Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated:
1
00:00:00,840 --> 00:00:05,528
De grootste veldslag ter wereld
staat op het punt te beginnen.
2
00:00:09,640 --> 00:00:13,326
Ik bid tot God
dat dit goed voor ons afloopt.
3
00:00:17,840 --> 00:00:21,640
Ons was verteld
dat het een makkie zou worden.
4
00:00:21,800 --> 00:00:27,921
We hadden natuurlijk wel een enkele
Duitse sluipschutter verwacht.
5
00:00:34,880 --> 00:00:39,204
Stel dat door jouw schuld
anderen gewond raken.
6
00:00:39,360 --> 00:00:40,885
Bajonet.
7
00:00:41,960 --> 00:00:45,328
Stel dat je benen dienst weigeren.
8
00:00:52,640 --> 00:00:58,363
Op de ochtend van 1 juli 1916
stonden 120.000 Britse soldaten klaar...
9
00:00:58,520 --> 00:01:03,845
voor de grootste veldslag
van de eerste wereldoorlog.
10
00:01:10,160 --> 00:01:14,848
Dit is het verhaal van de bloedigste dag
voor het Britse leger.
11
00:01:15,000 --> 00:01:18,083
Verteld via de brieven van de soldaten.
12
00:01:47,920 --> 00:01:53,689
In 1915 verliep de oorlog niet gunstig
voor Groot-Brittannië en Frankrijk.
13
00:01:53,840 --> 00:01:59,483
Na anderhalf jaar van grote
inspanningen en zware verliezen...
14
00:01:59,640 --> 00:02:04,646
waren grote delen van Frankrijk
nog altijd bezet door Duitsland.
15
00:02:09,600 --> 00:02:15,323
De legers hadden zich ingegraven
in kilometerslange loopgraven.
16
00:02:21,360 --> 00:02:26,048
In 1916 wilden de geallieerden
de impasse doorbreken.
17
00:02:26,200 --> 00:02:30,125
Ze besloten een zomeroffensief
in te zetten.
18
00:02:30,280 --> 00:02:34,968
Ze kozen hiervoor voor een gebied
in Noord-Frankrijk...
19
00:02:35,120 --> 00:02:37,521
langs de rivier de Somme.
20
00:03:00,040 --> 00:03:02,202
Hier heeft u een beter zicht.
21
00:03:06,840 --> 00:03:10,526
Dit lijkt er meer op.
- De afwatering is erg goed.
22
00:03:11,960 --> 00:03:15,407
Niet meer rondhangen
in de Vlaamse modder.
23
00:03:15,560 --> 00:03:21,727
De Britse leider van de campagne was
de commandant van het vierde leger.
24
00:03:24,880 --> 00:03:27,247
Generaal Sir Henry Rawlinson.
25
00:03:30,120 --> 00:03:34,603
Het gebied is uitermate geschikt
voor een offensief.
26
00:03:34,760 --> 00:03:37,366
Je hebt een uitstekend overzicht.
27
00:03:37,520 --> 00:03:40,046
En met voldoende wapens...
28
00:03:40,200 --> 00:03:45,604
moeten we zware verliezen
bij de infanterie kunnen voorkomen.
29
00:03:52,280 --> 00:03:57,320
Tussen beide legers lag een stuk
niemandsland van 29 kilometer.
30
00:03:57,480 --> 00:04:02,168
Dit liep van Serre in het noorden
tot aan de Somme in het zuiden.
31
00:04:03,840 --> 00:04:07,561
Rawlinson wilde de Duitsers
verdrijven...
32
00:04:07,720 --> 00:04:11,964
uit het gebied dat ze al anderhalf jaar
in handen hadden.
33
00:04:15,960 --> 00:04:18,566
Dit zou zijn slagveld worden.
34
00:04:33,160 --> 00:04:37,643
Rawlinson had de leiding
over een gloednieuw leger.
35
00:04:54,120 --> 00:05:01,083
Het vierde leger bestond uit burgers
die zich vrijwillig hadden aangemeld.
36
00:05:04,080 --> 00:05:08,642
Het 22ste Manchester bataljon
was typerend voor dit leger.
37
00:05:08,800 --> 00:05:12,805
Ze waren in februari 1916
in Frankrijk aangekomen.
38
00:05:17,920 --> 00:05:23,404
Kapitein Charlie May was schrijver.
Hij was getrouwd en had een dochter.
39
00:05:23,560 --> 00:05:26,245
Hij hield een dagboek bij.
40
00:05:30,640 --> 00:05:33,610
We gaan omdat het zo hoort.
41
00:05:35,920 --> 00:05:39,242
Als je als soldaat de strijd aangaat...
42
00:05:39,400 --> 00:05:44,167
hoor je te willen
strijden en sterven voor je land.
43
00:05:45,400 --> 00:05:48,483
De realiteit is heel anders, vrees ik.
44
00:05:50,600 --> 00:05:52,762
Het is wel heet, jongens.
45
00:05:57,160 --> 00:05:58,571
Luister.
46
00:06:02,720 --> 00:06:05,963
Je hoort de bomen
naar de honden fluiten.
47
00:06:20,480 --> 00:06:24,280
Volgens mij is hier niemand
die echt wil strijden.
48
00:06:25,320 --> 00:06:28,642
Eigenlijk zijn we het allemaal zat.
49
00:06:28,800 --> 00:06:32,282
We zijn allemaal zo doodgewoon.
50
00:06:32,440 --> 00:06:35,489
Als je moe en ongewassen bent...
51
00:06:35,640 --> 00:06:40,487
heb je het rechtte weigeren
om je nobel te voelen.
52
00:06:44,520 --> 00:06:48,684
In hetzelfde bataljon
zat sergeant Richard H. Tawney.
53
00:06:48,840 --> 00:06:55,405
Hij was pacifist, maar had zich gemeld
toen de Duitsers België binnenvielen.
54
00:06:55,560 --> 00:07:00,691
Hij had een officiersfunctie afgeslagen
en diende als soldaat.
55
00:07:01,800 --> 00:07:06,727
De meesten hier voelen geen haat
jegens de vijand.
56
00:07:06,880 --> 00:07:10,646
Hoe kun je je plicht doen
als je hem haat?
57
00:07:10,800 --> 00:07:14,202
Mensen doden uit haat is moord.
58
00:07:14,360 --> 00:07:17,045
Wij zijn geen moordenaars.
59
00:07:17,200 --> 00:07:19,168
We zijn gewoon beulen.
60
00:07:23,400 --> 00:07:26,165
Hoe noemen ze deze slag, sergeant?
61
00:07:26,320 --> 00:07:30,291
Ik weet het niet.
De slag om Thiepval misschien.
62
00:07:31,360 --> 00:07:34,011
Of de slag om Mametz.
63
00:07:34,160 --> 00:07:38,882
Er komt geen naam.
Voor een slag zijn twee legers nodig.
64
00:07:47,400 --> 00:07:54,284
Groot-Brittannië had geen leger van
dienstplichtigen tot z'n beschikking.
65
00:07:56,880 --> 00:08:03,889
Oorlogsminister Lord Kitchener besefte
dat er een groter leger nodig was.
66
00:08:05,880 --> 00:08:09,566
Hij deed een oproep
voor 100.000 vrijwilligers.
67
00:08:11,280 --> 00:08:17,401
Binnen vijf maanden hadden een miljoen
mannen op z'n oproep gereageerd.
68
00:08:19,120 --> 00:08:23,489
Anderhalf jaar later
trokken velen van hen naar de Somme.
69
00:08:31,080 --> 00:08:36,120
Net als duizenden anderen
loog Cyril Jose over z'n leeftijd.
70
00:08:36,280 --> 00:08:41,366
Hij meldde zich op z'n vijftiende
bij het 2de Devonshire bataljon.
71
00:08:41,520 --> 00:08:46,765
Hij schreef regelmatig naar z'n moeder
en z'n zussen, Ivy en Myrtle.
72
00:08:47,520 --> 00:08:51,730
Dat is m'n zus.
En dat is m'n moeder.
73
00:08:56,760 --> 00:08:58,569
Wat valt er te lachen?
74
00:09:00,240 --> 00:09:06,691
Lieve Myrt, we zijn net terug
van de kerk en de heilige communie.
75
00:09:06,840 --> 00:09:10,845
De kapelaan vroeg wie ik was
en waar ik vandaan kwam.
76
00:09:11,000 --> 00:09:14,049
Hij was per auto door Cornwall gereisd.
77
00:09:14,200 --> 00:09:19,366
Hij vroeg hoe oud ik was.
Ik kon niet liegen tegen een kapelaan.
78
00:09:19,520 --> 00:09:22,808
Hij gaf me een schouderklop en zei:
Goed zo.
79
00:09:22,960 --> 00:09:24,644
Dat was aardig van hem.
80
00:09:28,920 --> 00:09:31,969
Ik hoop dat alles goed is
met Ivy en mama.
81
00:09:32,120 --> 00:09:36,523
Zeg maar dat ik voor m'n verjaardag
op verlof naar huis kom.
82
00:09:36,680 --> 00:09:40,446
Vaarwel. God zegene jullie.
Liefs, Cyril.
83
00:09:42,480 --> 00:09:47,646
PS. Vraag mama of ze m'n bijbel
en voetbalschoenen kan sturen.
84
00:09:59,040 --> 00:10:04,683
Generaal Rawlinson
had met één groot probleem te maken:
85
00:10:04,840 --> 00:10:09,004
De vrijwilligers hadden geen ervaring
in de strijd.
86
00:10:09,160 --> 00:10:12,528
Daarom koos hij
een eenvoudige strategie.
87
00:10:16,560 --> 00:10:22,203
Het winnen van twee of drie kilometer
terrein stelt niet veel voor.
88
00:10:22,360 --> 00:10:28,129
We moeten zoveel mogelijk Duitsers
doden en onze eigen verliezen beperken.
89
00:10:29,680 --> 00:10:32,763
Vechten en de positie behouden.
90
00:10:32,920 --> 00:10:36,561
Neem het door de Duitsers bezette
gebied in.
91
00:10:38,240 --> 00:10:41,562
En laat ze proberen het terug te pakken.
92
00:10:51,840 --> 00:10:56,641
Het Duitse leger had op 27 september
1914 de Somme bereikt...
93
00:10:56,800 --> 00:10:59,485
en z'n eerste loopgraaf gegraven.
94
00:11:03,240 --> 00:11:09,771
Anderhalf jaar laterwas die uitgegroeid
tot een geduchte verdedigingslinie.
95
00:11:17,600 --> 00:11:21,685
Achter het prikkeldraad bevonden zich
45 dorpen...
96
00:11:21,840 --> 00:11:26,050
mitrailleursnesten
en ondergrondse bunkers.
97
00:11:33,480 --> 00:11:36,211
Rawlinsons strategie was simpel.
98
00:11:36,360 --> 00:11:41,400
Hij wilde met een bombardement
de loopgraven vernietigen...
99
00:11:41,560 --> 00:11:47,010
zodat de infanterie ongehinderd
het niemandsland over kon marcheren.
100
00:11:47,160 --> 00:11:52,291
Dit proces zouden ze
loopgraaf voor loopgraaf herhalen.
101
00:11:56,120 --> 00:11:59,044
We dachten dat je naar huis was.
102
00:11:59,200 --> 00:12:01,487
Ik ben hier toch thuis?
103
00:12:01,640 --> 00:12:06,282
De Duitse bunkers bevonden zich
twaalf meter onder de grond.
104
00:12:06,440 --> 00:12:13,324
Voor Duitsers als soldaat Eversmann
was de Somme een veilige plek.
105
00:12:13,480 --> 00:12:16,689
Hij hield een dagboek bij.
106
00:12:16,840 --> 00:12:20,322
We hebben hier maar weinig te doen.
107
00:12:20,480 --> 00:12:25,247
Afgezien van de ratten en luizen
hebben we het niet slecht.
108
00:12:30,440 --> 00:12:31,851
Ruik eens.
109
00:12:34,760 --> 00:12:39,721
Je hebt hem toch niet zelf gevuld?
- Wat ben jij grof.
110
00:12:43,600 --> 00:12:47,525
Moge Verdun ons bespaard blijven.
- Voor altijd.
111
00:12:47,680 --> 00:12:51,048
En dat de Pruisen
de lol niet komen bederven.
112
00:12:54,840 --> 00:13:00,847
Hen stond de grootste Britse aanval
in twee jaar tijd te wachten.
113
00:13:02,640 --> 00:13:08,647
Het moet een automatisme worden.
Steek hem.
114
00:13:10,600 --> 00:13:17,165
Rawlinsons vrijwilligers waren misschien
niet ervaren, maar wel goed getraind.
115
00:13:17,320 --> 00:13:20,324
De zestienjarige Cyril Jose...
116
00:13:20,480 --> 00:13:24,929
was meedogenloos gedrild
in het gebruik van de bajonet.
117
00:13:29,320 --> 00:13:32,608
Lieve Ivy, kom maar niet te dichtbij.
118
00:13:32,760 --> 00:13:36,560
Ik heb nu m'n eigen geweer en bajonet.
Nieuwe.
119
00:13:36,720 --> 00:13:41,328
Sommige geweren zitten
onder de modder uit de loopgraven.
120
00:13:41,480 --> 00:13:46,611
Mijn geweer is vrij nieuw. Met
de bajonet erop komt hij tot m'n oor.
121
00:13:46,760 --> 00:13:51,163
Je wilt er tijdens een aanval
niet tegenaan lopen.
122
00:13:52,920 --> 00:13:57,801
Je moet hem niet kietelen.
Keer hem binnenstebuiten.
123
00:13:57,960 --> 00:13:59,724
Geef me je geweer.
124
00:14:02,000 --> 00:14:06,324
Steek hem erin en trek hem terug.
125
00:14:06,480 --> 00:14:08,369
Heel eenvoudig.
126
00:14:08,520 --> 00:14:15,563
Ik kreeg er nog van langs vandaag.
Ik wees met m'n bajonet naar iemand.
127
00:14:15,720 --> 00:14:18,564
Toen kwam de sergeant.
- Houd ze recht.
128
00:14:18,720 --> 00:14:20,688
Hij schold me de huid vol.
129
00:14:20,840 --> 00:14:25,368
Het is een misdaad om met je bajonet
naar iemand te wijzen.
130
00:14:25,520 --> 00:14:31,402
Ik had drie maanden cel kunnen krijgen.
- Het moet een automatisme worden.
131
00:14:31,560 --> 00:14:36,441
Hij was daarna in een rothumeur
tot ik hem een sigaret gaf.
132
00:14:36,600 --> 00:14:38,807
Klein rotventje.
133
00:14:51,000 --> 00:14:53,651
Zes weken voor de aanval...
134
00:14:53,800 --> 00:14:58,806
onderging het rustige gebied
langs de Somme een metamorfose.
135
00:15:02,520 --> 00:15:07,162
Er werd munitie ingeslagen,
er werden wegen aangelegd...
136
00:15:07,320 --> 00:15:10,722
en ook waterleidingen
en telefoonlijnen.
137
00:15:17,880 --> 00:15:20,884
Net als veel andere bataljons...
138
00:15:21,040 --> 00:15:25,329
werden de Manchester bataljons
ingezet voor dit werk.
139
00:15:33,880 --> 00:15:40,843
Voormalig klerk Arthur Burke beschreef
de voorbereidingen aan z'n broer.
140
00:15:44,080 --> 00:15:45,605
Beste Reg.
141
00:15:47,040 --> 00:15:52,251
Nu wordt het leuk. We graven
een loopgraaf voor onze eigen linie.
142
00:15:52,400 --> 00:15:54,289
Je weet wat dat betekent.
143
00:15:55,320 --> 00:15:58,005
De rillingen liepen over onze rug.
144
00:15:59,880 --> 00:16:02,611
Waarom vechten we voor dit oord?
145
00:16:04,920 --> 00:16:07,685
Van mij mogen ze het zo hebben.
146
00:16:27,800 --> 00:16:29,882
Maak je daar niet druk om.
147
00:16:32,040 --> 00:16:34,964
Als het je beurt is,
doe je er niets aan.
148
00:16:40,200 --> 00:16:44,922
De Duitsers hoorden ons komen
en gaven ons er flink van langs.
149
00:16:45,080 --> 00:16:47,811
Je kunt niet geruisloos graven.
150
00:16:47,960 --> 00:16:51,487
Toen we begonnen,
waren ze daar niet blij mee.
151
00:16:52,960 --> 00:16:57,602
We groeven van elf uur
tot half drie 's ochtends.
152
00:16:57,760 --> 00:17:00,286
We waren blij dat we klaar waren.
153
00:17:08,840 --> 00:17:14,802
We zijn hier sinds dinsdag. Zes dagen in
de vuurlinie en vier dagen als reserve.
154
00:17:14,960 --> 00:17:17,406
Deze keer valt het ons zwaar.
155
00:17:21,440 --> 00:17:26,571
Kapitein May en sergeant Tawney
censureerden alle brieven.
156
00:17:33,120 --> 00:17:34,804
Ik heb hier de pest aan.
157
00:17:36,400 --> 00:17:40,450
Je ontdekt wel veel.
Over de mannen, bedoel ik.
158
00:17:40,600 --> 00:17:43,809
Sommige dingen weet ik liever niet.
159
00:17:43,960 --> 00:17:47,248
Ken je Dooley? Van het Prince peloton?
160
00:17:47,400 --> 00:17:51,883
Hij zat laatst op de borstwering
tijdens een beschieting.
161
00:17:52,040 --> 00:17:57,968
Een van onze granaten belandde
precies onder de plek waar hij zat.
162
00:17:59,360 --> 00:18:01,840
Het was een blindganger.
163
00:18:02,000 --> 00:18:04,526
Dooley is een geluksvogel.
164
00:18:04,680 --> 00:18:09,402
God zegene de sukkel die
die granaat heeft gemaakt, zei hij.
165
00:18:12,480 --> 00:18:15,006
Hij bleef gewoon zitten.
166
00:18:23,880 --> 00:18:27,885
Eerst weet je niets
van de gedachten van de soldaten.
167
00:18:31,440 --> 00:18:37,800
Sommigen zijn ongetwijfeld blij dat ze
bevrijd zijn van hun ouders of leraren.
168
00:18:41,000 --> 00:18:45,005
Maar in de brieven van soldaten
uit de loopgraven...
169
00:18:45,160 --> 00:18:48,562
wordt de oorlog niet beschreven
als 'n spel.
170
00:18:50,400 --> 00:18:55,247
Cyril Jose beschreef de voorbereidingen
voor de grote aanval.
171
00:18:58,280 --> 00:19:03,047
Lieve moeder.
We hebben een zware tijd achter de rug.
172
00:19:03,200 --> 00:19:07,649
We werken aan de borstwering
en staan op wacht...
173
00:19:07,800 --> 00:19:11,043
zodat we weinig tijd hebben
om te slapen.
174
00:19:11,200 --> 00:19:15,364
Ik ben al blij als ik in 24 uur tijd
3 uur slaap krijg.
175
00:19:17,360 --> 00:19:21,251
Hopelijk maakt u zich geen zorgen.
Cyril.
176
00:19:37,280 --> 00:19:42,047
De activiteiten van de geallieerden
bleven niet onopgemerkt.
177
00:19:44,040 --> 00:19:48,409
Rawlinson hoorde
dat de Duitsers versterking inriepen.
178
00:19:48,560 --> 00:19:51,530
Hij besloot zelf te gaan kijken.
179
00:20:12,480 --> 00:20:15,324
De Duitsers hadden niet stilgezeten.
180
00:20:15,480 --> 00:20:21,169
Achter de bestaande linies hadden ze
een nieuwe loopgraaf aangelegd.
181
00:20:26,080 --> 00:20:28,401
Het was een slecht teken.
182
00:20:28,560 --> 00:20:33,851
De Duitsers waren duidelijk bereid
strijd te leveren om elke meter.
183
00:20:44,640 --> 00:20:48,725
Dit is niet het moment
om het uitzicht te bewonderen.
184
00:20:50,040 --> 00:20:51,405
Klaar?
185
00:20:53,320 --> 00:20:54,765
Begin.
186
00:21:00,400 --> 00:21:05,281
Mitrailleurs vormden de basis
van de Duitse verdediging.
187
00:21:05,440 --> 00:21:11,971
Een goed gepositioneerde Maxim
had een bereik van wel 3000 meter.
188
00:21:15,520 --> 00:21:20,890
Luitenant Franz Cassel en z'n eenheid
waren in staat van paraatheid.
189
00:21:21,040 --> 00:21:22,405
Beter.
190
00:21:24,280 --> 00:21:26,681
Dat was beter. Nog een keer.
191
00:21:41,800 --> 00:21:46,169
Frankrijk had al ruim een miljoen
soldaten verloren.
192
00:21:47,640 --> 00:21:51,884
Omdat de Fransen zware strijd leverden
bij Verdun...
193
00:21:52,040 --> 00:21:56,329
konden ze maar vijf divisies
naar de Somme sturen.
194
00:22:01,880 --> 00:22:06,602
Henri Fraisse was in 1914 afgewezen
vanwege z'n gezondheid.
195
00:22:06,760 --> 00:22:12,483
Maar na de recente verliezen
werd hij alsnog geschikt bevonden.
196
00:22:18,920 --> 00:22:24,006
Beste vader, ik ben al vijf dagen
terug in de loopgraven.
197
00:22:24,160 --> 00:22:26,891
Het is mooi weer. Het is warm.
198
00:22:27,040 --> 00:22:30,601
Daarom hoeven we niet
in de modder te zitten.
199
00:22:32,680 --> 00:22:36,401
Ik hoop dat ik je mooie glimlach
snel weer zie.
200
00:22:36,560 --> 00:22:41,248
Ik ben niet aangekomen.
De mof heeft me al m'n vet afgenomen.
201
00:22:41,400 --> 00:22:44,563
Hopelijk nemen ze me niet ook
m'n leven af.
202
00:22:50,040 --> 00:22:55,331
Er lag een half miljoen granaten klaar
voor het bombardement.
203
00:22:55,480 --> 00:22:59,849
Zoveel waren er in 't hele eerste jaar
nog niet afgevuurd.
204
00:23:00,000 --> 00:23:01,843
De groeten aan Willie
205
00:23:04,520 --> 00:23:09,765
Rawlinson wist hoe moeilijk
z'n onervaren leger het zou krijgen.
206
00:23:11,880 --> 00:23:16,010
Maar hij was ervan overtuigd
dat de artillerie...
207
00:23:16,160 --> 00:23:21,291
de Duitse verdediging kon vernietigen
en verliezen kon voorkomen.
208
00:23:33,000 --> 00:23:36,402
Op 24juni, vijf dagen voor de aanval...
209
00:23:36,560 --> 00:23:40,724
begon de vernietiging
van de Duitse loopgraven.
210
00:23:46,480 --> 00:23:51,008
Het was het grootste
Britse bombardement aller tijden.
211
00:23:53,120 --> 00:23:56,283
Het spervuur ging dag en nacht door.
212
00:23:59,640 --> 00:24:05,443
De Duitsers zaten in hun bunkers te
wachten tot het bombardement stopte.
213
00:24:11,400 --> 00:24:18,249
In Thiepval zat Luitenant Cassel in
de verdedigingslinie 'Het Wonderwerk'.
214
00:24:21,520 --> 00:24:25,605
We waren uitgeput
en sliepen zoveel we konden.
215
00:24:28,400 --> 00:24:33,645
Het lawaai was zo constant
dat we er niet van konden slapen.
216
00:24:52,720 --> 00:24:54,245
Pardon.
217
00:24:54,400 --> 00:24:59,201
Moest ik daar de vorige keer om lachen?
- Ik geef je nog een kans.
218
00:24:59,360 --> 00:25:01,931
De volgende keer krijg je klappen.
219
00:25:02,080 --> 00:25:06,210
Houd allebei op,
anders stuur ik jullie op wacht.
220
00:25:12,000 --> 00:25:14,571
Een ding baarde ons zorgen.
221
00:25:14,720 --> 00:25:17,724
Waren de wachten wel betrouwbaar?
222
00:25:17,880 --> 00:25:24,286
Zij moesten over de borstwering kijken
om te zien of ze de vijand zagen komen.
223
00:25:25,520 --> 00:25:28,842
De hele dag en de hele nacht lang.
224
00:25:29,000 --> 00:25:31,401
En niet alle mannen zijn helden.
225
00:25:33,960 --> 00:25:40,161
In het Zuiden deed de Franse artillerie
mee aan het bombardement.
226
00:25:42,720 --> 00:25:45,803
Zij hadden 900 kanonnen
op 13 kilometer:
227
00:25:45,960 --> 00:25:51,126
vier keer zoveel kanonnen per kilometer
als de Britten.
228
00:25:51,280 --> 00:25:55,046
Coördinaten.
- Links 500 meter.
229
00:25:55,200 --> 00:26:00,764
Ze hadden ook ervaring.
- Rechts. 95 meter.
230
00:26:00,920 --> 00:26:05,323
Charles Barberon zat al twee jaar
bij de artillerie.
231
00:26:06,680 --> 00:26:12,847
Het is een methodisch bombardement.
Elke inslag wordt bijgehouden.
232
00:26:15,280 --> 00:26:17,248
Dit duurt wel erg lang.
233
00:26:17,400 --> 00:26:21,769
De Duitsers weten nu wel
wat ze te wachten staat.
234
00:26:21,920 --> 00:26:27,450
Dit heeft tijd nodig.
We moeten de mitrailleurs uitschakelen.
235
00:26:28,920 --> 00:26:30,285
Correctie.
236
00:26:33,080 --> 00:26:35,765
De Duitsers reageren nauwelijks.
237
00:26:35,920 --> 00:26:39,083
Ze hebben hier vast weinig kanonnen.
238
00:26:49,400 --> 00:26:52,449
Op de derde dag
van het bombardement...
239
00:26:52,600 --> 00:26:57,845
melden luchtverkenners
dat de Duitse frontlinie is vernietigd.
240
00:26:58,000 --> 00:27:03,325
De loopgraven waren kapot
en de communicatielijnen afgesneden.
241
00:27:10,600 --> 00:27:12,045
Ik ben het.
242
00:27:12,200 --> 00:27:17,525
Voor soldaat Eversmann
was de situatie al flink verslechterd.
243
00:27:19,520 --> 00:27:23,161
Van de mitrailleurs.
- Hadden die nog iets over?
244
00:27:23,320 --> 00:27:25,448
Niet iedereen nam z'n deel.
245
00:27:32,120 --> 00:27:34,566
Hoe lang zal dit nog doorgaan?
246
00:27:34,720 --> 00:27:41,080
In de afgelopen twaalf uur
zijn hier 60.000 granaten neergekomen.
247
00:27:41,240 --> 00:27:43,641
De communicatie is afgesneden.
248
00:27:45,600 --> 00:27:48,365
Is er nieuws van de achterhoede?
249
00:27:49,640 --> 00:27:51,005
Nee.
250
00:28:02,560 --> 00:28:05,166
Ze willen ons laten verhongeren.
251
00:28:06,120 --> 00:28:07,884
Dat kan toch niet.
252
00:28:10,280 --> 00:28:16,481
Dit kan niet veel langer zo doorgaan.
Binnenkort is hun munitie op.
253
00:28:16,640 --> 00:28:21,885
Maar wanneer vallen ze aan?
Morgen? Overmorgen?
254
00:28:23,480 --> 00:28:25,164
Wie zal het zeggen?
255
00:28:32,960 --> 00:28:37,170
Na vier dagen en vier nachten
te zijn gebombardeerd...
256
00:28:37,320 --> 00:28:41,530
dacht Eversmann
z'n laatste aantekening te maken.
257
00:28:47,280 --> 00:28:49,806
Ik begin door te draaien.
258
00:28:49,960 --> 00:28:53,203
M'n tong kleeft tegen m'n verhemelte.
259
00:28:53,360 --> 00:28:58,810
Er is bijna niets te eten ofte drinken
en ik krijg geen slaap.
260
00:29:02,800 --> 00:29:09,684
Er is geen contact met de buitenwereld.
Duurt deze hel nog niet lang genoeg?
261
00:29:12,800 --> 00:29:16,771
Voor het geval ik m'n geliefden
niet meer zie...
262
00:29:16,920 --> 00:29:19,491
breng ik ze een afscheidsgroet.
263
00:29:24,600 --> 00:29:30,767
Op de dag voor de aanval
leek Rawlinsons plan effectief te zijn.
264
00:29:30,920 --> 00:29:35,608
Hij dacht dat de Duitse
verdedigingslinie was vernietigd.
265
00:29:35,760 --> 00:29:40,288
Langs het hele front,
maakten z'n soldaten zich klaar...
266
00:29:40,440 --> 00:29:45,970
voor het gevecht waar ze zich twee jaar
eerder voor hadden aangemeld.
267
00:29:51,520 --> 00:29:53,124
Zet daar maar neer.
268
00:29:57,200 --> 00:30:02,684
Kapitein Charlie May maakt melding
van de periode vlak voor de aanval.
269
00:30:04,960 --> 00:30:08,851
Meer bevelen. Ze blijven maar komen.
270
00:30:09,000 --> 00:30:13,005
Er ontstaat langzamerhand
een flinke papierberg.
271
00:30:14,440 --> 00:30:21,244
Ik krijg het gevoel dat we de slag nog
gaan verliezen door alle bureaucratie.
272
00:30:24,320 --> 00:30:29,645
Rawlinson hield in z'n plan rekening
met elke soldaat.
273
00:30:31,920 --> 00:30:34,890
Compagnie A komt links.
274
00:30:35,040 --> 00:30:38,408
En wij, compagnie B, en compagnie D.
275
00:30:39,720 --> 00:30:42,883
Wij zitten bij de eerste aanvalsgolf.
276
00:30:44,200 --> 00:30:49,081
We volgen het bombardement
tot aan Black Trench.
277
00:30:49,240 --> 00:30:51,527
Een rustige wandeling.
278
00:30:51,680 --> 00:30:56,891
Dan wordt het bombardement gericht
op het volgende doel...
279
00:30:57,040 --> 00:30:59,486
daar in Danzig Alley.
280
00:30:59,640 --> 00:31:05,568
Daarna richten we ons op het einddoel,
dat zich hier en hier bevindt.
281
00:31:08,120 --> 00:31:10,009
Sergeant.
282
00:31:10,160 --> 00:31:15,087
Elke tiende man draagt
een glimmend stuk metaal op z'n rug...
283
00:31:15,240 --> 00:31:19,325
zodat de artillerie
onze vooruitgang kan bijhouden.
284
00:31:19,480 --> 00:31:21,528
En als de zon niet schijnt?
285
00:31:21,680 --> 00:31:25,401
Daar heeft het hoofdkwartier
wel voor gezorgd.
286
00:31:27,240 --> 00:31:29,322
Tot slot.
287
00:31:29,480 --> 00:31:33,041
Het woord terugtrekken is verboden.
288
00:31:33,200 --> 00:31:38,809
Als het wordt gebruikt, is dat
een valstrik van de vijand. Negeer het.
289
00:31:41,440 --> 00:31:44,125
Mooi zo. Ga verder, sergeant.
290
00:31:48,120 --> 00:31:51,806
Kapitein Charlie May
en z'n 250 soldaten...
291
00:31:51,960 --> 00:31:57,364
zouden de aanval inzetten op 150 meter
van de Duitse linie bij Mametz.
292
00:32:00,320 --> 00:32:03,688
Ze moesten een reeks loopgraven
innemen...
293
00:32:03,840 --> 00:32:07,925
eindigend bij Bunny Alley
en Fritz Trench.
294
00:32:17,560 --> 00:32:22,691
Maar slechts één dag
voordat de aanval zou worden ingezet...
295
00:32:22,840 --> 00:32:27,368
begon het hevig te regenen
en daalde een dikke mist neer.
296
00:32:28,920 --> 00:32:31,810
Vanwege het slechte zicht...
297
00:32:31,960 --> 00:32:37,569
besloot Rawlinson de aanval
met 48 uur uit te stellen tot 1 juli.
298
00:32:42,760 --> 00:32:47,448
De 120.000 soldaten
die klaarstonden voor de aanval...
299
00:32:47,600 --> 00:32:50,729
kregen het bevel af te wachten.
300
00:33:01,600 --> 00:33:05,002
We zijn er nog.
Er wordt volop gespeculeerd.
301
00:33:05,160 --> 00:33:08,960
En er doen wilde geruchten de ronde.
302
00:33:09,120 --> 00:33:12,203
We zitten maar duimen te draaien.
303
00:33:14,800 --> 00:33:18,691
Deze is voor jou.
- Kom maar op dan, Thomas.
304
00:33:21,040 --> 00:33:23,441
We zijn voor niets zo uitgedost.
305
00:33:33,400 --> 00:33:36,609
Alle berichten zijn vandaag uitstekend.
306
00:33:36,760 --> 00:33:40,287
Het lijkt een gunstig moment
om aan te vallen.
307
00:33:54,520 --> 00:34:00,801
De avond voor de aanval trok het
22ste bataljon eindelijk naar het front.
308
00:34:21,600 --> 00:34:26,925
Naast de standaarduitrusting
hadden ze 250 kogels bij zich...
309
00:34:27,080 --> 00:34:32,086
twee handgranaten,
een waterdicht laken, een zandzak...
310
00:34:32,240 --> 00:34:37,929
noodrantsoenen, een gasmasker, een
draadschaar, een houweel en 'n schep.
311
00:34:38,080 --> 00:34:42,051
De sterkste soldaten
droegen de zwaarste spullen.
312
00:34:43,160 --> 00:34:48,963
Anderen namen prikkeldraad,
veldtelefoons en zelfs postduiven mee.
313
00:34:52,600 --> 00:34:55,888
Ze vertrouwden zo zeer
op de artillerie...
314
00:34:56,040 --> 00:35:01,206
dat ze alles meenamen wat nodig was
om de loopgraven in te nemen.
315
00:35:09,800 --> 00:35:14,601
Sergeant Tawney beschreef
z'n gevoelens van dat moment.
316
00:35:21,160 --> 00:35:26,405
De overweldigende rust
van de lucht en het terrein...
317
00:35:26,560 --> 00:35:33,205
verenigde ons allen, vriend en vijand,
in z'n onvermijdelijke omhelzing...
318
00:35:33,360 --> 00:35:39,288
en deed de destructiviteit van de mens
in het niet verzinken.
319
00:35:46,400 --> 00:35:48,801
Het was een volmaakte avond.
320
00:35:50,880 --> 00:35:55,090
We vergaten bijna
waarom we naar de loopgraven gingen.
321
00:35:56,360 --> 00:35:58,567
Is dat het nieuwe rusthuis?
322
00:36:27,800 --> 00:36:34,490
Ondanks z'n vertrouwen in de artillerie,
was Rawlinson voorbereid op verliezen.
323
00:36:36,440 --> 00:36:41,287
Hij liet achttien ambulancetreinen
in gereedheid brengen.
324
00:36:49,080 --> 00:36:54,928
De Amerikaanse Mary Borden
had zich aangemeld bij het Rode Kruis.
325
00:36:55,080 --> 00:36:59,608
Ze had een mobiel ziekenhuis opgezet
voor het Franse leger.
326
00:37:01,360 --> 00:37:06,810
Op tien kilometer hier vandaan
raken de mannen gewond.
327
00:37:06,960 --> 00:37:09,361
Hier worden ze verzorgd.
328
00:37:10,480 --> 00:37:14,280
We sturen de mannen
het prikkeldraad in.
329
00:37:14,440 --> 00:37:21,005
Ze komen één voor één terug
op brancards in ambulances.
330
00:37:23,080 --> 00:37:26,323
We negeren hun recht te sterven.
331
00:37:26,480 --> 00:37:32,044
We experimenteren met hun botten,
hun spieren en hun bloed.
332
00:37:32,200 --> 00:37:34,441
Ben je helemaal op de hoogte?
333
00:37:35,720 --> 00:37:37,290
Goed.
334
00:37:37,440 --> 00:37:40,410
Juffrouw. Ik houd van u.
335
00:37:43,840 --> 00:37:46,161
Ze proberen niet te huilen.
336
00:37:48,440 --> 00:37:52,331
Vaak bieden ze hun excuses aan
als ze sterven.
337
00:37:57,720 --> 00:38:04,080
De avond voor de aanval persten
120.000 soldaten zich in de loopgraven.
338
00:38:05,240 --> 00:38:09,848
Het bombardement ging door
tot het moment van de aanval:
339
00:38:10,000 --> 00:38:13,686
half acht 's ochtends, het uur nul.
340
00:38:19,600 --> 00:38:25,687
Cyril Jose was inmiddels zeventien.
Hij stond in de frontlinie bij Ovillers.
341
00:38:30,280 --> 00:38:33,841
Lieve moeder.
Sorry dat ik nu pas weer schrijf.
342
00:38:34,000 --> 00:38:38,642
We moesten de loopgraven in
en daar was het te vochtig.
343
00:38:38,800 --> 00:38:44,045
Het weer is goed, maar de moffen
laten wel flink van zich horen.
344
00:38:44,200 --> 00:38:47,204
We horen veel leeuweriken zingen.
345
00:38:47,360 --> 00:38:51,649
We horen ze 's ochtends
vlak voor het ochtendappel.
346
00:38:51,800 --> 00:38:55,850
Als je je afvraagt of ik ben gegroeid
of aangekomen...
347
00:38:56,000 --> 00:39:01,131
Ik ben iets groter en dikker geworden.
Ik ben nu al 1 meter 69.
348
00:39:01,280 --> 00:39:04,807
Toen ik me aanmeldde,
was ik net geen 1 meter 65.
349
00:39:04,960 --> 00:39:11,525
Ik schrijf zo snel mogelijk weer.
God zegene jullie. Liefs, Cyril.
350
00:39:21,800 --> 00:39:26,044
De Duitsers weten er alles van.
Er hangt daar een bord:
351
00:39:26,200 --> 00:39:30,091
Als het bombardement begint,
trekken we ons terug.
352
00:39:30,240 --> 00:39:35,929
Kitchener is het zat. Jullie zijn het
zat en wij ook. Ga lekker naar huis.
353
00:39:42,040 --> 00:39:48,161
Om middernacht had Tawneys bataljon
nog altijd z'n positie niet ingenomen.
354
00:39:54,960 --> 00:40:01,320
Er is niets zo vervelend
als om de tien meter te moeten stoppen.
355
00:40:02,440 --> 00:40:07,651
Vooral als je moe bent en
met een geweer over je schouder loopt.
356
00:40:16,360 --> 00:40:20,524
Wat is er toch aan de hand?
- Er is een opstopping.
357
00:40:30,200 --> 00:40:32,248
Haal die mannen hier weg.
358
00:40:50,400 --> 00:40:51,765
Sorry, vriend.
359
00:41:09,160 --> 00:41:13,802
Pas om twee uur 's ochtends
bereikten ze hun positie.
360
00:41:25,000 --> 00:41:27,048
Waar is dat nou goed voor?
361
00:41:28,760 --> 00:41:30,330
Nergens voor.
362
00:41:31,520 --> 00:41:35,047
Ik neem dit ook mee.
- Je maakt zeker 'n geintje.
363
00:41:35,200 --> 00:41:38,488
Wacht maar tot je ziet
wat de moffen hebben.
364
00:41:38,640 --> 00:41:41,769
Zulke lange slagersmessen.
365
00:41:48,320 --> 00:41:49,685
Voor jou.
366
00:41:55,680 --> 00:41:59,366
Het bevel is gegeven.
Het uur nul is om half acht.
367
00:42:04,160 --> 00:42:07,164
Ik hoorde ze net de Marseillaise zingen.
368
00:42:09,720 --> 00:42:12,166
Je weet wel...
- Ik kent het.
369
00:42:14,040 --> 00:42:18,682
Ik geef geen ruk om Frankrijk.
De moffen mogen het zo hebben.
370
00:42:20,480 --> 00:42:22,608
Maar we zijn hier nu eenmaal.
371
00:42:24,120 --> 00:42:27,090
En we laten niet met ons sollen.
372
00:42:31,560 --> 00:42:37,886
Charlie May besefte dat hij de aanval
misschien niet zou overleven.
373
00:42:44,880 --> 00:42:48,441
Ik moet niet
aan persoonlijke zaken denken.
374
00:42:51,120 --> 00:42:56,126
Daar is hier geen ruimte voor.
Bovendien werkt het ontmoedigend.
375
00:42:59,960 --> 00:43:01,962
Maar ik wil niet sterven.
376
00:43:03,600 --> 00:43:07,730
Voor mezelf maakt het me niet uit.
Ik ben er klaar voor.
377
00:43:12,240 --> 00:43:16,689
Maar de gedachte dat ik jou en ons kind
niet meer zal zien...
378
00:43:21,160 --> 00:43:24,050
doet me de moed
in de schoenen zinken.
379
00:43:26,640 --> 00:43:31,407
Ik kan er niet aan denken
zonder m'n gemoedsrust te verliezen.
380
00:43:39,400 --> 00:43:44,440
Wellicht hoeven deze regels
niet te veel indruk te maken.
381
00:43:48,840 --> 00:43:51,081
Maar het kan ook zo zijn...
382
00:43:52,600 --> 00:43:55,843
dat dit m'n laatste bericht aan je is.
383
00:44:23,560 --> 00:44:26,450
Je moet nooit vergeten...
384
00:44:26,600 --> 00:44:31,288
dat ik zielsveel van jou
en de kleine heb gehouden.
385
00:44:31,440 --> 00:44:34,808
En dat jullie alles voor me
hebben betekend.
386
00:44:52,200 --> 00:44:55,044
Ik bid dat ik m'n plicht kan doen.
387
00:44:57,440 --> 00:44:59,727
Jij zou het niet anders willen.
388
00:45:11,000 --> 00:45:14,288
Op zaterdag 1 juli 1916...
389
00:45:14,440 --> 00:45:18,764
stond het Britse leger klaar
voor hun grootste aanval.
390
00:45:18,920 --> 00:45:25,530
Het onervaren leger van vrijwilligers
werd aan de ultieme test onderworpen.
391
00:45:47,240 --> 00:45:52,121
Sergeant Tawney was getuige
van de laatste bombardementen.
392
00:46:08,320 --> 00:46:11,324
Het was geen lawaai,
maar een symfonie.
393
00:46:12,360 --> 00:46:15,603
Het geluid bleef boven ons hangen.
394
00:46:15,760 --> 00:46:22,006
Het leek alsof de lucht vervuld was
van gekreun en gezucht.
395
00:46:22,160 --> 00:46:27,564
Wie opkeek werd vervuld van walging
door de gekwelde elementen.
396
00:46:35,280 --> 00:46:40,650
Het tweede Middlesex bataljon
had de grootste afstand af te leggen.
397
00:46:40,800 --> 00:46:45,761
Het ging om 750 meter niemandsland
die Mash Valley werd genoemd.
398
00:47:02,480 --> 00:47:06,963
Alfred Bundy had z'n officierstraining
net afgerond.
399
00:47:07,120 --> 00:47:10,124
Hij hield aan het front een dagboek bij.
400
00:47:11,880 --> 00:47:15,851
Er wordt gezegd
dat ze geen weerstand zullen bieden.
401
00:47:16,000 --> 00:47:21,245
We bombarderen de Duitsers al dagen.
De linies zijn verpulverd.
402
00:47:21,400 --> 00:47:23,971
Er kunnen geen overlevenden zijn.
403
00:47:26,960 --> 00:47:28,371
Luitenant.
404
00:47:29,600 --> 00:47:31,807
Haal die mannen naar beneden.
405
00:47:32,880 --> 00:47:35,201
Het wordt een makkie, Sir.
406
00:47:35,360 --> 00:47:40,002
Dat wordt het helemaal niet.
Haal ze direct naar beneden.
407
00:47:47,280 --> 00:47:52,889
Na de bombardementen overheerste
bij de Britten het optimisme.
408
00:48:01,400 --> 00:48:07,601
In z'n dagboek gaf kapitein Charlie May
uiting van z'n bezorgdheid.
409
00:48:10,280 --> 00:48:14,251
De loopgraven zijn in elk geval
vernietigd.
410
00:48:14,400 --> 00:48:17,643
Maar dat geldt niet
voor de mitrailleurs.
411
00:48:17,800 --> 00:48:21,327
Terwijl ik dit schrijf,
worden we beschoten.
412
00:48:23,880 --> 00:48:28,044
Ik hoop dat ze niet te veel slachtoffers
zullen maken.
413
00:48:36,240 --> 00:48:42,043
Arthur Burke had z'n broer
al een mogelijk laatste brief gestuurd.
414
00:48:47,000 --> 00:48:48,604
Beste Reg.
415
00:48:49,840 --> 00:48:54,641
Dit is een speciale brief.
Bewaar hem tot je weer van me hoort.
416
00:48:56,440 --> 00:49:01,480
Op dit moment ziet het er goed uit.
Iedereen is vrolijk.
417
00:49:01,640 --> 00:49:04,371
We vertrouwen op een goede afloop.
418
00:49:09,040 --> 00:49:13,090
Doe de groeten aan
al m'n goede oude vrienden.
419
00:49:14,680 --> 00:49:19,288
Veel liefs aan mama, Tot, Monty
en de kleintjes.
420
00:49:20,840 --> 00:49:23,684
Ik zeg tot ziens en geen vaarwel.
421
00:49:24,800 --> 00:49:27,929
Je liefhebbende broer, Paddy.
422
00:49:41,240 --> 00:49:42,844
Vijftien minuten.
423
00:49:50,320 --> 00:49:52,846
Richard H. Tawney...
424
00:49:53,000 --> 00:49:56,288
wilde vooral z'n plicht niet verzaken.
425
00:50:02,680 --> 00:50:07,481
Stel dat door jouw schuld
anderen gewond raken.
426
00:50:07,640 --> 00:50:11,247
Stel dat je benen dienst weigeren.
427
00:50:21,080 --> 00:50:23,924
De mens loopt altijd langs 'n afgrond.
428
00:50:24,960 --> 00:50:30,490
Niemand weet waartoe hij in staat is
tot hij instort. En dan is het te laat.
429
00:50:32,880 --> 00:50:35,406
Je horloge, Harry. Mag ik?
430
00:50:44,320 --> 00:50:45,924
Laat mij maar even.
431
00:50:57,400 --> 00:50:58,890
Succes.
432
00:51:01,960 --> 00:51:03,962
Tot ziens in Danzig Alley.
433
00:51:14,320 --> 00:51:20,771
Niet schreeuwen en niet rennen.
En ga vooral niet op een kluitje lopen.
434
00:51:34,280 --> 00:51:39,047
Lieve Ivy. Ik schrijf nog wat regels
voor de post wordt gehaald.
435
00:51:40,240 --> 00:51:43,244
Ik krijg binnenkort wel verlof.
436
00:51:43,400 --> 00:51:49,806
Krijg Myrtle alweer wat kleur?
Wat veroorzaakt de oorlog veel ellende.
437
00:51:49,960 --> 00:51:54,284
Voorlopig zeg ik vaarwel.
Veel liefs, Cyril.
438
00:52:01,600 --> 00:52:04,171
Zes kilometer achter het front...
439
00:52:04,320 --> 00:52:09,360
keek Rawlinson toe
hoe z'n plan in werking werd gezet.
440
00:52:16,120 --> 00:52:17,485
Nu.
441
00:52:20,720 --> 00:52:22,722
Toe dan.
442
00:53:03,560 --> 00:53:05,927
Godallemachtig.
443
00:53:10,640 --> 00:53:12,802
Waarom gaan we niet gewoon?
444
00:53:23,720 --> 00:53:27,361
Precies op schema,
om half acht 's ochtends...
445
00:53:27,520 --> 00:53:33,050
verlieten langs het gehele front
60.000 soldaten hun loopgraven...
446
00:53:33,200 --> 00:53:35,965
en trokken ze het niemandsland in.
447
00:53:38,880 --> 00:53:40,689
Je blijft toch bij me?
448
00:53:42,040 --> 00:53:46,489
Je ziet me wel, Jimmy.
- Je blijft toch wel bij me?
449
00:53:46,640 --> 00:53:51,567
Het is maar een klein stukje
naar de overkant.
450
00:54:17,480 --> 00:54:21,530
Luitenant Cassel
had het bombardement overleefd.
451
00:54:21,680 --> 00:54:23,330
Mijn god.
452
00:54:23,480 --> 00:54:25,289
Mitrailleurs.
453
00:54:25,440 --> 00:54:28,683
Het is zover.
454
00:54:31,440 --> 00:54:33,647
Opschieten.
455
00:54:35,200 --> 00:54:39,489
Het eind van het bombardement
was het teken...
456
00:54:39,640 --> 00:54:44,089
om de bunker te verlaten
en de frontlinie te verdedigen.
457
00:54:54,560 --> 00:55:00,363
We leven nog, jongens.
De mollen hebben hun holen verlaten.
458
00:55:00,520 --> 00:55:01,885
Ze komen eraan.
459
00:55:03,920 --> 00:55:05,843
Ze komen.
460
00:55:15,360 --> 00:55:20,844
Het 22ste Manchester bataljon
leidde de aanval op Mametz.
461
00:55:35,600 --> 00:55:37,489
Spreid je uit.
462
00:55:37,640 --> 00:55:43,124
Er lag negenhonderd meter ruw terrein
tussen ons en de eerste loopgraaf.
463
00:55:43,280 --> 00:55:45,123
Niet op elkaar lopen.
464
00:55:45,280 --> 00:55:50,844
De volgende loopgraaf lag 1500 meter
verderop. Daar moesten we wachten.
465
00:55:58,240 --> 00:56:05,010
De kolonel zag ons de trap op gaan.
Z'n laatst woorden waren: Wat heerlijk.
466
00:56:06,760 --> 00:56:09,843
We liepen zes passen uit elkaar.
467
00:56:14,200 --> 00:56:18,046
Het leek wel of we nog
op het oefenterrein waren.
468
00:56:27,440 --> 00:56:33,607
Het tweede Middlesex bataljon
was halverwege Mash Valley.
469
00:56:38,040 --> 00:56:40,930
Blijf achterin in formatie.
470
00:56:41,080 --> 00:56:45,768
Dit was de eerste keer
dat luitenant Bundy een peloton leidde.
471
00:56:47,520 --> 00:56:52,686
M'n peloton bleef in formatie
tot we bijna bij de Duitse linie waren.
472
00:56:52,840 --> 00:56:55,320
Blijf in formatie, Middlesex.
473
00:56:59,440 --> 00:57:01,249
Daar komen ze.
474
00:57:01,400 --> 00:57:03,209
De lafbekken in khaki.
475
00:57:22,040 --> 00:57:23,610
Schootsafstand...
476
00:57:25,600 --> 00:57:27,170
driehonderd meter.
477
00:57:31,560 --> 00:57:32,971
Klaar.
478
00:57:33,120 --> 00:57:35,088
Vuur.
479
00:57:43,200 --> 00:57:44,565
Liggen.
480
00:58:17,320 --> 00:58:23,566
Ik riep 'liggen', maar wie nog niet
geraakt was, had al dekking gezocht.
481
00:58:29,360 --> 00:58:33,570
Uit alle richtingen
klonk gekreun en geschreeuw.
482
00:58:37,520 --> 00:58:43,004
Iets verderop zette het tweede
Devonshire bataljon de aanval in.
483
00:58:45,800 --> 00:58:49,122
Cyril Jose zat
bij de eerste aanvalsgolf.
484
00:59:04,560 --> 00:59:10,203
Het voelde net als in het lied: Over
the top and never come back again.
485
00:59:15,920 --> 00:59:19,891
Mensen zeggen dat je gek wordt.
Dat is niet zo.
486
00:59:20,040 --> 00:59:24,841
Ik heb me nooit zo kalm gevoeld.
Dat verbaasde me wel.
487
00:59:37,400 --> 00:59:40,290
Maar de ontvangst verbaasde me meer.
488
00:59:47,840 --> 00:59:52,607
We hadden natuurlijk
wel een enkele sluipschutter verwacht.
489
01:00:03,040 --> 01:00:05,247
Weet je hoe een hagelstorm is?
490
01:00:05,400 --> 01:00:10,042
Zoveel kans had je
om de kogels en scherven te ontwijken.
491
01:00:17,840 --> 01:00:22,687
De moffen hadden me
al dertien maanden als doelwit gebruikt.
492
01:00:22,840 --> 01:00:26,845
Ze bekogelden ons
met van alles en nog wat.
493
01:00:39,920 --> 01:00:44,164
Maar uiteindelijk raakten ze me
alleen in m'n schouder.
494
01:00:46,880 --> 01:00:49,486
Dat was vast die sluipschutter.
495
01:00:56,720 --> 01:01:03,410
De Manchesters hadden inmiddels
hun eerste loopgraaf ingenomen...
496
01:01:03,560 --> 01:01:05,801
in vijftien minuten tijd.
497
01:01:11,320 --> 01:01:14,529
Ze moesten nog drie loopgraven
innemen.
498
01:01:21,640 --> 01:01:26,248
Als het de hele tijd zo gaat,
wordt het een eitje.
499
01:01:33,800 --> 01:01:37,088
Ik raak niet graag gewonden aan.
500
01:01:37,240 --> 01:01:38,969
Het is laf van me.
501
01:01:39,120 --> 01:01:41,964
Ik zie hem wel. Werk nou maar door.
502
01:01:45,640 --> 01:01:49,281
Je doet ze pijn
en je kunt weinig uitrichten.
503
01:02:04,400 --> 01:02:07,563
Laat de gewonden achter,
we gaan verder.
504
01:02:08,680 --> 01:02:10,409
Het is zover, mannen.
505
01:02:16,520 --> 01:02:20,286
Toen ze doorliepen
naar hun volgende doel...
506
01:02:20,440 --> 01:02:23,967
liepen ze drie minuten achter
op schema.
507
01:02:27,680 --> 01:02:33,244
Het bombardement dat ze dekking
zou geven, was al verplaatst...
508
01:02:33,400 --> 01:02:37,200
zodat de Duitsers
hun posten weer konden innemen.
509
01:03:03,720 --> 01:03:08,408
Inmiddels kwam generaal Rawlinson
aan op het hoofdkwartier.
510
01:03:10,480 --> 01:03:15,042
'Vijandelijk bombardement zwak.'
Dat weet ik ook wel.
511
01:03:17,280 --> 01:03:20,045
Is er pas nog iets veranderd?
512
01:03:20,200 --> 01:03:22,202
Van de achtste divisie.
513
01:03:28,560 --> 01:03:33,168
Heren.
We zijn door de Duitse linie gebroken.
514
01:03:37,280 --> 01:03:40,966
De eerste berichten waren positief.
515
01:03:41,120 --> 01:03:46,160
Maar in werkelijkheid
verliep de aanval juist stroef.
516
01:03:46,320 --> 01:03:52,726
Alleen bij Mametz, naast de Franse
sector, had men weten door te breken.
517
01:03:55,680 --> 01:03:59,162
Blijf schieten.
Schakel die Maxim uit.
518
01:04:01,240 --> 01:04:04,562
Laat hem achter.
Ga naar sergeant Tawney.
519
01:04:04,720 --> 01:04:10,363
De Manchesters waren inmiddels
zwaar onder vuur komen te liggen.
520
01:04:13,760 --> 01:04:15,410
Hoe kon dit gebeuren?
521
01:04:30,840 --> 01:04:34,049
De Duitsers waren
zo dapper als leeuwen.
522
01:04:36,000 --> 01:04:39,686
Het was krankzinnig.
Je kon ze niet missen.
523
01:04:43,480 --> 01:04:47,041
Elke man op wie ik vuurde viel,
op één na.
524
01:04:48,920 --> 01:04:52,083
Hem, de dapperste,
miste ik meermaals.
525
01:04:57,760 --> 01:05:00,286
Ik wilde hem geen pijn doen.
526
01:05:01,960 --> 01:05:04,531
Ik wilde alleen niet mis schieten.
527
01:05:10,680 --> 01:05:13,081
Dat is het ergste aan een oorlog.
528
01:05:14,120 --> 01:05:16,122
De frivoliteit ervan.
529
01:05:17,760 --> 01:05:21,651
Je verandert
in een soort ondeugende aap...
530
01:05:21,800 --> 01:05:24,406
die Gods evenbeeld afmaakt.
531
01:05:26,840 --> 01:05:28,842
Moge God ons vergeven.
532
01:05:37,520 --> 01:05:41,047
Om half negen
was de aanval een uur bezig...
533
01:05:41,200 --> 01:05:45,524
en waren er 60.000 Britse soldaten
ingezet in de strijd.
534
01:05:46,920 --> 01:05:50,083
Nog geen derde ervan
had z'n doel bereikt.
535
01:05:51,800 --> 01:05:56,727
In slechts 60 minuten
waren er 30.000 slachtoffers gevallen.
536
01:05:57,760 --> 01:06:01,810
De helft van de eerste aanvalsgolf
was dood of gewond.
537
01:06:11,520 --> 01:06:13,966
In de loop van de ochtend...
538
01:06:14,120 --> 01:06:18,284
werden nog eens 60.000 soldaten
de strijd in gestuurd.
539
01:06:23,400 --> 01:06:29,089
Ze kregen te maken met een spervuur
van Duitse mitrailleurs en artillerie.
540
01:06:41,920 --> 01:06:47,563
Voor luitenant Cassel en z'n team
waren de troepen een makkelijk doelwit.
541
01:06:47,720 --> 01:06:49,165
Meer munitie.
542
01:06:53,960 --> 01:06:55,450
Kom omlaag.
543
01:06:55,600 --> 01:06:59,002
Omlaag. Kom eens omlaag.
544
01:07:16,080 --> 01:07:19,846
Alfred Bundy's eerste ervaring
met de strijd...
545
01:07:20,000 --> 01:07:23,800
bestond uit het toekijken
hoe z'n peloton omkwam.
546
01:07:31,240 --> 01:07:32,924
Gaat het?
547
01:07:36,320 --> 01:07:37,890
Waar is hij?
548
01:07:40,800 --> 01:07:43,929
De Duitse linie. Welke kant op?
549
01:07:46,480 --> 01:07:48,005
Die kant op.
550
01:08:07,080 --> 01:08:11,244
Halverwege de ochtend
lagen tienduizenden mannen...
551
01:08:11,400 --> 01:08:14,370
dood of gewond in het niemandsland.
552
01:08:19,120 --> 01:08:25,765
Generaal Rawlinson kreeg te horen
dat de aanval niet volgens plan verliep.
553
01:08:29,880 --> 01:08:34,010
Ik snap het niet.
Het kan niet allebei kloppen.
554
01:08:34,160 --> 01:08:38,882
Staan we sterk of trekken we ons terug?
- Het 31ste is in Serre.
555
01:08:39,040 --> 01:08:43,170
Ik zou je graag geloven,
maar ik weet niet of dat kan.
556
01:08:43,320 --> 01:08:48,326
Vertel Gough dat de cavalerie
niet voor 14.00 uur wordt ingezet.
557
01:08:53,200 --> 01:08:57,728
De enige echte doorbraak
had in het Zuiden plaatsgevonden.
558
01:08:59,200 --> 01:09:02,602
Maar vanwege
de verwarrende berichten...
559
01:09:02,760 --> 01:09:07,402
besloot hij de cavalerie
nog niet in te zetten.
560
01:09:23,520 --> 01:09:29,641
Kapitein May en sergeant Tawney
hadden dringend versterking nodig.
561
01:09:40,480 --> 01:09:42,721
We hebben twintig man over.
562
01:09:46,640 --> 01:09:48,768
Waar blijft compagnie A?
563
01:09:50,160 --> 01:09:52,401
De rechterflank is ongedekt.
564
01:09:53,600 --> 01:09:55,728
Ze kunnen niet weg zijn.
565
01:09:59,200 --> 01:10:00,690
Ik zoek ze wel.
566
01:10:08,880 --> 01:10:10,609
Wacht.
567
01:10:10,760 --> 01:10:14,845
Jullie daar.
Drie schoten snelvuur. Nu meteen.
568
01:10:30,280 --> 01:10:36,561
Wanhopig op zoek naar meer mannen
ging Tawney terug naar de Britse linie.
569
01:10:40,080 --> 01:10:42,447
Het was natuurlijk idioot.
570
01:10:42,600 --> 01:10:47,970
Waarom zou compagnie A
er beter vanaf zijn gekomen dan wij?
571
01:10:48,120 --> 01:10:53,650
De gedachte aan massale sterfte
moet er bij je worden in gehamerd...
572
01:10:53,800 --> 01:10:56,326
voor je begrijpt wat het inhoudt.
573
01:11:22,000 --> 01:11:23,764
Versterking.
574
01:11:36,320 --> 01:11:37,890
Naar voren.
575
01:11:46,080 --> 01:11:50,608
Tawney's zoektocht naar versterking
was voorbij.
576
01:11:57,800 --> 01:12:01,805
Langs de Somme
verliep de Franse aanval succesvol.
577
01:12:01,960 --> 01:12:05,601
Henri Fraisse was aanwezig
bij de slag om Curlu.
578
01:12:08,280 --> 01:12:14,731
We hebben artillerie nodig.
Een bombardement bij Curlu. 314.
579
01:12:16,640 --> 01:12:22,647
De omgeving rond Curlu moet worden
gebombardeerd. Coördinaat 314.
580
01:12:22,800 --> 01:12:25,201
Over en sluiten.
581
01:12:26,680 --> 01:12:32,369
Ik zat bij de troepen die Curlu innamen.
We waren bijna gevangengenomen.
582
01:12:35,880 --> 01:12:40,602
De Franse artillerie
was flexibeler dan de Britse...
583
01:12:40,760 --> 01:12:44,401
en bood goede ondersteuning
aan de infanterie.
584
01:12:55,400 --> 01:12:59,485
Onze artillerie joeg de Duitsers
snel op de vlucht.
585
01:13:01,000 --> 01:13:02,809
Aanvallen.
586
01:13:23,640 --> 01:13:27,725
Ik had een Duitse helm buitgemaakt
en begraven.
587
01:13:27,880 --> 01:13:32,761
Ik was bang dat ze me zouden doden
als we gevangen werden genomen.
588
01:13:39,080 --> 01:13:45,531
Rond de middag zag Rawlinson in
hoe zeer z'n plan gefaald had.
589
01:13:45,680 --> 01:13:48,570
Is het waar?
Zijn we niet in Thiepval?
590
01:13:48,720 --> 01:13:50,768
Het ging er daar fel aan toe.
591
01:13:53,880 --> 01:13:56,804
En Serre?
- Daar is de strijd ook hevig.
592
01:13:58,120 --> 01:13:59,929
De Fransen zijn erdoor.
593
01:14:03,480 --> 01:14:07,371
Ze zijn later begonnen
en hebben ons ingehaald.
594
01:14:08,600 --> 01:14:10,602
Ze staan op ons te wachten.
595
01:14:16,760 --> 01:14:18,364
De cavalerie?
596
01:14:24,600 --> 01:14:27,968
Generaal Haig wil weten
wanneer die komt.
597
01:14:33,920 --> 01:14:39,051
Bij Mary Borden werden al
Franse slachtoffers binnengebracht.
598
01:14:40,240 --> 01:14:45,883
Ik moest bepalen welke gewonden
konden wachten en welke niet.
599
01:14:46,040 --> 01:14:51,922
Als ik een fout maakte, kon iemand
voor m'n ogen komen te overlijden...
600
01:14:52,080 --> 01:14:54,367
terwijl dat niet had gehoeven.
601
01:14:55,760 --> 01:14:58,684
Geef hem water als hij erom vraagt.
602
01:14:58,840 --> 01:15:01,411
Ik herken de tekenen...
603
01:15:01,560 --> 01:15:07,044
aan wat er op hun kaart staat,
hoe ze eruitzien en hoe ze aanvoelen.
604
01:15:09,640 --> 01:15:14,009
Ik voel het verschil
tussen de ene soort kou en de andere.
605
01:15:14,160 --> 01:15:19,041
De kou van de nacht
en de heimelijke kou van de dood.
606
01:15:27,080 --> 01:15:29,606
Dit is het tweede slagveld.
607
01:15:33,640 --> 01:15:37,565
Er wordt gestreden
om de lichamen van deze mannen.
608
01:15:39,760 --> 01:15:44,971
Kunt u een longoperatie doen?
- Over vijf minuten. Zet z'n arm vast.
609
01:15:45,120 --> 01:15:46,645
Wat doet u?
610
01:15:48,720 --> 01:15:50,768
Nu zijn wij het die vechten.
611
01:15:50,920 --> 01:15:53,400
Met hun echte vijanden.
612
01:16:00,200 --> 01:16:03,886
Na acht dagen onder de grond
te hebben gezeten...
613
01:16:04,080 --> 01:16:08,961
streed Eversmann nog altijd hard
om de Duitse linie te behouden.
614
01:16:20,320 --> 01:16:24,723
Alfred Bundy zat al
sinds het begin van de strijd vast...
615
01:16:24,880 --> 01:16:28,441
in een granaattrechter
in niemandsland.
616
01:16:34,600 --> 01:16:38,002
Soms bewoog ik naar rechts of links...
617
01:16:38,160 --> 01:16:42,085
maar ik kwam niet
door de kogelregen heen.
618
01:16:42,240 --> 01:16:46,290
Ik was bijna vast bij daglicht
teruggekropen.
619
01:16:50,040 --> 01:16:56,161
Ik was bang dat ik in het donker in
paniek de verkeerde kant op zou gaan.
620
01:17:02,880 --> 01:17:07,647
Van de achthonderd man
uit luitenant Bundy's bataljon...
621
01:17:07,800 --> 01:17:11,282
waren er 540 gewond geraakt
of gesneuveld.
622
01:17:17,920 --> 01:17:24,769
In totaal waren er aan Britse zijde
circa 50.000 slachtoffers gevallen.
623
01:17:26,760 --> 01:17:32,324
De 16 brancards per bataljon
waren volstrekt ontoereikend.
624
01:17:39,600 --> 01:17:46,324
Duizenden mannen stierven in het
niemandsland aan hun verwondingen.
625
01:17:50,120 --> 01:17:52,043
Zo is het dus om te sterven.
626
01:18:21,840 --> 01:18:26,323
Ik weet niet hoe anderen het ervaren
als ze gewond zijn.
627
01:18:34,080 --> 01:18:38,847
Voor mij voelde het alsof ik
met een hamer was geslagen...
628
01:18:39,000 --> 01:18:42,641
door een onvoorstelbaar sterke reus...
629
01:18:42,800 --> 01:18:47,408
en daarna op misselijkmakende wijze
was uitgewrongen.
630
01:19:02,840 --> 01:19:05,127
Brancard.
631
01:19:06,600 --> 01:19:08,250
Brancardier.
632
01:19:11,320 --> 01:19:15,245
Het was natuurlijk
een domme, laffe actie.
633
01:19:15,400 --> 01:19:17,767
Brancardiers.
634
01:19:19,000 --> 01:19:23,688
Ze konden me niet horen
en anders waren ze niet gekomen.
635
01:19:28,360 --> 01:19:31,250
Ik vroeg ze om zelfmoord te plegen.
636
01:19:36,640 --> 01:19:39,211
Maar ik was m'n zelfrespect kwijt.
637
01:19:54,400 --> 01:19:58,041
De Fransen hadden grote successen
geboekt.
638
01:19:59,240 --> 01:20:03,529
Ze hadden duizenden Duitsers
krijgsgevangen gemaakt.
639
01:20:11,080 --> 01:20:16,962
Charles Barberon dacht na
over de prijs van de overwinning.
640
01:20:17,120 --> 01:20:20,090
Ze lijken hun lot niet te betreuren.
641
01:20:24,200 --> 01:20:27,886
Ze hebben hun plicht gedaan,
omdat dat moest.
642
01:20:33,000 --> 01:20:36,209
Wat heeft het voor zin
ze te veroordelen?
643
01:20:40,680 --> 01:20:45,846
De echte boosdoeners
zitten veilig buiten bereik.
644
01:20:56,000 --> 01:20:58,446
Na zes uur te hebben gestreden...
645
01:20:58,600 --> 01:21:03,367
hadden de Manchesters
Danzig Alley nog altijd niet ingenomen.
646
01:21:03,520 --> 01:21:10,165
Kapitein Charlie May wist niet dat
sergeant Tawney gewond was geraakt.
647
01:21:10,320 --> 01:21:14,689
Klaar, mannen?
Een, twee, drie. Kom mee.
648
01:21:30,360 --> 01:21:34,046
Steek ze dood.
Steek ze dood, mannen.
649
01:21:34,200 --> 01:21:40,731
Arthur Burke beschreef hoe ze zich
een weg door de loopgraven baanden.
650
01:21:45,080 --> 01:21:46,605
Het was een hel.
651
01:21:46,760 --> 01:21:50,446
Onze voornaamste taak
was bommen werpen.
652
01:21:51,560 --> 01:21:55,121
We gooiden vooral met rookbommen.
653
01:21:55,280 --> 01:22:00,684
Toen kwamen de honden tevoorschijn.
Kruipend. Halfdood.
654
01:22:04,360 --> 01:22:06,681
We staken al die schoften dood.
655
01:22:13,200 --> 01:22:17,842
Ze staken hun handen omhoog
en riepen: Genade, kameraad.
656
01:22:18,000 --> 01:22:21,288
Dat konden ze krijgen, maar niet heus.
657
01:22:21,440 --> 01:22:24,649
Steek ze. Steek ze dood.
658
01:22:34,160 --> 01:22:38,768
Albert Andrews schrok
toen hij de vijand van dichtbij zag.
659
01:22:54,960 --> 01:22:58,646
Alstublieft, meneer. Laat me toch leven.
660
01:22:58,800 --> 01:23:05,729
Ik heb drie dochters, de jongste is pas
twee. M'n vrouw staat er alleen voor.
661
01:23:05,880 --> 01:23:10,522
Ik had m'n bajonet op z'n borst gericht.
Hij trilde van angst.
662
01:23:10,680 --> 01:23:14,571
Hij leek half gek.
Hij zei iets wat ik niet begreep.
663
01:23:14,720 --> 01:23:18,964
U mag alles van me hebben,
maar maak me niet dood.
664
01:23:19,120 --> 01:23:21,726
Ik smeek het u.
665
01:23:21,880 --> 01:23:25,805
Ik begreep alleen
dat hij niet dood wilde.
666
01:23:29,120 --> 01:23:30,690
Ga eens uit de weg.
667
01:23:31,960 --> 01:23:35,806
Alstublieft, heb medelijden.
- Ik doe het wel.
668
01:23:35,960 --> 01:23:40,887
Ik ben ook maar een mens.
Ik heb deze oorlog ook niet gewild.
669
01:23:41,040 --> 01:23:45,090
Denk aan m'n arme vrouw en kinderen.
- Kijk toch.
670
01:23:45,240 --> 01:23:49,802
Kijk hem toch.
- Ik smeek het u. Heb medelijden.
671
01:23:55,760 --> 01:23:58,161
Wegwezen. Smeer hem.
672
01:24:02,680 --> 01:24:04,682
Wat_je.
673
01:24:08,000 --> 01:24:10,287
Blijf staan.
674
01:24:10,440 --> 01:24:12,408
Die is voor m'n broer.
675
01:24:13,520 --> 01:24:16,410
En voor de winter in de loopgraaf.
676
01:24:31,200 --> 01:24:37,003
Zo ging het langs de hele linie.
Geen enkele Duitser werd gespaard.
677
01:24:38,800 --> 01:24:41,121
Alle gewonden werden gedood.
678
01:24:45,360 --> 01:24:48,648
Er was geen direct bevel toe gegeven.
679
01:24:48,800 --> 01:24:53,408
Maar het was wel duidelijk
dat dit de bedoeling was.
680
01:24:53,560 --> 01:24:57,531
Zo ging het ook
bij de tweede Duitse loopgraaf.
681
01:24:57,680 --> 01:24:59,170
En bij de derde.
682
01:25:03,280 --> 01:25:06,363
We namen er te veel gevangen.
683
01:25:06,520 --> 01:25:11,401
Wel duizend. Ze verdienden het niet
om gespaard te worden.
684
01:25:11,560 --> 01:25:16,851
We namen veel wapens in beslag.
Allemaal souvenirs.
685
01:25:17,000 --> 01:25:20,083
Maar het beste souvenir is m'n leven.
686
01:25:22,160 --> 01:25:26,927
Bid tot God, Reg. En bedank hem
dat hij me gespaard heeft.
687
01:25:40,520 --> 01:25:43,649
Charlie May had minder geluk gehad.
688
01:25:43,800 --> 01:25:47,441
Z'n lichaam lag buiten Danzig Alley.
689
01:25:47,600 --> 01:25:50,001
Niemand heeft hem zien sterven.
690
01:25:52,720 --> 01:25:54,882
Vaarwel, m'n liefste.
691
01:25:57,480 --> 01:26:00,450
Je moet nooit vergeten...
692
01:26:00,600 --> 01:26:04,650
dat ik zielsveel van jou en de kleine
heb gehouden.
693
01:26:06,880 --> 01:26:11,329
En dat jullie twee alles
voor me hebben betekend.
694
01:26:20,400 --> 01:26:25,884
May's bataljon had z'n doel bereikt,
maar dan wel tegen een prijs.
695
01:26:28,760 --> 01:26:33,482
Van de 820 soldaten
uit het 22ste Manchester bataljon...
696
01:26:33,640 --> 01:26:39,363
waren er 472 gesneuveld,
gewond geraakt of vermist.
697
01:26:50,120 --> 01:26:53,886
Ondanks de Britse doorbraak
bij Mametz...
698
01:26:54,040 --> 01:27:00,685
was de aanval voor het grootste deel
afgeslagen door de Duitsers.
699
01:27:12,360 --> 01:27:17,287
Luitenant Cassel was gewond geraakt
in de slag om Thiepval.
700
01:27:19,600 --> 01:27:24,686
Pas 's middags kon hij z'n post verlaten
om behandeld te worden.
701
01:27:27,560 --> 01:27:32,521
Na een half uur wordt duidelijk
dat de aanval is afgeslagen.
702
01:27:37,240 --> 01:27:41,404
Hartbrich leeft,
maar lijdt aan gasvergiftiging.
703
01:27:42,440 --> 01:27:47,162
Kapitein Meschenbier
heeft een hartaanval gehad.
704
01:27:49,320 --> 01:27:53,405
Slechts een enkeling van de tweede linie
leeft nog.
705
01:28:02,280 --> 01:28:09,323
Alleen in het zuiden waren de Duitsers
uit hun loopgraven verdreven.
706
01:28:16,960 --> 01:28:22,171
Charles Barberon trad als eerste
het pas bevrijde dorp Curlu binnen.
707
01:28:26,280 --> 01:28:31,081
Nooit eerder heb ik zo'n verwoesting
meegemaakt.
708
01:28:31,240 --> 01:28:35,768
Er is in het hele dorp
geen enkel huis intact gebleven.
709
01:28:35,920 --> 01:28:37,445
Katholieken.
710
01:28:40,080 --> 01:28:42,811
Ze kwamen vast uit Beieren.
711
01:28:42,960 --> 01:28:49,047
Zelfs de mensen die hier ooit woonden,
zouden hun huizen niet herkennen.
712
01:28:57,200 --> 01:29:03,731
Het was nog niet duidelijk dat dit de
zwartste dag voor het Britse legerwas.
713
01:29:06,720 --> 01:29:11,681
Maar van de 120.000 soldaten
die Rawlinson had ingezet...
714
01:29:11,840 --> 01:29:15,731
was bijna de helft
in de strijd uitgeschakeld.
715
01:29:15,880 --> 01:29:19,726
Meer dan 19.000 soldaten
waren gesneuveld.
716
01:29:28,760 --> 01:29:32,082
Van de 35.000 gewonden
op het slagveld...
717
01:29:32,240 --> 01:29:36,245
werd maar een fractie
naar een ziekenhuis gebracht.
718
01:29:38,880 --> 01:29:45,331
Duizenden stierven in het niemandsland
aan wonden die te genezen waren.
719
01:30:39,120 --> 01:30:45,287
Na uren stil te hebben gelegen werd
Tawney gevonden door een hospik.
720
01:30:50,600 --> 01:30:53,444
Hij zal hooguit 25 zijn geweest...
721
01:30:53,600 --> 01:30:58,686
maar z'n gezicht
straalde liefde en begrip uit.
722
01:31:01,080 --> 01:31:06,962
Hij luisterde als een engel
naar m'n verwarde verhaal.
723
01:31:07,120 --> 01:31:12,286
Hij zei dat ik was geraakt
door een kogel en gaf me morfine.
724
01:31:13,760 --> 01:31:17,606
Later besefte ik dat hij dacht
dat ik verloren was.
725
01:31:17,760 --> 01:31:23,403
Maar toen ik z'n goddelijke mededogen
voelde, kon het me niet meer schelen.
726
01:31:30,920 --> 01:31:35,448
Ik was als een hond
die altijd door iedereen was geschopt...
727
01:31:35,600 --> 01:31:38,649
en die eindelijk een baasje vond.
728
01:32:57,680 --> 01:33:00,923
Wij zijn jullie geesten...
729
01:33:01,080 --> 01:33:07,361
in dit spel dat wordt gespeeld door apen
en georganiseerd door krankzinnigen.
730
01:33:18,040 --> 01:33:23,604
In Mary Bordens ziekenhuis
bleven de gewonden binnenstromen.
731
01:33:34,600 --> 01:33:39,731
De lucht was vervuld
van zweet, modder, vuil en bloed.
732
01:33:44,400 --> 01:33:50,089
Ik voel geen honger of vermoeidheid.
Ik ben te druk bezig.
733
01:33:54,760 --> 01:33:56,888
Komt u mee.
- Ik ben bezig.
734
01:33:57,040 --> 01:33:59,008
We hebben u nodig.
735
01:34:01,400 --> 01:34:04,051
Het is een beeld uit de eeuwigheid.
736
01:34:04,200 --> 01:34:09,001
Dit is een soort hel,
maar ik ben blij dat ik hier werk.
737
01:34:09,160 --> 01:34:11,128
Ik hoor hier thuis.
738
01:34:14,480 --> 01:34:18,849
De gewonden en ik
zijn met elkaar verbonden.
739
01:34:19,000 --> 01:34:23,130
Het is een Engelsman.
Wat doet hij hier?
740
01:34:26,160 --> 01:34:27,810
Engels?
741
01:34:29,480 --> 01:34:33,246
Je bent in je buik geraakt.
Het komt wel goed.
742
01:34:36,080 --> 01:34:38,082
Geef hem morfine.
743
01:34:40,520 --> 01:34:47,085
We voelen hetzelfde in ons lijf kloppen.
Dat ene ding. Dat ene leven.
744
01:34:47,240 --> 01:34:50,926
We zijn één lijdend en bloedend lichaam.
745
01:34:55,520 --> 01:35:00,606
Soldaat Eversmann was
een van de 8000 Duitse slachtoffers.
746
01:35:00,760 --> 01:35:04,845
Z'n dagboek werd
op de avond van 1 juli gevonden.
747
01:35:05,920 --> 01:35:09,720
Hoe zal dit eindigen?
God mag het weten.
748
01:35:11,240 --> 01:35:14,483
Zal ik de volgende ochtend halen?
749
01:35:25,000 --> 01:35:29,722
De geallieerden wilden het offensief
niet opgeven.
750
01:35:31,160 --> 01:35:36,644
Ondanks de achtergebleven gewonden
ging de strijd op 2juli verder.
751
01:36:04,520 --> 01:36:08,366
De 17-jarige Cyril Jose had geluk gehad.
752
01:36:08,520 --> 01:36:13,845
Hij was snel gewond geraakt
en werd naar Engeland geëvacueerd.
753
01:36:18,560 --> 01:36:20,881
Lieve Ivy.
754
01:36:21,040 --> 01:36:24,681
Ik kon de volgende dag pas
terug naar onze linie.
755
01:36:24,840 --> 01:36:29,528
Er was niets te eten. Ik dronk
uit de waterflessen van de doden.
756
01:36:37,040 --> 01:36:40,089
Om zes uur begon ik terug te kruipen.
757
01:36:40,240 --> 01:36:45,963
De Duitsers bleven op me schieten,
maar ik wist de kogels te ontwijken.
758
01:36:53,880 --> 01:36:58,841
Van ons bataljon verschenen er
na de strijd 27 op het appel.
759
01:36:59,000 --> 01:37:04,211
Stel je eens voor.
27 soldaten uit een bataljon van 1000.
760
01:37:06,320 --> 01:37:08,482
Bedankt voor de postwissel.
761
01:37:08,640 --> 01:37:12,531
De groeten aan papa, mama en Myrtle.
Cyril.
762
01:37:18,880 --> 01:37:24,091
Kun je me een notitieboek
en wat postzegels sturen?
763
01:37:34,840 --> 01:37:40,563
Net als vele anderen werd Charlie May
begraven waar hij was gevallen.
764
01:38:20,800 --> 01:38:25,806
In de dagen erna trok een schokgolf
over Groot-Brittannië.
765
01:38:25,960 --> 01:38:31,569
Via duizenden telegrammen werd
aan moeders en echtgenotes gemeld...
766
01:38:31,720 --> 01:38:34,246
dat hun mannen niet terugkwamen.
767
01:38:38,480 --> 01:38:43,122
De slag om de Somme
bleef doorwoekeren.
768
01:38:43,280 --> 01:38:46,727
Het was een bloederige
uitputtingsslag...
769
01:38:46,880 --> 01:38:52,523
die uiteindelijk in november 1916
als een nachtkaars uitging.
770
01:38:52,680 --> 01:38:58,687
Hij eindigde op ongeveer dezelfde plek
waar hij was begonnen.
771
01:38:58,840 --> 01:39:02,322
Beide legers waren doodgebloed.
772
01:39:02,480 --> 01:39:09,807
Het totaal aantal slachtoffers
aan Britse, Franse en Duitse kant...
773
01:39:09,960 --> 01:39:15,569
bedroeg ruim een miljoen
doden, gewonden en vermisten.
774
01:39:15,720 --> 01:39:17,085
[Dutch]
NN166016
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.
Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
English
Esperanto
Estonian
Faroese
Finnish
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hmong
Hungarian
Icelandic
Indonesian
Irish
Japanese
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lithuanian
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Maltese
Maori
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Norwegian
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Quechua
Romanian
Romansh
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Swedish
Tajik
Thai
Tigrinya
Tonga
Turkish
Turkmen
Ukrainian
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof