Original subtitles

Jest rok 1920.

Po drugim powstaniu w sierpniu z obszaru plebiscytowego usunięta została policja

niemiecka. Jej miejsce zajęła policja plebiscytowa składająca się po połowie z

Niemców i Polaków.

W dniu 20 marca 1921 roku ma odbyć się plebiscyt. Od jego wyników zależy

przyłączenie Górnego Śląska do Polski lub Niemiec.

POW, czyli Polska Organizacja Wojskowa działająca nielegalnie, gotowa jest do

wystąpienia zbrojnego.

Na wojskowego dowódcę ewentualnego powstania wyznaczony został pułkownik

Maciej Mielżyński.

Wojciech Korfancy, kierujący polskim komisariatem plebiscytowym, także nie

wyklucza czynu zbrojnego w razie przegrania plebiscytu.

Stanik, mimo iż zbliża się do sześćdziesiątki, jest aktywnym członkiem

Wraz z nim działają Tomasz i Robert.

Henryk, który po pierwszym powstaniu przeniósł się do Krakowa i podjął studia

prawnicze, przerwał je.

by zgłosić się do pracy w komisariacie plebiscytowym w Bytomiu.

Najmłodszy syn Anny i Kazimierza Boruckich, Tadeusz,

jako porucznik rezerwy został powołany do Wojska Polskiego.

Ma już za sobą udział w wojnie polsko -rosyjskiej.

Jerzy Pasternik zmienił nazwisko na Pasteraj.

Jako oficer rezerwy zgłosił się ochotniczo do policji plebiscytowej i

dowódcą oddziału w miasteczku niedaleko Katowic.

A, Heniu, witaj. Już myśleliśmy, że o nas zapomniałeś.

Miałem zaległości w nauce. Siadaj, siadaj. Nie chcę drań śpiewać.

Właściwie, przychodzę mi te pożegnać. Jak to?

A studia?

Wyjeżdżam, przerywam studia i jadę na Główny Śląsk.

Tam trzeba naszych.

Do przygotowania pewien typu.

Żałuję, że tatka nie spotkałem.

Ciągle w wojsku.

Awansował teraz na porucznika.

Jest we Lwowie.

Wisał do nas niedawno.

Ale nie wiemy nic o urlopie.

Jak Lucja kończy studia, to się zobaczymy.

Muszę iść. Do widzenia.

Trzymaj się, wujku. Do widzenia, Heniu. I pozdrów tam wszystkich od nich.

Kilka wieków obcego panowania sprawiło, że Górny Śląsk został pozbawiony

rodzimej inteligencji polskiej. Tam polskość jest już tylko plebejska.

Nadchodzący plebiscyt i zasada parytetów w policji plebiscytowej, narzucona

przez międzysojuszniczą komisję rządzącą i plebiscytową, wymaga zasilenia

polskiej strony kadrą polskich oficerów.

I o to w imieniu komisarza Korfantego serdecznie proszę.

Mam pytanie.

Jaki jest stosunek rządu polskiego, a ściślej mówiąc naczelnika państwa, pana

marszałka Józefa Piłsudskiego, do poczynań pana Korfantego?

A to nie są żadne poczynania.

Jest to świadoma działalność polityczna zmierzająca do przyłączenia Górnego

Śląska do Polski.

Prowadzona w ścisłej współpracy z rządem Polski.

A jeśli chodzi o stosunek pana marszałka Piłsudskiego do plebiscytu, to pan

kapitan wiedza pewnie lepiej ode mnie, że marszałek był bardzo zajęty na

wschodzie i nie miał czasu na zajmowanie się tym, co się dzieje na zachodnich

granicach kraju.

Panowie, to oszczerstwo.

Proszę o głos, panowie.

Przyjechał do nas delegat.

Polskiego komisarza plebiscytowego z prośbą o pomoc kadrową.

Pozostańmy przy tym. Po co te spory o charakterze dość prowokacyjnym?

A ja chcę wiedzieć, kto za tym stoi.

Polska.

Mam pełnomocnictwo pana ministra. Bez niego nie odważyłbym się tutaj przyjść.

Panowie, sprawa jest przeraźliwie prosta.

Górny Śląsk...

Czeka na Polskę.

Z jednej wojny wróciłeś, a już idziesz na drugą. Po co ci tam?

Tam trzeba być obecnym mamą.

Ale po co ty tam idziesz?

Nie znasz Niemców.

Zjadę na twoją rodzinną dziewię, mamusiu.

Rodzinną?

No powiedz mu coś.

Powiem mu.

Jedź, synku.

I wróć tutaj w całym górnym floku.

Z wielowicami, z kuźnią, ze szybkimu.

Poruczniku Boruckim.

Teraz to ja się nazywam porucznik Morwa, tatuś.

Dzień dobry. Dzień dobry.

Słucham Pana.

Rejestracja oficera Policji Prywiscytowej prowadzi kolega.

Tam?

Policznik Tadeusz Morwa.

Tadek, ty tutaj.

Tak widzisz.

Zostałem oficerem policji plebiscytowej. Po waszemu Apo.

Byłem u ciebie.

Myślę, że odwiedzisz nas. Masz adres.

Oczywiście.

Zapiszę tylko, co trzeba.

Bardzo się cieszę, że jesteś.

A mówili ci, żebyś patrzył na ręce twojemu dowódcy z Apo, co?

Znasz go?

Tak, bardzo dobrze.

Może coś przekazać?

Nie.

Trzeba.

Bardzo się cieszę, że jesteś.

Do zobaczenia.

Cześć.

Wczorajszy transport już na miejscu? Tak jest, panie poruczniku. Te worki z

Żytem były cholernie ciężkie.

Dzisiaj.

Pierwszy transport pójdzie do Cegielni.

Drugi umieścicie u pastora Ebla. W kościele? Na plebanii.

Organista wie gdzie.

Nie za blisko?

Polaczki mogą coś zwąchać.

Nie twoja sprawa, Reszke. Od tego jestem ja, żeby nie zwąchali.

Dostaną zajęcia w koszarach. Nie będą się swędzać po mieście.

Dzień dobry. Proszę zaczekać.

To wszystko o wykonaniu jak zwykle zameldować. Tak jest, panie poruczniku.

Jestem porucznik Morwa, pański zastępca. Oto moje dokumenty.

Pan pozwoli, że się przedstawię.

Porucznik Georg Paschenreich.

Pan jest zawodowym oficerem? Nie.

To dobrze. Ja też nie. Będzie nam łatwiej współpracować.

Proszę bardzo. Dziękuję.

Obowiązuje nas noszenie munduru.

Przepraszam, jestem tu parę godzin.

Proszę tego nie traktować jako zarzutu.

Na

początku

powinniśmy sobie wszystko wyjaśnić.

Jesteśmy przeciwnikami politycznymi.

Zostały nam powierzone zadania organizacji plebiscytu. Panu w imieniu

skłaniającej się ku Polsce, mnie w imieniu ludności niemieckiej. Jako

oficerowie, a więc ludzie honoru, wiemy, że zadania te musimy wykonać rzetelnie.

Nie jesteśmy agitatorami, jesteśmy stróżami porządku. Przepraszam, ale pan

już agituje.

No więc krótko, musimy sobie ufać.

To niemożliwe, panie poruczniku.

Zgadzał pan bardzo szczerze, jesteśmy przeciwnikami politycznymi.

A zatem mówienie o zaufaniu wydaje się być czystym wolontaryzmem.

Przeciwnicy polityczni jednakże mogą postępować wobec siebie fair.

Jeżeli to nam się uda, jak sądzę, spełnimy swoje zadania z honorem.

Przepraszam, nie wiedziałam, że pan ma gościa. Proszę bardzo, proszę.

Pani pozwoli?

Porucznik Morwa.

Pana Harding, nasza tłumaczka. Jak panu wiadomo, mamy do czynienia z wojskami

alianckimi, a pana Harding zna kilka języków.

Pan jest Polakiem?

Byłoby mi przykro, gdyby to miało panią w czymkolwiek urazić, ale po czym pani

poznała?

Czy to takie trudne? Tylko Polacy całują Panie w rękę w każdym miejscu. W

biurze, w pociągu, w sklepie. A Panu się to nie podoba?

Co innego salon, tam jest miejsce na wytwornąć. Ale tak na co dzień?

Co to jest?

Grzeczność. Po prostu grzeczność. Przepraszam.

Popisuje się, Goguś. Kto to jest? Polski porucznik, mój zastępca.

Myślę, że w mundurze będzie mu do twarzy.

Ma pan coś do przetłumaczenia?

Strasznie nudno w tej dziurze. Nie uważa pan?

To moje rodzinne strony.

Tutaj? Nie, ale w pobliżu.

Zresztą tu też można przyjemnie spędzić czas.

Przekona się pani.

Zapraszam panią na wieczór do kawiarni.

Kawiarnia w miasteczku. To brzmi jak tytuł romansu z życia we trzech sferach.

Dzień dobry, panie poruczniku.

Pan mnie zna? Nie, ale wiem, że pan jest zastępcą dowódcy.

Macie dobre informacje.

U nas wszystko dobre, panie poruczniku.

Ja się nazywam Labus i niech mnie pierdolą szczery, jakże nie jest Polak.

I cieszę się, że pan porucznik już jest.

My tu nie mieli zastępcy pod łuk parytetu.

To ten pieron robił z nami co chciał.

Co to ma znaczyć? Mówicie o dowódcy.

Tak jest, panie poruczniku.

Mogę się odmeldować?

Chcieliście mi coś powiedzieć?

A nie, nie, nie. Nic, panie poruczniku. To na drugi raz nie zawracajcie mi

głowy. Labus. Tak jest.

Nie gadałbyś takich rzeczy.

A ja ci powiem jedno.

Oficerka my dostali, a nie oficera.

Może on jest i dobry na defiladę.

Może trochę za wczoraj przyjechał.

Ej, pokój.

Chłop Krakowa przyjechał.

Coś go tu ciągło.

No to ja ci powiem, co go tu ciągło.

Ciepły stowek.

Do plebiscytu niedaleko.

A jak tu Polska przyjdzie, to on już będzie czekał na order i na dobro

Tak albo tak, to jest nasz dowódca.

Widzisz? Wątopcy tupikowe. Tak jest.

Dowódca. Jak się to skończy, to możesz go blisko przyjść. A teraz patrz, czyś

prawo patrz.

Pan to nazywa towarzystwem?

Sklepikarze, rzeźnicy, podrabiani policjanci.

Dlaczego podrabiani?

Na przykład pan.

Ktoś musi pełnić tę służbę.

Nie możemy wszystkiego zostawić Polakom.

Czy pan rzeczywiście uważa, że Górny Śląsk to Niemcy?

To przecież czyste kwiny.

Jest pani w złym nastroju.

Nie.

Jestem w małym miasteczku.

Mój ojciec ciągle poza domem.

Jakieś ważne sprawy, wielka polityka. A ja ciągle sama.

Mam tego dość.

Niech go pan zaprosi do naszego stolika.

Zrobię to wyłącznie dla pani.

Proszę jednak pamiętać, że zasady nie utrzymuje kontaktów towarzyskich z

Polakami. To są pańskie zasady.

Proszę. Panowie, mam ochotę na szampana.

Poruczniku, jest pan moim gościem.

Szampana, proszę.

Tak, tak.

Kontakty towarzyskie w miasteczku to bardzo ważna rzecz.

Przepraszam bardzo. Pan porucznik Pattenreich jest proszony w pilnej

Przepraszam bardzo.

Co jest?

Labus pilnuje domu pastora.

Myślisz, że on wie?

Chyba tak.

Kto ma dzisiaj służbę?

Lukaszek. To dobrze.

Powiedz Lukaszkowi, żeby zebrał naszych, ale szybko. Ty też dostaniesz poszara.

A jeśli przyjdzie porucznik Morwa?

Nie przyjdzie. Zmykaj.

Bardzo mi przykro, ale muszę państwa na chwilę opuścić.

Ważna sprawa służbowa.

To może ja?

Jeszcze pan wszystkiego nie zna, poruczniku. Byłbym panu niezmiernie

zobowiązany, gdyby pan zechciał towarzyszyć panie Hildzie do mojego

Sądzę, że nie będzie pani miała nic przeciwko temu.

No cóż, nie mam wyboru.

Jest pan rasowym policjantem. Nie rozmawia pan z osobami, których pan

Nie ma pani wyborów.

Co to jest, że nie spotkałam tu jeszcze oficerów z poczuciem humoru?

Gdzie pani takich spotkała? W koloniach.

Tam oficerowie nie zajmowali się polityką.

Woleli bić murzynów.

Nie, mój panie.

Woleli kobiety.

Ma pan dziewczynę?

Tam u siebie w Polsce?

Owszem.

Ładna?

A czy kochana dziewczyna może być brzydka?

Nie wiem.

Wypijmy za tę nieświadomość.

Co wy tu?

Tak sobie spacerujemy.

Co to za gadanie? Mówi do was dowódca.

My nie na służbie.

Policjan w mundurze jest zawsze na służbie. Chcemy się zapisać do

Czekamy na pastora, żeby nas oszcił.

Do koszar.

Zameldować się u Lukaszka.

Odmaserować. Tak jest.

Idziemy do koszar? Co ty, głupi? Zaraz za rogiem skręcymy. A możemy tak

powiedzieć porucznikowi.

Co ty?

Żeby nam zabronił, bo to jest niedozwolone?

Daj spokój. Ja tam wiem, co mam robić.

To musi natychmiast zniknąć.

Jestem organistą, a nie cudotwórcą. Nie potrafię konkretnych przedmiotów

zamienić w powietrze.

Niech mi pan tu takich drdymałek nie prawi. I proszę nie zapominać, czym to

grozi. Pastor był temu przeciwny. To już historia. Teraz ważne są godziny.

Pośle panu ludzi. Na co mi państwo ludzie?

Niech pan zrozumie, to musi natychmiast zniknąć.

Ale nie może być wyniesione poza obręb plebanii. Niech pan ruszy głową.

Może jakiś grobowiec, studnia, loch? Nie wiem, co wy tutaj macie. Gdzie to jest

teraz? W piwnicy.

Chodźmy zobaczyć.

Jakieś wyjście musi się znaleźć.

Wie pan, moje imię jest okropne.

Czy nie uważa pan, że każdy człowiek powinien sobie sam wybierać imię?

No wie pani, byłoby to dosyć trudne.

Ale ja na przykład jestem ze swego imienia zadowolony.

Nasz narodowy bohater nosił to imię, mój stryj.

Och, wy patrioci.

Ja jestem Hildegarda.

To przypomina maszerującą gwardię.

No wie pani?

Jak na panią wołano w domu?

Mama? Na przykład.

Też śmiesznie.

Tak. A jakby to było po polsku?

Hildegarda? U nas nie ma tego imienia, ale wydaje mi się, że Hildzia.

Tak. Nie.

Hildzia. Miękko. Hildzia.

Te języki są bardzo podobne.

Żartujesz?

Oczywiście. Bardzo lubię żartować.

No cóż, nasz komendant chyba już nie przyjdzie.

Tak. W takim razie pozostanie panu jeszcze jeden obowiązek. Odprowadzić

domu.

Służę pani.

Hildżad do domu.

Strasznie to pani wymawia. Nie Hildżad, a tylko Hildzia. Miękko, Hildzia. Jest

różnica. Czy w kochaniu też jest różnica?

Trzeba się przekonać.

No, idziemy.

Proszę rachunek.

Wszystko już zapłacone.

Dziękuję.

To moja pierwsza prawdziwa zima w życiu.

W ostatnim dniu zimy plebiscyt.

Niechże pan skończy z tą polityką. Dobrze.

Tutaj będzie Polska.

Wyrzucicie nas stąd? Ale skąd? Jesteśmy tolerancyjni. Na to wskazuje cała nasza

historia. To już tutaj.

Dobranoc, pan Nosildziu.

Dobranoc.

To niemożliwe.

Wiedziałem, że pan nie uwierzy.

Człowieku, a jeśli to prowokacja, to może być próba skompromitowania nas

wszystkich w oczach aliantów.

Panie poruczniku, mnie pan takimi cudzymi słowami nie wystraszy. A co się

aliantów, to oni już wiedzą.

Zameldował ich to Francuzom.

Nasi pilnują tej ewangelickiej plebanii. Labus, nie mieliście prawa

zgłaszać o tym Francuzom.

To może zrobić tylko dowódca albo zastępca dowódcy.

Bestorzech zgłosił.

Labus, nie macie do mnie zaufania.

Nie.

Powiem prawdę.

Pan tu jest obcy.

Jaki tam obcy, Labus?

Niewiele brakowało, a tutaj bym się urodził.

Szkoda, panie poruczniku.

Może by pan wtedy więcej rozumiał z tego, co tu się robi.

Francuzi proszą nas pod plebanie.

Francuzi? Po co?

Szczegółów nie znam.

Była informacja, że ktoś przechowuje tam broń bojówki niemieckiej.

Ktoś? Kto?

Może pastor?

Co za bzdury.

Kto powiadomił Francuzów? Ja.

Pan oszalał?

Wypraszam sobie.

I będę zawsze informował aliantów o naruszeniu zasad.

Niezależnie od tego, kto temu patronuje.

Co pan chciał przez to powiedzieć?

To, co powiedziałem. Tutaj ja jestem dowódcą.

Ja utrzymuję łączność z aliantami, jak pan to nazywa. Pan nie ma prawa.

A ja jestem państwim zastępcą. A poza tym jestem absolwentem prawa

Jagiellońskiego. Jakie takie pojęcie o prawie mam?

Domaga się pan przeprosin?

Nie. Przyjęcie do wiadomości.

Dzień dobry.

Mamy nakaz rewizji.

Jestem osobą duchowną. Co nas nie interesuje? Pan tu jest gospodarzem?

Proszę nas puścić.

To jest naruszenie moich praw jako tutejszego pastora.

Pastorze, nie mamy wiele czasu.

Dziewczyny spędzą.

Raz, dwa, załatwimy co trzeba i wracamy.

Pastorze, na co to panu wszystko?

Do czego potrzebne?

Może do konfirmacji? Nic o tym nie wiem.

Może pan nie wie, ale wie ten, kto tu to przynosił.

To się stało na terenie powiezonym mojej pieczy.

Odpowiadam za to.

Wyjaśnię to i wobec innych wyciągnę surowe konsekwencje w myśl postanowień

międzysojuszniczej komisji.

O nie, to już teraz nie jest Państwa sprawa. My się tym zajmiemy.

Pastorze, pozwoli Pan z nami. Wspólnie wyjaśnimy, kto to wszystko wymyślił i

wykonał. Proszę bardzo.

Gratuluję, poruczniku. Pastor ma atak serca.

Współczuję. A organista został aresztowany.

Organista?

Myślałem, że to niebezpieczny bojówkarz.

Niedługo posiedzi. Za kilkanaście dni odbędzie się tu plebiscyt.

A potem co? Jak pan sądzi?

W ciągu tych kilkunastu dni może się jeszcze bardzo wiele wydarzyć.

Szczególnie przy pomocy takiej broni jak ta, którą znaleziono na plebanii. Po

plebiscycie będzie pan musiał mieć się na baczności.

Przed osobą duchowną?

Poruczniku.

A może przed miłośnikami muzyki organowej?

Już się zjeżdżają te pieruńskie imigranty. A głosowanie dopiero w

Będą robić propaganda.

Kto pieruńsku stąd przepędził?

Cześć, Tadziu. Jak ci idzie w tych ciężkich czasach? No cóż, dobijamy do

Niedzielę plebiscyt.

Co tutaj taki ruch na ulicach?

Niemcy się zjeżdżają na plebiscyt.

Emigranci, którzy tu się urodzili, potem wyjechali.

Dużo ich się jeszcze nazjeżdżało, ale to im tak nic nie pomoże.

A jak ci idzie współpraca z dowódcą?

O, kawał drania.

To jest mój brat.

Zaskoczyłem cię.

Wiesz, tutaj wszystko takie pogmatwane. A myślałeś, że wszystko wiesz.

No cóż, za parę dni plebiscyt, a potem do Domciu, do Krakowa.

To się spotkamy w Krakowie. Po plebiscycie też wracam do Krakowa na

zobaczenia w Krakowie.

Ląsk jest nasz!

Ląsk jest niemiecki!

I co pan na to?

Sprawy się jeszcze bardziej skomplikowały. Pan żartuje. Wygraliśmy.

W miastach. Wieś głosowała za Polską.

Bo jest ciemna, ale ma przewagę.

Liczy się wynik ogólny.

No cóż, niech długo staniemy się tu niepotrzebni jako policja. Pan pewnie

do Krakowa. Tak, naturalnie.

Cieszę się, że pan przegrał, poruczniku.

Dziękuję za szczerość. Nie będzie pan taki pewny siebie.

Witam pana, komendancie. Dokąd pójdziemy?

Pan porusznik jest bardzo zajęty.

Hildja. Tak dobrze?

Jeżeli pani jeszcze troszkę pocici, może coś z tego będzie.

Przyjdę jutro, żeby pan sprawdził.

Na razie policja plebiscytowa zostaje utrzymana.

A na wyjazd do Krakowa będziesz musiał poczekać.

Był tu wolny?

Nie, nie było, panie komisarzu.

Gdzie on do diabła chodzi?

To co?

Korfantyt. Nie znasz go?

Ach, to on.

Wiele o nim słyszałem.

Jeszcze wiele usłyszysz.

No, powracając do tematu. Na razie zostajemy na miejscu.

aż zapadną decyzje w Paryżu.

Pan konsul Kęszycki czeka na Pana.

Proszę. Dziękuję.

Panie komisarzu, o tym spotkaniu nikt nie może się dowiedzieć.

Dałem słowo.

Jest źle.

Bardzo źle.

Anglicy skumali się z Włochami. Do Paryża zostały przesłane dwie

A jednak.

Pod łuk Anglików i Włochów w Polsce należy zwielić tylko powiaty Pszczyński,

Rybnicki i część Katowickiego.

Generał Leron natomiast proponuje przekazać Polsce obszar aż po linii

Tego się pani spodziewałem.

A czy ci wsparzy, że staną po jego stronie?

4 lub 5 maja ma zapaść ostateczna decyzja w prawie Górnego Śląska.

To już tylko pięć dni.

Dziękuję.

Dziękuję, muszę natychmiast wracać.

Panowie, jest źle.

Nie jest wykluczone, że będziemy musieli podjąć ostateczną decyzję.

Proponuję, żeby pułkownik Mielżyński zreferował stan organizacji wojskowej.

To są sprawy tajne.

Pan chyba upadł na głowę.

Wypraszam sobie.

Jestem przedstawicielem rządu polskiego, a więc i pańskiego ministra.

Ale ja się nie wtrącam do pańskich spraw, panie komisazu.

Bo bym sobie nigdy na to nie pozwolił.

No więc referuje pan czy nie?

Mamy zorganizowanych 20 tysięcy żołnierzy.

W tym dwa bataliony kobiecej służby sanitarnej. Nie interesuje mnie

intendentura, ile pan ma broni.

Na początek wystarczy.

Resztę zdobędziemy na wrogu.

Takie bajeczki mogliście sobie opowiadać tam u was w Legionach. My tu znamy

naszego wroga uzbrojonego po zęby.

Jeżeli dojdzie do ostatecznej decyzji, trzeba uderzyć ostro i jak najszybciej

dotrzeć do linii Odry.

Za rzeką stoi niemieckie wojsko. Jakąś decyzję trzeba podjąć.

Dobrze. Proponuję, żeby jeszcze dzisiaj zwołać narady przywódców. Niech ludzie

się wypowiedzą.

W tej naradzie powinni brać udział moi dowódcy grup oraz ich szefowie sztabu.

Przestań pan z tymi swoimi sztabami.

Jednej doby byście nie wytrzymali, gdyby doszło do otwartej wojny.

No więc o co panu chodzi?

Plebiscyt przegrany.

Górny Śląsk można uratować jeszcze tylko walką.

Już dwa razy ratowaliście.

Ale pan przeszkadzał. Tak, tak, przeszkadzałem, przeszkadzałem półgłówką

będę przeszkadzał.

Szylak, wy... Do kryminału pruskiego szedłem. Za to przeszkadzanie po pysku

brałem.

Przepraszam. No idź pan do cholery.

Mam...

Konkretny wniosek.

Proponuję ogłosić strajk generalny. Proszę nie przerywać.

Strajk musi przekonać aliantów, że robotnik górnośląski nigdy nie zgodzi

niesprawiedliwy podział.

Strajk winien rozpocząć się 2 maja we wszystkich zakładach pracy.

Po północy, z 2 na 3, wystąpią siły zbrojne dla...

Poparcia strajku generalnego. Kto jest za tym wnioskiem?

Proszę.

Kości zostały rzucone.

Co zapowiedział to jako żołnierz, nie jako polityk?

Jako żołnierz odnosił zwycięstwa.

Jako polityk został zasztyletowany.

Czy to pogróżka?

Nie.

Nie żołnierz go zamordował.

To tylko przykład, do czego może prowadzić polityka.

Rozumiem. Jest pan zwolennikiem militarnych rozstrzygnięć.

Wielka szkoda, że się w tym różnimy.

Dla mnie wasza organizacja wojskowa jest tylko jednym z narzędzi polityki.

Na naradzie zapowiedziałem wystąpienie zbrojne. Ma to być akt desperacji ludu

górnośląskiego. To nie może być walka zbrojna z regularną armią niemiecką.

Jako były oficer pruski doskonale pan się orientuje, jaką siłę wciąż jeszcze

reprezentuje ta armia.

No, przegrała wojnę.

Ale nie pozwoliła nieprzyjacielowi zająć skrawka swojej ziemi.

Jest jeszcze na tyle silna, żeby utopić nasze powstanie we krwi.

O tym pan, jako przyszły dowódca wojskowy,

musi pamiętać.

O losie Górnego Śląska zdecydują politycy, a nie żołnierze.

Pozwoli pan, że się z tym nie zgodzi.

Jeśli jednak sprawy potoczą się tak, że zostanę panu podporządkowany, panie

komisarzu, sprawa lojalności stanie się sprawą mojego

honoru.

Wysoko sobie cenię, pański honor.

Jakie wieści, panie poruczniku?

Nic mojej dobre.

A my?

Czekamy na rozkaz.

Pierona.

Na naradzie zapadła uchwała o powstanie.

Pułkownik Mierzyński oświadczył mi dzisiaj, że rząd polski nie wyraża zgody

powstanie zbroi.

Jakie jest państwo stanowisko w tej sprawie?

A pan tu przyszedł w jakim charakterze?

O sprawach wojskowych rozmawiam tylko z dowódcą.

Jestem zastępcą szefa wydziału organizacyjnego.

A na wypadek powstania mam inny metr udziału.

Dostanę? Nie.

I co z tego?

Pan nas nie docenia, panie komisarzu.

Was?

A któż to taki?

Polska organizacja wojskowa.

Polska. A więc polskich górników, chudników, kolejarzy.

Tych według pana nie doceniam.

A gdzie pan był, panie Borolowski, kiedy ja organizowałem dla nich wiece?

Mówiłem im, co to Polska. Gdzie ich ojczyzna?

Pan panuje, że organizacja wojskowa to tych kilku oficerów o wygórowanych

ambicjach, nie znających tej ziemi, a nie jej ludzi.

Nie na taką rozmowę tu przyszedłem, panie komisarzu.

Wiem, że panu ciężko.

Ktoś musi stanąć na czele powstania, wziąć na siebie całą odpowiedzialność,

wytyczyć cel.

Tak, pan Sonny.

A czym by to miał być dachem?

Połączenie Śląska z Polską. No patrz, patrz.

A ja myślałem, że chodzi o utworzenie Polski numer dwa.

To dla pani.

Ciężkie? Tak.

To nie puderniczka. Co mam w tym robić?

Nosić stale przy sobie.

Po co?

Mamy strajk generalny.

Mam strzelać do robotników? To nie żarty, pan Nohildo. W Afryce strzelałam

ze sztuczera na polowaniach.

Ręce do góry!

Dlaczego pan się nie boi? Pani tak celuje, jakby pani miała rzeza. Proszę o

pozwolenie na broń. To nie moje. Dostałam od porucznika Basenreicha.

Posiadanie broni bez pozwolenia jest karalne. Proszę, niech pan mnie ukaże.

Jak dla damy, to niebezpieczna zabawka.

Może mnie pan nauczyć strzelać z tego pistoletu?

Niech pani zostawi te żarty.

Słucham, poruczniku.

Czy są jakieś dyspozycje w związku z zaistniałą sytuacją? Jak będą, dam znać.

Dziękuję.

Zarozumiales.

Skąd to?

Pierwsza zdobycz.

Masi wiedzę?

Tak jest.

Niech pani zostanie. Tutaj będzie pani bezpieczna.

W czasie strajku zdarzają się rozruchy. Pani wie, jak to było w ostatnich dwóch

latach. Przecież nie zostanę tu na noc. Mam tu swój pokój.

Mimo szlifów oficerskich jest pan prostakiem, poruczniku.

Przepraszam.

Szybciej!

Bez ust!

Jesteście od tej pory jeńcami Polskiego Wojska Powstańczego.

Kończyć kolację i na podwórze.

Ręce do góry.

Pan zwariował?

Guzdoń, odebrać mu broń. Tak jest.

Na starość będę wnukom gadał.

Siarońkie najduchy, wasz dziadek zrobił z pruskiego oficera fojermana.

Mundur pozostawił, ale broń mu odebrał, nie?

Pracowałem pana jako oficera, a pan okazał się zwykłym zimieszkiem. Od tej

chwili jest pan jeńcem. Jutro zostanie pan odstawiony do punktu zbornego w

Bierszowicach. Będziecie traktowani jak oficerowie.

Chcę się pożegnać z panną Hildą. Ze mną? Taki twórz?

Jest pani wolna.

Niech mnie pan aresztuje. Jestem Niemką. My z kobietami nie walczymy.

Drużyna, stój!

Powstaniec Kardacz melduje się ze swoją drużyną.

Ile karabinów?

Siedem. Zameldujcie się u labusa.

Takie.

Karabin jest z trzech. Dwa giwery, jedna pistola i jedna dupluma.

Po co wam to dubeltowa?

Bo jakby co, no to...

Nie

jestem już komisarzem plebiscytowym, ale jestem krwią z krwi kością kości

waszej.

Synem biednego ludu górnośląskiego, który od dwudziestu lat cieszy się

zaufaniem.

Który przez lat dwadzieścia walczy razem z wami.

za prawo i wolność Górnego Śląska.

Zwycięstwo osiągniemy za wszelką cenę.

Nie ma takiego mocarza na świecie, który by nas

mógł skuć ponownie w kajdany germańskie.

Miejsce postoju dnia 3 maja 1921 roku.

Ważność!

Podpisano Wojciech Korfanty, dyktator powstania.

Spuść mi!

Dowódcy plutonów do mnie!

Naszerujemy w kierunku Gliwic.

Po drodze możemy napotkać oddziały niemieckie w Paniówkach i Plutowicach.

Maszerujemy zatem w cyku ubezpieczonym.

Na czele pluton dla busa.

Tak jest.

Panie oficjerze, panie oficjerze, jak wyglądnie się życzy?

Dziękuję ojciec, dziękuję. To już niedługo. Chyba już wieczorem te

Dziękuję bardzo.

Czemu my się zatrzymali?

Tam coś się dzieje.

Może nasi potrzebują pomocy?

Nie, sami się dadzą rady. Nie ma co mi trężyć i nadogwalić kłodrze.

Co to na strzelanina?

To zwykłe czyszczenie broni.

Zabrzód! Zemrochopysz!

Niech pan da te profeta.

Panie poruczniku, coś mi się zdo, że coś z tego bydzie.

Nie, ci, co ich gonią, to nasi.

Wyznymy ich w dwa ognie.

Pana mój rok to słabusz. A kajmy to są.

Pierwszy pluton zajmiecie pozycję na cmentarzu. Drugi i trzeci z dłuższoci.

Chodź, chopy!

Nie strzelać!

Pozbierasz broń.

Połowa jeńców, panie poruczniku, jest nasza. Połowa, co chcę, tu jest nasza.

Jeńców mogą sobie zabrać.

Cześć, kamraci!

Aleście im zdrowo przygrzoli. A, podziękuj panu porucznikowi.

Panie poruczniku, Plutonowy Pasternik melduje, że razem ze swoim oddziałem...

Jakie nazwisko?

Pasternik. Ojcu jak?

Stanisław. Wołają go Stanik. To my krewni.

Moja matka Anna. Z domu też Pasternik.

A ojciec Kazimierz?

Robert! Pójdź no!

A to szwagier.

Henryka już poznałem. Jak się powstanie z końca, odwiedzę was wszystkich.

Całą rodzinę.

No, jeszcze raz pięknie dziękuję.

Zadziękuję, nic nie kupię.

Myślę, że trochę z tych zdobytych karabinów nie będziemy kwita.

No zgoda!

Tak dalej pójdzie, panie poruczniku. Co do wieczora, każdy z noc by ziemią. Po

dwa karabiny.

A teraz w drogę.

A potem se zakurzymy po trzygarze.

Co by tam tak, Labus?

Chciałoby się, chciało.

Chcieliśmy zakurzyć po cygarze.

Jak tak by człowiek na drugą stronę wskoczył?

Za rzekę?

To wy rozkazy nie znacie, Labus. Było powiedziane wyraźnie. Do Odry i koniec.

A ja bych spodkopił inaczej.

Do Odry to jest rozkaz. Mus.

No, nimogadaniu. Tak albo tak. Trzeba.

Ale przecież nie jest powiedziane, że na drugą stronę. Nie wolno.

Co wy tam kombinujecie, Labus?

Widzi pan, panie poruczniku, ta wieś?

Moja matka się tam za rzeką urodziła.

No to co z tego?

Pan nie ma matki?

Teraz jest wojna, Labus.

A wam się zbiera na sentymenty.

Tam za Łodrą też mieszkają Polaki.

Pan nie wie, jak to jest.

Arabu, kończ teraz, tym pan nie wie.

Ja wiem.

Bardzo dobrze wiem. A pan wie, co by to było, jakby tam poszli i zadzwonili w

kapliczce.

Pośrodku wsi stoi.

Ludzie by się zeszli.

Bo tam nie ma kościoła, tylko jak trzeba, to się w kapliczce dzwoni.

Skąd ci jest Labus? Niech ma posłucho.

Ludzie by się zebrali, a my no tak.

Bracia, Polska idzie.

Wie pan, co by to było?

Labus, tam stoi wojsko?

Gdzie? W Koźlu, w Jększycach, w Krapkowicach, ale nie tam.

No jak?

Dajcie mi spokój na wódź.

Ja nie chcę o niczym słyszeć. Dobrze?

Dziękuję pięknie, panie poruczyńku.

Co to ma znaczyć?

Wojsko czy burde?

Wypraszam sobie.

Panie krabio, wypraszasz to sobie pan może u siebie w porwarku.

Niemcy zrąbią, że linia Odry to za mało.

Że Korfantemu śni się lewy brzeg Odry.

Że granica na Odrze to bujda. Niech pan czyta, co piszą.

To ma być wojsko?

To jest zwykła banda.

Był rozkaz? Był.

Ja z tego sobie pokazował sprawę.

Sierżancie, zastąpicie mnie tu.

Wzywają mnie do naczelnego dowództwa, do szopienic.

Pewnie szykują panu jakiś ciepły stołek w sztabie.

To wciekły z was człowiek, sierżancie. Przynajmniej to był porządek. Tak jest.

Porucznik Morwa melduje się na rozstaw.

Porucznik?

Zdegranować!

Kto panu pozwolił pchać się na drugą stronę?

Gdzie jest ten awanturnik, który tam polazł?

To żaden awanturnik, to mój dowódca plutonu.

Odprądnij! Ja mu pozwoliłem tam pójść. Ja za to odpowiadam. Nie znam zakazu

przekroczenia odry.

Nie zna pan?

Może pan czytać nie umie?

Do mnie taki rozstaw nie dotarł.

Jak to jest?

niemożliwe.

Ja się tu nie chcę zasłaniać, ale może by panowie wprowadzili wreszcie jakiś

w wydawaniu rozkazów.

Nie pańska sprawa. To moja.

Bo ja te sprzeczne rozkazy muszę wykonywać.

Uzgodnijcie najpierw panowie ich treść, a potem podawajcie do wykonywania.

Dużo pan ma takich bolszewickich oficerków.

Tu jechałem z frontu, gdzie leje się krew. Jako oficer frontowy nie pozwolę

obrażać.

Trybuuję pana do porządku, poruczniku.

Czy pan wie, z kim pan rozmawia?

To jest właśnie tym przykrzejsze.

Może pan odejść?

A to będzie spokazową sprawą.

No jak tam było, Labus?

Czekają na nas, panie poruczniku.

Słyszałem, że miał pan łostuda z kuli mojej wizyty za rzeką.

Nie, nie.

Mówicie, że czekają?

Czemu ta rzeka nie płynie ze dwadzieścia kilometrów dalej?

Tylko akurat tutaj.

Jak rzeka, to sama wie, gdzie ma płynąć.

Tylko ludzie nie zawsze wiedzą, gdzie jest ich miejsce.

A panowi?

W Krakowie.

A niewiele brakowało, urodziłbym się górnoślązakiem.

Moi rodzice, gdyby ich stąd nie wysiedlili, to tutaj bym się urodził.

Tak,

człowieka czasem ciągnie na takie miejsca.

No bo tak na zdrowy rozum, to po co by się pchali na druga strona?

Ale jak jak stanął na tamtym brzegu.

Na kiery matka chodziła, kiedy jeszcze dziełką była.

To by się tak jakoś zrobiło.

Co by nie wiem jak. No właśnie.

Ciągło mnie tam.

Właśnie, właśnie. Przychodzi jakiś taki kłoc od środka i pcha człowieka gdzieś

dalej. A pan był na tym swoim miejscu?

Nie.

Nie. Tam jest jakaś kuźnia.

Mój dziadek był tam kowalem.

Trzeba tam pojechać.

Pojadę.

Pojadę, jak to się wszystko skończy.

A, to już niedługo.

A potem se zakurzymy pod wygadę.

Teren znacie.

Wiecie, gdzie są rozstawione straże. Reszta powstańców jest w folwarku.

Zdecydujemy ich straże bez strzału i posuwamy się w kierunku lasu na tyły

powstańców. Tam działamy przez zaskoczenie.

Teraz do Łodzi.

Do diabła, miało być bez strzału.

Trzeba szybko oderwać się od Odry, omijając Polwark.

Zrozumiano?

Panie poruczniku, Niemcy uderzają od Odry.

Kopania, rano naprzód, biegiem, marsz!

Panie poruczniku, Polacy od Polwarku.

Naprzód!

Hardacz, obejdziesz Niemców i uderzysz o Dodry.

Rozkaz.

Zawód.

Musimy przeskoczyć drogę.

Ja z punktonem Carvata uderzam pierwszy.

Wy nas osłaniajcie, a potem atakujcie.

Panie poruczniku. Panie poruczniku.

Wy imiecie dowództwo.

Niech pan mnie chyci za kark. No.

Rozkazuję.

Pierwszy pluton odprowadzi jeńców, drugi po zbirorannych i poległych. Za mną!

Panie burmistrzu, rozkaz wykonany. Zdobyli mnie broni i wzięli jeńców.

Chłopie, jeszcze jeden szakiet.

A teraz gibko.

Wszystko będzie dobrze, panie poruczniku.

Jawors.

Zawiadam matkę.

Adres masz?

Zawiadam. Przeproś.

Nie trzeba, panie poruczniku.

Matka jak to matka.

Jak pan wyzdrowieje, co pan napisze?

A potem se zakurzymy po cygarze.

Kajta fura!