Original subtitles

‫ترجمه و زیرنویس: ‫یوســف کارگر

لولیتاخوانی در تهران

‫در آستانه انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، ‫بسیاری از ایرانیان علیرغم همه نشانه‌های هشداردهنده ‫با انبوهی از آرزوها به میهن بازگشتند. آذر نفیسی یکی از آن‌ها بود.

‫صبح بخیر، آقایان و خانم‌ها ‫کاپیتان با شما صحبت می‌کنه

‫به زودی در فرودگاه ‫بین‌المللی تهران فرود خواهیم آمد

‫هوا خوبه، دما ۲۸ درجه‌ست

‫بعد از فرود،\nلطفاً راهنمایی‌های خدمه پرواز رو دنبال کنین

‫از میزبانی شما خوشحال شدیم، بهتون یادآوری می‌کنیم که وارد کردن مشروبات الکلی اکیداً ممنوعه

‫به ایران خوش آمدید

1357 تهران

‫- میخواستم بهتون بگم که من واقعا از کلاسِتون خوشم میاد. ‫- خوشحالم اینو می‌شنوم.

‫نه فقط من، می‌دونم که اونا هم ‫روش تدریس‌تون رو تایید می‌کنن.

‫- اونا؟ ‫- بله

‫اولش، وقتی اون همه کتاب ‫و مقاله رو بهمون دادین،

‫دانشجوها می خواستن تحریم کنن، ‫ولی من متقاعدشون کردم که نکنن.

‫ازتون خیلی ممنونم.

‫داشتم فکر می‌کردم می‌شه نویسنده‌هایی ‫رو اضافه کرد که از نظر اخلاقی...

‫- اخلاقی... ‫- مناسب هستند؟

‫- دقیقا. ‫- باید در موردش فکر کنم.

‫- یه لیستی آماده کردم. ‫- مطمئن بودم.

‫می‌دونید، آقای بحری، شما یکی از بهترین پایان‌نامه‌ها رو درباره‌ی هاکلبری‌فین نوشتید

‫که تا حالا بین دانشجوها خونده‌ام.

‫حتی دانشجوهام توی آمریکا.

‫«اگر مه نبود، می‌توانستیم خانه‌ات ‫را آن سوی خلیج ببینیم، گتسبی گفت.»

‫«یک چراغ سبز در سرتاسر شب ‫در انتهای اسکله روشن است.»

‫«به نظر می‌رسید جذب چیزی شده که گفته بود.»

‫«شاید فهمیده بود»

‫«که معنای عظیم آن چراغ سبز ‫برای همیشه از بین رفته بود.»

‫فکر می‌کنید نور سبز نماد عشق ‫تزلزل‌ناپذیر گتسبی به دیزیه؟

‫حتی با اینکه الان یه زن متاهله؟

‫آقای فرزاد، لطفا به انگلیسی صحبت کنید.

‫نه، اون دیزیه، نماد نیست.

‫و گتسبی عاشقشه.

‫میشه یکی قسمتی که اینو ‫میفهمیم رو برام نشون بده؟

‫خواهش می‌کنم انگلیسی حرف بزنین.

‫می‌دونم این موضوع برای ‫بعضی‌هاتون ناراحت‌کننده‌ست،

‫اما یادتون باشه که رمان‌های ‫بزرگ باید ما رو معذب کنن،

‫و باعث بشن به چیزایی که ‫بدیهی فرض می‌کنیم شک کنیم.

‫کتاب‌هایی مثل این می‌تونن ‫یه جرم علیه حقیقت باشن.

‫پس خودِ کتاب یه جورایی مجرمه.

‫صداتو بیار پایین، لطفا.

‫با شما نبود.

‫- امیدوارم که اینطور باشه. ‫- نمیفهمم، میخواین چیکار کنین؟

‫کتاب رو محاکمه کنیم؟

‫عالیه، چرا که نه؟

‫انگار همه هستن، به جز متهم، "گتسبی بزرگ".

‫چه کسی می خواد نماینده این رمان باشه؟

‫- هیچ کس؟ ‫- هیچ کس نمیخواد کتاب باشه.

‫- باشه. ‫- خانم پروفسور نفیسی، شما باید کتاب باشین.

‫اگه کسی اعتراضی نداره، خودم انجامش میدم.

‫- من میشم "گتسبی بزرگ". ‫- دادگاه "گتسبی بزرگ" رو به جایگاه فرا می خواند.

‫مهتاب، نوبت توئه.

‫به نظر میاد هدفش دفاع از ‫طبقات ثروتمند نیست، درسته؟

‫- بله. ‫- میشه توضیح بدین چرا شخصیت‌ها رو اینجوری توصیف می‌کنین؟

‫- نقش من محکوم کردن یا دفاع کردن نیست. ‫- اعتراض دارم!

‫نادیده گرفتن مشکلات و رنج‌ها، انکار ‫وجود آن‌هاست، که البته همچنان پابرجا هستند.

‫این یه داستانه درباره‌ی مرگ رویاها. ‫درباره‌ی عشق از دست رفته.

‫گتسبی رو نمی‌خونیم که ‫بدونیم زنا درسته یا غلط.

‫«می خواهند خدا و ‫اهل ایمان را فریب دهند»

‫«در حالى كه جز خودشان را ‫فريب نمى‌دهند؛ ولى نمى‌فهمند»

‫خب، همه‌مون اینجا جمع شدیم چون تو این سال‌ها تک‌تک‌تون بهم ثابت کردید

‫که شور و اشتیاق زیادی ‫برای مطالعه‌ی ادبیات دارین.

‫اونایی که نمیخوان بهمون ‫درس بدن، کتاب‌های ممنوعه.

‫کلماتی که ازشون میترسن.

‫پس، ببینیم\nآیا ایمان ما به خواندن

‫قادره که واقعیت تلخ ‫این انقلاب رو تغییر بده؟

‫ببینیم خوندنِ "لولیتا" اینجا، تو تهران،

‫بهمون نیروی عکس‌العمل ‫نشون دادن رو میده یا نه.

‫-آره. ‫-آره.

‫باشه.

‫کی می‌خواد شروع کنه؟

احساسمون نسبت به لولیتا چیه؟

یالا! یه کلمه هم نه؟

‫ما وقتمون رو باهاش میگذرونیم. ‫میدونین که.

‫شاید خیلی راحت نشستیم.

‫سعی می‌کنم اوضاع رو براتون ‫کمتر خوشایند کنم. خیالتون راحت.

‫خیلی خب. شروع کنیم؟

‫توی کتاب، هامبرت تقریباً همون اول ‫میگه که اونی که تصاحبش کرده بود،

‫اون لولیتای واقعی نبود، ‫بلکه لولیتای توی خیالش بود.

‫مخلوق خودش.

‫که اراده‌ای نداشت، ‫زندگی شخصی نداشت.

‫لولیتا نمیدونه شما به عنوان ‫خوانندگان چی میدونید.

‫و با وجود اینکه هامبرت تمام تلاشش ‫رو میکنه تا ما رو با خودش همراه کنه،

‫ولی کسی که ما رو تو کل رمان ‫راهنمایی می‌کنه، ناباکوفه، نویسنده.

‫این چیزی رو که هامبرت به ‫اون تحمیل میکنه تغییر نمیده.

چه بلایی قراره تو خیابون‌ها سرمون بیاد؟

‫لولیتا جایی برای رفتن نداشت.

‫برای ما اینطور نیست.

‫اینجا، ما همه با هم هستیم.

شروع کنیم؟

‫میشه یه سوال بپرسم؟

‫ما "لولیتا" هستیم؟

‫معلومه که!

‫- چرا؟ ‫- همه‌ی کارهایی که می‌کنیم، ‫توسط مردهای پیر و کثیف کنترل می‌شه.

‫می‌گی همه‌ی مردها یه مشت متجاوز بچه‌بازن؟

‫نه همه نه، ولی اکثریت.

‫اشتباه می‌کنم؟

‫- اشتباه نمی‌کنم. ‫- باشه.

‫تا اینجا سوالی هست؟

‫چرا که نه؟ آره که می‌تونیم.

‫"آقای حمید"، ‫انتخاب گسترده‌ای از کتاب‌ها به زبان انگلیسی.

‫دانشجویان عزیز من، بعد از هشت ‫سال از یک جنگ وحشتناک و بی‌پایان،

‫و بعد از به دنیا آوردن ‫دو بچه قشنگ، نگار و دارا،

‫فهمیدم که عشقم به ادبیات ‫از هر چیز دیگه‌ای قوی‌تر بود.

‫و اینطور شد که تصمیم گرفتم ‫بیام و تو این دانشگاه جدید کار کنم.

‫خوشحالم که تعدادی از دانشجویان قدیمی‌ام

‫برای شرکت تو سخنرانی‌های ‫من توی دانشگاه علامه اومدن.

‫به دانشجویان جدیدم هم خوش آمد می‌گم.

‫امروز درباره‌ی یک زن ‫واقعا انقلابی حرف می‌زنیم.

‫نمونه زن جدید و مدرنِ قرن نوزدهم.

‫که سنت‌های قدیمی رو رد می‌کنه ‫و قوانین خودش رو می‌سازه.

‫- بله؟ ‫- چی اون رو انقلابی میکنه؟

‫دیزی میلر یه دختر منحرفِ تمام‌عیاره.

‫- ممنون، آقاى...؟ ‫- قمی.

‫مرسی، آقای قمی.

‫موافقید؟

‫موافق نیستید؟

‫خب، هنری جیمز موافق نیست.

‫دیزی میلر چه کار می‌کنه ‫که بشه بهش گفت منحرف؟

‫به جز اینکه از هنجارهای ‫اجتماعی تحمیل‌شده پیروی نمیکنه؟

‫اون صادقه، همینه که اونو منحرف میکنه؟

‫- ما اونو همون‌جوری که هست می‌بینیم… ‫- نمی‌شنوم.

‫ما او را همانطور که واقعاً هست ‫می‌بینیم، چون ما اخلاق‌مداریم،

‫چون می‌دونیم شر چیه، ‫باهاش تو خونه و بیرون می‌جنگیم.

‫مهم نیست که خود هنری جیمز ‫مستقیماً جنگ رو تجربه کرده؟

‫کلاس تعطیل. هفته دیگه می‌بینمتون.

‫نگران نباشید استاد، ما میایم.

‫می‌خواستم بهتون بگم که ‫خواهرم الان اینجا درس می‌خونه.

‫رمان زیاد نمی خونه، ‫واسه همین تو کلاس اون نیست.

‫مطمئنم دخترای جوونتر کارای ‫بهتری هم میتونن انجام بدن.

‫که رمان‌های غیراخلاقی غربی رو بخونن.

‫به هر حال، اون با یه رئیس ‫جهاد اسلامی نامزد کرده.

‫اون آدم کلی رابط داره، ‫هرچی بخواد گیر میاره.

‫دو تا بلیت اضافه گیرش اومد...

‫برای «ایثار»، در جشنواره ‫فیلم میلاد، جمعه آینده.

‫خواهش می‌کنم یه تشکر ‫دیرهنگام برای کلاستون.

‫یادتونه...

‫وقتی می‌گفتید اسلام و ‫حکومت یه چیز نیستن، یادته؟

‫آره.

‫- حالا با من موافقی؟ ‫- نه.

‫ولی...

اینقدرهام ساده نیست، درسته؟

‫نه.

‫ولی، چیه؟

‫من بیشتر طرفدار تام هنکس‌ام.

‫منم خوشم میاد.

‫نویسنده و کارگردان: ‫ آندری تارکوفسکی

‫- چی شد؟ - نمیدونی که سانسورچی کوره؟

‫خب، بچه‌ها، دخترها یه طرف، ‫پسرها یه طرف دیگه.

‫- کی نقش پسره رو بازی میکنه؟ ‫- من، و پسر نیستم، جنتلمنم.

و حالا فرصتشو داری.

‫اگه می‌خواین جین آستن رو بفهمین،

‫اگه میخواین انگلستانش ‫رو بفهمین، این تنها راهشه.

‫این حسی بود که خواهران بنت ‫درباره شوهر پیدا کردن داشتند.

‫خب، اول از همه، به پارتنرتون تعظیم کنید.

‫دست‌های همدیگه رو لمس کنین. ‫تا چهار می‌شمرم، بعد شروع کنید.

‫یک، دو، سه و چهار.

‫یکی، دو، یکی، دو.\nیکی، دو، سه و چهار.

‫به راست، بعد به چپ، بچرخید، و سه و چهار...

‫- به کدوم طرف؟ ‫- مهم نیست.

‫ته خط برین، یه بار دیگه تکرارش میکنیم.

‫یک، دو، یک، دو…

‫خب، حالا می‌خوام که امتحان کنین حرف بزنین

‫در حالی که هنوز دارید می رقصید.

‫دست‌ها رو لمس کنین... ‫و یک، دو، سه و چهار.

‫- من بینگلی میشم، پولدار احمق. ‫- دارسی کجاست؟

‫- یادتون نره حرکات رو. ‫- ببخشید، ببخشید.

‫دخترها، چه بلایی سر رقص اومد؟

‫پس شخصیت های کتاب‌های ‫آستین رو تصور کنین.

‫اونها باید به آیین خواستگاری پایبند باشند.

‫همچنین باید از ساختار سفت ‫و سخت این رقص پیروی کنند.

‫ولی چطور؟ باید به حرکات خودت ‫فکر کنی و بعد یادت باشه بقیه کجا هستن؟

‫دقیقا مسئله همینه.

‫روابط یه جور رقص‌ان، طراحی شده، قانون‌مند،

‫سرکوب‌شده.

‫آره، رسمی بود، ولی این ‫قضیه شهوتی‌ترش می‌کرد.

‫تصور کن وسط این مراسم ‫عمومی داری یه مکالمه میکنی.

‫باید حرف بزنید، حرکت کنید، ‫و معطل نشید.

‫ناگفته‌ها به اندازه‌ی گفته‌ها مهم هستند.

‫یه سوال دارم، به نظرتون جمهوری اسلامی ‫ما رو به دوران جین آستین برگردونده؟

‫ازدواج‌ها از قبل تعیین شده بود، یک تصور خیلی سفت ‫و سختی از اینکه کی به کی تعلق داره، وجود داشت.

‫فکر کنم یاسی درست میگه.

‫آره، به جز ازدواج‌های متعدد یا ‫ازدواج‌های موقت. نظرتون چیه؟

‫درسته، نه اینکه من ازدواج ‫موقت رو تایید کنم، ولی...

‫به نظرم تهش بستگی داره به زنا.

‫مثل سالی فیلد توی "بدون دخترم هرگز"؟

‫- مامان. ‫- صبح بخیر، نگار.

‫هم‌وطنان عزیز من

‫در این درگیری آمریکا با دشمنی روبرو میشه

‫که نه به رسوم و نه به قوانین اخلاقی جنگ هیچ احترامی نمیذاره

‫صدام حسین نیروهای عراقی رو تو ‫مناطق مسکونی مستقر کرده با این هدف که...

‫این یک موفقیت بزرگ خواهد بود! ‫دوستت داریم. بیژن، نگار، دارا.

لولیتاخوانی در تهران؛ از آذر نفیسی

‫ترجمه و زیرنویس: ‫یوســف کارگر