Original subtitles

De wereld is nu heel anders dan die waar ik in opgegroeid ben.

Mijn wereld was de straat waarin ik woonde.

Ik dacht dat er in de hele wereld maar drie bands en één zanger waren.

Duran Duran, Wham, Mezzoforte en Michael Jackson.

Ik bad tot God dat iemand zou ontdekken dat Michael Jackson...

...mijn oom was.

Het gerucht zou zich verspreiden en Michael zou helemaal uit Amerika komen...

...om mij te bezoeken. Hrund, zijn nichtje uit IJsland, dat hem aanbad.

We zouden een band vormen, terwijl we door mijn straat liepen.

Val me niet te hard af.

Dit was de tijd van elpees en cassettes.

We hadden geen computers.

In juli was er geen tv en ook niet op donderdag.

Er zijn jaren voorbij gegaan. Ik ben opgegroeid. Ik heb gereisd en gestudeerd.

Ik krijg een vaste baan bij de Verenigde Naties.

De wereld ligt aan mijn voeten.

En toen stortte die in.

Ik liep tegen een muur aan.

Kijk naar jezelf, kijk om je heen. Mensen zijn ongelukkig.

We hebben geen band meer tussen onze geest en ons lichaam.

Zoveel mensen leven met hun verstand, zonder emoties.

Er moet dus iets erg mis zijn.

Ik was 27 toen ik naar Kosovo verhuisde om aan vrouwenrechten te werken...

...bij de Verenigde Naties.

We bouwden een land op dat verschrikkelijke dingen had meegemaakt.

Ik stak er alles in dat ik had.

Maar ik kende mijn grenzen niet.

Ik wist niet hoe ik met de trauma's en het verdriet om moest gaan.

Ik sloot die emoties buiten en probeerde het steeds beter te doen.

Als je toen tegen mij had gezegd...

...dat ik alleen met verstand leefde en niet met emoties...

...had ik niet geweten wat je bedoelde.

Ik zou ook niet geluisterd hebben.

Ik was op een gegeven moment zo afgesneden van mezelf...

...dat ik er opnieuw over moest nadenken.

Onderweg van Kosovo naar Kazachstan voelde ik een hevige pijn.

Ik begon te bloeden.

Ik maakt me daar niet druk over.

Ik nam wat pijnstillers en werkte verder.

Ik had een miskraam.

Toentertijd wist ik dat niet eens.

Dat had een waarschuwing moeten zijn.

Maar ik bleef mezelf dwingen om harder te werken.

Niet lang daarna, kon ik een zekere baan krijgen...

...bij de VN voor de rest van mijn leven.

Mijn droom was uitgekomen.

Ik had me heel goed moeten voelen.

Maar dat was niet zo.

Ik voelde me meer een zombie, een buitenstaander in mijn eigen leven.

Doordat ik zo nauw met oorlogsslachtoffers had gewerkt...

...kreeg ik het gevoel dat de VN te zakelijk was geworden.

Zij had geen band meer met de mensen die ze wilde helpen.

De wereld verandert zo snel.

Maar wij zitten vast aan onze oude manier van werken.

Op mijn werk droomde ik ervan...

...hoe anders het zou zijn na mijn pensioen.

Maar ik was pas 29.

Zoals zoveel mensen nu, had ik een burn-out.

Het was net alsof ik niet meer kon ademen.

Ik nam ontslag van mijn baan.

Ik was doodsbang wat er nu zou gaan gebeuren.

Maar wat er toen gebeurde, was niet zo erg.

Ik ging samenwerken met mijn goede vriendin Kristin.

Zij was een cineaste die net klaar was...

...met een project over hoe kinderen het nu in de wereld redden.

We begonnen onze reis met een belangrijke vraag.

Leven we met ons verstand en niet met onze emoties?

Hoe beïnvloedt dat dan onze levens?

In de tempel van moderne kennis, de universiteit van Harvard...

...begonnen we naar antwoorden te zoeken.

Vraag je af wat je kunt doen

We zijn gecompliceerde wezens.

We bestaan uit verstand, lichaam en geest.

Onder druk concentreren we ons alleen...

...op het verstand en schakelen we onszelf uit.

Als we niet in onszelf kunnen kijken...

...gebruiken we onze beste vermogens niet.

Dan laten we onze intuïtie niet los.

Op het hoogste niveau zijn alle beslissingen intuïtief.

Als dat niet zo was, deden we dat met computers.

Dan hadden we alle antwoorden.

Gedurende de afgelopen 20 tot 25 jaar van mijn leven...

...hebben we het overwicht van het verstand gezien.

Dat domineert veel van onze academische instellingen...

...en de media.

Daardoor groeien onze intuïtieve capaciteiten niet meer.

DOOR

Maar nu beginnen voor het eerst te beseffen dat de problemen...

...niet zomaar oplossen. We moeten een stap terug doen.

Een hele nieuwe aanpak vinden voor deze problemen.

Een van de uitdagingen die we in de zakenwereld ondervinden...

...is dat als je alleen puur op verstand afgaat...

...en alles laat afhangen van metingen...

...en analyse, je een einde maakt...

...aan de creativiteit in bedrijven.

Tientallen tot honderden miljarden dollars worden verspild.

We denken dat we door meer te werken ook meer doen.

Dat is gewoon niet waar.

We hebben hier studenten die zeggen: 'Ik werk 100 uur per week.'

Dat kun je niet volhouden.

Als je verdrinkt in de getallen...

...verdrink je in de logica.

Dan geef je jezelf geen kans een stap terug te doen.

Ik dacht dat 100 uur per week werken een deugd was.

Pas na een burn-out begon ik daaraan te twijfelen.

Als Bill zegt dat we op onze intuïtie af moeten gaan...

...dan word ik nerveus.

Want door mijn studie heb ik geleerd...

...niet op mijn intuïtie te vertrouwen.

Ik spreek een andere professor die economie met psychologie combineert...

...om beter inzicht te krijgen over hoe we beslissingen nemen op basis van intuïtie.

Is intuïtie betrouwbaar?

Je kunt betrouwbaarheid definiëren door te zeggen: hoe precies...

...leidt mijn intuïtie me bij oordelen of beslissingen?

Dat is niet heel betrouwbaar.

Als ik jou zie...

...kan ik instinctief...

...een oordeel over je vellen...

...door wat ik zie. Als je een vrouw bent, heb ik vooroordelen...

...over vrouwen, die me in kunnen vallen.

Zien is geloven.

Zien beïnvloedt onze intuïtie.

Als ik geen vrouwen in leidende posities zie...

...denk ik dat ze dat niet kunnen.

Als ik mannen niet als kleuterleider of zuster zie...

...denk ik dat mannen dat niet kunnen.

Onze eigen vooroordelen zijn gevaarlijk...

...als we beslissingen nemen of oordelen vellen over anderen.

Maar is intuïtie niet meer?

LONDEN, VK

Ik heb een boek gelezen...

...waarin staat dat men vastzit aan logica en denken met de linkerhersenhelft.

We spreken de schrijver.

Wat is het gevaar aan een cultuur die wordt beheerst...

...door de linkerhersenhelft?

Hoe bepaalt dat de westerse cultuur?

Ik denk dat we kunnen onderscheiden...

PSYCHIATER EN SCHRIJVER

...dat er bepaalde dingen zijn...

...in onze wereld die betrekking hebben op onze linkerhersenhelft.

Onze wereld lijkt uit fragmenten te bestaan, zonder duidelijke samenhang.

Het vermogen om te zien...

...wat dingen betekenen, is verloren gegaan.

Die wijsheid is door kennis verdrongen.

Kennis is weer door informatie verdrongen.

Stukjes of brokken data.

Om evolutionaire redenen moesten we met de wereld omgaan...

...op twee verschillende manieren.

Ons identificeren met de wereld als geheel...

HET BREIN

...maar haar ook manipuleren.

We moeten beide methoden hanteren. De nauwe, aandachtige...

...en de brede, open, aanhoudend voorzichtige manier.

Dat is in wezen het verschil tussen...

...de linker- en de rechterhersenhelft.

Mettertijd is het zo gekomen dat...

...de aandachtige manier, die niet naar het hele plaatje kijkt...

...het over is gaan nemen.

We zijn gaan geloven dat dat de juiste manier is om naar de wereld te kijken.

Het is zelfs makkelijker om iemand op de been te helpen na...

...een beroerte in de linkerhersenhelft dan in de rechterhersenhelft.

Als je op een ziekenzaal iemand hebt die een beroerte heeft gehad...

...in zijn rechterhersenhelft en hem vraagt:

'Hoe voelt u zich vandaag?

Heeft u problemen met uw linkerarm?'

'Nee.' 'Kunt u hem dan nog eens bewegen?'

'Daar.' Dan zeg je: 'Ik heb niets zien bewegen.'

Je houdt hem daar voor hun gezicht en ze zeggen: 'Wat, dat?

Die is niet van mij, die is van de man naast me.'

Omdat ze een probleem hebben met de rechterhersenhelft...

...en alleen de linker gebruiken...

...zien ze hun eigen gebreken niet.

Als iemand een beroerte heeft aan de linkerkant, zodat de rechterkant...

...nog steeds werkt, zijn ze kapot van hun verlies.

Maar hoe werkt intuïtie bij de manier waarop we onze hersens gebruiken?

Intuïtie betekent je hele brein laten vloeien.

We zien de linkerhelft vaak als de logische helft van de hersenen.

Maar intuïtie is vaak gebaseerd op ervaring.

Alle levenservaring die we hebben, die wordt steeds groter.

Dat is dus de rechterhersenhelft. Maar als je los gaat...

...en je creativiteit een kans geeft, kun je creatief denken...

...over de wereld en hoe je die ziet.

Je kunt ongelijksoortige gedachten nemen...

...en die samenvoegen tot een volledig geheel.

Daar komen grote beslissingen en goede ideeën van.

De uitdagingen waar we nu voor staan...

...zoals armoede, overbevolking, milieu...

...energie en het milieu, scholing...

...oorlog en wereldgezondheid...

...zijn hardnekkig. Daar kampen we al heel lang mee. Waarom?

Omdat we geen ideeën samenbrengen van verschillende disciplines.

Als je problemen blijft oplossen...

...op dezelfde manier die al mislukt is, herhaal je de geschiedenis.

Als je oorlog wilt beëindigen door hetzelfde te doen...

...als in de afgelopen 200 jaar, krijg je gewoon meer oorlog.

Ik vraag mensen eerst om de natuur in te gaan...

...en te kijken of je daar vijf minuten kunt zitten.

Om de natuur te voelen door je zintuigen, zonder na te denken.

De meeste moderne mensen hebben daar moeite mee.

We zoeken dingen altijd buiten onszelf.

Het is daar of daar. Ik moet nog meer leren en...

SJAMAAN & SPIRITUEEL COACH

De wereld hier en nu te beleven, dat is het belangrijkste.

De meeste moderne mensen...

...staan niet echt in contact met hun intuïtie.

Ze voelen niet aan hoe we dingen weten.

We hebben ons bewustzijn laten wegdrijven van de wereld om ons heen...

...naar de wereld die we gemaakt hebben.

De gevormde wereld, de wereld van kaarten waarin we van A naar B naar C gaan.

De wereld van strategie, mijlpalen, termijnen en eindpunten.

We zijn ons niet meer bewust van de wereld om ons heen...

...van zintuiglijke waarneming en de andere kanten aan het leven.

Denk aan onze prachtige, gemiddelde hersens van 1375 gram.

Zo'n 98 procent van onze hersens werkt zonder taal...

...logica, geloof of strategie.

Het maakt die dingen voor ons, maar gebruikt ze niet.

Die andere twee procent...

...ontvangt wat de 98 procent maakt...

...gaat de wereld in en onderneemt actie.

Die gaat naar de supermarkt, naar het werk, komt thuis en zo.

Dat noemen neurologen ons relationele verstand. Dat vormt in een relatie.

Dat vormt verbanden tussen stukjes data.

Het lineaire verstand is de overige twee procent.

Twee procent van 1375 gram is 27 gram, dat is nauwelijks...

...twee eetlepels aan hersenmateriaal.

Ik zeg tegen mijn leerlingen dat ze zich moeten realiseren...

...dat je slechts waakzaam bent in twee eetlepels van je hersens.

Maar de rest dan?

Hoe luister je naar je eigen intuïtie?

We beginnen met kleine...

...gebruiken die je letterlijk tussen de voordeur en de auto kunt doen.

Je kunt ze voor het stoplicht of in de supermarkt doen.

Dat zou je moeten doen.

Kleine oefeningen om je bewust te worden.

Om te leren hoe je de wereld voelt.

De Polynesiërs konden bijna de hele Stille Oceaan in kaart brengen zonder werktuig.

Omdat ze naar de oceaan luisterden.

Ze waren helemaal verbonden door hun zintuigen...

...en gaven die kennis door...

...aan tenminste acht generaties. En niemand vergat een detail.

Je moet je bewust zijn van de wereld om je heen.

Dat kunnen wij niet meer.

Toen Marti me vertelde over de vroegere Polynesische zeevaarders...

...die een enorme capaciteit bezaten die wij verloren zijn...

...kon ik dat nauwelijks geloven.

Maar hoe meer ik over ze leerde, hoe nieuwsgieriger ik werd.

Ik wilde weten hoe wetenschappers daar nu over denken.

Maritiem ecoloog Enric Sala...

...nam ontslag bij de universiteit...

...om zelf de oceaan te kunnen verkennen.

Ik ben een oceaanontdekker.

Ik besteed al mijn tijd...

...aan het reizen naar plekken waar we weinig vanaf weten.

De meest afgelegen gebieden van de oceaan.

Plekken zonder mensen of visserij.

Dat zijn net tijdmachines die lijken op de oceaan van 500 jaar geleden.

Als we wisten wat we zouden vinden, zouden we niet gaan.

Die ervaring...

...om veel tijd te besteden aan het bestuderen en observeren...

...van dit ongerepte ecosysteem, de oceaan van het verleden...

...heeft me goed geholpen een intuïtie op te bouwen...

...over wat er nu met de oceaan mis is en wat je daaraan kunt doen.

Ik ben dol op het voorbeeld van de Polynesische zeevaarders.

Mensen die in kleine kano's honderden kilometers reisden...

...over onbekende oceanen...

...zonder te weten waar ze heen gingen.

Ze hadden ongelooflijk veel kennis over het stelsel.

Ze kenden de golven, de stromingen, de wolken, de winden en de sterren.

Ze konden zien wat de zee ging doen.

Ze wisten of er een eiland was in de verte...

...door de lichtval op een wolk.

Ze wisten intuïtief of er land was...

...waar ze heengingen.

Die Polynesiërs verzamelden...

...die enorme kennis gedurende vele generaties.

Het werd een deel van hun collectieve onderbewustzijn.

Dat is vele eeuwen geleden gebeurd.

De Polynesiërs hadden onze gps en computertechnologie niet.

Ze hadden stokkaarten.

Als je iemand uit Europa in zo'n kano zet...

...in de Stille Oceaan, dan houdt die dat niet lang uit.

Ze konden dat doen, omdat ze zoveel...

...ervaring hadden met de oceaan.

We hebben nog maar vijf procent van de oceaan onderzocht.

Daarom is die oude kennis zo bijzonder.

Onze hersens ontwikkelen zich continu, afhankelijk van hoe we ons voelen...

...wat we denken en wat we meemaken.

Dat beïnvloedt hoe we kennis opbouwen.

Maar nu worden we bekogeld met informatie...

...en afleiding, de hele dag door.

Hoe kunnen we met intuïtie de wereld en onze plek daarin beter invoelen?

Intuïtie is niet zomaar een warm gevoel.

Intuïtie is het bewustzijn over de subtiele dingen...

...die buiten ons aandachtsveld liggen.

Die dingen die we ongemerkt en onbewust waarnemen.

Als we teveel tijd besteden...

...aan ons aandachtige, bewuste verstand...

...begrijpen we niet waarom dat belangrijk is.

Het lijkt niet aanwezig te zijn of een doel te hebben, dus sluiten we het buiten.

Maar daardoor sluiten we het grootste deel ervan buiten, omdat...

...maar weinig van onze mentale processen bewust zijn. De meeste...

...minstens 95%, misschien zelfs 99%, zijn helemaal niet bewust.

Die laten ons reageren op dingen...

...die ons langzame, bewuste verstand misschien niet eens opmerkt.

Dat zijn daarom vaak...

...impliciete, subtiele dingen.

Je ontmoet bijvoorbeeld iemand en kunt je vinger er niet op leggen.

Hij lijkt enorm aardig...

...geeft signalen af waardoor je hem wilt vertrouwen...

...maar toch denk je: 'Er klopt iets niet.'

Maar je kunt niet verwoorden wat dat is.

Je kunt het mis hebben, maar vaak pik je dingen op.

Dingen die heel belangrijk zijn, omdat veel van onze communicatie...

...helemaal niet expliciet is.

Dat ligt aan de toonhoogte...

...de onderliggende bedoeling en de woordkeuze...

...in metafoor, humor, ironie enzovoort.

Intuïtie staat in contact met die dingen...

...dus als je die uitsluit, mis je...

...de meeste wijsheden die we zouden kunnen weten.

SAN FRANCISCO, CALIFORNIË

Ik heb Tan Lee tijdens mijn studie leren kennen.

Ik hoorde dat ze hersenscans ontwierp.

We wilden weten of je intuïtie in de hersens kunt zien.

We hebben intuïtie nog niet grondig bestudeerd.

Het idee van het meten of observeren van...

...intuïtie is een nieuw fenomeen.

OPRICHTER EN CEO VAN EMOTIV

Ik denk dat de laatste tien jaar er meer interesse is...

...wetenschappelijk gezien, om te bepalen...

...en te begrijpen wat intuïtie is.

Uit de eerste pogingen blijkt dat het mogelijk is...

...om te begrijpen wat het raamwerk is dat de basis legt...

...om over dit gevoel van kennis van binnenuit te kunnen beschikken.

Als je erover nadenkt...

...waarom moeten we dan alles opmeten, waaronder intuïtie?

Is dat iets wat we kunnen bepalen?

Blijkbaar hebben we honderden neuronen in onze buik...

...die onze beslissingen beïnvloeden.

Al die keren dat ik een knoop in mijn buik voelde...

...of dat er vlinders in mijn buik waren.

Wat zeggen die gevoelens me dan? Kan ik daarop vertrouwen?

De performancekunstenares Marina Abramovic...

...heeft bezoekersrecords gebroken in het Museum of Modern Art in New York.

Mensen wachtten in de rij en sliepen zelfs voor de deur, voor de kans...

MOMA HET MUSEUM VOOR MODERNE KUNST

...om voor haar te zitten en in haar ogen te kijken.

DE KUNSTENARES IS AANWEZIG MARINA ABRAMOVIC

Ik moest daar aanwezig zijn, voor de volle 100 procent, voor hen.

Hoe bereik je dat?

KUNSTENARES

Je adempatroon is erg belangrijk.

Als je sneller ademt, concentreer je je minder.

Maar als je ritmisch ademt en langzaam...

...bereik je die...

...gemoedstoestand van het moment.

Dan kun je een verbinding maken met de persoon tegenover je.

Dan is het dus echt mogelijk...

...om non-verbale communicatie te realiseren.

Met de mensen tegenover me te ervaren...

...hun hele negatieve energie en hun hele goede energie.

Ik heb zoveel mensen ervaren met enorme pijn...

...die ze op mij overbrengen. Ik voel hun pijn.

Ik was dan alleen de spiegel.

Het belangrijkste aan dit stuk was...

...dat niemand thuis alleen op een stoel gaat zitten...

...en niets doet.

Maar omdat dit een museum was, heb ik een platform gecreëerd, als een podium.

Mensen moesten wachten en wachten maakte deel uit van het proces.

Als je dan eindelijk voor me komt te zitten...

...word je door andere mensen bekeken en gefilmd. En je wordt door mij bekeken.

Je kunt dus helemaal niet ontsnappen.

Behalve in jezelf. Als dat gebeurt, je die verbinding maakt...

...die klik, dat je echt...

...met jezelf bent, zoals we dat normaal gesproken ontwijken.

Ik denk dat het succes van dit stuk erin lag dat het niet verbaal was.

Het ging er niet om emotie uit te leggen, maar om die direct te voelen.

Na daar zolang gezeten te hebben, 736 uur in MoMA...

...begonnen wetenschappers zich voor mij te interesseren.

Ze vroegen me een experiment te doen voor een jaar in Amerika.

Later kregen de Russen ook interesse, dus hielden we een groot symposium...

...over de database van het onderzoek naar mijn hersens.

Er zitten verschillende personen voor me.

Ik kijk ze in de ogen en ze kunnen dan...

...de golflengte opmeten...

...van beide hersenen en zien welke informatie verzonden wordt.

Ze zeiden dat mijn hersenactiviteit sterker is dan bij anderen.

Mijn golflengte is langer en helderder, en de intensiteit is zo sterk...

...dat de deelnemers daar echt op reageren. Die reactie van de hersens...

...werkt echt onderbewust.

Het verandert de manier waarop we de aanpak bekijken...

...van onderzoek naar de hersens en hoe onze hersenstructuren...

...op elkaar reageren. Hoe verschillende neuronen met elkaar synchroniseren...

...als gevolg van verschillend gedrag en leermethoden.

Als twee mensen dezelfde trillingen vertonen...

...noemen we dat neurale gelijktijdigheid.

Dat kunnen we tegenwoordig in realtime zien gebeuren.

Paren die tientallen jaren samen hebben gewoond, waren nog steeds...

...heel erg in harmonie...

...als je ze in verschillende ruimtes zette en ze vroeg...

...gelijksoortige herinneringen op te roepen.

Hun hersens activeren dan gelijksoortige netwerken.

Het is eigenlijk een moment of een serie van momenten...

...waarop twee hersens hetzelfde werken...

...als ze iets herinneren...

...dat hetzelfde is.

Dat suggereert dat ze in harmonie met elkaar zijn.

Om in lekentermen te spreken: alsof ze op dezelfde golflengte zitten.

Erg interessante onderzoeken die...

...suggereren waarom ze nog steeds samen zijn.

Het is interessant om te zien hoe de kunstenares werkt...

...en de wetenschappers, en wat de relatie is.

Een wetenschapper zit jarenlang in een laboratorium...

...en probeert een microbe of atoom te ontdekken.

Dan gebeurt er niets. Maar als ze...

...gewoon wat schilderen of aan het strand lopen...

...komt er een idee omhoog en doen ze een revolutionaire ontdekking.

Hoe werkt dat? Zo gaat het ook bij kunstenaars.

Je moet eerst alles in je werk stoppen.

Je moet 100 procent van jezelf geven, het totale...

De laatste atoom van je energie.

En als je alles hebt gedaan...

...moet je het loslaten...

...omdat je niet meer kunt doen.

Dan gebeuren de dingen vanzelf...

...en komt de intuïtie erbij kijken.

Dat is zo bij elke grote ontdekking in de wetenschap, technologie, kunst...

...architectuur, poëzie of het schrijven van een geweldig boek.

Het komt van dat moment.

Het moment waarop je het niet verwacht.

Als je het eigenlijk niet aan het doen bent.

Ik denk dat een van de...

...angstigste momenten uit de geschiedenis...

...was als we denken aan het verleden...

...toen de aarde geen cirkel was, maar plat...

...en je dan aan Columbus denkt.

Hij zou een andere weg naar India vinden.

Hij ging het onbekende in...

...omdat hij de andere route naar India niet kende...

...en de kans liep om van de aarde in de hel te vallen.

Kun je je voorstellen van de aarde te vallen? Hoe griezelig is dat?

Hij ging op reis en had de moed om te reizen naar...

...het onbekende en Amerika te ontdekken.

Het onbekende tegemoet gaan, is voor mij dus regel nummer een.

REGEL NUMMER 1 HET ONBEKENDE TEGEMOET

Je verandert je leven niet als je dingen doet die je leuk vindt.

We volgen telkens hetzelfde patroon.

We worden verliefd op dezelfde, verkeerde man.

We leven ons leven telkens opnieuw.

Omdat we graag doen wat we leuk vinden. Dat is zo gemakkelijk.

Maar als je de reis onderneemt...

...en dingen doet waar je bang voor bent...

...en onbekend terrein betreedt, dan is de kans groot...

...dat je een ander patroon volgt.

Dat er iets anders gebeurt. Een ervaring die je zal veranderen.

Maar er is ook een grote kans op mislukking.

Ik denk dat mislukken een belangrijk deel van je leven uitmaakt.

We moeten echt durven mislukken.

Want als je een experiment uitvoert, weet je niet wat er zal gebeuren.

De kans op mislukking maakt dus deel van de reis uit.

Toen ik ontslag nam bij de VN...

...en niet wist wat er zou komen...

...was de natuur mijn toevluchtsoord.

Ik vind mooi wat de Dagara-ouderlingen zeggen in West-Afrika.

Ze zeggen dat we vijf zintuigen hebben...

...omdat we meerdere inzichten moeten hebben...

...van de wereld tegelijkertijd en altijd.

Dus hebben we altijd verschillende relaties met de wereld.

We vangen verschillende verbonden stukjes data op.

Dat brengt ons niet in de war.

Moeder Aarde is een...

...symbool van de baarmoeder die ons voedt...

DAGARA OUDERLING & SCHRIJVER

...leven en vitaliteit schenkt aan ieder die erop woont.

De natuur is eigenlijk een stille getuige van intuïtie.

De natuur spreekt in vele talen.

De natuur is geïnteresseerd in het innerlijke oog en het innerlijke oor.

Ons innerlijke vermogen om samenhang te vinden...

...in dingen die ons externe bewustzijn misschien als chaos ervaart.

Ik weet niet hoe we zonder de natuur onze intuïtie terugkrijgen.

Hoe zou het zijn als...

...Westerlingen meer waarde zouden hechten...

...aan de kracht van hun intuïtie?

Zodat hun intuïtie de basis wordt...

...om contact te maken met je verleden...

...heden en toekomst.

ADEM

DOOR JE LONGEN

ADEM DE VRIESKOU IN

ADEM DE DUISTERNIS IS

ZODAT DE STAD OPSTAAT

DE VELDEN BLOESEMEN

EN DE STAD OPSTAAT

ADEM

DOOR JE LONGEN

ADEM DE VRIESKOU IN

DIE VOEDT JE LONGEN

ADEM

Onze verbinding in de wereld wordt door geruis geblokkeerd.

Heel veel. -Het is een kettingzaag.

Er is een kettingzaag.

Dit is opname twee.

Voor mij op dit moment...

...en in de context waarover we spreken.

Intuïtief.

Ja, het gaat goed. Dank je.

Hoe gaat het, Malidoma?

Dit is precies waar ons interview over gaat.

Precies. Goeie God.

Afleiding. Dat noemen we ontspanning.

MENSEN TEGENWOORDIG...

...MISSEN HET MOMENT...

SELFIES ZELFZUCHTIG

AFGELEID...

GA BUITEN SPELEN, KINDEREN.

IJS

Het geruis van de buitenwereld...

...verstomt het geluid van de innerlijke wereld.

Onze intuïtie betaalt daar de prijs voor.

Wat Malidoma zegt, klinkt logisch.

We moeten opnieuw bedenken hoe we de wereld ervaren.

Onze hersens zijn verbonden met de omgeving.

Enric Salsa, de oceaanontdekker, duikt in de oceaan...

...om diens kennis op te nemen. Ik vraag me af hoe kinderen zich vormen...

...naar de cultuur om hen heen.

Aan wat voor oceaan van informatie...

...en stimulering stellen kinderen zich bloot?

Er hangt een donkere kant aan al deze verbondenheid.

Dit brengt ons niet dichter bij elkaar, maar integendeel...

...we worden verder uit elkaar gedreven...

...van onszelf, elkaar...

...en de wereld om ons heen.

De satirische misdaadserie van Rockstar, verkoopt heel goed...

...maar dient ook als bewijsmiddel één in het debat...

...of gewelddadige spelen geweld bij spelers oproept.

Ik denk dat we niet moeten vergeten dat je zoveel kunt doen...

...in Grand Theft Auto. Sommige dingen zijn smakeloos...

...waarschijnlijk heel veel zelfs.

Maar ik denk niet dat het geweld...

...in Grand Theft Auto tegen vrouwen...

...hoewel dat problematisch op zichzelf is...

...maar als je ernaar kijkt...

...in het hele landschap van de media, is het niet direct abnormaal.

Laat ik het dus goed begrijpen.

Het brutale geweld tegen vrouwen is zo gewoon geworden in de media...

...en computerspelen als Grand Theft Auto...

...dat we dat niet als een probleem moeten zien.

Wat betekent dat precies?

Wordt geweld een normale ontspanning voor kinderen?

Een van de schokkendste voorbeelden van gewelddadig gedrag en gebrek aan...

...medeleven is de verkrachtingszaak in Richmond in de Verenigde Staten.

Volgens de politie hebben een tiental mensen gezien hoe een 15-jarig meisje...

...werd geslagen en verkracht zonder iets te doen.

De menigte nam het over.

Ik had best iets kunnen doen, maar ik vind niet...

...dat ik verantwoordelijk ben voor wat er gebeurd is.

Waar is de spiritualiteit...

...en het medeleven bij de mensen die gewoon hebben toegekeken?

We leven in een wereld waar een op de drie tot vijf vrouwen kennis hebben gemaakt...

...met geslachtsgerelateerd geweld. -Precies.

Heeft dat iets met ons gebrek aan intuïtie te maken?

Dat is zoiets specifieks.

Ik vraag me af waarom je dat vraagt.

Onze gebroken verbondenheid met de aarde...

...vertaalt zich in een gebrek aan respect voor het vrouwelijke.

Ik mag een goede opleiding volgen.

Ik mag spelen, ik mag zingen.

Ik mag praten, ik mag naar de markt.

Ik mag mijn mening zeggen.

De Taliban voorzag het op de 15-jarige Malala Yousafzai en haar vriendinnen.

Hij vroeg specifiek naar Malala en schoot haar neer.

ER IS GEEN EER IN MOORD

Hoe ver kun je gaan...

...in de aanranding van de moeder die je het leven schonk?

Zolang het vrouwelijke wordt gereduceerd...

...zal de verbinding tussen ons en de aarde...

...altijd gevolgd worden door een groot vraagteken.

We hebben de aarde zo verwaarloosd...

...dat we geen kant meer op kunnen.

We moeten ons afvragen...

...wat het verband is tussen de toenemende mannelijkheid...

...die wordt vertaald in herhaaldelijk geweld en de liefde daarvoor.

Ik doe aan conflictoplossing.

Er is een hele andere aanpak om met mensen om te gaan...

...die uitgaat van intuïtie, emotie en rationeel denken.

Je ziet de wereld dan niet alleen...

...als een politieke wereld, waar alleen macht er toe doet.

Macht die losstaat van emotie en mensen.

Wat leren we onze kinderen? Wiskunde, natuurlijk belangrijk...

...taal, ook belangrijk...

...maar uiteindelijk leven we in een bewegende wereld.

We moeten dingen doen...

...met anderen omgaan.

Daar heb je vaardigheden voor nodig.

De vaardigheid om te begrijpen wat andere mensen voelen.

Weten wat je zelf voelt.

Dat is het intuïtieve deel en ik denk dat dat...

...ook opgenomen moet worden in het curriculum.

Zijn er mensen die deze problemen aanpakken?

Wat houdt empathie in? Weet iemand wat dat is?

Ze zo laten voelen als jij.

Nee, jij probeert zoals hen te voelen. -Ja.

Dus je zet jezelf...

Je bekijkt het van iemands...

Een situatie bekijken vanuit het standpunt van de ander.

Alsof je in hen zit.

Ja, je staat in hun schoenen.

We gaan voorlezen uit de Drie kleine biggetjes. Ik geef je...

...personages en ik wil dat je over hun gevoelens nadenkt.

Dus de Drie kleine biggetjes...

'Er waren eens drie kleine biggetjes.

Ze woonden bij hun moeder in een klein huisje, totdat...'

Kinderen komen van hele verschillende achtergronden.

Ze bewust maken van mindfulness en ze leren bewust te zijn van anderen...

...zichzelf en de dingen om zich heen...

...is erg noodzakelijk.

'Geen haar die eraan denkt', zeiden ze.

'Die wolf zien we niet meer terug.'

Ik wil dat jullie je indenken in de schoenen te staan van...

Probeer je in dat personage in te leven.

Denk bijvoorbeeld eens over de wolf na.

Wat voor ondoordacht gedrag heeft hij vertoond? Rhodes?

Hij probeerde de varkentjes te eten, maar hij kan ook iets anders eten.

Fruit bijvoorbeeld.

Waarom is de wolf achter de biggetjes aangegaan, Amro?

Omdat hij honger had.

Hij had honger.

Wat voor soort personage is hij? Yasmin?

Sluw.

Hij is sluw. Kunnen we ook zeggen dat de wolf...

...een slecht personage is?

RJ? -Als je honger had, wat zou je dan doen?

Ja, stel je voor de wolf te zijn.

Ik zou de biggetjes opeten.

Hij had er dus een goede reden voor.

Ja, hij had er een reden voor...

Op de Addison-school in Londen...

...volgen ze een onconventionele aanpak...

...in het onderwijs, genaamd MindUP.

Daarbij worden mindfulness-gebruiken gecombineerd met wetenschap...

...om kinderen emotionele vaardigheden te leren om met een drukke wereld om te gaan.

Jullie kunnen nu je ogen opendoen.

Ik heet Shyloh. Bedoelt u mijn hele naam?

Nee, Shyloh is genoeg.

Ik ben acht. Mijn broer heet Lorenzo.

Die is ook acht, maar wordt negen op 18 april.

Ik woon daar in de buurt.

Ik woon in een flat met mijn moeder en mijn broer.

WE WETEN HOE ONZE HERSENS WERKEN

De amygdala is het emotionele deel van de hersens.

Dat noemen we ook de waakhond.

AMYGDALA (DE WAAKHOND)

Als ik bijvoorbeeld oversteek...

...en een auto zien aankomen...

...dan zou ik weten dat die eraan komt...

...omdat de amygdala me daarvoor waarschuwt. Dan spring ik achteruit.

Shyloh is een lieve jongen.

Hij had maar een of twee vrienden waar hij veel mee speelde.

LERARES

Hij speelde altijd vechtspelletjes.

Hij kreeg veel problemen...

...omdat hij computerspelletjes na wilde doen...

...en de jongens waar hij dat mee speelde...

...zeiden: 'We wilden die spelletjes niet spelen.'

Ze begrepen niet...

...dat het voor hem een spel was.

Ze dachten dat Shyloh ze echt pijn wilde doen.

Kun je nadenken over waarom we hersenpauzes hebben?

Waarom is dat zo belangrijk?

Als je boos bent en iets anders wilt doen...

...wordt je amygdala wazig en kan geen goede beslissingen nemen.

Grote meid. -En je prefrontale cortex...

...stuurt geen berichten meer naar je hersens.

Dus de berichten komen niet meer in je prefrontale cortex.

De prefrontale cortex is het deel van je hersens dat je helpt met...

...leren en je een betere persoon maakt, zodat je rustig kunt zijn.

PREFRONTALE CORTEX (DE WIJZE UIL)

Je kunt daarmee wijze beslissingen nemen, dus is...

...de prefrontale cortex de wijze uil.

Wanneer gebruiken we een hersenpauze?

Eenmaal in de morgen, eenmaal na de pauze en eenmaal na de lunch.

Kun je me ook nog een specifiek voorbeeld geven?

We gebruiken een hersenpauze na een pauze...

...omdat...

...zoals Usmand zei, je heel boos kunt zijn...

...omdat iemand je iets aangedaan heeft.

Maar we gebruiken ze voor lezen...

Je besteed meer aandacht aan je leren, zodat je niet...

...in de war raakt en heel boos wordt.

Hoe meer MindUP we deden, hoe beter hij zich bewust was van andere mensen.

Hij veranderde gewoon.

Hij is nu een stuk rustiger.

Ik zie hem nooit meer schreeuwen of echt boos worden.

Het lijkt erop dat hij zich meer bewust is.

Dat hij het belangrijker vindt wat er om hem heen gebeurt.

De hippocampus is je opslag. Die slaat alle goede...

...en slechte herinneringen op.

HIPPOCAMPUS (GEHEUGENOPSLAG)

Als je geen hippocampus had...

...kon je niet optimistisch zijn.

Dan zou je een pessimist zijn.

WE WETEN HOE ONS BREIN WERKT

Ik kon niet zo veel voor elkaar krijgen.

Maar nu heb ik MindUP voor elkaar gekregen.

Ik kan nu goed lezen, want ik was eerst een 2B...

...maar ben nu 2A en ik ben al halverwege...

...om 3C te worden.

Hij is zich erg bewust van zijn niveaus.

Hij krijgt bijna een 3C.

Daar is hij erg trots op.

Dat leidt hij direct terug op...

...MindUP en dat is geweldig.

Gebruiken je ouders dat ook?

Die van mij niet.

Ik heb het ze geprobeerd te leren, maar mijn moeder luistert niet naar me.

Ze zegt: 'MindUP? Dat ken ik niet. Wat is dat?

Gewoon zitten, niets doen en je ogen sluiten?'

Ze vindt het saai.

Je moet je loslaten.

Je moet je creatieve kant de vrijheid geven.

Je moet intuïtief zijn, maar hoe?

De enige manier die ik ken...

...is een bepaalde handeling iedere dag te oefenen.

Mensen zeggen dan: 'Daar heb ik het te druk voor.'

Maar je krijgt er zoveel meer energie door.

Een daarvan zijn de mindfulness-gebruiken.

De triviale dingen vallen van je af.

Wat er dan overblijft...

...is duidelijkheid over hoe je tegen de wereld aankijkt.

Kinderen die nu op school zitten, moeten straks banen vervullen...

...die nu nog niet bestaan.

We hebben zoveel mogelijkheden om ze op de toekomst voor te bereiden.

Het is inspirerend om nieuwe manieren van denken op scholen over de wereld te zien.

Kinderen die geholpen worden hun vertrouwen en fantasie te houden.

India - IJsland - Bali - VK

In India helpt Schools in the Clouds kinderen het internet op.

Zo kunnen ze zelf de wereld ontdekken.

We hebben internet.

De wereld kent geen grenzen.

Grootmoeders in Engeland delen hun kennis met kinderen in India.

Een ander voorbeeld komt van Bali, waar ouders een natuurschool hebben opgericht.

Kinderen brengen steeds minder tijd door in de natuur.

Dat doet hun gezondheid geen goed.

Door natuur voelen kinderen zich sneller verbonden, gelukkiger en sterker.

In IJsland leren scholen jongens en meisjes...

...relaties op te bouwen, gebaseerd op vertrouwen en zorg.

IJsland

Ze denken dat een open omgeving de hersens openstelt...

...en creativiteit opwekt.

Als kinderen het moeilijk vinden om stil te zitten en op te letten in een klas...

...wordt ze aangeboden om stoom af te blazen en rond te rennen.

Het MindUP-programma brengt oude wijsheid samen...

...met nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen.

VK

Het helpt kinderen de stilte van binnen...

...te laten reageren met de snelle wereld om ze heen.

Doe je nog steeds MindUP?

Ja, ik doe MindUP, want...

...mijn broertje Lorenzo kan me irriteren en zo.

Je helpt niets eens, dus waarom moet je ook daarvoor beloond worden?

Ik heb MindUP nodig om me rustig te houden...

...want zonder MindUP...

...en niet eens wist wat het was...

...zou ik boos worden op Lorenzo om de kleinste dingen...

...zoals een probleempje of onenigheid.

Een paar weken geleden sloeg mijn broertje...

...iets van vijf stuk verjaardagsspeelgoed kapot.

Ik vroeg hem naar een andere kamer te gaan...

...want ik wilde niet dat we zouden gaan vechten.

Dus kwam ik tot rust met behulp van MindUP.

Dit is je tijd om te schitteren, Shyloh, en je laat dingen gewoon gaan.

Dat is toch heel erg bewust?

Dat is mijn tekst.

Shyloh heeft me erop gewezen dat er verschillende mogelijkheden zijn...

SHYLOHS VADER

...om met je woede om te gaan. Het klinkt eigenlijk gek, omdat ik zijn vader ben...

...en hij me leert wat ik moet doen als ik boos ben.

Maar je bent nooit te oud om te leren.

Hij geeft me kleine lessen om te ademen.

Of als je ergens boos om bent...

...je rustig de kamer uit kunt gaan...

...en jezelf op orde brengen door aan iets positiefs te denken.

Dan kun je terugkomen en excuses aanbieden.

Ik vond het vroeger moeilijk om excuses aan te bieden.

Ik denk dat dat mannelijke trots is.

Maar hij heeft me laten inzien dat je soms best je excuses kunt aanbieden.

Zelfs als je het gevoel hebt gelijk te hebben...

...zodat de situatie kalmeert.

Er zijn kleine dingen die hij me heeft geleerd...

...waardoor ik een betere volwassene word...

...een beter partner voor mijn partner...

...en een vriend en zoon voor mijn moeder.

Gewoon een beter persoon.

Het is een enorme bibliotheek die iedereen in zich heeft.

Je kunt die bibliotheek gebruiken.

Je bent al vloeiend in wat daarin staat.

Dat zijn we allemaal. Gaan we die informatie dan ook gebruiken...

...om de wijste beslissingen te nemen?

Niet alleen de slimste, maar ook de wijste beslissingen.

Wat gaat Shyloh doen als hij ouder wordt?

Daar heb ik geen antwoord op, maar ik wil niet...

Zeg het hardop.

Ik zeg het niet hardop.

Ik wil je niet vertellen wat je moet doen...

...omdat je zelf de mogelijkheden moet hebben.

Dus als je een bepaalde leeftijd bereikt...

...kun je zeggen: 'Ik wil dokter worden, papa.'

Of: 'Ik wil advocaat worden.'

Dan kun je al je energie daarin steken.

Dat word ik op zijn minst wel.

Dat wil ik voor hem, dat het...

...aan hem ligt wat hij later gaat doen.

Als het iets positiefs is. Geld is belangrijk, maar het is niet alles.

Het gaat erom van het leven te genieten.

Ik wil wetenschapper worden.

Ik wil iets maken waardoor mensen onsterfelijk worden.

Zoals papa?

En Lorenzo en mama. -Lorenzo, ja.

Mijn moeder. -Ja.

Ik denk dat ik dat ga doen.

Dat proberen uit te werken.

Ik heb zoveel mogelijkheden, dat ik niet kan kiezen.

Dat hoor ik graag.

Ik hoor graag dat hij mogelijkheden heeft.

Mensen veranderen. Onze soort verandert.

We versmelten waarschijnlijk binnenkort met machines.

Alles verandert continu.

Maar hoe we vooruitgaan, staat open voor interpretatie.

We kunnen verschillende wegen inslaan als kunstenaars, scheppers, schrijvers...

SCHRIJVER

...denkers of sprekers. Als je dingen de wereld in brengt...

...en genoeg mensen daarin beginnen te geloven...

...dan zal dat makkelijker werkelijkheid worden.

Aan de andere kant zijn er ook veel mensen...

...die toekomstbeelden voortbrengen, gebaseerd op angst.

Als je Fox News of CNN opzet...

...of naar nieuwswebsites kijkt, zie je allemaal hysterie, paniek...

...ineenstorting, crisis enzovoort.

De wereld smelt, het financiële stelsel klapt ineen...

...en er zijn geen banen en zo.

Dat is een toekomstbeeld dat je kunt geloven...

...maar je kunt ook geloven in een ander beeld.

Ik denk dat het belangrijk is zoveel mogelijk mensen te overtuigen...

...van het andere beeld. Dan kan dat waarheid worden.

Stel je eens voor dat we uit twee ritmes bestaan.

Bij het ene adem je in, bij het andere adem je uit.

De ene is reflectie, de andere reactie.

De ene voelt, terwijl de andere berekent.

Toen Shyloh die twee ritmes in balans leerde krijgen, door bewust te worden...

...van de wereld naar buiten toe en niet alleen naar binnen toe...

...veranderde zijn leven.

Na te zijn blootgesteld aan al deze wijsheid en kennis, realiseerde ik dat...

...er een ontbrekende schakel was tussen mijn innerlijke wereld en de omgeving.

Die ontbrekende schakel heb ik in de oeroude IJslandse taal gevonden...

...in het woord voor intuïtie, wat InnSaei is.

InnSaei betekent in het IJslands meerdere dingen.

InnSaei betekent: 'de zee binnenin'.

Het betekent: 'naar binnen kijken'.

En InnSaei betekent: 'van binnenuit kijken'.

De zee binnenin is de grenzeloze natuur van ons innerlijk.

Die is continu in beweging.

Dat gaat verder dan woorden.

Het is een wereld van inzichten...

...gevoelens en verbeelding.

De zee binnenin kun je niet in een hokje plaatsen, want dan stroomt die niet meer.

Naar binnen kijken, is jezelf kennen.

Jezelf goed genoeg kennen...

...om je in een ander te verplaatsen.

Om het beste in jezelf naar boven te halen.

Doel...

...is de basis...

...van het menselijk leven in dit bestaan.

Het verwijdert...

...het gevoel van willekeurigheid.

Door dat te doen, ontstaat er een soort van...

...diepere betekenis...

...en erkenning van het mens zijn als zodanig.

Dat helpt ook...

...het intuïtieve in stand te houden.

Want als ik een doel heb...

...weet ik dan dat het niet iemand anders is...

...school of een andere instelling die me dat doel gegeven heeft.

Het is de hele wereld die naar me kijkt...

...als iets met een doel.

Wat we ervaren...

...heeft een antwoord diep in onze botten.

Als we...

...even achteruit zouden stappen...

...van de afleidingen van deze wereld en al de geschreven...

...en hanteerbare waarheid van de buitenwereld...

...dan vinden we subtiele antwoorden die ons ingefluisterd worden...

...vanuit onze intuïtieve bronnen.

Dus moet ik in mezelf kijken...

...en mijn intuïtie activeren om dat doel te vinden.

Ik denk dat onze wereld nog een lange weg te gaan heeft...

...om deze groeiende beweging...

...van intuïtie te omarmen en in te zien...

...dat die niet zacht maar hard is.

Het is harde materie, net als wiskunde, wetenschap en economie.

Als laatste betekent InnSaei van binnenuit zien.

Als je van binnenuit ziet, heb je een sterk innerlijk kompas...

...waarmee je door de continu veranderende wereld kunt navigeren.

InnSaei.

Mindfulness-gebruiken en de natuur helpen ons InnSaei aan te boren.

De Keniaanse visionair Wangari Maathai ontving de Nobelprijs voor de vrede...

...omdat zij bomen heeft geplant.

NOBELPRIJS VOOR DE VREDE 2004

Bomen planten met sterke wortels heeft sociale...

...en politieke veranderingen in haar land gebracht.

Haar grootste nalatenschap was om ons te leren...

...dat door je eigen wortelen te onderhouden...

...die diep in het onbekende graven...

...in de aarde en in onze ziel...

...we ecosystemen en mensen kunnen laten opbloeien.

DEZE FILM IS OPGEDRAGEN AAN WANGARI MAATHAI (1940-2011), NOBELPRIJSWINNARES

Vertaling: Robert de Ridder