Original subtitles

1947-1951 yılları arasında, Maya Deren tarafından Haiti'de filme alınmıştır.

Bir Kreol atasözü der ki...

"Hayat zorlaştığında..."

"...birlikte yürüyebilmek için..."

"...insanlar birbirine yardım etmeye muhtaçtır."

Haiti'de farklı kabileler...

...Vudu olarak bilinen ortak bir dinde birleşmişti.

Böylece insanlar bir araya gelip...

...aynı ahlaki değerler için dua edebiliyorlardı.

Ve birlikte inançlarını sağlamlaştırıyorlardı.

İlahi Atlılar: Haiti'nin Yaşayan Tanrıları

Haiti'de...

...kutsal ruhlara Loa adı verilir.

Legba...

...görünür ölümlü dünya ile görünmeyen ölümsüz alem arasındaki...

...bağlantıyı sağlayan Loa'dır.

O, iki dünya arasında araç ve yoldur.

Evrenin dikey eksenidir.

Kutsal kapının koruyucusu olarak...

...diğer Loalar ile iletişime geçmeyi sağlayan da O'dur.

Eğer amaç diğerleriyle iletişime geçmekse...

...ayinlerde ilk önce Legba selamlanmalıdır.

Bu nedenle...

...dört yol figürü...

...tüm ayin figürlerinin en önemlisidir.

Düz bir zemine un ile çizilsin...

...ya da havaya çizilsin fark etmez.

Dört yol figürü her zaman...

...alemler arası iletişimin kurulduğu birleşme noktasıdır.

Aralarındaki enerji ve...

...güç akışını sağlar.

Potomitan adı verilen...

...merkez noktasından ise...

...Tanrılar girer.

Ve yanına Veve'ler çizilir.

Merkez noktasının etrafında...

...ayin hareketleri ve danslar yapılır.

Rada ayinleri, Tanrıların...

...koruyucu bir rol üstlendiği bir Afrika geleneğidir.

Tanrılar koruyucu ve iyilikseverdir.

Laplace...

...rahibin çırağı ve yardımcısıdır.

Tapınağın koruyucu Tanrısını temsil eden bir kılıç taşır.

Topluluğu temsil eden iki...

...bayrak taşıyıcısı ona eşlik eder.

Rahip kutsal çıngırağını çalar ve...

...üçlü alaycı ve tuhaf bir savaş gösterisi yaparlar.

Hiç şüphesiz bu...

...topluluğun ve Loa'nın ortak gücüyle...

...Houngan'ın gücü arasındaki bir yarıştır.

Laplace, bir saygı göstergesi olarak...

...rahibin ayaklarına kapanır ve toprağı öper.

Rahip kılıç kabzasını öper.

Bayrakların tepesini öper.

Bu hareket ile...

...rahibin toplantıya ve aynı zamanda Tanrılara...

...karşı sorumlu olduğunu görüyoruz.

Ve bir başka rahip üçlüyü aynı şekilde selamlıyor.

Vudu rahiplerine Houngan adı verilir.

Houn, ruhlar anlamına gelirken...

...Gan, reis anlamına gelmektedir.

Afrikalı Fon halkının dilinden geçmiştir.

Manevi, ekonomik, siyasi ve...

...tıbbi problemlerle ilgili tavsiyelerde bulunur.

Güçlü bir Houngan, Haitililerin başka kimseye göstermediği...

...üst derece bir saygının keyfini sürer.

İki Houngan selamlaşırken...

..kutsal çıngıraklarıyla birlikte karşılıklı aynı hareketleri yaparlar.

Çıngırak, kilden boncuklarla...

...ve yılan omurgasıyla kaplanıp...

...bir çan eklenmiş su kabağıdır.

Loa'yı çağırmak için kullanılır.

Rahipliğin bir sembolüdür.

Selamlaşmanın birçok çeşidi vardır.

Ve bunlar...

...selamlaşan kişilerin yetki düzeylerini gösterir.

Bedenin ele geçirilmesi olayı...

...Tanrı belirdiğinde gerçekleşen psişik bir olaydır.

Vudu terminolojisinde...

...Loa'nın bir insanın üzerine bindiği söylenir.

Ya da ona Loa bindi denir.

Metafor, at ve onun binicisinden gelmektedir.

Ve bu eylem ve olaylar...

...binicinin isteklerinin bir ifadesidir.

Vudu'nun tüm yollarının kesiştiği merkezdir.

Bir insanın, tüm bedeniyle apaçık bir biçimde

...seyahat ettiği noktadır.

Ama seyahat eden kişinin kendisine...

...görünür değildir.

Damballa.

Bir yılan.

Güneşe uzanan yol boyunca kıvrılarak...

...gökyüzünde seyahat eder.

Bilgeliğin en eski kaynağı.

Aynı anda hem uzak geçmiş...

...hem de geleceğin güvencesi.

Evreni çevreleyen pozitif güç.

Vudu'da kutsal olan deniz değildir...

...ilahî olan denizin ruhudur.

Bu tören, denizlerin hakimi Agwé'nin...

...aşk Tanrıçası ile...

...evliliğinin kutlanmasıdır.

Agwé, bir tür ideal eş ve sevgilidir.

Deniz gibi olmak...

...ve derin bir huzura sahip olmak demektir.

Tören, Mambo adı verilen...

...bir rahibe tarafından yönetilir.

Tüm ayinler arasında belki de en gösterişlisidir.

Agwé'nin salında kek, likör...

...hatta şampanya şişeleri sunulur.

Salı inşa edip boyamak için...

...günlerce hazırlık yapılır...

...onu Agwé'ye sevgiyle sunmadan önce.

Orada bizi bekleyen bir yelkenli vardı.

Işıldayan yelkenleri rüzgârda dans ediyordu.

Şarkı söylüyor ve davul çalıyorlardı.

Ve trompet çalıp duruyorlardı.

Mambo direğin yanında çıngırağını çalıyordu.

Agwé'ye övgü şarkıları söylüyorlardı.

Ama özellikle...

...şarkıların en akılda kalıcı olanını birkaç kez tekrar ettiler.

'Sina, sina, sina dopre son.'

'Sina lumpey.'

'Agwé toboye.'

Çocukları koru.

Bu melodiyle doğan seslerle...

...her biri dalgalanıyordu.

Agwé'yi aleminin sonsuz alanından çağırıyorlardı.

Şimdi ölenlerin ruhlarının gittiği...

...ve aynı zamanda Loa'nın yaşadığı...

...denizin altındaki kutsal adanın tam üstündeyiz.

Deniz seviyesi neredeyse geminin küpeştesiyle aynı hizada.

Erkekler salı denizin üstüne bırakıyorlar.

Hepimiz sessizce izlerken...

...sanki bir an duraksadı...

...ve sonra...

...sanki aşağıdan koca bir el çıkıp kavramışçasına...

...durgun denizde birdenbire kayboldu...

Vudu, kadınlara...

...Erzulie suretinde...

...insanları diğer tüm formlardan ayıran...

...seçkin bir unvan vermiştir.

Gerçekliğin ötesine akıl erdirme...

...yeterli olandan daha fazlasını arzulama...

...ve ihtiyaç duyulandan daha fazlasını yaratma kabiliyetlerini bahşetmiştir.

Kabalık avluda...

...ahenk içinde dans eden...

...tüm bu bedenler arasında...

...belki bir tanesinin hareketleri aşırı derecede göze çarpar.

Bu Loa'nın gelişinin göstergesidir.

Erzulie'de...

...Vudu, kadınları rüya Tanrıçası...

Bir aşk Tanrıçası...

...güzellik perisi suretiyle selamlar.

O, Meryem Ana ile özdeşleştirilir...

...insanlığa hayat veren bir anne olarak.

Bir bakıma O...

...insanın tanrısallığı anlayıp, onu yaratmasını sağlayan prensiptir.

O insanların sahibesidir.

Erzulie sonsuz bir konfor atmosferi içerisinde hareket ediyor.

Zarif bir koku gibi...

...gelişi tüm havaya yayılıyor.

Tüm endişeler, zorunluluklar kayboluyor.

Hareketlerin ritmi biraz daha yavaşlıyor.

Gerginlikler yok oluyor...

...ve sesler yumuşuyor.

Bir yerlerden serinletici bir...

...hava esmiş gibi oluyor...

...ve sıcağın etkisi azalıyor.

Ogun, kudret...

...güç, yetki ve zafer Loası'dır.

O aslında bir kahraman...

...ve genellikle siyasi bir figürdür.

Ogun, dindar birini...

...şifa, kehanet ve büyü ile güçlendirebilir.

Guédé...

...yaşam ve ölüm Tanrısıdır.

Siyahlar içindeki bu ebedî figür...

...sonsuz dört yol simgesine...

...tüm insanların...

...hatta güneşin bile bir gün varacağı yere konumlanmıştır.

Mezarların üstündeki haç O'nun sembolüdür.

O mezarlığın koruyucusu...

...tarihin muhafızı ve nesillerin mirasıdır.

Gelecek geçmişe dayalıdır.

Bu yüzden yaşam ve ölüm birdir ve aynıdır.

"Action de grâce" denilen Katolik ayinleri...

...Vudu töreninin öncüsüdür.

Toprağa şarap dökülmesi bir saygı göstergesidir.

İlk bağıştır.

Tanrıları davet eden elin gösterisidir.

Dindarların kafası ve...

...omuzları üstünden tavuk geçirilir.

Adeta kötülüğü ve kirliliği arındıran...

...büyük, tüylü bir kıyafetmişçesine.

Herkes arındıktan sonra...

...tavuklar, sonrasında çizimde kullanılan...

...mısır tanelerini yiyeceği...

...noktalara yönlendirilir.

Tavuk yemi yediğinde...

...Loa ile özdeşleşir.

Bu onun belki de kurban edilip....

...Loa tarafından kabul edileceğinin bir işaretidir.

Kanatları ve ayakları...

...sembolik olarak topladığı hiçbir kirliliğin...

...uçup gitmesine izin vermemek için kırılır.

Haitililer bu kurbanlık hayvanların ölümleri...

...ve kanları karşısında...

...hiçbir zaman dehşet duymazlar.

Kurban etmenin niyeti ve önemi...

...hayvanın ölümüyle değil...

...onun yaşamının Loa'nınkine aktarılmasıyla ilgilidir.

Anlayışa göre...

...et ve kan...

...yaşam ve canlılığın özüdür.

Ve bunlar Tanrının ilahî enerjisini yenileyecektir.

Benzer şekilde, Guédé'ye bir keçi sunulur.

Öldürmeden hemen önce kısırlaştırılır...

...ve sakalı kesilir.

İbadet edenlerin Loa'yı fiziksel adaklarla sevindirmesi...

...hem en yaygın...

...hem de en önemli zorunluluktur.

Büyük bir güce sahip olmak için büyük bir enerji gereklidir.

Ve Tanrıların da tıpkı canlılar gibi...

...yaşam enerjilerini koruyabilmeleri için...

...bitmek bilmeyen bir yiyecek ihtiyaçları vardır.

Guédé'nin ruhu rahibin bedenine biniyor.

O, hileci olarak bilinir...

...ve başkalarının kafasını karıştırmak için oyunlar oynamayı sever.

Burada, para dağıtırmış gibi yapıyor.

Bir soytarıyı canlandırıyor olabilir...

...ama eğer O'nu bir kenara çağırıp...

...ciddi ve mütevazi bir şekilde...

...önemli bir soru sorarsanız...

...genellikle size düşünceli ve dikkatli bir şekilde yanıt verir.

Ve bu genellikle muhtemel en iyi tavsiyedir.

Soytarı ve hileci olsa da...

...O aynı zamanda tarihtir.

Yaşayanların ders aldığı tecrübelerdir.

Ve bu rolde...

...diğer rollerinde tuhaf olsa bile...

..son derece sorumluluk sahibi ve güvenilirdir.

Guédé aynı zamanda bereket Tanrısı...

...ve çocukların koruyucusudur.

Kadınlar sağlıklı çocuklara sahip olmak için O'na yanaşırlar.

Nesillerin geçmişinin muhafızı...

...ve Loa soyunun devamı olarak...

...O öncelikle çocuğun ruhunun...

...gelişimini tamamlamadan evvel..

...ölmemesinden sorumludur.

Azaka, tarım Tanrısı...

...bir çiftçi formunda belirir.

O çok çalışkandır...

...ve sıklıkla minnettar çiftçiler tarafından sevindirilir.

Bedeni ele geçirilmiş kişinin hareketleri ve söyledikleri...

...kendi ifadeleri değil, Tanrılarındır.

Bu şekilde, Tanrı talimatlar verir ve...

...ve yetkisini kullanır.

Guédé çoğunlukla...

...fakir, başıboş dolaşan bir dilenci olarak belirir.

O genellikle başka bir Loa için...

...yapılan törene davetsiz gelir.

Banda müstehcen bir danstır.

Genellikle Loa'nın isteği üzerine yapılır.

Ve Guédé çoğunlukla neşeli danslar yapmak ister.

Katılanların birçoğu Guédé'nin ruhuna bürünüyorlar.

Guédé ayrılmaya hazır.

Ayrılan Tanrı için tüm eşyaları...

...çıkarmak bir adettir.

Gözlüğüne uzananlara Guédé...

..."Gözlüğüme dokunmayın. Henüz işim bitmedi" diyor.

Loa ile ibadet edenin arasındaki bu yakın ilişki...

...Loa'nın varlığı ve aktarımı için...

...onlara bizzat hizmet eden kişilerin..

...kanlarına bağımlı olması...

...yaşamlarının garantisidir.

Başka bir kişiye şapka ve çanta vererek...

...Azaka ruhunu aktarır.

Loa ötekini tokalaşarak selamlar.

Sol el aracılığıyla psişik temas gerçekleşir.

Ayakkabılar çıkarılır...

...çünkü Tanrı çıplak ayakla dans etmeyi sever.

Bir kez daha Loa iki elle tokalaşarak selamlar.

Bu dönüş onu özel bir yolculuğa çıkarır...

...ve nihayetinde bedeni ele geçirilir.

Bazen fiziksel hareketlerin yapıldığı bir anlar olur.

Bu anlar öyle çarpıcıdır ki...

...vahşice görünür.

Bu, kişinin ruhu ve Loa arasında, fiziksel bedeni...

...ele geçirmek üzerine süregelen iç çatışmayı yansıtır.

Loa bedene yerleştiğinde...

...bu çatışma çözülür ve sakinleşir.

Becerikli olan Tanrıdır...

...insan değil.

Ve elbette, Loa atını...

...normal durumdaki bir bireyin...

...asla başaramayacağı...

...şekillerde kontrol edebilir.

Tanrı bedeni terk eder...

...ve insan fiziksel dünyaya geri döner.

Haiti'ye gelen Afrikalı Kongo kabilesi...

...zarafetleri ve stilleriyle tanınır.

Kabile üyeleri kendi ritüellerini...

...davul ritimlerini ve danslarını getirmişlerdir.

Bu, dinî olmayan müzikte güçlü etki yaratmıştır.

Esasen, modern cazın kökenini oluşturur.

Davulun ritmi ve sesi...

...dansın hareketlerini ortaya çıkarır.

Davulun ritmi elli ya da daha fazla insanın...

...tek bir vücut olup...

...bir kişiymiş gibi hareket etmesini sağlar.

Sanki hepsi tek bir iple bağlıymış gibi.

Bu 'danse de réjouissance'...

...bir kutlama dansıdır.

Belli törenlerin sonrasında dans edilse bile...

...danslar tarz ve amaçları bakımından seküler değil dini niteliklere sahiptir

Rada Loası koruyucu muhafız güçlerini temsil ediyorsa...

...Petro Loası da agresif hareketlerin efendisidir.

Petro mezhebi evrensel öfkeden doğmuştur.

Afrikalıların...

...kölelik yüzünden mahkum oldukları kötü kadere duydukları öfkedir.

Bu öfkeden doğan enerji...

...Napolyon güçlerine karşı devrimi kazanmalarıyla...

...özgürlüklerine kavuşmalarını sağladı.

Boğa tüm hızıyla...

...tapınağın dört bir yanında koşarken...

...herkes onu takip ediyor.

Kovalamaca avlunun belirli bir ağacında sona eriyor.

Boğanın kurban edilmesi Tanrı için son ziyafettir.

Zengin bir besin kaynağı olan bu adak...

...Loa'ya hayat verecektir.

Haç, yaşamın ve ölümün sembolüdür.

Neslin fiziksel döngüsünün...

...ve dirilişin metafiziksel döngüsünün eksenidir.

Guédé için hayat kaderdir.

İnsanlığın kaçınılmaz ve erotik yanıdır.

O erotizmin efendisidir...

...ve kaçınılmaz olması iyiliğin ve kötülüğün ötesindedir.

Aşkın hazzının ve kederinin de ötesinde.

Bunlardan gurur da duymaz, utanmaz da.

Bilakis, O...

...erotizmin sonsuz devamlılığı...

...ve insanoğlunun sonsuza değin bunun başka türlü olduğunu iddia etmesiyle eğlenir.

Bu adamlar kutsal ruhlar tarafından...

...ele geçirilmiş olmaktan öte, yetenekli sanatçılardır.

Yaşam ve ölüm Tanrısı Guédé'nin ruhu ise...

...Rara adı verilen bahar festivaline...

...başkanlık eder.

Bastonun dönüşü...

...bir avcı ya da savaşçı festivaline işaret eder.

Baston, belki de, silahın yerini almaktadır.

Karnaval ölüm karşısındaki zaferi kutlar.

Kış yerine baharın gelişini kutlar...

Kış da toprağın ölümü demektir.

Geçmişi geride bırakma zamanı.

Heyecan, umut...

...ve yeni ve temiz bir başlangıç sözü.

Bu neşeli festival dönemlerinde...

...insanların tüm hayalleri gerçekleşebilir.

Ve süreçte...

...yaşamın ruhu olan Papa Guédé hüküm sürer.

SON

Anlatı Maya Deren'in, "İlahi Atlılar: Haiti'nin Yaşayan Tanrıları"...

...adlı kitabından uyarlanmıştır.