00:36:22,325
twee...
- Harder.
246
00:36:22,690 --> 00:36:24,113
Eén...
247
00:36:24,970 --> 00:36:26,223
twee...
248
00:36:27,084 --> 00:36:29,135
Drie...
- Harder.
249
00:36:29,214 --> 00:36:30,694
Vier...
250
00:36:30,976 --> 00:36:32,405
Vijf...
251
00:36:32,571 --> 00:36:33,995
Zes...
252
00:36:35,154 --> 00:36:36,871
Zeven...
253
00:36:36,950 --> 00:36:38,333
Acht...
254
00:36:39,586 --> 00:36:41,386
Nee... vanaf het begin.
255
00:36:41,465 --> 00:36:42,857
Eén...
256
00:36:43,155 --> 00:36:44,512
Twee...
257
00:36:44,859 --> 00:36:46,246
Drie.
258
00:36:46,537 --> 00:36:47,866
Vier...
259
00:36:48,034 --> 00:36:49,457
Vijf...
260
00:36:49,651 --> 00:36:51,112
Zes...
261
00:36:51,361 --> 00:36:52,896
Zeven...
262
00:37:17,459 --> 00:37:19,414
Kwel jezelf niet zo.
263
00:37:22,186 --> 00:37:23,973
Zo kun je niet leven.
264
00:37:41,983 --> 00:37:44,716
Ze verwachten wonderen van me.
265
00:37:45,834 --> 00:37:47,549
En wat kan ik doen?
266
00:37:50,008 --> 00:37:54,768
Ik was een dwaas om de held
in Minsk uit te hangen.
267
00:37:55,691 --> 00:37:57,706
Er zijn mensen daardoor gestorven.
268
00:37:59,209 --> 00:38:01,023
En ik leef nog.
269
00:38:04,009 --> 00:38:05,625
Genoeg.
270
00:38:08,761 --> 00:38:10,520
Geen spelletjes meer.
271
00:38:19,548 --> 00:38:22,073
De nachtmerrie zal ooit eindigen.
272
00:38:24,833 --> 00:38:26,827
Sommigen van ons zullen overleven.
273
00:38:31,064 --> 00:38:32,365
Ja.
274
00:38:35,109 --> 00:38:36,935
Zeker weten.
275
00:38:39,084 --> 00:38:41,003
En ik zal bidden...
276
00:38:44,228 --> 00:38:46,382
dat jij één van hen bent, Sasha.
277
00:38:51,238 --> 00:38:53,452
God zal ons redden.
278
00:38:57,361 --> 00:38:59,707
Maar sta hem niet in de weg.
279
00:39:03,749 --> 00:39:05,171
Sasha...
280
00:39:07,202 --> 00:39:09,432
We moeten simpelweg volhouden.
281
00:39:12,000 --> 00:39:14,093
Volhouden en geloof hebben.
282
00:39:14,880 --> 00:39:16,590
Eén...
283
00:39:17,138 --> 00:39:18,723
Twee...
284
00:39:19,836 --> 00:39:21,546
Drie...
285
00:39:22,948 --> 00:39:24,450
Vier...
286
00:39:25,494 --> 00:39:27,026
Vijf...
287
00:39:28,274 --> 00:39:29,906
Zes...
288
00:39:31,284 --> 00:39:32,906
Zeven...
289
00:39:33,955 --> 00:39:35,415
Acht...
290
00:39:37,057 --> 00:39:38,680
Negen...
291
00:39:40,042 --> 00:39:41,391
Tien...
292
00:39:41,542 --> 00:39:46,160
DE NEGENDE DAG
293
00:39:56,334 --> 00:39:58,320
Vind je dit mooi?
294
00:40:01,397 --> 00:40:02,713
Nee.
295
00:40:25,921 --> 00:40:28,779
En als hij 'm je geeft?
296
00:40:37,788 --> 00:40:40,419
Doe haar de ketting om.
297
00:40:40,647 --> 00:40:42,121
Vooruit.
298
00:41:07,302 --> 00:41:09,780
Ze is wonderschoon.
299
00:41:12,746 --> 00:41:14,695
Vind je ook niet?
300
00:41:17,727 --> 00:41:22,103
Zeg dan dat ze mooi is.
301
00:41:29,834 --> 00:41:31,722
Je bent erg mooi.
302
00:41:35,989 --> 00:41:39,010
En nu moet je haar kussen, Jood.
303
00:41:39,543 --> 00:41:41,744
Kus haar.
304
00:41:42,454 --> 00:41:44,411
Vooruit, kus haar.
305
00:41:49,222 --> 00:41:51,750
Het spijt me dat ik je
niet kan beschermen.
306
00:41:52,084 --> 00:41:53,767
Doe wat hij zegt.
307
00:42:01,410 --> 00:42:03,852
Nee, nee...
308
00:42:04,529 --> 00:42:06,475
Meer passie.
309
00:42:06,616 --> 00:42:07,928
Meer.
310
00:42:08,959 --> 00:42:10,982
Kus haar met passie.
311
00:42:11,061 --> 00:42:12,807
Passie.
312
00:42:13,263 --> 00:42:14,836
Vooruit.
313
00:42:15,084 --> 00:42:16,396
Kus haar.
314
00:42:16,475 --> 00:42:18,619
Ga door, ga door.
315
00:42:18,698 --> 00:42:22,071
Ga door.
316
00:42:22,151 --> 00:42:25,368
Meer, meer, meer.
317
00:42:28,875 --> 00:42:31,622
Mijn eerste vrouw was een Jood.
318
00:42:31,730 --> 00:42:36,764
Ze hield van me en ik hield meer van
haar dan van wat dan ook ter wereld.
319
00:42:36,844 --> 00:42:38,814
We wilden trouwen.
320
00:42:39,174 --> 00:42:42,465
Maar mijn vader
was een Anti-Semiet...
321
00:42:42,761 --> 00:42:44,254
en hij verbood het.
322
00:42:44,334 --> 00:42:45,746
En ik gehoorzaamde.
323
00:42:45,825 --> 00:42:48,147
En ze vertrok naar Amerika.
324
00:42:48,226 --> 00:42:50,545
En wat doe ik hier?
325
00:42:50,698 --> 00:42:52,596
Joden vermoorden.
326
00:42:53,449 --> 00:42:55,452
En wiens schuld is dat?
327
00:42:55,531 --> 00:42:56,797
Zeg me dat eens.
328
00:42:56,876 --> 00:42:59,127
Zij die mij heeft verlaten?
329
00:42:59,206 --> 00:43:01,008
Of de mijne?
330
00:43:01,459 --> 00:43:03,656
Wiens schuld is dat?
331
00:43:04,300 --> 00:43:06,728
Het is de schuld van mijn vader.
332
00:43:06,913 --> 00:43:08,811
Het is zijn schuld.
333
00:43:09,414 --> 00:43:11,242
Zijn schuld.
334
00:43:11,322 --> 00:43:13,949
Van mijn vader.
335
00:43:14,028 --> 00:43:15,396
Mijn vaders schuld.
336
00:43:15,475 --> 00:43:16,788
Mijn...
337
00:43:28,574 --> 00:43:31,824
Waarom leeft deze Jood nog?
338
00:44:57,228 --> 00:45:00,013
Jij daar. Kom hier.
339
00:45:23,315 --> 00:45:27,160
Ik geef je 5 minuten om deze
stronk in tweeën te hakken.
340
00:45:28,503 --> 00:45:32,935
Als je faalt, schieten we
iedere tiende man dood.
341
00:45:33,065 --> 00:45:34,467
Begrepen?
342
00:45:35,542 --> 00:45:37,229
5 minuten.
343
00:45:37,758 --> 00:45:39,850
Vooruit maar.
344
00:46:44,314 --> 00:46:45,972
Sneller.
345
00:46:48,124 --> 00:46:49,388
Sasha?
346
00:46:49,467 --> 00:46:51,663
We moeten simpelweg volhouden.
347
00:46:53,333 --> 00:46:55,424
Volhouden en geloof hebben.
348
00:47:18,295 --> 00:47:20,299
Vier en een halve minuut.
349
00:47:21,687 --> 00:47:23,042
Goed.
350
00:47:24,334 --> 00:47:25,950
Wil je een appel?
351
00:47:26,090 --> 00:47:29,104
Bedankt, ik zit vol.
352
00:47:33,064 --> 00:47:34,585
Pak aan.
353
00:47:34,915 --> 00:47:40,845
Ik krijg voldoende
te eten in het kamp.
354
00:47:44,556 --> 00:47:46,762
Ik ben nog niet klaar met jou.
355
00:48:04,737 --> 00:48:06,252
Wees niet bang.
356
00:48:06,493 --> 00:48:08,097
Wees niet bang.
357
00:48:10,334 --> 00:48:12,570
Wil je een suikerklontje?
358
00:48:34,497 --> 00:48:36,345
Wat is je naam?
359
00:48:39,469 --> 00:48:41,073
't Stille type?
360
00:48:42,403 --> 00:48:44,605
Dan noem ik je Stille.
361
00:48:46,093 --> 00:48:47,669
Stille.
362
00:48:50,502 --> 00:48:51,907
Oké?
363
00:49:07,550 --> 00:49:08,934
Stille.
364
00:49:17,487 --> 00:49:19,272
Hoe lang ben je hier al?
365
00:49:19,584 --> 00:49:21,188
Bijna een jaar.
366
00:49:22,195 --> 00:49:24,215
Waarom leef je dan nog?
367
00:49:24,778 --> 00:49:26,576
Doe niet zo cynisch, Sasha.
368
00:49:26,906 --> 00:49:31,627
Ik ben een harde werker en iedereen
heeft harde werkers nodig.
369
00:49:52,654 --> 00:49:57,456
Ik was marktmeester in Gliwice
voor de bezetting.
370
00:49:57,858 --> 00:50:01,785
Ik kon alles regelen
en alles organiseren.
371
00:50:03,712 --> 00:50:06,497
Maar mensen leiden kan ik niet.
372
00:50:06,677 --> 00:50:09,356
We hebben een leider
nodig met militaire ervaring.
373
00:50:15,299 --> 00:50:16,674
Sasha?
374
00:50:17,137 --> 00:50:19,656
Wat een typisch
Joodse benadering...
375
00:50:20,042 --> 00:50:21,627
Ja, Sasha.
376
00:50:22,626 --> 00:50:23,955
Wij...
377
00:50:24,567 --> 00:50:26,274
hebben Mozes nodig.
378
00:50:29,974 --> 00:50:32,501
Genoeg. Laten we gaan slapen.
379
00:50:33,329 --> 00:50:34,648
Sasha...
380
00:50:35,906 --> 00:50:38,263
Je moet je hier niet zo gedragen.
381
00:50:38,967 --> 00:50:40,958
Je moet je trots inslikken.
382
00:50:42,798 --> 00:50:44,575
Ik zal het overwegen.
383
00:50:48,149 --> 00:50:49,506
Sasha.
384
00:51:25,173 --> 00:51:30,440
Ze rapporteren ons in Berlijn
als ze ons weer samen zien.
385
00:51:32,201 --> 00:51:35,140
Ze willen absoluut geen
ontsnappingen meer meemaken.
386
00:51:35,750 --> 00:51:38,079
Ze zijn bang voor meer executies.
387
00:52:18,794 --> 00:52:20,783
Geef me mijn vrouw terug.
388
00:52:34,212 --> 00:52:38,731
Geef me mijn vrouw terug.
389
00:53:36,740 --> 00:53:39,571
DE TWAALFDE DAG
390
00:54:08,834 --> 00:54:10,684
Je bent weer dronken.
391
00:54:10,841 --> 00:54:12,260
Ben je jaloers?
392
00:54:12,396 --> 00:54:16,113
Je bent 15, maar je drinkt
elke avond wodka.
393
00:54:19,042 --> 00:54:20,978
Ik ben 100 jaar oud.
394
00:54:21,532 --> 00:54:24,542
Wat zou je vader hiervan zeggen?
395
00:54:24,720 --> 00:54:27,055
Die zegt niets meer.
396
00:54:27,229 --> 00:54:32,970
Shlomo, je hebt gouden handjes.
Wat doe je jezelf toch aan?
397
00:54:34,014 --> 00:54:35,908
Hallo, Joden.
398
00:54:39,546 --> 00:54:42,213
Wacht...
399
00:54:44,834 --> 00:54:46,908
Hoe kom je daaraan?
400
00:54:47,058 --> 00:54:50,399
Soms vind ik eten tussen
de te sorteren spullen...
401
00:54:50,533 --> 00:54:52,824
en kan ik het stiekem verbergen.
402
00:54:53,000 --> 00:54:55,920
Wil je ook?
Ga je gang, alsjeblieft.
403
00:54:56,641 --> 00:54:58,507
Ik moet 't niet.
404
00:54:58,667 --> 00:55:00,236
Laat 'm met rust.
405
00:55:01,030 --> 00:55:04,251
Die mensen zijn al lang weg,
maar het eten is er nog.
406
00:55:04,393 --> 00:55:05,700
Natuurlijk zijn ze weg.
407
00:55:05,780 --> 00:55:08,450
Ze hebben net 100 mensen verbrand
en wij zitten lekker te eten.
408
00:55:08,530 --> 00:55:11,101
Omdat wij ons lekker veilig
aan de moffen onderwerpen.
409
00:55:11,181 --> 00:55:12,762
Doe niet zo dom.
410
00:55:12,996 --> 00:55:14,886
Sasha, iedereen is er.
411
00:55:15,343 --> 00:55:17,424
We moeten een beslissing
nemen, Sasha.
412
00:55:20,875 --> 00:55:27,096
Gisteren bracht Wagner wat gouden
kiezen met stukjes bot eraan mee...
413
00:55:29,023 --> 00:55:32,344
en hij vroeg me er
een dasspeld van te maken.
414
00:55:34,167 --> 00:55:36,614
Hoe kan ik dan nuchter blijven?
415
00:56:43,975 --> 00:56:48,052
Welkom in Sobibor.
416
00:56:49,963 --> 00:56:54,945
Welkom in jullie nieuwe leven.
417
00:57:11,295 --> 00:57:16,120
Welkom in jullie nieuwe leven.
418
00:57:17,940 --> 00:57:21,944
Dit is nu jullie thuis.
419
00:57:22,983 --> 00:57:25,695
Aan de slag.
420
00:57:47,819 --> 00:57:49,231
Wat?
421
00:57:50,748 --> 00:57:52,227
Rustig...
422
00:57:52,585 --> 00:57:53,902
Wat?
423
00:57:54,793 --> 00:57:56,539
Leo.
424
00:57:56,618 --> 00:57:58,211
Kom hier.
425
00:58:04,209 --> 00:58:06,009
Wat zegt hij?
426
00:58:20,428 --> 00:58:22,704
Mooi schot, hé?
427
00:58:22,821 --> 00:58:24,573
Waarom zo stil?
428
00:58:26,726 --> 00:58:28,406
Wie is dit?
429
00:58:29,450 --> 00:58:33,318
Prima schot, Unterscharführer.
430
00:58:34,500 --> 00:58:38,213
Maar hij spreekt geen Duits.
431
00:58:39,835 --> 00:58:41,423
Vergeet het maar.
432
00:58:42,430 --> 00:58:46,443
Welkom in Sobibor.
433
00:58:47,952 --> 00:58:53,002
Welkom in jullie nieuwe leven.
434
00:58:54,125 --> 00:58:58,079
Dit is nu jullie thuis.
435
00:59:01,040 --> 00:59:03,477
Hij zei dat de trein
uit Belzec kwam.
436
00:59:03,934 --> 00:59:08,087
Belzec werd afgeslacht binnen
3 dagen op bevel van hogerhand.
437
00:59:09,355 --> 00:59:11,614
En wij moeten de lijken
nu afvoeren?
438
00:59:11,693 --> 00:59:12,964
Nee, dank je.
439
00:59:13,043 --> 00:59:14,912
Ze hebben het allemaal
goed doordacht.
440
00:59:24,832 --> 00:59:27,008
Belzec is een kamp,
net als ons Sobibor.
441
00:59:27,087 --> 00:59:29,151
Maar het ligt verder oostwaarts,
dichter bij het front.
442
00:59:29,230 --> 00:59:31,036
Wat zei hij voor hij stierf?
443
00:59:31,125 --> 00:59:32,707
Allemen, Allemen...
444
00:59:32,819 --> 00:59:35,313
Wat betekent dat?
Wat wilde hij?
445
00:59:36,389 --> 00:59:37,909
Het is Jiddisch.
446
00:59:39,172 --> 00:59:41,452
Het betekent
'Wreek ons, broeders.'
447
00:59:41,623 --> 00:59:44,033
Maar hoe kunnen we hen wreken?
448
00:59:46,250 --> 00:59:47,596
Belzec...
449
00:59:49,505 --> 00:59:54,176
werd vernietigd omdat
de Sovjets deze kant opkomen.
450
00:59:56,207 --> 00:59:59,977
Misschien moeten we gewoon
wachten op het Rode Leger...
451
01:00:00,107 --> 01:00:01,580
en in de tussentijd overleven?
452
01:00:01,965 --> 01:00:03,998
Hoe lang moeten we
dan wachten? Een jaar?
453
01:00:04,125 --> 01:00:05,592
Dat red je nooit.
454
01:00:07,007 --> 01:00:09,852
Ze kunnen ons nu
elk moment doden.
455
01:00:11,392 --> 01:00:12,673
Vuile rat.
456
01:00:12,804 --> 01:00:15,109
Ik maak je af, klootzak.
457
01:00:15,188 --> 01:00:16,594
Hou op.
458
01:00:17,338 --> 01:00:18,817
Hou op.
459
01:00:32,959 --> 01:00:36,983
Ons kamp is het volgende
dat vernietigd zal worden.
460
01:00:37,809 --> 01:00:40,339
Ze zullen iedereen vermoorden.
De blokhoofden ook.
461
01:00:40,452 --> 01:00:43,857
De man die in de trein werd
doodgeschoten door Berg...
462
01:00:44,097 --> 01:00:46,081
was een blokhoofd in Belzec.
463
01:00:46,224 --> 01:00:49,504
Ze maken ons allemaal af.
464
01:00:49,770 --> 01:00:51,505
Denken jullie dat ik
een verrader ben?
465
01:00:51,584 --> 01:00:53,305
Ik geef les in natuurkunde.
466
01:00:53,936 --> 01:00:56,683
Ik heb alleen maar een aanwijsstok
als gereedschap gebruikt.
467
01:00:56,762 --> 01:00:58,312
En hier sta ik dan.
468
01:01:00,463 --> 01:01:01,956
Heb je ooit iemand gedood?
469
01:01:02,091 --> 01:01:03,388
Nee.
470
01:01:03,832 --> 01:01:05,554
Ben je in staat om te doden?
471
01:01:09,834 --> 01:01:11,474
Geen idee.
472
01:01:15,810 --> 01:01:18,325
Dat is geen duidelijk
en vastberaden antwoord.
473
01:01:23,001 --> 01:01:26,482
Hij heeft toegang tot
de officiersvertrekken.
474
01:01:26,905 --> 01:01:28,821
Er zijn er 12.
475
01:01:29,125 --> 01:01:31,947
De hersens van Sobibor.
476
01:01:32,425 --> 01:01:36,086
Als we die vernietigen,
gaan ze allemaal dood.
477
01:01:37,121 --> 01:01:38,784
Hoe spelen we dat klaar?
478
01:01:40,766 --> 01:01:46,485
We steken ze neer, scheuren
ze aan stukken en wurgen ze.
479
01:01:48,056 --> 01:01:50,694
We liquideren alle officieren,
nemen hun wapens af...
480
01:01:50,964 --> 01:01:54,820
en lopen door de hoofdpoort weg.
481
01:01:55,716 --> 01:01:58,645
Het zal makkelijker
zijn met wapens...
482
01:01:58,790 --> 01:02:00,253
Iedereen.
483
01:02:01,625 --> 01:02:03,192
Het hele kamp.
484
01:02:04,712 --> 01:02:06,481
Hoe?
485
01:02:10,738 --> 01:02:12,824
Allemaal of helemaal niemand.
486
01:02:14,607 --> 01:02:16,097
Nog vragen?
487
01:02:19,625 --> 01:02:21,168
Ga nu.
488
01:02:44,461 --> 01:02:47,454
Zeg je mensen dat we kogels
nodig hebben. Die moeten zij regelen.
489
01:02:47,533 --> 01:02:49,116
Hoe dan?
- Dat weet ik ook niet.
490
01:02:49,195 --> 01:02:50,747
Jij bent de marktmeester.
491
01:02:52,226 --> 01:02:55,186
Ik geef 't door aan de vrouwen.
Zij verzinnen wel iets.
492
01:03:07,333 --> 01:03:09,194
Is het moeilijk om alleen te zijn?
493
01:03:10,354 --> 01:03:11,861
Hou vol.
494
01:03:17,944 --> 01:03:19,921
Rennen.
495
01:03:22,709 --> 01:03:25,134
Vader leerde mij en Rivka
om mensen te vergeven.
496
01:03:25,213 --> 01:03:27,036
Als het mensen zijn.
497
01:03:27,837 --> 01:03:29,559
Jij bent nu mijn vader.
498
01:03:46,144 --> 01:03:51,083
Sasha, kunnen we dit
echt voor elkaar krijgen?
499
01:03:52,962 --> 01:03:55,158
Of wordt het net zoals in Minsk?
500
01:04:01,783 --> 01:04:07,983
Kan me niet schelen als
we eindigen zoals in Minsk.
501
01:04:11,625 --> 01:04:13,838
Ik kan er niet meer tegen.
502
01:04:33,096 --> 01:04:34,459
Halt.
503
01:04:34,644 --> 01:04:36,191
Jodinnetje.
504
01:05:08,652 --> 01:05:10,189
Gestolen?
505
01:05:12,959 --> 01:05:16,824
Ik ben in een goede bui vandaag.
506
01:05:16,959 --> 01:05:20,109
Kom hier, lekker ding.
507
01:05:20,237 --> 01:05:21,860
Kom hier.
508
01:05:22,203 --> 01:05:24,046
Lekker...
509
01:05:27,804 --> 01:05:29,783
Wat is dat?
510
01:05:32,456 --> 01:05:34,218
Wat is dat?
511
01:05:34,336 --> 01:05:37,788
Waar heb je dat vandaan?
Waar?
512
01:06:44,375 --> 01:06:45,815
Wat nu?
513
01:06:49,709 --> 01:06:52,862
Ik zeg de Duitsers dat de Kale
ziek was geworden.
514
01:06:53,366 --> 01:06:55,624
Ze zoeken 'm toch pas
vanaf morgen.
515
01:06:57,063 --> 01:06:59,226
Zeker weten?
- Nee.
516
01:07:02,437 --> 01:07:04,042
Morgen dus.
517
01:07:06,945 --> 01:07:08,439
Morgen.
518
01:07:10,064 --> 01:07:13,749
Morgen lokken we de officieren
naar de werkplaats...
519
01:07:13,894 --> 01:07:16,825
één voor één, alle twaalf.
520
01:07:16,955 --> 01:07:19,198
Drie van hen zijn er dan niet.
521
01:07:20,785 --> 01:07:23,832
Dan blijven er negen over.
Beter nog.
522
01:07:24,542 --> 01:07:25,844
Gebruik elk excuus.
523
01:07:25,923 --> 01:07:29,810
Zeg dat je iets moois voor
hen hebt; laarzen, jassen, van alles.
524
01:07:29,968 --> 01:07:33,125
Het zal moeilijk zijn om ze te lokken
zonder achterdocht te wekken.
525
01:07:33,361 --> 01:07:35,062
Wie kan dat?
526
01:07:38,010 --> 01:07:39,571
Dat kan ik wel...
527
01:07:41,417 --> 01:07:42,756
Thomas.
528
01:07:42,975 --> 01:07:44,546
Noem me maar Toivi.
529
01:07:48,740 --> 01:07:50,578
Mooie optie.
530
01:07:55,721 --> 01:07:57,290
Hoe oud ben je, Toivi?
531
01:07:57,417 --> 01:07:58,827
Ik kan dit.
532
01:07:58,966 --> 01:08:01,331
Mij verdenken ze niet.
533
01:08:01,538 --> 01:08:03,918
Ik poets hun schoenen
en doe van alles.
534
01:08:04,049 --> 01:08:06,817
Ik weet hoe ik ze mooie
spullen moet aansmeren.
535
01:08:07,085 --> 01:08:09,120
Mij vertrouwen ze
en dan komen ze wel.
536
01:08:13,802 --> 01:08:15,530
Kom hier, Toivi.
537
01:08:18,830 --> 01:08:22,165
Je neemt drie officieren mee
naar de kleermakers...
538
01:08:27,799 --> 01:08:30,314
en drie naar de schoenmakers.
539
01:08:30,459 --> 01:08:32,380
Arkady handelt 't verder wel af.
540
01:08:32,876 --> 01:08:36,762
Neumann en Beckmann
zullen op het kantoor blijven.
541
01:08:37,218 --> 01:08:40,314
Bzhetsky, jij gaat er
met twee man heen.
542
01:08:40,393 --> 01:08:43,408
Ik neem Frenzel te grazen.
Borya, jij snijdt de telefoonlijnen af.
543
01:08:43,487 --> 01:08:45,745
Ik kan er maar één tegelijk
aan, niet twee.
544
01:08:45,870 --> 01:08:48,038
Ik kan hem naar binnen
en buiten brengen.
545
01:08:49,602 --> 01:08:51,376
Ik heb een pasje.
546
01:08:56,959 --> 01:08:59,202
Moses, jij gaat naar Neumann.
547
01:09:02,121 --> 01:09:04,677
Als we klaar zijn met de officieren...
548
01:09:04,834 --> 01:09:08,448
Bzhetsky roept het appel af. We komen
samen bij de appelboomgaard.
549
01:09:11,513 --> 01:09:13,036
Wat is er?
550
01:09:13,227 --> 01:09:15,147
Is er weer iemand ontsnapt?
551
01:09:16,122 --> 01:09:19,630
Sta niet te dicht op elkaar in de rij.
Dan heb je meer kans om te overleven.
552
01:09:19,710 --> 01:09:22,572
Bzhetsky, niet in slaap vallen.
- Vooruit.
553
01:10:22,110 --> 01:10:23,757
Op de knieën.
554
01:10:56,104 --> 01:10:58,545
Kijk ze nou kruipen.
555
01:10:58,706 --> 01:11:01,376
't Ruikt hier naar Joodse pis.
556
01:11:28,391 --> 01:11:31,549
We heffen het glas
op Oberscharführer Frenzel.
557
01:11:31,667 --> 01:11:34,590
Hoera. Muziek.
558
01:12:47,685 --> 01:12:50,013
Kijk, mijn paard is dood.
559
01:12:53,827 --> 01:12:57,567
Jij, hier komen.
Vooruit.
560
01:12:59,407 --> 01:13:00,885
Vooruit.
561
01:13:08,568 --> 01:13:09,997
Eén...
562
01:13:11,665 --> 01:13:14,462
Twee...
- Twee.
563
01:13:17,347 --> 01:13:20,487
Drie...
- Drie.
564
01:13:23,405 --> 01:13:25,066
Vier...
565
01:13:27,335 --> 01:13:28,913
Vijf...
566
01:13:29,908 --> 01:13:31,634
Zes...
567
01:13:32,424 --> 01:13:34,073
Zeven...
568
01:13:36,209 --> 01:13:37,885
Acht...
569
01:13:45,409 --> 01:13:51,611
Je moet schone schoenen hebben
als je gene zijde betreedt.
570
01:13:52,181 --> 01:13:55,017
Jullie Joden hebben geen
idee wat schoonheid is.
571
01:13:55,143 --> 01:13:58,045
Geen gevoel voor esthetiek.
572
01:13:58,972 --> 01:14:03,640
Smerige schoenen, smerige handen,
vieze oren, smerige gedachten.
573
01:14:03,792 --> 01:14:05,795
Smeerlappen. Goor...
574
01:14:08,708 --> 01:14:11,644
Bang?
Van hem kun je veel leren.
575
01:14:11,723 --> 01:14:14,249
Hij is niet meer bang,
voor niks en niemand.
576
01:14:16,175 --> 01:14:18,687
Poets die schoenen.
577
01:14:19,108 --> 01:14:21,042
Geen foto's maken van mij.
578
01:14:21,209 --> 01:14:23,369
Ik zie er niet op m'n best uit.
579
01:14:25,464 --> 01:14:30,950
Poets die schoenen.
Poetsen.
580
01:14:32,086 --> 01:14:33,681
Poetsen.
581
01:14:35,833 --> 01:14:37,232
Poetsen.
582
01:14:38,404 --> 01:14:39,894
Vooruit.
583
01:14:41,707 --> 01:14:43,308
Verdomme.
584
01:14:51,491 --> 01:14:54,227
Goed gedaan.
585
01:14:54,349 --> 01:14:57,701
Laten we samen wat drinken.
586
01:14:58,837 --> 01:15:02,654
Of mag dat niet van je geloof?
587
01:15:03,825 --> 01:15:06,025
Dan moet ik je dopen.
588
01:15:06,746 --> 01:15:12,545
Nu heet je geen Haim
meer, maar Heinz.
589
01:15:13,028 --> 01:15:15,003
We zijn nu vrienden, Heinz.
590
01:15:15,125 --> 01:15:16,422
Drink.
591
01:15:19,505 --> 01:15:24,073
Kan je stukgeslagen reet
de eer niet waarderen?
592
01:15:24,190 --> 01:15:26,951
Lik 't van de vloer.
593
01:15:27,720 --> 01:15:33,060
Je kreeg iets aangeboden
van een Ariër.
594
01:15:33,201 --> 01:15:37,036
Je beweerde niet te drinken,
omdat je geloof 't verbood...
595
01:15:37,191 --> 01:15:39,123
en nu lik je 't gewoon op
van de vloer.
596
01:15:39,292 --> 01:15:42,138
Je kunt een Jood nooit vertrouwen.
597
01:15:44,311 --> 01:15:47,622
Ik ben Johannes de Doper.
598
01:15:52,327 --> 01:15:53,989
Joden.
599
01:15:54,100 --> 01:15:57,500
Ik ben Johannes de Doper.
600
01:16:02,857 --> 01:16:06,870
Johannes de Doper.
601
01:16:07,320 --> 01:16:11,808
Ik ben Johannes de Doper.
602
01:16:13,334 --> 01:16:15,683
Waar is mijn vrouw?
603
01:16:16,428 --> 01:16:19,077
Geef me mijn vrouw terug.
604
01:16:19,204 --> 01:16:22,150
Geef me mijn vrouw terug.
605
01:16:22,292 --> 01:16:24,514
Hier is je vrouw.
606
01:16:27,871 --> 01:16:31,201
Geef me mijn vrouw terug.
607
01:16:31,784 --> 01:16:33,597
Geef me mijn vrouw terug.
608
01:16:41,803 --> 01:16:44,877
Geef me mijn vrouw terug.
609
01:17:39,459 --> 01:17:41,081
Opzij.
610
01:17:56,992 --> 01:17:58,437
Alsjeblieft?
611
01:18:01,167 --> 01:18:02,913
Zal ik hem doodschieten?
612
01:18:05,157 --> 01:18:06,559
Nee.
613
01:18:30,495 --> 01:18:32,221
Mijn stoel.
614
01:18:41,000 --> 01:18:43,658
Ik heb het snelste paard.
615
01:18:46,053 --> 01:18:51,077
Wie mij verslaat,
krijgt een hele doos cognac.
616
01:18:56,170 --> 01:18:57,630
Vooruit.
617
01:19:05,584 --> 01:19:07,224
Geniet ervan.
618
01:19:11,020 --> 01:19:12,312
Rennen.
619
01:19:22,022 --> 01:19:25,627
Vooruit.
620
01:19:27,948 --> 01:19:29,581
Sneller.
621
01:19:33,653 --> 01:19:35,119
Sneller.
622
01:19:38,149 --> 01:19:40,504
Sneller.
623
01:19:53,836 --> 01:19:55,482
Rennen.
624
01:19:56,831 --> 01:19:58,468
Sneller.
625
01:20:15,302 --> 01:20:16,958
Sneller.
626
01:20:18,465 --> 01:20:20,052
Sneller.
627
01:20:22,383 --> 01:20:23,876
Sneller.
628
01:20:46,134 --> 01:20:47,990
Sneller.
629
01:20:50,206 --> 01:20:51,982
Vooruit.
630
01:20:53,790 --> 01:20:55,500
Sneller.
631
01:21:28,136 --> 01:21:29,794
Sneller.
632
01:21:31,709 --> 01:21:33,930
Prima feest.
Tot de volgende keer.
633
01:21:34,009 --> 01:21:36,841
Tot kijk.
Val niet uit de wagen.
634
01:22:30,154 --> 01:22:33,917
Sasha?
Sasha, Sasha...
635
01:22:34,574 --> 01:22:36,100
Sasha...
636
01:22:37,057 --> 01:22:40,870
Goddank, je leeft nog.
637
01:22:41,009 --> 01:22:43,989
Je leeft nog, Sasha...
Je lééft.
638
01:22:44,130 --> 01:22:47,458
Sasha...
Je leeft nog.
639
01:22:47,634 --> 01:22:49,546
Sasha...
640
01:22:50,410 --> 01:22:52,017
Sasha...
641
01:22:56,500 --> 01:22:59,020
Waarom deed je dat?
642
01:23:00,879 --> 01:23:05,353
Ik wilde ook eens een paard zijn.
643
01:23:10,761 --> 01:23:13,143
Een paard? Waarom?
644
01:23:13,982 --> 01:23:16,235
Ik was zo bang...
645
01:23:16,442 --> 01:23:18,662
Het was maar een grap.
646
01:23:19,494 --> 01:23:23,021
Ik wilde je opvrolijken.
647
01:23:24,910 --> 01:23:27,148
Het was niet leuk.
648
01:23:27,542 --> 01:23:29,667
Het was een slechte grap.
649
01:23:31,603 --> 01:23:34,892
Ik begreep waar
dit allemaal toe dient...
650
01:23:35,000 --> 01:23:36,893
Deze oorlog...
651
01:23:38,012 --> 01:23:41,314
dit verdomde dodenkamp...
652
01:23:41,781 --> 01:23:43,313
Ik begreep het.
653
01:23:43,452 --> 01:23:45,950
Dit alles gaat er om...
654
01:23:50,743 --> 01:23:52,688
Om wat?
655
01:23:53,835 --> 01:23:56,246
Om jou te vinden.
656
01:24:42,993 --> 01:24:45,635
Ik voel me nu zo goed...
657
01:24:47,109 --> 01:24:48,576
Echt?
658
01:24:53,959 --> 01:24:55,864
Heer...
659
01:24:57,189 --> 01:24:58,892
Bedankt.
660
01:25:41,872 --> 01:25:45,443
DE LAATSTE DAG
661
01:25:45,922 --> 01:25:47,756
Kijk goed.
662
01:25:47,880 --> 01:25:51,430
Pak de kruk
en zet 'm hier neer...
663
01:25:51,548 --> 01:25:56,597
zodat de Duitser
zijn rug naar Arkady keert.
664
01:25:57,601 --> 01:25:58,985
Begrepen?
665
01:25:59,451 --> 01:26:00,909
Ik snap het.
666
01:26:03,375 --> 01:26:06,255
Voor de zekerheid laat ik
't nog een keer zien.
667
01:26:06,800 --> 01:26:11,113
De kruk zet je zó neer...
668
01:26:11,247 --> 01:26:14,183
zodat de Duitser zijn rug
naar Arkady keert.
669
01:26:14,319 --> 01:26:15,633
Duidelijk?
670
01:26:15,754 --> 01:26:18,270
Ik begrijp het, ja.
671
01:26:19,459 --> 01:26:22,107
Goed, doe het me eens voor.
672
01:26:27,892 --> 01:26:29,267
Zo dus?
673
01:26:30,116 --> 01:26:31,511
Ja.
674
01:26:34,031 --> 01:26:35,875
En jij, Arkady...
675
01:26:36,547 --> 01:26:38,561
Komt goed, Borya.
676
01:26:39,381 --> 01:26:41,571
Ach, als je alles al weet...
677
01:26:44,352 --> 01:26:48,359
Het is een prachtjas,
heel modieus.
678
01:26:48,494 --> 01:26:51,331
Maar als u 'm niet wilt,
ga ik wel naar Beckmann.
679
01:26:51,459 --> 01:26:53,987
Beckmann heeft 'm niet nodig.
Vooruit maar.
680
01:26:55,326 --> 01:26:59,343
Als de jas echt mooi is,
geef ik je wat suiker.
681
01:26:59,470 --> 01:27:02,118
Je houdt van suiker, hé?
682
01:27:02,249 --> 01:27:06,225
Heel veel, Mr Berg.
683
01:27:14,514 --> 01:27:15,890
Ze komen eraan.
684
01:27:25,711 --> 01:27:27,772
Je bent te vroeg.
Ik ben nog niet klaar.
685
01:27:27,870 --> 01:27:30,505
De Unterscharführer
wilde meteen komen.
686
01:27:30,864 --> 01:27:33,301
Kom even in het licht.
687
01:27:33,427 --> 01:27:36,354
Ja, ja...
688
01:27:39,500 --> 01:27:42,281
Wagner en Beckmann
zullen jaloers zijn.
689
01:28:30,112 --> 01:28:32,080
Hier.
690
01:28:37,314 --> 01:28:39,457
Kom hier.
691
01:28:59,478 --> 01:29:00,971
Jood.
692
01:29:03,346 --> 01:29:05,234
Geef me het wapen.
693
01:29:05,424 --> 01:29:07,746
Het is niet voor jou bedoeld.
694
01:29:11,222 --> 01:29:13,279
Je zal niet schieten.
695
01:29:14,286 --> 01:29:17,220
Het veroorzaakt teveel lawaai.
696
01:29:22,084 --> 01:29:23,849
Teveel lawaai?
697
01:29:24,083 --> 01:29:26,275
Dan zal ik het geruisloos doen.
698
01:29:55,563 --> 01:29:57,369
Waarom zijn jullie zo stil?
699
01:29:57,486 --> 01:29:59,953
Ga aan het werk.
700
01:30:01,643 --> 01:30:03,497
Werk.
701
01:30:06,903 --> 01:30:12,070
Speciaal voor u, Mr Unterscharführer,
een prachtige leren jas.
702
01:30:12,276 --> 01:30:13,738
Speciaal voor u.
703
01:30:13,833 --> 01:30:16,476
Een duur ding zo te zien,
uit Parijs.
704
01:30:20,542 --> 01:30:23,084
Hij knielde voor me,
die smeerlap.
705
01:30:23,953 --> 01:30:25,982
Hij heeft geen trots.
706
01:30:31,485 --> 01:30:33,169
Goed gedaan, Yusef.
707
01:30:33,827 --> 01:30:35,602
Nou, heel goed...
708
01:30:36,289 --> 01:30:39,045
Ik had een vrouw
en vier kinderen.
709
01:30:39,176 --> 01:30:40,605
Ik heb 't prima gedaan...
710
01:30:41,777 --> 01:30:44,192
Echt iets voor u,
Mr Oberscharführer.
711
01:30:44,312 --> 01:30:45,772
Kom.
712
01:30:54,959 --> 01:30:58,800
Een duur item, zó uit Parijs.
713
01:31:05,563 --> 01:31:06,854
Waar?
714
01:31:07,663 --> 01:31:09,071
Sorry...
715
01:31:09,192 --> 01:31:11,496
Dit is voor u,
Mr Oberscharführer.
716
01:31:11,631 --> 01:31:16,516
Een leren jas.
Peperduur, uit Parijs.
717
01:31:18,485 --> 01:31:21,809
En heeft Beckmann zoiets niet?
718
01:31:23,518 --> 01:31:26,688
Deze is uniek.
Wat denkt u ervan?
719
01:31:26,875 --> 01:31:31,227
Beckmann heeft een zwak
voor mooie, lederen kleding.
720
01:31:32,223 --> 01:31:35,144
Moet ik het dan maar
aan Mr Beckmann geven?
721
01:31:35,662 --> 01:31:39,433
Hoezo dat?
Ik neem die jas mee.
722
01:31:40,726 --> 01:31:45,604
Pas 'm even,
dan kan ik 'm verstellen...
723
01:31:47,460 --> 01:31:50,236
zodat ie perfect zit.
724
01:31:52,039 --> 01:31:54,496
Iedereen zal u erom bewonderen.
725
01:31:56,737 --> 01:31:58,310
Goed dan.
726
01:32:02,396 --> 01:32:03,986
Maar doe het snel.
727
01:32:15,209 --> 01:32:16,594
Een foto?
728
01:32:16,801 --> 01:32:18,063
Best.
729
01:32:54,321 --> 01:32:57,367
Waar zijn die laarzen
waarover ik zoveel hoor?
730
01:32:57,493 --> 01:32:59,484
Pas ze maar even.
731
01:33:19,834 --> 01:33:22,306
Pis niet in je broek,
kleine Jood.
732
01:33:30,296 --> 01:33:32,444
Ga door.
733
01:33:46,734 --> 01:33:48,502
Ik maak je af.
734
01:33:49,157 --> 01:33:52,459
Vrouwen zeggen
dat ik naar een lijk ruik.
735
01:33:53,292 --> 01:33:55,564
Ik ben de Dood.
736
01:34:22,047 --> 01:34:25,853
Jongen, waar ben je?
737
01:34:27,824 --> 01:34:29,765
Ik zal je straffen.
738
01:34:30,402 --> 01:34:34,014
Mammie...
739
01:34:43,203 --> 01:34:44,641
Wat moet jij hier?
740
01:34:44,786 --> 01:34:48,068
Ik heb iets voor u.
- Leg hier maar neer.
741
01:36:00,834 --> 01:36:02,874
U wilde manchetknopen?
742
01:36:07,582 --> 01:36:09,955
Ik zal er 'n paar
van uw tanden maken.
743
01:36:36,030 --> 01:36:38,549
Jullie hebben ons laten zien
hoe makkelijk het gaat...
744
01:36:55,129 --> 01:36:56,978
Precies op tijd.
745
01:37:02,688 --> 01:37:06,379
Je pakt een mes
en dan steek je hem neer.
746
01:37:06,518 --> 01:37:08,557
Dood me...
747
01:37:08,636 --> 01:37:11,043
Ik kan 't niet...
- Wees niet bang voor hem.
748
01:37:11,122 --> 01:37:13,255
Het spijt me...
- Je moet bang voor mij zijn.
749
01:37:13,334 --> 01:37:15,109
Laat hem met rust.
750
01:37:15,266 --> 01:37:17,536
Alles is klaar, commandant.
- Goed werk.
751
01:37:17,613 --> 01:37:19,820
Sasha, Moses kan dit niet.
Hij is bang voor bloed.
752
01:37:19,896 --> 01:37:22,048
Wie gaat er naar Neumann toe?
- Waar is Bzhetsky?
753
01:37:22,125 --> 01:37:23,858
Ga snel naar Bzhetsky toe.
- Oké.
754
01:37:23,937 --> 01:37:26,689
Leo, ik heb 't.
755
01:37:26,769 --> 01:37:28,918
Je bent dapper, meisje.
756
01:37:38,255 --> 01:37:40,494
Ik heb Neumann gedood.
757
01:37:45,017 --> 01:37:47,565
Goed gedaan, jongen.
758
01:37:48,578 --> 01:37:50,540
Sasha, we hebben
heel veel wapens hier.
759
01:37:50,625 --> 01:37:53,208
Hiermee kunnen we uitbreken.
Laten we 't nu meteen doen.
760
01:37:53,288 --> 01:37:56,148
Nee, Borya.
We bevrijden het hele kamp.
761
01:38:01,667 --> 01:38:03,941
Ik heb een mens gedood.
762
01:38:09,553 --> 01:38:12,097
Ik heb hem gedood.
763
01:38:12,611 --> 01:38:15,447
Leo, wie van je mannen kan
er nu naar Beckmann toe?
764
01:38:15,526 --> 01:38:17,992
Ik weet het niet.
- Ik kan 't wel.
765
01:38:23,008 --> 01:38:25,029
Ik heb toegang tot die barak.
766
01:38:25,741 --> 01:38:27,739
Selma, zeg hen dat ik 't kan.
767
01:38:55,986 --> 01:38:58,134
Wil je wat heet water
met suiker?
768
01:39:06,959 --> 01:39:08,869
Nee...
769
01:39:09,286 --> 01:39:12,770
Ik eet nooit geen suiker meer.
770
01:39:18,873 --> 01:39:21,261
Ze hebben je je jeugd afgepakt.
771
01:39:25,413 --> 01:39:28,648
En nu help jij ons om hen
hun leven af te pakken.
772
01:39:28,768 --> 01:39:30,977
Het is gewoon eerlijk, Toivi.
773
01:39:36,792 --> 01:39:41,883
Zoek Shlomo en verlies
Frenzel niet uit het oog.
774
01:39:43,135 --> 01:39:44,975
Hij redt zich wel, Sasha.
775
01:40:08,418 --> 01:40:10,483
Hoe kreeg je het voor elkaar?
776
01:40:10,704 --> 01:40:15,363
Wat heb jij in je zodat
mensen naar je luisteren?
777
01:40:15,834 --> 01:40:19,155
Sasha heeft Stalin in zijn hart.
778
01:40:19,533 --> 01:40:21,734
Net als wij.
779
01:40:49,357 --> 01:40:51,440
't Is nu of nooit.
780
01:42:36,105 --> 01:42:37,997
Waar is iedereen?
781
01:42:44,397 --> 01:42:46,150
Wat gebeurt er?
782
01:42:46,250 --> 01:42:48,324
Waar is iedereen?
783
01:43:25,086 --> 01:43:26,977
Laat iedereen opstaan.
784
01:43:27,383 --> 01:43:28,761
Opstaan.
785
01:43:28,905 --> 01:43:30,987
Iedereen opstaan.
786
01:43:38,428 --> 01:43:39,703
Leo...
787
01:43:40,306 --> 01:43:42,096
Zeg dat ze moeten vluchten.
788
01:43:42,234 --> 01:43:44,096
Zeg dat ze vluchten.
789
01:43:44,246 --> 01:43:45,548
Rennen.
790
01:43:45,671 --> 01:43:49,208
Sta op.
791
01:44:03,857 --> 01:44:07,473
Rennen.
792
01:45:00,542 --> 01:45:02,048
Kom op.
793
01:45:04,105 --> 01:45:05,580
Kom.
794
01:45:16,434 --> 01:45:17,909
Kom op.
795
01:45:19,532 --> 01:45:21,512
Vooruit.
796
01:45:32,823 --> 01:45:35,162
Het komt goed.
797
01:45:35,959 --> 01:45:39,490
Alsjeblieft, Stille.
798
01:45:39,602 --> 01:45:42,042
Vooruit.
799
01:45:42,167 --> 01:45:44,127
Ik smeek het je.
800
01:46:14,468 --> 01:46:16,106
Je hebt 't verpest...
801
01:46:37,640 --> 01:46:38,910
Lyuka...
802
01:46:39,440 --> 01:46:40,851
Lyuka...
803
01:46:41,396 --> 01:46:42,836
Lyuka...
804
01:46:43,728 --> 01:46:49,327
Lyuka.
805
01:46:49,584 --> 01:46:51,288
Sasha, Sasha...
806
01:51:10,548 --> 01:51:16,450
400 MENSEN ONTSNAPTEN UIT HET KAMP.
807
01:51:16,599 --> 01:51:24,218
100 MENSEN STIERVEN TIJDENS DE ONTSNAPPING.
808
01:51:24,677 --> 01:51:29,396
MEER DAN 150 MENSEN VAN DE
DE PLAATSELIJKE BEVOLKING
809
01:51:29,499 --> 01:51:34,719
WERDEN GEDOOD OF
UITGELEVERD AAN DE DUITSERS.
810
01:51:35,009 --> 01:51:41,036
NA DE VAL VAN HET DERDE RIJK
WERD HET KAMP VAN SOBIBOR
811
01:51:41,139 --> 01:51:48,081
VERNIETIGD OP BEVEL VAN HOGER DUITS ORDER.
812
01:51:48,251 --> 01:51:53,777
DE COMMANDANT VAN HET KAMP,
DE SS-OBERSCHARFÜHRER
813
01:51:53,880 --> 01:51:59,204
KARL AUGUST FRENZEL KREEG LEVENSLANG.
HIJ STIERF IN 1996.
814
01:51:59,445 --> 01:52:03,606
ALEXANDER PERCHERSKY STAK DE FRONTLINIE
OVER EN VOCHT TOT HET EINDE VAN DE OORLOG.
815
01:52:03,681 --> 01:52:08,371
HIJ STIERF OP 80-JARIGE LEEFTIJD.
ZIJN HEROÏSCHE DAAD WERD NOOIT ERKEND.
816
01:52:08,470 --> 01:52:12,251
SHLOMO GING NAAR BRAZILIË
817
01:52:12,324 --> 01:52:15,514
WAAR HIJ TOT 1989 LEEFDE.
818
01:52:15,681 --> 01:52:21,189
HIJ WORDT ERVAN VERDACHT 18
DUITSE OFFICIEREN TE HEBBEN GEDOOD
819
01:52:21,262 --> 01:52:26,907
DIE ZICH DAAR SCHUILHIELDEN OM
TE ONTSNAPPEN AAN DE KRIJGSRAAD.
820
01:52:46,469 --> 01:52:49,445
Opgedragen aan mijn ouders en docenten.
821
01:52:49,600 --> 01:52:54,268
Met liefde en dankbaarheid.
822
01:52:56,368 --> 01:53:00,786
Controle en resync:
Janty (2019) & Clog (2020)
54983
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.
Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
English
Esperanto
Estonian
Faroese
Finnish
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hmong
Hungarian
Icelandic
Indonesian
Irish
Italian
Japanese
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lithuanian
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Maltese
Maori
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Norwegian
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Quechua
Romanian
Romansh
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Swedish
Tajik
Thai
Tigrinya
Tonga
Turkish
Turkmen
Ukrainian
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof