All language subtitles for almanmarxstirner

Şimdi eee daha önce Bower hakkında

konuştuk. Bruno Bauer eee işte yaklaşık
2 ay önce. Eee sonra Ludwig Ferba

hakkında konuştuk. Bunlar e aslında eee
Marx'ın Alman ideolojisinde tartıştığı

ya da haklarında konuştuğu isimlerden
eee iki tanesi. Brunno Bauer eee doktora

hocası olması ve eee tanışıklığının
biraz daha eee erken ve eee karşılıklı

bir ilişkiye dayanması dolayısıyla Bruno
Bağer'le başlamıştık.

Eee Foerbah tabii ki eee özel bir isim.
Şöyle ki, eee, yani genç Hegelciler

dendiğinde, e, Almanya'nın, eee, Hegel
sonrası düşüncesinde etkin olan bu

isimlerin işte, eee, prensi olarak, gör,
teorisyeni olarak görülen kişi Ludwerba,

Bruno Baver ise daha çok o işin eee,
işte çevreyi bir arada tutan kişi olarak

görünen birisi. Steener, Max Steiner
daha farklı bir figür. eee bu çevrenin

insanı yine. Eee ancak biz eee
çalışmamızda

eee yani işte eee Moses H Gürün gibi
başka isimler de var. Eee Marx'ın

Almanolojisinde tartıştığı, konuştuğu ya
da eee bir de çalışmalarına atıfta

bulunduğu. Onlar hakkında pek bir şey
konuşamayacağız. Çünkü işte bize verilen

süre donmuş oldu. Önümüzdeki süreçte
belki bunlar hakkında da konuşma yapma

şansımız olabilir. Eee ve Marx'la olan
ilişkilerini ya da Marx'ın onları nasıl

kavradığını konuşma şansımız olabilir.
Eee Mark Stetiner eee ilginç bir figür.

Eee ama eee Marx'ın hayatında Stener
kadar ilginç bir başka figür eee

Joseph eee tamam ismi neydi?
Pierre ve Joseph Produn Prodon var. Eee

yine anarşistler eee yani anarşizm
tarihi içinde ele alınacak, anarşist de

ekol içinde ele alınacak bir başka isim.
Yine Marx'ın doğrudan temas ettiği,

özellikle Londra hayatında temas ettiği
Mihail Bakunin var. Eee, dolayısıyla

Marx'ın hayatında, eee, anarşistlerle
karşılaşması,

onlarla tartışmaya girmesi ya da onların
düşüncelerini, kendi düşüncesinin eee,

çeşitli tutamaklarını oluştururken eee
bir uğrak noktası haline dönüştürmesi

eee aslında belki ileride şöyle bir
çalışmayı da eee, düşündürebilir. Yani

eee Alman ideolojisinin kahramanları
değil de Marx'ın eee anarşistleri diye

de düşünülebilir. Orada Stiner'ı belki
daha çerçeveli, daha geniş eee ele alma

şansımız olabilir. Eee Prudon ve
Bakin'le birlikte böylelikle Marx'ın eee

anarşistlerle doğrudan olan ilişkisini
de eee düşünmüş olma şansımız olabilir.

Şimdi bizim eee Alman ideolojisi
çerçevesinde baktığımızda Stetinner'la

olan ilişkiyi eee birazcık Stinner'a
odaklanarak ilerletelim. Sonra Marx ve

Schiner'ın eee eee daha doğrusu Marx'ın
Schetinner'ı nasıl anladığı ve

Stetinner'ın aslında çeşitli eee
anekdotlarla ya da doğrudan eee Marx'a

ilişkin neler düşündüğünü de eee ifade
ederek konuşmamızı tamamlamaya

çalışalım. Eee, Maxiner da Carl Marx
gibi işte 19. yüzyılda bir isim.

1806-1856
yılları arasında yaşıyor. Yani yaklaşık

bir 50 yıl eee ömrü olan birisi. Aslında
adı Max Steiner değil. Lakabı Max

Steiner.
Eee, Stetirn ifadesi eee geniş alın

demekmiş. Stinner da geniş alındı
denilen eee yani deniliyormuş. Asıldı

Yoan, Kaspar, Schmit. eee, ilginç bir
karakter Stinner. Gerçi yani sadece Car

Marmarks değil. Biz Car Marmarx hakkında
konuştuğumuz için çok fazla hayatını da

dediklediğimiz için belki de Marx'ın
hayatının çok çetrefilli, çok problemli

eee giderek eee yoksulluğa varan bir eee
şey eee yaşam eee koşulları altında

sürdürüldüğünü gördük. Maxiner da yani
hayatından bahsetmeyeceğim ama eee

Joseph Prodon da eee çok farklı hayatlar
yaşamıyorlar. Eee yani 19. yüzyılda

devrimci olmak eee ya da devrimci
tahayyüllere gönül indirmek eee birazcık

eee yoksullukla cebelleşmeyi de
beraberinde getiren bir şey. Eee yani

zorunlu bir gerekçe değil ama genel
olarak böyle bir durum var.

Şin'ın hayatında da böyle bir şey söz konusu.
Çok erken yaşta yetim kalıyor vesaire 6

aylıkken sonra işte eee akrabalarının
yanında büyüyor. Sonra bir felsefe

hocası tarafından işte eee
yüreklendiriliyor ve Berlin'e gidiyor ve

eee
Hegel'i doğrudan dinleme imkanı oluyor.

Eee ve eee çalışmaya başlıyor. Eee şeyin
eee Stinner'ın hepimizin çok malumu olan

bir eseri var. Türkçeye iki farklı
yayınevi çevirdi. Eee, bir ilk olarak

Kaos yayınları çevirdi. Sonra da Ngunung
yayınları Stinner'ın kitaplarını

çevirdi. Eee, Nung'tan çıkan kitap benim
elimde var. Kaos yayınlarındaki de vardı

ama bir eee herhalde bir doktora
öğrencisi ya da yüksek lisans

öğrencisinden geri gelmedi. Eee şeyin
eee doğru çeviri olarak kabul edilen

eser Türkçede eee biricik ve mülkiyeti
başlığıyla yani uluslararası

üzerine çok çalışan isimlerin kabul
ettiği şey bu. Eee eee Biricik ve

mülkiyeti nedenini açıklayacağım
birazdan. Eee kitabın İngilizceye

çevrilmesi yani eee 19. yüzyılın sonunda
oluyor. Eee, İngilizce İngilizceye

çevrilirken the ego and its oven diye
çevriliyor. Bu ilk İngilizce yayının

edisyonu olduğu için ego ve kendisi diye
e ifade ediliyor. Bu Kaos Yayınları

tarafından da bu başlıkta çevrilmişti.
Aslında bu çevirinin bir problemi var.

Çünkü buradaki ego ifadesi eee
psikolojik anlamda ego ifadesiyle

karıştırılıyor. Eee ve egoizm eee
dair Stenner'ın çözümlemelerinde bu

psikolojik tınığı yükseldikçe aslında
Stetin'dan uzaklaşılmış oluyor. Bu da

bir tür çeviri problemi diyelim. ikinci
kez çevrildiğinde İngilizce the unique

individual and their property. Yani
aslında unik ifadesi, birinicik ifadesi

çok eee önemli. Çünkü bu aslında eee
doğrudan doğruya Schinner'ın eserini

okuduğunuzda karşınıza çıkan
indirgenemez, eşsiz eee ifadeleriyle

karşılanabilecek bireyliği ifade ediyor
ve onun mülkiyeti üzerine eee bir kitap

var. 1844'te
yazıyor bunu. Tabii ki bunu yazmadan

önce başka yollardan da geçiyor Stener.
Ama bizim temel olarak bilmek

istediğimiz ya da öğrenmek istediğimiz
kitabı bu. Eee bunun dışında haksızlık

etmeyeyin Türkçeye çok sayıda eee bu
Stetinner'ın kitabına eleştiriler

geliyor. 1845 yılında Stetinner
Stetinner'ın eleştirmenleri diye bir

kitap yazıyor. Bu kitap da Ning
yayınlarında meraklısı için isterseniz

okuyabilirsiniz. küçük bir eee yani
yaklaşık bir 70 sayfalık bir şey. Bunun

dışında bu konuda uluslararası herhalde
Almanya'da yaşıyor olabilir bilmiyorum.

Eee Halil İbrahim Türkdoğan diye bir eee
eee şey var. Yazar var ve çevirmen aynı

zamanda. Ama Stetin e hakkında da eee
bütün çalışmalarda imzası olan 3 aşağı

beş yukarı imzası olan bir isim. Ben
kendisini tanımıyorum ama eee

eserlerinden çok faydalandım. kendisi
muhtemelen Stener eee eee hem eee diline

hem de düşünce dünyasına güçlü bir
şekilde sirayet etmiş birisi. Liva

yayınlarından Parerga diye bir Stener
kitabı var. O da ince bir kitap. Halil

İbrahim Türkdoğan yine çevirisi.
Norgund'taki çevriler de Halil İbrahim

Türkdoğan'ın yanılmıyorsam.
Parherga eksikler demek. Yani bu da

aslında e biricik ve mülkiyetini
tamamlayacak bir ifade. Yine başka bir

yayınevi Ganzer Kitap diye bir şey. Bu
da herhalde eee şey eee çok özel bu

alanda çıkan bir şey. Bu alanda çıkacak
eee Steiner ve eee anarşizm alanında

çalışanlar için eğitimimizin yanlış
ilkesi ya da hümanizm ve realizm. Bu bu

e makale ve birkaç tane daha makale var.
Eee bu kitapların içinde. Çünkü bu

şeyler eee önemli. eee bir eee bu
1844'te

karşımıza çıkan biricik eee ve mülkiyeti
eee tartışması aslında Foerbach'ın eee

kavrayışının bir eleştirisini de eee en
başta içeriyor. Hatta eee Biricik ve

mülkiyetinin girişinde eee Poer şey eee
Ferbah diyorum. Steiner şöyle bir ifade

kullanıyor. Bizim açımızdan önemli bu
alıntıyı yapmak. Niye? Çünkü hem Bruno

Baer daha önce konu edindiğimiz birisi
hem de Foerba e Stiner'ın şöyle bir

ifadesi var. İnsan
insan için en yüce varlıktır diyor

Foyba.
İnsan henüz keşfedildi diyor Bruno

Bauer. O halde bu en yüce varlığı bu en
bu en yeni keşf keşfi yakından

inceleyelim. Aslında Biricik ve
mülkiyeti hem Foyer Bağın hem de Burnu

Bağu'in iddia ettikleri insana yakından
bakmayı eee

amaç edinen bir çalışma. Eee birazcık
kafaları karıştırsın diye kitabın

başından bir alıntı daha doğrusu bir
epigram da o. Şimdi ise bir eee sonuç

bölümünden eee Biricik mülki biricik ve
mülkiyetin sonuç bölümünden

biriciğin neliğine ilişkin eee
zihinlerde eee bir karmaşa ya da işte

bir eee
bir imaj oluşması için eee bir

aktaracağım bir paragraf şöyle diyor.
Eee sonra da yavaş yavaş bu e

karışıklığı açmaya çalışacağız ya da bu
imajı anlamlı kılmaya çalışacağız.

İnsanlar benim dışımda olan bir yönelimi
bana kazandırmak zorunda olduklarını

düşünüyorlardı ve neticede insansal
olanı istemem gerektiğini benden

beklediler. Çünkü onlara göre ben
insanım. İşte Hristiyanlığın büyülü

çemberi budur. Fihtenin beni de aynı
şekilde benim dışımda olan varlıktır.

Çünkü herkes bendir ve eğer sadece bu
benin hakları varsa o zaman o bendir.

Ancak o ben değilim. Ben ama başka
benlerin yanında bir ben değilim. Bizzat

tek başına benim biricikim.
Bu nedenle benim gereksinimlerim de

biriciktir, edimlerim de. Kısacası her
şeyim biriciktir.

Ve sadece bu biricik ben olarak ben her
şeyi kendi mülkiyetim altına alırım.

Tıpkı bu ben olarak kendimi harekete
geçirdiğim ve geliştirdiğim gibi. Ben

insan olarak insanı geliştirmiyorum.
bizzat ben olarak geliştiriyorum

kendimi. İşte biricikin anlamı budur.
Şimdi bu ifadeyi eee birazcık anlaşılır

hale getirmeye çalışalım. Daha doğrusu
eee bu düşünceyi anlaşılır hale

getirmeye çalışacağız.
Eee bir eee eee

bazı çelişkilerden bahsederek
başlayalım. Eee, gördüğünüz gibi, eee,

bu alıntıda insanla ben arasında bir
geçiş var. Ama o geçiş çabucak terk

edilen bir geçiş. Benle başka benler
arasında bir geçiş var ama çabucak terk

edilen bir geçiş. Ve bir tek beni işaret
eden ben var. Yani biricik bir ben var.

Ve bu biricik olan ben aslında
kendisiyle başlayan bir hikayeyi yazmak

isteyen bir ben ya da biricik olarak var
olabilecek bir biricik girişimi olarak

karşımıza duruyor. Şimdi burada iki tane
eee şey yapabilirim. Eee gönderme

yapabiliriz. Bir tanesi eee
sheiner uzmanlarını eğer okursanız eee

ben okudum birkaç tanesini. Güney
Çeğin'in derlediği bir e radikal bir

düşünürün kayıp mirası MStinner kitabı
var. Libera yayınlarından Soul Newman'ın

iki tane kitabı var Stinner üzerine. Bir
tanesi Nika yayınlarından çıkmış.

Doğrudan doğruya Mark Stiner hakkında
Soul Newman'ın kitabı. Bir tanesi de

Soul Neuman'ın derlemesi olan bir kitap.
Post anarşistin politikası. Post

anarşizmin politikası adlı derleme. Eee,
burada eee

ki makalelerden yaklaşık bir 15
makaleden eee şey olarak Nietzsche'nin,

eee, üslubuna ve diline yakın bir dil
kullanan, kullandığı düşünülen,

Nietzsche'nin de olası olarak
düşüncesinin birçok yönünü etkilemiş

olduğu düşünülen Stetin'ın eee,
Stetin'dan niçin hiç bahsetmediğini

eee, eee, bir not olarak aktarmam
gerekecek. Ama eee yine de işte eee

Stetin uzmanları Nietzsche'nin aslında
eee Stetin'dan etkilenmiş bir figür

olduğunu, bir düşünür olduğunu eee
söylüyorlar. Yani tabii ki aradaki

ilişkiyi eee biyoloji şey eee
ne diyelim felsefi olarak kanıtlamak eee

mümkün belki ama şey olarak eee nedir?
doğrudan bir etkileşimin izleri

Nietzsche tarafından eee sunulmadığına
göre ancak bunlar birer kanaat olarak

kalacak şeyler.
Eee burada okuduğum pasajdan bunu

hissetmiş olabilirsiniz. gayet eee
Nietzsche'ye göre daha kaba saba olduğu

iddia edilse de Stinner'ın eee
olağanüstü bir dil kullanımı ve dil

oyunlarına yatkınlığından söz etmemiz
gerekiyor. Şimdi eee böyle düşünen bir

eee kişi yani Foerbaha ve Bruno
Bağauer'e böyle seslenen yani insanı

bulduklarını iddia eden ya da insanın
yeni keşfedildiğini düşünen ve insanın

ne olduğuna dair bir tahayyü eee olan
olduğunu zanneden kişilere karşı hadi

gelin sizin bu insanı düşünelim diye eee
çağrıda bulunan e Stener eee

Genç egelciler arasında 1844 yılında
bunu yayınladığında, bu eseri

yayınladığında büyük bir tartışma
yaratıyor. Eee, herkes bu esere dair

Moses Hes işte Foerba, herkes bir bu
tartışmanın bir parçası oluyor. Tabii

biraz sonra göreceğiz. Marx da bu
tartışmaya biri ucundan dahil oluyor.

Stiller'ın bu tutumu yani bu biricik ve
mülkiyetindeki tutumu çeşitli düşünce

biçimlerini de etkileyen eee bir eee ne
diyelim zemin hazırlamış olduğunu da

burada ifade etmek gerekir belki. eee
belki sonda ifade edilebilirdi.

Stiner'ın ne gibi eleştiri etkileri
olmuştur diye. Ama eee bence burada

ifade edilmesi daha doğru gibi geldi.
Yani bireyci bir anarşizm düşüncesi.

Yani şimdi anarşizmler
eee onu onun hakkında da konuşacağız.

Eee anarşizmi anarşizmler mi ya da
anarşizm mi ya da anarşi mi? Yani hangi

safta bulunduğu önemli. İşte toplumsal
anarşler var, ekolojist anarşistler var.

Burada bir bireyci anarşizm denilen bir
eee figürden bahsediyoruz. Yani

anarşizmler içinde ayrık bir yerde
duracak birisi. Zaten Stenin eee 1848

devrimlerinin de gelmesiyle yani 19.
yüzyıl Avrupa'sının müthiş hareketliliği

içinde devrim devrimsel hareketliliği
için bir süre sonra kayboluyor. Kaybolan

bir figür. 1880'lerde tekrar yani
öldükten sonra Stiner'ı tekrar

keşfediyor birileri ve dolayısıyla
tekrar gündeme gelmiş oluyor. Eee ama

eee anarşizm tarihi içinde de eee birçok
anarşist tarihçinin de ismini anmaktan

imtina ettiği bir isimle karşı
karşıyayız. Dostoyevski gibi bazı özel

figürler, Tostoy gibi bazı özel figürler
Stinner'la olan şeylerin temaslarını

gizlememek eee eee tutumu içine eee
girmişler. Eee, dolayısıyla buradaki

anarşizm içinde Stiner'ı nereye
yerleştiririz falan diye bir soru varsa

zihnimizde birinci elden bireyci
anarşizm denilen ama bu da yetersiz

tuhaf bir adlandırma ama bir adlandırma
olarak sayılabilir. En azından Sol Newon

diyor ki ben böyle söylüyorum ama ben de
bunu birazdan eleştireceğim diyor. Ben

de söylemiş olayım çünkü bir yere kon
felsefe tarihinde yerleştirmemiz

gerekiyor. Belki de anlamayı
kolaylaştırmak için. Nihilist bir yanı

var. Evet.
Eee sonraları Stenin işte varoluşçuluk

üzerinde varoluşçuluk üzerine işte
Sartter'ın yazdığı eserde varoluşçuluğun

ilkeleri sayılırken aslında Schiner'ın
da eee bu ilkelere eee kaynaklık

oluşturacak bir eee tutumunun olduğunu
ifade edebiliriz. En azından Sarter'ın

da eee Heidiger'in de eee Stinner'dan
haberi olduğunu biliyoruz.

Eee, tabii ki Stinner'ın buradaki ego
ifadesiyle the ego and its own diye

çevrilmesinin yarattığı bir sorun vardı.
Ama yani burada bir psikanalitik teori

ile de Stinner'ın arasında eee 19.
yüzyılın eee sonlarında küçük temaslar

eee kurulduğu ifade ediliyor. Günümüzde
de bunlar yapılıyor. Yani eee böyle bir

etkileşim var. Tabii postmodern teoride
her zaman böyle bir eee şey figürü

kaçırmak imkansız. O yüzden onun içinde
de eee Stetin'ın sayılabileceğini

düşünebiliriz. Peki o zaman eee yani
1842'de eğitimimizin doğru olmayan

ilkesi ya da hümanizm ve realizm diye
bir eser yazdığına göre bir kişi kendisi

öğretmenlik yapıyor. Üniversitede
çalışma imkanı bulamamış. Bir süre

öğretmenlik yapmış. Yani şimdi bunun
üzerine çalışıyor, böyle bir çalışma

yapıyor olması önemli bir şey. Çünkü bu
eee aslında bir şekliyle Marx'ın Foerbah

üzerine tezlerin altıncısında ifade
ettiği insanın özüne ilişkin tartışmada

ya da eğitimcilerin de eğitilmesi
gerektiğine ilişkin tartışmalara da

referans olabilecek bir şey. Ben
buradaki etkileşimleri kim önce söyledi,

kim sonra söyledi, kim kimden ne kaptı
şeklinde düşünmüyorum da düşünmenin

yararlı olduğunu da zannetmiyorum. Çünkü
bunlar bir tarafgirlik için de belki

sonuca bağlanabilir. Eee, buna
ihtiyacımız yok. Çünkü ortak sorunlar

var. Yani Türkiye'de de bugün işte ya da
bugün dünyada da ortak sorunlarımız var.

Buna ilişkin düşünme pratikleri belki
bizi birbirlerimizi temas etmeden,

birbirlerimize temas etmeden benzer
çözümler üretmiş de olabiliriz.

Dolayısıyla eee bunun e bir eee
karşılıklı etkileşim mi yoksa eee aynı

şeyi aynı eee ne diyelim grubun içinde
düşünme etkinliğinden kaynaklı

benzeşiklikler mi olarak düşüneceğimizi
bilemiyorum. Yani nasıl karar verirsiniz

o size kalmış bir şey. Ama ben bu
benzeşmeleri anlamlı buluyorum. Eee

Stener'ın
eee bir tutumu var. Eee burada yavaş

yavaş ayrılmaya başlıyoruz. Biricik ve
mülkiyeti kitabı aslında hem liberal

anlamda bireyciliğe yani hem de eee
toplumsal eşitlik ideolojilerini yani

komünizm ve sosyalizme
eee karşı bir eee tutum içinde

gelişiyor. Zaten Birilik ve Mülkiyet
kitabını açıp okursanız, okumaya

kalkıştıysanız
eee birinci iki bölümden oluşan bir

kitap. Birinci bölümü insan, ikinci
bölümü ben, 1inci bölümde yani insan

bölümünde tarihsel bir anlatı görürüz. O
tarihsel anlatı işte eski zamanlar, eski

ayetten başlayarak eee günümüze kadar
gelir ve üçüncü bölüm özgürler

bölümüdür. Yani liberler eee libertenler
bölümüdür. Orada siyasi liberalizm,

toplumsal liberalizm ve insancıl
liberalizm diye liberalizmin yani

özgürlükçü düşüncenin eee eee bütün eee
düşünme pratiklerine kadar uzanır ve ama

biz burada eee bütün bunların eee nasıl
ele aldığından ziyade sonuç itibariyle

eee her tür eee bireyin ya da
kolektivitenin

eee ideolojik bir ideal olarak ya da
ideal olarak ya da bir normatif bir

dünya olarak karşımıza çıkarılmasına
karşı eee eee yekten bir karşı gelişi

olduğu ifade edilebilir. Yine eee onun
bu tutumunun eee işte özellikle işte bu

derleme kitaplarda, Maktiner üzerine
yapılmış olan derleme kitaplarda

anarkokomünizm ve antikapitalizmle
ilişkisi kuruluyor. Bu bu açıdan aslında

böyle düşünüldüğünde komünizmin eee bir
uğrak gibi eee yani bu tip bir anarşizme

ulaşabilmenin komünizmi içermesi
gerektiği fikri de var. Ama bu fikre

karşı gelecek muhtemelen Ştin'a bu
söylenseydi o karşı gelecekti. zaten

kendisi eee buna karşıyla eee karşı
geliyor. Şimdi

eee bunun dışında ama bazı eee Marx'ın
da eee olumladığı, Engelsin' de ilk

okuduğunda olumladı ama sonra Engels'in
Marx'la yazışmalarından sonra eee onun

da eee Marx gibi düşünerek eee mesafe
aldığı Stilner. Eee mesela eee daha önce

Prudon'da da olan bir şey Marx Prudon'da
da övdüğü şey buydu. eee buna benzer

şeylerdi. Sonuçta emekten yana olmaları
ya da işte işçinin e yana olmaları ve

Prodondan çok daha ileri düzeyde
Stinner'ın özel mülkiyetin her koşulda

işçiyi öldüren bir mülkiyet biçimi
olduğunu savunması eee serbest rekabetin

asla bir serbestlik olamayacağını
eee ifade ediyor ki bu Marx'ın büyük

takdirini karşılayan şeyler. Niye böyle
düşünüyor? Çünkü aslında Marx'ın da

ekonomi politik hakkındaki düşüncelerin
olgunlaşması

eee yani Alman ideolojisinde ya da Alman
ideolojisine kadarki gelen süreçte çok

da netleşmiş değil. Yani 1857'leri
yani bir 10 yıl sonrası belki daha da

netleşecek. eee, Marx mesela Prudon'u da
para ve özel mülkiyeti eee, eee, şey, e,

bir meta biçimi olarak algılayamamasını
eleştiriyordu. Ama Stenner bunu

algıladığı gibi daha sert ifadeler
kullanıyor. Eee, özel mülkiyetin

yarattığı iş bölümünün işçiyi
öldürdüğünü eee, ifade ediyor. Eee,

Marx'ta hatırlarsanız eee, ücretli
işçiye eee, işte özgür köle ediyordu.

Dolayısıyla eee birçok eee
benzeşikliklerin olduğunu ifade

ettiğimiz noktalardan birisi de bu
diyebiliriz. İkincisi eee yine eee şeyin

eee Stetin'ın bir başka yaklaşımı devlet
emek sömürüsü üzerine kuruludur. Emek

özgürleşirse devlet yok olur şeklinde
bir eee çıkarımı var. Dediğim gibi eee

şey eee
genelde Stinner uzmanları böyle bir kaba

bir eee çıkarımda bulunma yaklaşımı
içinde olduğunu ifade ediyorlar. Ama

yani buradaki biz olayın özüneç eee eee
sirayet edebilsin diye bunları bu

şekilde ifade etmemizde bir sakınca yok
diye düşünüyorum. Şimdi emek sömürüsü

üzeri devleti kuran şey aslında bir tür
sömürü faaliyetidir. Eee, düşüncesine

sahip ama sadece devleti mi kuruyor? Ama
burada emek sömrüsü özel olarak

vurgulandığı için dolayısıyla bu açıdan
bakmak gerekir. Marx'ta bunun da bir

farklı tabii Marx'ta daha detaylı olmak
üzere eee benzeşiklik taşıdığını ifade

edebiliriz.
Muhtemelen Marx emek özgürleşirse devlet

yok olur eee fikrini başka bir şekilde
ifade edecektir. Mesela Marx diyecektir

ki yani tabii ki şimdi değil yani eee
18445'lerden

bahsetmiyoruz. 1800 işte eee 57 67
kapitalin yayınlanmasından 1. cildin

yayınlanmasında referans alırsak 20 yıl
sonra 3 aşağı 5 yukarı eee o zaman

düşünürsek canlı emeğin ölü emek
üzerindeki tahakkümünün sona ermesidir

komünizm der mesela değil mi?
Dolayısıyla eee aslında komünizm canlı

emeğin özgürleştirilmesi faaliyetidir.
Nasıl olacak bu? İşte öyle emek ortadan

kaldırılacak. Yani öyle emek dediğimiz
ne? para eee işte vesaire vesaire. Yine

eee ortaklaşılan bir şey eee
yani Marx bunu bu şekilde ifade etmezdi

ama beğendiği belli. Emek egoist bir
karaktere sahiptir. Emekçi egoisttir.

Şimdi burada egoizm şu değil. Liberal
bireyin kendi çıkarından başka bir şeye

tapınmaması. Dolayısıyla kendi çıkarını
sadece kendi çıkarını arzulaması değil.

Burada söz edilen şey elbette bireyin
kendi çıkarını arzulaması burada

söylenilen şey. Ancak bu kendi
eee arzusunu gerçekleştirmek istediğinde

eee
kendini gerçekleştir daha doğrusu kendi

arzusunu gerçekleştirmek istediğinde
işçinin eee zincirlerle kuracağı

ilişkiyi ya da kendini bağlayan
zincirlerle kurduğu ilişkiyi

özgürleştirici bir yan taşıyor gibi bir
ifade düşünmenizi rica ediyorum. Çünkü

bu komünist manifesto da benzer bir
şekilde tınlayan bir şey, çınlayan bir

şey. Eee, bu peki sermaye egoist değil
mi? Onun egoizmi liberal egoizm. Evet,

doğru. O kendi çıkarını düşünüyor ama öz
günün sonunda onun durumu yanılsamalı

bir durum. Dolayısıyla burada böyle bir
yanılsamalı ya da işte yabancılaşma

içinde olan bir durum söz konusu değil.
doğrudan doğruya somut işi karını

savunan bir varlık olarak emekçiyi
görüyor.

Eee mesela eee şeyin eee yine eee
Stinner'ın yaklaşımında birey bütünüyle

anlaşılamaz olan bir şey olarak
karşımıza çıkıyor. Şimdi bunu açmaya her

konuştuğumuzda biraz daha açmaya
çalışacağız. Bütünüyle anlaşılamaz ne

demek? Yani biricik dediğimiz eee mefhum
kişi neyse eee

bütünüyle anlaşılamaz birisidir. Çünkü o
biriciktir. Biricik biriciktir. Bu

şekilde tanımlıyor zaten kendisi. Eee
peki eee

birey bu biriciğin yani biriciğin
kendilik durumuna nasıl ulaşır

dediğimizde kendi arzularını ve
kararlarını kendisi vererek ulaşabilir.

Dolayısıyla eğer arzularının peşinde
giden bir egoist ise istekli bir egoist

olarak eee kendini gerçekleştirebilir.
Eğer arzularının peşinde gitmeyen,

onun yerine mutluluk ve güvenliği adına
arzularını başka bir eee amacın ardına

gizleyen birileri varsa bunlar isteksiz
egoistlerdir. ki bu isteksiz egoistlerin

durumu eee istekli egoistlere göre
birazcık farklı bir eee eee durum

içindedir. Çünkü diğeri kendini
gerçekleştirip biricikliğini ele

geçirebilecekken yani kendilik
deneyiminden bir biriciklikle eee

çıkabilecekken diğerinin kendini bir
biriciklik içinde bulması mümkün

olmayacaktır. istekli egoistler doğayile
eee doğayileği değil kültür tarafından

ortaya konan tüm otoritelere karşı
kendilerini özgürleştirirler. Yani ne

demek istiyoruz? 18. yüzyıldan itibaren
Avrupa düşüncesinin temel

problemlerinden birisi birincil doğa,
ikincil doğa tartışması.

birincil doğa yani doğal hukukçuların da
ifade ettiği ya da genel olarak doğa

diyebileceğimiz şey canlıların
varoluşlarını eee işte doğanın armağan

ettiği eee olanaklar içinde
gerçekleştiren ve yapaylığa başvurmadan

bu varoluşlarını sürdürebilen canlıların
yaşadığı bir doğadan söz ediyoruz. Bu

birincil doğa. İkincil doğa ise
insanoğlunun toplumsallığı aracılığıyla

üretmiş olduğu kültür vasıtasıyla
yaratmış olduğu doğa. Yani doğa ikincil

doğa dediğimiz şey de kültür. eee eee
Stener'a göre eee işte istekli egoistler

bu birincil doğaya ulaşabilecek
olanlardır. İkincil doğanın içinde

kalanlar her ne kadar kendi kendilerini
fark etmiş olsalar da otoritelere karşı

özgürleşme mücadeleleri
gerçekleştirseler bile sonuç itibariyle

kültür tarafından kültürün herhangi bir
unsur din, devlet, ideoloji işte ne

bileyim herhangi normatif bir düzey
tarafından eee belirlenebileceklerini

söylüyor. Şimdi bir aşamaya daha
geçelim. Şimdi devlet gibi kültürün

yarattığı ve barındırdığı tüm kurumlar
birer hayalet olarak adlandırıyor. Kim?

Schitener. Şimdi bu hayalet ifadesi de
çok önemli bir ifade. Biliyorsun

komünist manifestoda da geçiyor. Eee
Avrupa'da bir devrim hayaletinden

bahsediliyor. Bu hayalet eee fikri eee
önemli bir fikir. Sonra işte bu hayalet

düşüncesi üzerine eee Derida'nın değil
mi? Marx'ın hayaletleri ifadesini

kullanıyor ki bu bastırılmışın geriye

aslında arzulanması ama bir türlü ele
geçirilememesi buna sebep olan şeyin de

kültür tarafından bastırılmış olan
şeylerin eee kırılmaya çalışılması

vesaire vesaire vesaire diye
çeşitlendirebileceğimiz bir şey. bir

şekliyle hesaplanmamış ya da hesabı tam
olarak verilmemiş eee şeylerin ve

gerçekliklerin kendini tekrar e rücu
ettirmesi, gerçeklik olarak karşımıza

çıkartması. Eee, burada devleti, kültürü
eee Stener bu şekilde bir hayalet olarak

görüyor. Onun bütün kurumlarını dil de
dahil olmak üzere eee hayalet olarak

görüyor ve diyor ki eee mülkiyet aslında
işte bu ilişkiler içinde var olan bir

şeydir ve güç ilişkileriyle ortaya
çıkmıştır. Şimdi bu önemli bir ifade.

Güç ilişkileriyle ortaya çıkmak. Eee,
biz biliyoruz ki işte Platon'dan beri

okuduğumuzda, eee, siyaset felsefesi
tarihini ya da etik tarihi üzerine

çalışma yaptığımızda MIVEL'e kadar eee,
şeyin, düşüncemizin ya da felsefenin bir

daha alanımızı daraltalım, felsefenin
eee kurgusunun erdemler üzerine

geldiğini yani erdemler aracılığıyla iyi
insan olunduğunu, iyi bir devletin

ortaya çıktığını vesaire
tartışması yapıyoruz ama eee Makelli'den

itibaren Makelli, Spinoza vesaire diye
devam eden eee silsile içerisinde yavaş

yavaş eee bu erdemler yerine güç
ilişkilerinin

eee diliyle konuşmaya başlıyoruz.
Dolayısıyla güç modern toplumun

antikiteden farklı olarak modern toplum
düşüncesinin eee insan ve eee devlet

kavrayışı ya da buna ait fenomenleri
anlamamız yolunda terk etmememiz bir

gereken bir uğrak oluyor.
da benzer bir şekde bir şekilde

mülkiyet güç ilişkileri ile
ilişkilendirilerek ortaya çıkarıyor ve

diyor ki güç ilişkilerinin meyvelerini
koruyan tüm ilkeler soyutlamalar

toplumsal bir hortlaktır, hayalettir.
Yani diyor ki bu güç ilişkileri o ya da

bu şekilde
birtım meyveler ortaya çıkarırlar.

Bunlardan biri mülkiyet. Bu mülkiyet
ilişkilerinin ortaya eee mülkiyet

ilişkilerinin korunmasına dair yapılmış
olan tüm soyutlamalar. Soyutlamalardan

kastımız ne? İşte birtım yasalar,
ilkeler. Bunlara uygun olan hak hukuk

kavrayışlarının eee hepsi dolayısıyla
eee birer hayalet olarak karşımızda

duruyor. Eee Egoistler Birliği diye bir
şey karşısına çıkarıyor bütün bunların

karşısına. Yani bunun karşısına eee bu
eee ne diyelim devletin karşısına,

hukukun karşısına, bu soyutlamaların
karşısına, bu normatif dünyanın

karşısına, bu güç ilişkilerinin,
meyvelerinin karşısına bir şey çıkarıyor

eee
Stetin ve bunun adını egoistler birliği

diyor ki bu tartışmalı bir konu haline
dönüşecek sonra. Ama biz burada bunu bir

karşıtlık olarak koyalım buraya.
Egoistler Birliği aslında temelde

ahlaksız olan bir gruptur.
Ne anlamda? Daha demin anlattığımız

anlamda. Çünkü güç ilişkileri aslında
bir şekliyle birilerini bastırmış. Eee

bazı kurallara indirgemiş, saymış.
Onları o alanlarda sınırlandırmış.

Dolayısıyla egoistler birliği onların
bütün var ettikleri her şeyi doğal

olarak kendi malları, mülkiyetleri
sayıyorlar. Dolayısıyla diyor ki bütün

kültür, bütün şimdiye kadar insanlık
adına ortaya çıkmış her şey bizimdir

diyor ya da her şey benimdir diyenlerin
eee birliğini ifade eden bir birlik

olarak çıkıyor. Bu anlamda ahlaksız olan
bir şey. Biliyorsunuz ahlakın temelinde

log ne diyordu? ya da devletin temeline
mülkiyet ilişkilerini yerleştiriyordu.

Ruso da yine doğal hukukçu olarak işte o
da eee aslında bu durumdan memnun

değiliz ama daha kötü hale gitmesi de
istemiyoruz. Eski duruma da

dönemeyeceğiz. O zaman bir toplum
sözleşmesine ihtiyacımız var diyordu.

Hep bir sınır, olumsuzluğa karşı bir
sınır çizip o sınırlığı sınırlı alan

içinde çözüm üretmeye çalışıyordu. Hops
da benzer bir şey yapıyordu. Bir doğal

hukukçu olarak. Diyordu ki bu şiddet
ortamını sona erdirebilmek için işte

İngiltere'deki iç savaşı bitirebilmemiz
için ya bir Levatan çıksın hepimiz ona

silahları bırakalım otoritesine boyun
eğelim böylelikle barış gelsin gibi bir

düşünce. İşte egoistler birliği tam da
bu ortaya konmuş olan bu tip eee

sınırlamalar karşısında yani sana ait
olanın bir başkasına zorla ya da gönüllü

olarak devredilmesine karşı ahlaksızca
hareket ediyorlar. Dolayısıyla benim

demeye devam ediyorlar.
Eee dolayısıyla şöyle diyebiliriz. Eee

daha önce de söyledik. Birey bütünüyle
anlaşılamaz dedik. Burada da şöyle

diyebiliriz. toplum değil, birey
gerçektir. Yani toplum aslında bir

şekilde güç ilişkileri tarafından
kurulmuş olan bir şeydir. Ve bireyin

gerçekliği yoktur. Bunun içinde bireyin
gerçekliğinin korunabilmesi için

egoistler birliği ahlaksızlar bu talepte
bulunacaklar. Şimdi eee bir küçük not

eee yani başlangıçta da söyledim.
Bireyci anarşist eee olarak sayacağız

ama sonuçta anarşizm farklı farklı
türleri var.

eee yani bireyci anarşist demeyeceksek
egoist anarşist olarak da

adlandırabiliriz.
Eee çünkü burada sadece toplumsal düzene

bir karşıtlık söz konusu değil. Aynı
zamanda bütün toplumsal düzeylerin eee

bir karşıtlığı söz konusu. Yani biraz
daha açık söyleyecek olursak mesela

toplumsal eşitlik fikirleri, sosyalizm
ve komünizm ki düşünün yani 19. yüzyılın

eee ikinci çeyreğinde yazılmış bunlar.
Dolayısıyla eee karşımızda figürler

olarak kim olabilir? işte bir 1789
Fransız devriminin etkileri olabilir.

Yani işte Tab'den, Leis Blanc'tan, Saint
Simo'dan yani bu tip isimlerin bir

etkisi olabilir zihinde. Öyle bir şey
olabilir. E tabii bir de Genç Hegelciler

içerisindeki sosyalist eee eee fikirler
olabilir ama biz bunu komünizm diye de

genişletebiliriz. Çünkü eee yani bütün
toplumsal eşitlik fikirlerine karşı bir

tutum içinde. Çünkü bunu böyle
düşünmesinin gerekçesi Hristiyanlık

idealizminin yani ahlakçılığının,
Hristiyan ahlakçılığının, adaletçiliğin,

eşitlikçilik fikrinin toplumsal bu işte
sosyalizm ve komünizmin içine de eee

dahil olduğunu ve onu kirlettiğini
düşünüyor. Çünkü bireye karşı bu

kirlenmeden kasıt ne? Çünkü bireye karşı
eee sosyalizm ve komünizmin kör olduğunu

düşünüyor ve mülkiyetten kurtulmayı bir
toplumsallaşma olarak görmeyi sıkıntılı

olarak düşünüyor. Yani tabii ki bu
eleştiriler Marx tarafından eee

cevaplanacak. Çünkü burada aslında bir
toplancılık içinde olduğunu görüyoruz.

Bu fikirler aranızdan içi okuyanlar
varsa, eee, yani Hristiyanlık idealizmi,

eee, şey kapitalist liberalizme karşı
tutum, eee, sosyalizme karşı karşı geliş

ve, eee, işte başka bir şekilde, eee,
übermş fikrinin ortaya çıkması ile ne

kadar benzeştiğini de, eee, ifade etmek,
eee, gerekir. Ya da, eee, bir not olarak

düşelim.
Eee,

Stetin şöyle, eee, sürdürüyor şeyini,
yaklaşımını. Toplumsal eşitlik arayan

devrimlerde, devrimler de dahil gerçekte
devrimler toplumsal olarak otorite

ilişkilerini değiştirmekle birlikte yeni
otorite ilişkileri kurarlar. Şimdi bu

eee kitapta Biricik ve mülkiyetinde eee,
devrim ve isyan ayrımı var. Eee, bu

Marx'ın özel olarak ilgilendiği bir
tartışma haline dönüşüyor. Eee, iddia şu

ki bu iddia hepiniz için çok tanıdık
gelecektir. Eee, günümüzde de bunlar çok

fazla salık veriliyor. Tabii Stenner
eee, referansıyla yapılmıyor olabilir.

Devrimler Kant'ın da görüşü öyleydi
biliyorsunuz. Eee, diyordu ki Fransız

devrimine atıfta bulunarak ya da genel
olarak devrimlere atıfta bulunarak

devrimler bir iktidar değişikliğine yol
açar.

Eee ama toplumlar devrimlerle değişmez
diyordu. Eee çünkü bir günden ertesi

güne bir değişim olmaz. Bu süreç alır. O
yüzden eee iyiye doğru reformlar yapmak

gereklidir diyordu Kant. Yani bir
reformist olarak karşımıza çıkıyordu.

Eee Stenner da aynı şekilde düşünün 1848
devrimleri oluyor. 1847 48 46 eee

grevler oluyor, ayaklanmalar oluyor.
Bunları eee ironik bir şekilde şimdi

hangi yazar söylüyordu bilmiyorum ama
Soul Nman'ın derlemelerinden bir

tanesini penceresinden izliyordu. Eee
diyor. Yani dolayısıyla devrimlere eee

duyarsız kalmasının altında yatan şey
teorik bir şey. Çünkü bir otorite, bir

rejim biçiminin yıkılıp yerine başka bir
rejim biçiminin ortaya çıkarılması,

rejim zaten biçim demek, özür dilerim,
rejim biçimi diyorum ama başka bir

rejimin ortaya çıkmasını eee çıkması
onun için eee eee biriciğe doğru gidecek

yönde bir gelişme ifade etmiyor. Asıl
şey sorun bireyin özgürleşmesi ise

devrimler yeterli unsurlar değildir.
Temel olan şey isyandır. Yani illa bir

eee yeniden eee şey varsa devrimler
çünkü onun zihninde siyasal bir çağrışım

uyandırırken
eee isyan dediğimiz şey toplumsal bir

karşılık uyandırıyor ve bireyin
bağlarından kurtulmasını işaret ediyor.

Şimdi toparlayacak olursam şeyle eee
yani onun eee zihnindeki olan şeyi belki

birazcık eee netleştirmek açısından
ikili bir şey oluşturalım. Bir anda

devlet olsun, devlet sütunu, diğer
tarafında egoistler birliği olsun. Yani

egoistler birliği o eee
Stetin'ın talebiydi. Devlet ne

oluşturur? Sistem kurar. sistem
düşüncesi devlettir. Yani Platon

devletçidir. Zaten felsefe de baştan
aşağı devletçidir. Yani Schiner böyle

söylemiyor ama Stiner bütün felsefe
tarihini insana anlatırken bu şekilde

adeta hocası Hegel gibi bütün felsefe
tarihini geçiyor ve sistem kuruyor diyor

devlet. Yani sonuçta Hegel'de
biliyorsunuz devlet de işi

sonuçlandırıyor. Sistem düşüncesi ne
olursa olsun ister felsefi sistem ister

bilimsel sistem bir otorite oluşturma
çabasıdır. Diyor ki egoistler birliği

sistemli bir şeye karşıdır. Sisteme
karşıdır. Anti bir düşüncedir. E buradan

Nietzsche, Marx, Kerkegar değil mi? O
eee fuko, derida yani bunları duyması

duymak da mümkün oluyor. Sistemli
değildir. Bir egoistler birliği bir

çıkar birliğidir. Şimdi bundan ne
anlayacağız? Çok böyle bir eee ironik

bir örnek var. M ses eleştirmiş
kendisini. O da bir cevap veriyor. Diyor

ki mesela
eee söylediği şey eee bu çıkarlar

birliğinden ne anlayacağız diyor. İki
aşıktan ne anlayacaksak onu anlıyoruz.

diyor. İşte iki aşık birbirlerini
severler ve bunu bir sezgisel olarak

birbirlerine duyarlar. İşte sarılırlar,
şey yapar. İkisi de kendi olmak

derdindedir. Aşkını yaşatmak derdindedir
ve birlikte olurlar. Birlikteliği kuran

şey aslında bir olması gerekenler şunlar
bunlar değildir. Yani o aşkın

kendiliğinden halidir. Dolayısıyla
çıkarlar birliği bu şekilde kurulacak

olan bir şey. Yani oturup da şurada
çıkarlarımız var. Ha şurada da şey yani

bir LCA teşkilatının çıkarlar
Birliği'nden, bir kooperatifin çıkarlar

birliği bahsetmiyoruz burada. Sendikanın
çıkarlar birliğinden bahsetmiyoruz.

Burada iki aşığın tırnak içinde primitif
düzeyde bir örnek ama Monses'e söylediği

bir şey olduğu için aklıma geldi
söyledim. Dolayısıyla devlete karşı

egoistler birliği, sisteme karşı
antisistemci düşünce.

eee devlet aslında olması gerekeni ifade
ediyor. Yani ahlakın, etiğin ve hukukun

temsilcisi olması gerekenler. Zaten bu
felsefe zaten bunlarla uğraşıyor. Olması

gerekenlerle uğraşan bir şey zaten.
Tragedyanın ölmesinin gerekçesi neydi?

Felsefenin doğmasının gerekçesi olması
gerekenin ortaya çıkması. Site devleti

ortaya çıktı. Tragedyaya yer kalmadı.
Çünkü orada olması gerekenler yok.

olması gereken için bir felsefenin de
olması gerekiyor. O başka bir şey.

Dolayısıyla diyor ki eee buradan
felsefenin gerçekleştirilmesi

düşüncesini de hatırlamanızı istiyorum.
Yani eee genç Hegelcilerin genel

paradigması. Felsefe nasıl
gerçekleştirecek? Felsefe ancak işlevini

tamamladığı zaman gerçekleşmiş olacak.
Dolayısıyla devlet olması gereken

paradigmaların üretim merkezi olmaktan
çıkarıldığında yani olan olduğunda

olan olmak ne demek? Çok ilginç bir şey
bu. Olan olmak. Yani bu olanı olduğu

gibi kabul etmek. Eee bunu biraz anlamak
zor. Çünkü hepimiz olması gerekeni

anlıyoruz. Olanı da aşağılamakla meşgul
olan bir tedrisattan geçtik yıllarca.

Dolayısıyla olanı anlamaktan güçlük
çekiyoruz. Her zaman olanı anlamak çok

güç olan bir şey. Eee, Egoistler Birliği
olanı olduğu gibi kabul ediyor.

Eee, diyecek. Yani devletin karşısına
egoistler birliği koydu. Sistemin

karşısına antisistemi olması gerekenin
karşısına olanı koydu. Bir başka şey aks

yani yine devlet aslında zorunlulukların
ya da zorunluluklar dışında neler var?

Bir de yönelimlerin belirleyicisi olarak
karşımızda duruyor. Sistem böyle çalışan

bir şey. Egoistler birlik ise gönüllü ve
araçsal birlikteliği savunuyor. Yani

gönüllü ve araçsal. Yani ihtiyacın kadar
neydi? İşte bu iş olacak, bunlar olacak.

O ihtiyaçlar gereğince birlik eee
oluşacak. Her zaman o birliğin korunması

gerekmiyor. Bir kurumsallaşma peşinde
değil. Gönüllü ve araçsal olanı. Şimdi

bir başka uç ikilik ifade edelim. eee,
devlet temsili olanın yani işte sembolik

düzenin merkezinde yer alan bir şey,
değil mi? Temsilin, sembolik düzenin

merkezinde yer alan bir şey. Egoistler
birliği ise hayır. Temsili ortadan

kaldırıyor. Doğrudan katılım. Yani ne
temsili demokrasi var yani

parlamentarizm vesaire falan ya da işte
birilerinin güçlerini devrettiği bir

şeyler var. Ne de ne bileyim herhangi
bir otorite var. Nedir bu? işte din

adamı ya da işte felsefe hocası ya da o
alandaki bir birisi. Hayır. Doğrudan

doğruya o ihtiyaçların ve çıkarların
gerektirdiği bir katılımın olduğu bir

eee birlikten bahsediyor. Eee Stenin eee
şimdi bir başka karşıtlık

devlet düşüncesi uzlaşı ve çoğunluğa
dayalı bir şeydir. Hani diyoruz ya

müzakereler yapıyoruz, bilmem ne,
oydaşmalar gerçekleşecek, antlaşmalar,

sosyal kontraklar, bilmem neler falan
filan. Hep bir uzlaşı ve çoğunluk

arayışı var. O uzlaşı çoğunluğa
dayanıyorsa meşruiyet oluşuyor. Eee,

eğer çoğunluğa dayanmıyorsa meşruiyet
krizi ortaya çıkıyor. Eee, ya da

ilkelere dayanıyor. O ilkeler
çalışmadığında meşruiyet krizi ortaya

çıkıyor. Dolayısıyla yani o ilkeler de
uzlaşıyla ortaya çıktığı varsayılan

şeyler. zımni olarak öyle kabul edilmiş
olan şeyler.

Egoistler Birliği ise hayır diyor ki
hayır ne karşı eee şey çoğunluk ne de

uzlaşı karşılıklılık ve tutum yani o
anki tutumlar o ihtiyaçlara ilişkin

tutumlar fark ettiyseniz biriciğin ve
mülkiyetinin hikayesi birazcık kafada

yani zihnimizde berraklaşmaya başlıyor.
Çünkü eee burada sistem düşüncesine

sadece devlet değil devletle birlikte
sembolik düzeni oluşturan her ne varsa

buna karşı bireyin kendi olmaklığıyla
ilgili olan şeylerin öne çıkarıldığını

tam karşıtlık olarak konduğunu ifade
edeceğiz. Şimdi bir eee eee Stinner'dan

alıntı aktarmak istiyorum. Çok ilginç
bir sözcük. Eee, bu ilk girişte

okuduğuma benzer bir söz oyunu da var
ama eee, buna dikkat etmenizi

öneriyorum. Çünkü bu çok önemli. Çok
duyacağınız bir şey. Şitinir okurken.

Biricik bir sözcüktür. Hani şimdiye
kadar hep biriciğin ne olduğunu, işte

toplumla nasıl iş gördüğünü falan
konuşuyorduk. Biricik bir sözcüktür ve

bir sözcüğün altında düşünülebilecek bir
şey olmalıdır.

Sözcük çünkü nasıl bir şeydir? sembolik
bir şeydir. Yani bir kavramdır. Kavramın

altında demek ki düşünebileceğimiz bir
şeyler olmalı. Kavramın içeriği olmalı.

Yani bir sözcük düşünce içermelidir.
Oysa biricik düşüncesiz bir sözcüktür.

Düşünce içermez. Şimdi daha demin
anlattığım şeyi birazcık eee netleştiren

bir şeyi söylüyor aslında Schenner. Yani
bir şekliyle biricik ifadesini eşsizlik

yani eş eşsiz tekillik gibi de
düşünebilirsiniz. Çünkü İngilizcedeki

çevirisi zaten öyle yapmışlar. The
unique individual. Eşsiz tekil. Yani

öyle bir tekillikten bahsediyoruz. Bunun
mülkiyetinden bahsediyoruz. Düşünce

çünkü şimdiye kadar bize nasıl
aktarıldı? Normatif düzeyde, sembolik

düzeyde, dil düzeyinde aktarıldı. Oysa
ki bu bu şekilde aktarıldığında ne

oluyor? bir uzlaşı ortaya çıkmış oluyor.
Bir çoğunluğun iletişim dili ortaya

çıkmış oluyor. Ve bu aslında dil
aracılığıyla birtım putların,

ideolojilerin bize geçmesini sağlıyor.
Biricikliği deforme eden şeyler bunlar.

O zaman biraz daha yakından bakalım. Ya
bu adam gerçekten insanı nasıl anlıyor?

Yani bu Schiner nasıl yaklaşmaya
çalışıyor? Aslında çok ilginç bir

şekilde bunun bir örneğini Emil, Emil
kitabında Russo'da görebilirsiniz. Eee,

bir örneğini Kant'ta görebilirsiniz.
Eee, Eğitim Üzerine adlı çalışmasında.

Eee, şimdi bir başka örneğinde
Schinner'da görmüş olalım. Schiner diyor

ki, eee, insanın gelişimi aslında çok da
karmaşık değil. antropolojik olarak

anlaşılabilir bir şey. Bu esnada
antropoloji biliminin eee 19. yüzyılda

müstakil bir bilim olarak ortaya çıkması
için eee 19. yüzyılın ikinci çeyreği çok

erken bir dönem. Yani eee 3ünc ya da
4üncü çeyrekte ortaya çıkmış olan bir ya

da bilim yolunda olmaya başlayan bir
antropoloji biliminden bahsediyoruz.

Anarşist bir antropolojinin öncülerinden
olarak da sayabiliriz eee Stiner'ı.

Steler şöyle diyor. Bir bebek ya da
çocuk diyelim eee doğduğunda yani doğal

durumda eee nedir? Somut ihtiyaçlarının
peşinde koşar.

bir açıdan eee yani dünyaya biganedir.
Dünya karşısında bir ilgisizdir. Eee

sadece çıkarlarının peşindedir. Somut
olarak eee kendini kendiyle

ilgilenmektedir. Dolayısıyla kendini
fark etmeye çalışır. Kendini bulmaya

çalışır. Bu esnada ebeveynleri, anne
babası neyse ailesi işte yakın çevresi

falan ona biriktirilmiş bilgi denizinden
hazineler sunarlar. Yani ne yaparlar?

Dili öğretirler. nasıl davranacağını,
nasıl topluluk önüne çıkacağını, eee,

işte eee ya da neyi görmesi, nerede
oturması, onu sürekli eee belirlemeye

çalışırlar. Çocuk da buna karşı isyan
geliştirir.

Eee, böylelikle bir çatışma ortaya
çıkar. Şey diyor ki bunu hocası

Hegel'den, eee, birazca Hegelci
diyalektiğin de izlerini burada

sürebiliriz belki. Özellikle Biricik ve
mülkiyetinin birinci bölümünden söz

edebiliriz. bu şeyden, izden eee diyor
ki eee bu bilinç aşaması gibi bir şey

olarak düşünebiliriz. Henüz çocuk ne
olduğunu, ne bittiğini bilmiyordur ama

bir çatışma içindedir. Çatışma içine
girdiği yer yani anne babası ya da o

işte biriktirilmiş bilgi denizi ya da
kültürün kendisi karşısında

eee işte bir direnç oluşturmaya başlar.
Sonra bu çocuk ergenliğe geçtiğinde ya

da gençliğine geçtiğinde, genç olduğunda
artık eee birtım soyutlamalara

soyutlamalar, idealleştirmeler yapar.
Soyutlamalar, idealleştirmeler yapar.

Yani bir tür dünyanın evrenselci ve özcü
yanlarıyla tanışır. Dolayısıyla dünyayla

kurduğu ilişki artık idealleşmiş
ilişkidir. Yani bebekken realist bir

ilişkisi vardır. Somut ilişkisi vardır.
Eee, gençliğe geçtiğinde ise

soyutlamalar yapar, idealleştirmeler
yapar. O yüzden idealist bir ilişkisi

ortaya çıkar. Eee, Steer buna öz bilinç
evresi diyor. Yani birinci aşamadaki

durum kendini fark etmenin birinci
aşaması. Ama öz bilinç aşaması artık

kendinden uzaklaşma aşaması. Kendi
dışına. Çünkü işte o yüzden eee bu

idealleştirmeler gençlikte başımıza
beladır ya işte devrimci tipolojiler

vesaireler eee ortaya çıkar. Dünyayı
değiştirmek isterler. Çünkü kendilerini

adayabilecekleri birtım genellik
düzeylerine eee feragat ve hayranlıkla

bağlanabilirler.
Stinner bunda idealizm olarak görü,

idealleştirme olarak görüyor ve
dolayısıyla hiyerarşi dediğimiz şey ya

da genelliklere bağlanma ya da bütün ya
da herkes düşüncesi en güçlü şekilde bu

gençken ortaya çıkan bir şey. Özbilinç
dediğimize göre aslında birazcık eee o

yüzden de Hegelci diyalektik diyoruz.
insan bölümünü okuduğumuzda karşımıza,

Biricik ve mülkiyetinde insan bölümünü
okuduğumuzda karşımıza bu aşamada

stoğacılık, epikürcülük ve eee
şüphecilik diye bir eee bölümle

karşılaşıyoruz ki bu aslında Hegel'in öz
bilinçte anlattığı hikayenin aynısı da

denebilir. Yani Marx'ın iddiası aynı
olduğu ama eee Stetin'la ilgili yazanlar

bu konuya çok fazla eee üzerine
odaklanmamış bulunuyorlar.

Eee, sonra ise diyor şey insanın
gelişimi. Yani insan gençlikten

olgunluğa doğru hareket ettiğinde artık
kendini daha iyi fark eder. Yani ne

yapmak istediğini, ne olmak istediğin,
neyin onu sınırlandırdığın daha net fark

etmeye başlar, görmeye başlar ve olduğu
gibi olmak isteyen bir insana dönüşür.

Olduğu gibi olmak isteyen bir insana
dönüşür. Dolayısıyla fark etmenin ikinci

aşaması gerçekleşir. Yani realizm
aşaması vardı, idealizm aşaması vardı.

Şimdi artık olgun birey olarak kendilik
deneyimini kendi başına yaşayabileceği

bir biriciklik evresine doğru evrilmeye
başlar şeklinde anlatıyor Schiner. Bir

de şöyle düşünelim. Eee, kavram
kargaşası çok fazla yaşandığı

düşünülüyor bu şeyde. Çünkü birinci
bölüm insan, ikinci bölüm bendi ve

nihayetinde biricikle karşılaşıyorduk.
Aslında e Stiner değil de sıradan bir

felsefeciyi okuduğumuzda yani Foerbağı
okuduğumuzda türsel varlık ve bireysel

varlıktan bahsedecektik.
Eee ama eee burada başka bir şey var.

Eee şöyle ki yine bu da Hegelci bir
etki. En genel düzeyde insandan

bahsediyoruz. İnsan Mhtinner insan
dediğinde en genel düzeyde olan bir

varlıktan bahsediyor. Yani tarihsel,
türsel varlıktan bahsediyor. Tarihin

içinde işte bin bir hikayeyle ortaya
çıkmış olan insandan bahsediyor.

Bu insanın daha daralmış bir şekilde var
olduğu şey yani bir huni gibi düşünelim.

En geniş kısımda işte insan var. Daha
dar bir aşamada ben var. Bu ben ise eee

aslında eee insan ile ilişkili değildir.
Yani bireysel insanla ilişkili değildir

ama bireysel insanla aynı zamanda
ilişkilidir. Ne demek istiyorum? Hiçlik

gibi bir şeyden bahsetmeye çalışıyorum.
Ben aslında karşılaştığımda hiçlikle

karşılaşır beni keşfettiğimizde ve artık
ben kendini yaratmak ister. Yani o

hiçlikle karşılaştığında, "Ben kimim
sorusunu sorduğunda artık insan değil de

kendi kişisel eee tekilliğini fark eder
ve bu tekilliği yaratmak zorunda

olduğunu düşündüğü için kendi içliğinden
yaratıcı bir şekilde benini ortaya

çıkarmaya başlar. Dolayısıyla ben burada
genel olarak insan değil eee nasıl bir

insan? Tekil bir insan karşımıza
çıkıyor. Peki biricik insan mıdır? Ben

midir? E tabii biricik hem insandır hem
bendir ama bunlardan çok daha soyut bir

şeyden bahsediyoruz ya da daha
damıtılmış olan bir şeyden bahsediyoruz.

Yani belirlenemez olan tekillikten
bahsediyoruz. Hiçbir şekilde

belirlenemez olan bir belir eee eee
varlıktan bahsediyoruz. Hatta bu biricik

olana biriciğe insandan gayri bir insan
diyebiliriz ya da gayri insan, insani

olan da diyebiliriz. Şimdi bunu kendi
biricik bir sözcüktür ve bir sözcüğün

altında düşünülebilecek bir şey
olmalıdır.

Bir sözcük düşünce içermelidir. Oysa
biricik düşüncesiz bir sözcüktür.

Düşünce içermez dediği yerle şimdi bunu
birlikte düşünebiliriz. Demek ki bir

belirlenimsizlik olduğu için düşünce
içermiyor. Belirlenemiyor.

Belirlenebilirliği, ele geçirilebilir
bir yanı yok. Çünkü eşsiz bir tekillik

içinde bulunuyor. Peki o zaman bunu
şöyle de e açabiliriz. Biraz daha şey

yapalım. Eee şöyle diyor Stiner: "Keza
ben de tıpkı tanrı gibi kendi davamı

kendi üzerime kuruyorum. Çünkü ben diğer
herkes için bir hiçim. Çünkü ben kendim

için her şeyim. Çünkü ben kendim için
biriciyim."

Ne kadar niçeci bir ses tonu değil mi?
Zerdüş böyle buyurdudaki gibi yani. E

zaten kendisi tanrının ölmüş olduğunu
söylüyor. Şey e Stin tanrının ölmüş

olduğunu söylüyor. Tanrının eee bir işe
yaramadığını söylüyor. Eee tıpkı tanrı

üstelik eee Stetin'a göre çok sert bir
şekilde ateistlerin çoğu da dinsel

düşünüyorlar diyor. ki burada kastettiği
eee eee Bruno Bauer, Foerbah gibi

isimler. Hatta küçük bir nimpotta küçük
Marx'tan da bahsediyor. Yani Marx'ın

daha henüz eee yeterli eee entelektüel
olarak tanınırlığı yok. Onun da Foer

bahçe olduğunu söylüyor. Yeterince güçlü
bir ateist olmadığını söylüyor. Tanrı

kendi çıkarı için var olan bir şey.
Tanrı da belirlenimsiz bir şeydir, değil

mi? Belirlemeye çalışıyoruz. Yani Tanrı
hep ele geçiremediğimiz bir şeydir. Onu

eee teolojiler eee insanoğlu için
tanımlanabilir hale getirmeye çalışıyor.

Burada biricik de bu şekilde diyor ki
ben kendi çıkarım için var olan bir

benim. Tanrı nasıl kendi çıkarı için
varsa ben de kendi çıkarım için varım.

O yüzdendir ki biricik şöyle seslenir.
Dünya benim mülkiyetimdir. Yani

ahlaksızdır dedik ya biricik şey
egoistler birliği. Çünkü dünyayı kendi

mülkü olarak görüyor. Hiç kimsenin
dünyadaki herhangi bir şeyi mülkü olarak

alabileceğini eee düşünmüyor. Bunu
İslamcı şey ifadeyle söyleyecek olursak

işte her şey Allah'ındır değil mi? Öyle
bir söz vardı. 90'lı yıllarda eee Refah

Partisi ilk çıktığında arabaların
arkasına yazıldı. Mülk Allah'ındır.

Pardon şey Kemalizmi eleştirmek için
mülkü Allah'ındır diye yazıyorlardı.

Burada da diyor ki mülk benimdir.
Biriciğindir mülk.

Şimdi dolayısıyla toparlayacak olursak
şöyle bir şeyle karşı karşıya kalıyoruz.

eee her birey, her biricik yani
benzersizdir.

Eee
bu yüzden diyor ki ben kendi eserimi,

biricik ve mülkiyetini dikkatinizi
çektiğiyse hiçbir kimseye dayandırmadım.

şu şöyle düşünüyor, bu böyle düşünüyor.
O yüzden ben de öyle düşündüm gibi bir

şey söylemedim diyor. Eserim hiçbir
şekilde herhangi bir referansı yani

herhangi bir dayanağa yaslanmamıştır.
Çünkü ben biricik olarak benzersiz bir

şey yazdım. İkimiz düşmanız diyor.
Devlet ve ben. Devlet ve ben her koşul.

Devlet tabii sembolik düzen. Sembolik
düzenin var olduğu her yerde biricik

düşmandır diyor. Biz buna düşmanız.
hiçbir şekliyle affedilebilir bir taraf

yok. Diyor ki, eee, bir eee, ya da
biricik bireydir. Ama bu birey şöyle bir

bireydir. Benim bedenim, bedenim onların
değil, benimdir. Benim zihnim onların

değil, benim olduğu gibi. Şimdi bu tabii
ki tartışmalar yaratacak olan bir şey.

Peki bu egoizm konusunu birazcık açmaya
eee çalışalım. Şimdi eee

biriciğin 3 aşağı 5 yukarı nasıl bir
şeye tekabül ettiğini düşünü ama bu

egoizmi anlamak gerekiyor. Egoizm
aslında

şöyle bir eee karşıtlığın eee
karşıtlıkla bizi eee bize anlaşılır

gelebilir belki. eee egoizm
doğal, içkin yani o bireyin içkin, doğal

güç ve arzusunu ifade eden bir şey. Yani
eee ve burada gördüğünüz gibi psikolojik

bir şey olmanın ötesinde tam olarak eee
belirlenemeyen çünkü doğal olan da

belirlenmiş bir şey değil. İçkin
potansiyel bir şey demektir. Yani ne

olduğunu bilmiyoruz. Güç yine potansiyel
olarak ortaya çıkar. Arzu asla tatmin

edilemeyen bir şey. Dolayısıyla bu
potansiyelin hareket ettirdiği bir

egoistlerden bahsediyoruz. Karşı tarafta
ise yani devletin yani düşmanın

bulunduğu ya da sembolik düzenin
bulunduğu yerde ise hak kavramı, hukuk

kavramı, inşa kavramı, icat kavramı,
aşkın kavramı ve dışsallık bulunuyor.

Yani bir karşıtlık içinde. Dolayısıyla
egoizm aslında değerler çöktüğünde.

Hangi değerler? Hak, hukuk, inşa etmekle
ilgili kurduğumuz kavramlar, icat

etmekle ilgili kurduğumuz kavramlar ya
da kurumlar, aşkınlık ya da dışsallıkla

ilgili ilgili kurmuş olduğumuz yani
dışsal dediğimiz şey devletin bir zor

aygıtı olarak dışsal bir güç olarak
karşımıza çıkması gibi. Ya da dinin

dışsal bir güç olarak karşı ya da
ahlakın ya da ideolojilerin bunlar

çöktüğünde bir boşluk fark edilir diyor.
eee

işte bu boşluk içinde bir hiçlik vardır.
Egoizm işte bu hiçliğin içinde

kendi olma arzusunu taşımaktır. Ha demek
ki aslında bu kurumlar çöklüğünde ortaya

çıkan şey kendi olmakla ilgili eee
kendilik deneyimini ele geçirmekle

ilgili çabanın eee arzun kendisi olarak
egoizm bize ifade ediyor. O yüzden

aslında
özgürlük ideali Stetin tarafından kabul

edilebilir bir ideal değildir. Çünkü
bütün özgürlük idealleri hani komünizme

ve sosyalizme getirdiği eleştiri gibi
sınırları yerinden kaldırır, yeni

sınırlar koyar. Pozitif ya da negatif
özgürlük kavrayışları bunun en somut

örnekleridir. Onun yerine egoist kurtul
kurtul der. Yani nedir? bütün yapılardan

kurtulmak üzerine eee bir slogan
geliştirmiştir ya da ünlem

geliştirmiştir. Çünkü kurtul kurtul
dediği şey sınır koymamaktır.

Özgürlük ideali eninde sonunda
eee sınırlar koyacak. Bunu başka bir

ifadeyle şöyle söylüyor. Çok artistik
bir ifade mi? Güzel. Kötülükten,

kötülüklerden ya da kötülükten
kurtuluşun

pardon kötülüklerden kurtulursunuz ama
kötülük kalır. Yani dolayısıyla

kötülükten kurtulmamız gerekiyor asıl.
Kötülüklerden onun nasıl işte

somutlaşmışsa ondan kurtulursunuz. Ama
kötülük bir soyutluk olarak kaldığı

müddetçe aslında kötülükten eee
kurtulmamız gereken hedefi kaybetmiş

oluyoruz. Dolayısıyla bir özgürlükçü
ideale şüpheyle yaklaşan birisinden

bahsediyoruz. Eee
ve

şimdi birazcık da Marx'a geçelim çünkü
eee eee şey olacak. Eee Marx'a haksızlık

yapmış olacağız.
Şimdi şeyin eee galiba eee

Güney hocanın Güney
Çin hocanın derlediği eee şeyde

Marketiner'er radikal bir düşünürün
kayıp mirası Lverna yayınlarından Liva

yayınlarından çıkan kitapta Banu Bargu
yanılmıyorsam Berkley'de hoca. Eee onun

şöyle bir şeyi var. Şimdi bu söylediğim
şeyle ilintili olarak makalesinden

aktarmak istiyorum. Elbette bugünün
isyancı benleri

kendi varoluş koşullarına ve
kendiliklerine en uygun yollarla

ayrılmaya çalışacaklardır parçası
oldukları düzenden. Yine de çıkış

sorusu. Schitiner düşüncesinin porselen
dükkanında oluşturduğu yakıntı

yıkıntılar arasında bize bıraktığı en
önemli siyasi soru siyasi soru olmaya

devam ediyor. Ancak sorulması gereken ve
Stetin'ın bir yakıp yıkan Odefil'in

geride bıraktığı bir soru daha var.
Çıkıp da nereye gitmeli? İşte Stetin'ın

ehlileştirilemez reddiyesi bu soruyu
ısrarla cevapsız bırakıyor. Yani Stetin

bize bir cevap vermiyor diyor. İdiası bu
yani. Tamam eyvallah yıkalım yakalım.

biriciye ulaşmak istiyoruz da ama bu
yani eee bizi nereye götürecek diye bir

eee soru işareti bıraktığını söylüyorum.
Şimdi Marx'ın tabii ki burada eee buna

verebileceği tepkileri eee gayet eee eee
anlamak mümkün. Çünkü sonuç itibariyle

eee
ya Alman ideolojisinden örnekler de

sunacağım ama Paul Thomas'ın Marx ve
Schiner'la ilgili yazdığı eee bir

şeyinde çalışmasında Stetin tarihi
tahrip ve mistifiye eder. Her şeyden

önce bireyler bilince dünya nesneye
dönüştürülür. Böylece yaşam ve tarihin

çok çeşitli biçimleri farklı bir bilinç
tutumuna indirgenir. Daha da kötüsü

Stinner beceriksiz bir Hegel
kopyacısıdır. Görüp görebileceğimiz

katiplerin en kötüsü gibi neyi kopya
ettiğini hiç bilmeden yazıp çizen

biridir. Şimdi bu eee çok acımasız bir
ifade ama Marx eee şey Stiner'a Aziz Max

diyecek. Aziz Max demesinin de gerekçesi
var. Çünkü işte onun misifiye ettiğini

eee birçok şeyi misifiye ettiğini
söyleyecek ve Hegel'i yanlış okumakla

itham edecek. Eee tabii ki eee bir kere
Stiner çok ciddi bir şekilde hem Foyer

Ba'nın hem de Hegel'in karşıtı
olabilecek bir şey. Çünkü bütün

gerçektir, gerçek bütündür diyen bir
Hegelle eee Schiner'ın aynı kişi

olduğunu söylemek mümkün değil. Kötü
kopyacı diyerek Marx bu işin içinden

sıyrılabilir mi kolay kolay? eee bunu
sorgulamamız gerekir. Alman

ideolojisinin en uzun bölümü yaklaşık
300 sayfadan daha fazla olan bir bölümü

eee eee Stetin'a ayrılmıştır. Eee
Stetiner'a ayrılan bu bölümde Marx eee

kitabın yani eee Stetiler'ın kitabı da
zaten 350 sayfa falan. 350 sayfaya

karşılık bir 350 sayfa sayfa sayfa
yorumlamış. Eee, eğer Hegel'in hukuk

felsefesinin eleştirisini
okuduysanız ya da Yahudi sorununu

okuduysanız Marx'ın zaten tarzı bu. Eee,
yani okuduğu eserleri tek tek paragraf

paragraf not edip sonra bu paragraflara
dair şerhler düşmek. Yani total bir

eleştiri oluşturarak değil de parça
parça eleştirileriyle devam etmek

şeklinde düşünebilirsiniz.
Eee, Alman ideolojisi defterleri 1932

yılında yayınlandı. ilk yayıma
çıktığında 1932'ydi. Yani dolayısıyla

eee
şey bu çalışma çok sonraları eee

insanların zihinlerinde somut olarak
belirdi. Eee bu çalışma yayınlandıktan

sonra çok büyük etki yarattı. 1844 eee
felsefe ekonomi el yazmaları ya da Paris

el yazmaları tam olarak tarihini
hatırlamıyorum ama 1927 olabilir. Eee

tabii Grundrize'nin yayınlanması.
Bunların her biri, bunların her biri

defter olduğu için arkadaşlar, eee,
defter olduğu için, eee, 20.

yüzyıldakiler 19. yüzyıldaki Marx
izleyicilerine göre daha şanslı konumda

oldular. Özellikle 20. yüzyılın ikinci
yarısı. Dolayısıyla bu eserlere bakarak

eee çeşitli marksist düşünürler eee
mesela Altuser eee mesela Gramsi, Lukaş

gibi isimler farklı yorumlar oluşturma
şansına eriştiler. Biz tekrar Alman

ideolojisinin hikayesinden ziyade şeye
geri dönelim. Sttiner'ı eee ne gibi

eleştiriler getirmiş olabilir? eee
sorusuna geri dönelim ve Marx'ın eee eee

Alman ideolojisinde eleştirisinin özeti
sayılabilecek bir bölümü size aktarmak

istiyorum. Şöyle diyor düşüncede eee bir
yandan da eee Sancho diye sesleniyor.

Yani Aziz Max diyor ama bir de Sancho
diye sesleniyor. Sancho kimdir? Sancho

Panzo'dan bahsediyor. Eee farklı
şekillerde seslenme biçimleri de var.

şöyle diyor:
"Sançof

edilebilir olandan tarif edilemez olana
geçişi buldu.

Bir sözcükten hem daha fazlasını hem
daha azı olan sözcüğü buldu." birik

kelime ifadesi ile ilgili söylüyor.
Düşünceden gerçekliğe

dolayısıyla da dilden yaşama geçişe dair
bütün o sorunun yalnızca felsefi kurguda

var olduğunu yani yalnızca yalnızca
felsefi bilinç açısından geçerli

olduğunu görmüştük. ki bu bilincin
yaşamda görünüşteki ayrılığının yaşamda

yaşamdan görünüşteki ayrılığının
niteliği ve kaynağı hakkında netliğe

ulaşması imkansızdır. filozoflarımızın
kafaları kafalarına musallat olduğu

andan beri bu büyük sorunun eninde
sonunda bu gezgin şövalyelerden birinin

bir sözcük bulmak yerine yani sözcük
olarak söz konusu geçişi oluşturan

sözcük olarak salt bir sözcük olmaktan
çıkan dilden hareketle tanımladığı

gerçek nesneye mistik dillerüstü bir
şekilde işaret eden kısacası sözcükler

arasında tıpkı Hristiyan imgeleminde
kurtarıcı tanrı İnsanın

insanlar aleminde oynadığı rolü oynayan
sözcüğü bulmak üzere yollara düşmesiyle

sonuçlanacak bir siyir izlemesi elbette
kaçınılmazdı.

Filozoflar arasındaki en boş, en sığı
kafanın kendi düşünce yoksunluğunun

felsefi sonu olduğunu, dolayısıyla da
cismani yaşama muzaffer giriş olduğunu

ilan ederek felsefeyi sona erdirmesi
gerekti. Onun filozofluk eden düşünce

yoksunluğu zaten başlı başına felsefenin
sonuydu. tıpkı onun dile getirilemez

dilinin tüm dillerin sonu olması gibi
Sancho'nun zaferini ayrıca sağlayan onun

tüm filozoflar arasında gerçek ilişkiler
açısından en cahil olanı olması

dolayısıyla felsefi kategorilerin onda
gerçeklikle ilişkisinin son

kalıntılarını ve bununla birlikte son
anlam kalıntılarını da yitirmesiydi.

Şimdi Marx burada çok acımasız bir dille
eee eee şeyi Schiner'ın aslında Biricik

ve mülkiyetinde ulaşmış olduğu sonucu
yani Biriciğin eşsizliğinin, eşsiz

tekilliğinin belirlenemezliğinin tarif
edilemezliğine dair söylediği ifadeyi

diyor ki bütün felsefe tarihini hocası
Hegel gibi arşınlayarak yani T'nin

görüngü biliminde ya da T'nin
fenomenolojisinde ifade edildiği

şekliyle arşınlayarak eee ortaya koyduğu
gerçekten insan bölümünde 1inci bölümde

eski toplumdan yeni topluma kadar bu
dönüşümlerin nasıl gerçekleştiğini

ortaya koydu. Ama ulaştığı sonuç bir
sonuç olmak bakımından felsefeye

kazandırdığı bir şey yok. Yani en
azından eee Marx'ın iddiası bu. Çünkü

karşımıza bir kavram çıkarmadı. bir eee
kavram olmayan bir kavram çıkardı ve

böylelikle aslında eee felsefeye dair
eee söylenebilecek her şeyin sonunu ilan

etmesi doğal hale geldi. Çünkü felsefe
kavramlarla yapılan bir şeydi.

Dolayısıyla felsefe tarihini ilk
kavramlardan eee azade düşünme biçimini

geliştirmiş kişisi olarak Stenner'ı
düşünebiliriz. Eee ya da Marx'ın

ulaştığı genel sonuç da buydu. En
azından Stinner'dan dersim ya da

konuşmanın başında ifade ettiğim yerde
de bunu göstermiştim. Peki eee başka

neyi eleştirdi? Özellikle iki şeyi çok
eleştirdiğini söylemiştim. Birincisi

devrim ve isyan olgularını. İkincisi ise
eee bu insanın değişimi dediği kendilik

bilincinin ya da kendilik bilinci
ifadesini kullanmıyor da eee Şimer kendi

olma deneyiminin eee ne ilişkin
söylediklerine karşı eleştiri getiriyor.

Eee yine eee Alman ideolojisinden
eee aktarıyorum. Şöyle diyor: "Aziz

Sancho'nun dediğim gibi bir korelasyon
kurmuş. Sancho, Aziz Max işte vesaire

vesaire diye kullar uyduruyor. Aziz
Sancho'nun ne derin bir devrim

kavrayışına sahip olduğu şu
açıklamasında ortaya çıkıyor. İsyan

kaçınılmaz bir sonucu koşulların
değiştirilmesi olsa da bu değişimden

hareket etmez. Bu antitez devrimin
koşullarının değiştirilmesinden hareket

ettiğini yani devrimin devrimden hareket
ettiğini içerir. Buna karşın isyan

insanların kendilerinden hoşnut
olmamalarından hareket eder. Bu

kendinden hoşnut olmama, özgürlük ve her
an kendi yolunda yürüyebilen, daima

kendinden hoş hoşnut olan ve her an her
an olabildiği şeyi olan kendisiyle

barışık egoist hakkında önceki
söylemlerle mükemmel bir uyum içindedir.

Arks burada diyor ki yani devrimle isyan
arasındaki bu şekilde kategorik bir

ayrım ya da siyasal devrim, toplumsal
devrim şeklinde eee ayrımların aslında

çok da sorunlu olduğunu eee ama bu
Sinter'in bakış açısında biriciğe

ulaşmak için böyle bir ayrıma ihtiyaç
olduğunu düşünüyor. Çünkü devrim aslında

toplumsal olarak ortaya çıkmış
huzursuzluğun aşılması çabasıyla kendini

gösterirken isyan bireyin kendisinin
kendinden hoşnut olmama durumu.

Dolayısıyla eee Zerdüş böyle buyurdu da
Nietzsche mesela ne diyordu? En iyi

öğrenci beni takip etmeyen öğrencidir.
En iyi öğretmen arkasına öğrencilerini

takmayandır. Dolayısıyla buradaki
biricik kendi kendilik eee kendi olma

deneyimini eee mutlak bir eee ne
diyelim? eee mutlak bir noktada, mutlak

bir rey noktasında eee tutmayı
becerebilen birisidir. Şimdi böyle böyle

bir bireye ulaşabilmek için toplumsal
olan huzursuzlukların değiştirilmesinin

bir manası yok. Bireyin kendi
huzursuzluğunu aşma çabasına girmesi

gerekiyor. Ama bunun doğal olarak bir
sonucu olacak ortada. her türlü

toplumsallığı reddetmeden,
reddederek daha doğrusu yola çıktığınız

andan itibaren o zaman bu çıkarlar
birliği nasıl kuracaksınız?

Yani dolayısıyla mesela teknolojiyi
nasıl reddedeceksiniz? Ya da teknolojiyi

ortadan kaldıracak bir gücü, parayı
ortadan kaldıracak bir gücü saptamanız

eee yerinde yani Marx diyor ki, "Evet,
doğru tespit ettiniz. parayı eee iş özel

mülkiyetin iş bölümü yaratan aracını eee
her türlü işçiyi öldüren unsuru olarak

gördün. Doğru. Ama bunu mesela nasıl
ortadan kaldıracaksın? Bunu ortadan

kaldırmanın yolu bireysel olarak kendi
hoşnutsuzluğunu dindirme çabası olamaz.

Dolayısıyla bunu ancak toplumsal düzey
çünkü bu ortaya çıkan fenomen toplumsal

düzeyde ortaya çıkmış olan bir fenomen.
Bir şeyi, bir şeyden kurtulmak, içeriden

dışarıya çıkmak istiyorsan o şeyi oluşum
koşulları neyse o oluşum koşullarını

hava ederek, eee, bertaraf ederek, lav
ederek yapabilirsiniz.

Dolayısıyla eee bu isyanla devrim
arasındaki ayrımın yeterli bir ayrım

olmadığını, bunun bir burjuva, küçük
burjuva eee böbürlenmesi olduğunu ifade

ediyor. Şimdi dolayısıyla şimdi bu eee
tabii ki şöyle cevap verilebilir. Hayır

efendim eee şey Maxşteiner eee asla
böyle bir tutum içine burjuvaları

onaylayan ya da küçük burjuvaları
onaylayan bir tutum içine girmemiştir

denilebilir. Evet. Marx bunun farkında.
Siyaseten bu noktada olduğunu söylemeye

çalışıyoruz. Dolayısıyla ilk elden hemen
cevap vermemek gerekiyor. Bu şekilde

yine mesela şey insanın eee bunu da
söyleyip eee burada durabilirim.

eee sonuncu olsun.
eee Marx eee uzun uzadıya eee değişimin

yani bu insanın kendi değişimin
gelişiminin yani çocukluktan,

ergenlikten, işte gençlikten olgunluğa
geçişteki o biricikliğin inşa edilmesi

kendilik deneyiminin, kendi olma
çabasının ortaya çıkarılması

sürecinin aslında tarihsel bir süreç
olduğunu ve öyle kendi kendine bu kadar

yalıtık bir şekilde eee insanın eee
insan olmak an gayri insan olmaya

geçebileceğini düşünmesinin problemli
olduğunu düşünüyor. Gayri insan

dediğimiz şey biricik olandan
bahsediyoruz. Eee şöyle diyor eee

yine Alman ideolojisinden bir aktarmada
bulunacağım ama bu Tamam bunu şey

yapayım. Eee benim kitabımda her yer
çizildi de hepsini de böyle birbirinden

güzel eee önemli bulduğumu yazmışım. O
yüzden özür dilerim. Eee, yani daha

doğrusu her şeyi aktarmak istiyorum ama
tabii bunun manası yok. Şöyle diyor:

"Sanço örneğini yine alışılageldik
beceriksizliğiyle seçmiş." Yukarıda uzun

bir alıntı var. Kimden? İşte Stinner'ın
biricik ve mülkiyetinden bir alıntı var.

Eee, onu diyor. Sancho örneğini yine
alışıla geldik. Beceriksizliği de

seçmiş. Eğer doğuştan şair, müzisyen ve
filozof olan kimseler hakkında söylediği

saçmalıklar doğru kabul edilse bile şunu
yani doğuştan gelen böyle yetenekler

var. Hani diyor ya kendi olma yolunda
git. Arzunu eee ve kendini

özgürleştirmeye çalış. Arzunu takip et.
Bunu yap. Bunu bunu nasıl yapacaksın?

sorusunu cevaplamaya çalışıyor. Bu
değişimi nasıl gerçekleştireceksin?

Çünkü insan doğduğundan beri
soyutlamalar tarafından, soyutluklar

tarafından kuşatılmış durumda.
Eee, saçmalıklar doğru kabul edilse bile

bu örnek bir yandan yalnızca doğuştan
bir pipinin, pipi premisis

pramittendis latince bir söz. uygun
unvanın sanının e şanın önden

varsayılması ile çoğunlukla mektupların
hitap ve unvan kısmı yerine kullanılır.

TP eee ifadesi böyle kullanılırmış.
Neyse eee yani sayın gibi, doktor gibi

işte filozof gibi, filozof Boroğ işte
doktor Boro Erdağı, mühendis Boro Erdağı

gibi bir şeyden bahsediyor. Doğduğunda
neyse öyle kaldığını kanıtlar. Yani şair

ve benzeri. Öte yandaysa doğuştan PP'nin
diğer yandan da olduğu geliştiği

kadarıyla şartların elverişsizliği
nedeniyle olabileceği şey haline gelem

gelmeyebileceğini kanıtlar. Yani onun
örneği bir açıdan hiçbir şey kanıtlamaz.

Diğer açıdan da kanıtlaması istenen
şeyin tam tersini kanıtlar. Ve her iki

açıdan da Sancho'nun ister doğuştan
olsun ister şartlardan olsun en

kalabalık insan sınıfına ait olduğunu
kanıtlar. Bunun yerine kendisinin

biriciktir. Kıt kafalı olduğu
tesellisini bu sınıfla paylaşmaktadır.

Şunu demeye çalışıyor. Bir örnek vermiş
işte insanın işte yetileriden

bahsediyoruz ya bir de yeteneklerden
bahsediyoruz. doğuştan getirdiğimiz

şeylere yeti

bileyim işitme vesaire vesaire koklama
tatma eee zihnimizin açıklığı yani işte

eee düşünebilme kapasitelerimizden
bahsediyoruz. Bunları yetiyoruz. Bir de

yetenekler var. Bunları nasıl
kullanacağız? Tam bir şey kokladık da ya

bundan yemek de yapabiliriz. Bundan
yangın çıktığını duyup telefon edip

itfaiyeyi de çağırabiliriz. Dolayısıyla
nasıl kullanacağımız da yetenekle ilgili

bir şey. Göte'nin de Betofen'ın da
söylediği meşhur bir ifade var.

Hangisinin daha önce söylediğini
bilmiyorum ama eee Betfen'ın olduğunu

varsayalım şimdilik. Diyor ki eee deha
%99'u çalışmaktır. Yani 18 yaşında sağır

olmuş bir adamdan 21 yaşında işte
senfoniler beslemiş birinden

bahsediyoruz. duyma yetisini tamamen
yitirip senfoniler yazan birisinden

bahsediyoruz galiba. Duyma yetisini
yitirdiğini üç senfoni e şey yapmış.

Sonra eee son tamamen yitirdikten sonra
da 2i ü senfoni daha yazmış.

Toplam zaten 9 senfonisi var galiba.
Neyse deha çalışmakla ilgili olduğunu

ortaya koyuyor. Şimdi burada Stinner ise
diyor ki yani bir insanda doktorluk

yeteneği varsa bunu açığa çıkarmalı.
arzularının peşinde koşarak bunu

gerçekleştirdi. Hani çocuklar nasıl
yetiştirilmeli diye bir soru var ya.

Aileler çocuklarının işte yeteneklerine
göre eee kendilerini bulmalarını

istiyor. Ama nasıl
yani çocuklar eee işte eee

birtım kurallarla eee baskı altına
alındıklarında kendi varoluş

kapasitelerini gerçekleştiremiyorlar.
Evet. Bunda herkes eee konsensüs

oluşturuyor. Peki bunlardan
uzaklaştığımızda

nasıl yapacağız? Deofunda şöyle diyor.
Dehın

%99'u
çalışmaktır. Demek ki bir disiplin

içinde ancak deha açığa çıkarılabilir.
Yani doktor olma, ben doktorluk yapmak

istiyorum isteğinin peşinde koşarak
değil. Doktorluk yapmanın işte neyse

gereklerini, araçlarını elde ettik. İyi
de bu biriciğin eee imkanı dahilinde

değil ki. Çünkü doktorluk bir normatif
alan. Kurallar yığını, ilkeleri var.

Nasıl neyi nasıl yapacağın? Kimden
nereden yardım isteyeceğin ve neleri

yapabileceğine ilişkin kurallar var.
Dolayısıyla ya da kimlere neleri

uygulayabileceğine dair bir şey var.
Marx diyor ki yani bu arzu ve güçle

ilgili söylediğiniz şey çok önemli ama
bu belirsiz. Bu belirsizlikle felsefe

zaten felsefeyi sorgulama şansının
dışına çıkmış oluyorsunuz gibi bir

yaklaşım var. Ben burada keseyim. Çok
teşekkür ederim.