Original subtitles

60 milyon �nce, bu tropikal adan�n k�y�lar�nda...

...ola�an�st� bir hikaye ba�lad�.

Dalgalar, bu k�y�lara bir grup tuhaf canl� getirdi.

Uzak bir kara par�as�ndan kopup tesad�fen y�zlerce kilometre...

...boyunca okyanusta s�r�klenen, birka� antik canl�.

Kendilerini burada, hi�bir benzeri olmayan bir adada buldular.

Bu kazazedeler, d�nyan�n geri kalan�yla ili�kisi kopmu� bu adaya sahip ��kt�lar.

Gittik�e evrimle�erek tuhaf, nadir ve son derece e�siz...

...bir vah�i ya�am toplulu�u olu�turdular.

O kadar nadir ki, t�rlerin %80'inden fazlas�...

...d�nyan�n ba�ka hi�bir yerinde bulunmuyor.

Bu ada Madagaskar'd�.

Bu belgesel, bir grup hayvan ve bitkinin...

...milyonlarca y�l boyunca bir adaya terk edilmesinin bir hikayesi.

Bu tuhaf harikalar diyar�n�n yarat�l�� hikayesi.

HAR�KALAR ADASI

Her �ey milyonlarca y�l �nce, dev bir kara par�as�n�n...

...bug�nk� k�talar� olu�turan par�alara ayr�lmas�yla ba�lad�.

Afrika bir tarafa, Hindistan ba�ka bir tarafa gitti.

Yaln�z kalan bu ada par�as� da en yak�n karadan...

...y�zlerce kilometre uza�a s�r�klendi.

S�ra d��� jeolojik tarihi, d�� d�nyadan yal�t�lm�� olmas�...

...ve tropik ku�aktaki yeri Madagaskar'�n zenginliklerini yaratacakt�.

Bu, d�nyan�n en eski adas�. Ve �a�k�nl�k veren manzaralar...

...yaratmak i�in yeterli zaman� vard�.

Ada boyunca uzanan da�lar taraf�ndan ikiye b�l�nm��.

Her iki taraf�n da kendine �zg� �zellikleri var.

Bat� taraf�nda, tuhaf ve �i�kin a�a�larla kapl� dev ormanlar bulunur.

Daha g�neyde ise yabanc� bir d�nya... Devasa bir tuz g�l� ve e�rilmi�,...

...b�k�lm�� i�neli a�a�lar�yla, kavrulmu�, kumla kapl� bir vah�i do�a.

Do�u taraf�nda da, suya doymu� ya�mur ormanlar�...

Bu aday� bu kadar �zel yapan �a��rt�c� derecedeki ya�am �e�itlili�ini...

...yaratan da i�te bu uzun s�ren yal�t�m ve tabiat �e�itlili�idir.

Bu ya�mur ormanlar�n�n d�nyada e�i benzeri yoktur.

Ve Madagaskar'�n en ba�ar�l� sakinlerine ev sahipli�i yaparlar.

Yani lemurlara.

Fare boyundaki, gececil olanlar�ndan bir �ocuk b�y�kl���nde olan...

...en b�y���ne kadar 80 farkl� t�r� bulunur. Bu bir indri.

Afrika'dan tesad�fen s�r�len ilk memelilerle do�rudan ba�lant�lar� var.

�imdi ise ba�ka hi�bir yerde ya�am�yorlar.

Y�zleri neredeyse k�pe�e benziyor.

Ama onlar, bizim de akrabam�z olan primatlar.

Onlar� g�zlemledi�inizde bunu anlayabilirsiniz.

Olduk�a sosyaller.

�ki ya��nda ergenli�e ula�m�� olmas�na ra�men bu erkek h�l� annesinin yan�nda.

K�z karde�i ise daha alt� ayl�k.

Bu aile daha birka� y�l birlikte olacak.

Lemurlar�n primatlarda bulunan, tutunabilen el ve ayaklar� da var.

A�a�larda ge�en bir ya�am i�in bu �ok �nemli.

A�abeyiyle g�re�mek i�in de �ok etkili bir yol.

Bir indri i�in �ocukluk uzun s�rer.

Tamamen yeti�kin olmalar� dokuz y�l al�r.

Oyun oynamak ve etkileyici z�plama yeteneklerini geli�tirmek i�in...

...bolca zamanlar� var.

Belki de g�steri yapmak i�in.

Madagaskar'da bakt���n�z her yerde ba�ka bir yerin yans�mas� vard�r.

�lk bak��ta benzer ama k�kenleri farkl�.

Ya�mur orman� zemininde, kirpiyle kar��t�r�labilecek bir hayvan beliriyor.

Ama asl�nda en uzak akrabas�. Bu bir tenrek.

Madagaskar'�n bir ba�ka icad�.

Bunlar da yavrular�.

D�zinelerce.

Tenrekler, d�nyadaki di�er b�t�n memelilerden daha �ok yavru...

...do�urma gibi bir �zelli�e sahiptir.

Yakla��k 32 kadar.

Yavrular�n �izgili olmas�, orman zemininde gizlenmelerini kolayla�t�r�yor.

Onlar�n atalar� da Afrika'dan s�r�ld�ler.

Ve lemurlar gibi onlar da bir�ok farkl� t�re yay�ld�.

Kirpilerin Madagaskar'daki e�de�eri olmalar�n�n yan�nda tenrekler,...

...k�stebek ve sivrifarelerin yerini de doldurur.

Madagaskar'�n zengin ormanlar� d�� d�nyan�n etkisinden o kadar uzun s�re...

...ayr� kald� ki gittik�e artan tuhafl�kta canl� t�rleri...

...ortaya ��karan birer evrim kazan� oldurlar.

Hi�birisi de bundan daha tuhaf de�il.

Bu bir z�rafa boyunlu bu�daybiti.

Bir erkek.

��te fazla uzun boynunun sebebi.

D�v��mek i�in kullan�yor.

Bu s�rada o kadar uzun boyunlu olmayan bir di�i...

...iddial� bir in�aat projesine ba�l�yor.

Yapra��n damarlar�n� �s�rarak k���k katlama �izgileri yap�yor.

D�v��e hakemlik de yap�yor.

Sonunda kazananla �iftle�iyor.

Sonra, g��l� bacaklar�n� kullanarak yapra�� ikiye katl�yor.

Ucunu k�v�r�yor...

...ve k�vr�m�n i�ine tek bir yumurta b�rak�yor.

Ya�mur orman�n�n her bir k��esinde,...

...di�iler yapraktan yuvalar�n� katlay�p k�v�rmakla me�gul.

Her birinin kendi dizayn� var.

Yaln�zca bu �zel ya�mur ormanlar�nda ve yaln�zca bu �zel, yumu�ak...

...yaprak �zerinde yuvas�n� yapabilmesi i�in do�ru ko�ullar mevcut.

Yaln�zca bu t�re �zg� ve �a��rt�c� bir davran��.

Sab�rs�z babalar belli ki sadece i�e engel oluyor.

Ama belki de yeni b�rak�lan yumurtaya zarar verebilecek...

...k���k b�cekleri de uzak tutuyorlar.

Di�i yapra��n iskeleti boyunca k���k �entikler �s�rarak...

...bir t�r ��t��tl� tutturma sistemi yap�yor.

Son birka� katlama...

...ve yuva tamamland�.

Sonunda yapra�� katlay�p kesti�inde...

...orman zeminine d��erek yumurtan�n �atlamas�n� bekler.

B�t�n bu �abalar tek bir yumurta i�in.

Madagaskar'�n �ok �alkant�l� bir ge�mi�i vard�r.

Do�umunda Afrika ve Hindistan'dan kopar�ld� ve jeolojik dalgalanmalar...

...o zamandan beri devam etti.

Adan�n kuzeyinde uykuda olan volkanlar bulunur.

Ormanl�k yama�larda, Madagaskar'a �zg� bir ba�ka canl� bulunur.

Bukalemun.

Bukalemunlar bu adaya s�r�klenerek gelenlerden de�ildi.

Onlar�nki ba�ka bir hik�ye.

Onlar�n burada ortaya ��kt��� d���n�l�yor.

A�a�lardaki ya�ama �ok iyi uyum sa�lam��lard�r.

Ayak parmaklar� birle�iktir. Bu sayede k�ska� gibi tutunabilirler.

Ve bacaklar�n�n yeri bir s�r�ngenin aksine...

...v�cutlar�n�n alt�ndad�r.

Bu, v�cutlar�ndan daha ince dallarda y�r�melerine olanak sa�lar.

Bir erkek panter bukalemun.

En b�y�klerden biri.

Bir ba�ka erkek onun a�ac�nda.

Bu, ho�una gitmeyecek.

Yabanc� geri �ekilmezse sorun ��kacak.

Neredeyse berabereler. Ba�a ba� bir m�cadele.

B�lge sahibi kazan�yor ve kaybeden en �abuk yoldan gidiyor.

Bu yal�t�lm�� ormanlarda, bukalemunlar bir�ok g�rev �stlenmi�tir...

...ve �a��rt�c� derecede �e�itlenmi�tir.

Baz�lar� �ok k���kt�r ve zengin orman zemininde ya�arlar.

C�ce bukalemun. D�nyan�n en k���k s�r�ngeni.

Dik volkanik yama�larda, d�k�lm�� yapraklar�n aras�nda sessizce y�r�yor.

O kadar k���k ki, neredeyse kar�ncayla ayn� boyda.

Burada, zehirli mantar orman� i�inde ise bir erkek var.

Di�iyi ar�yor.

Erkek, di�iden bile k���k.

Bu b�y�k d�nyada bir e� bulmak, �ok zahmetli.

Tabii bir k�rkayak taraf�ndan ezilme ihtimali olunca tehlikeli de.

Biraz zaman al�yor. Ama sonunda di�iyi buldu�unda, �zel bir takti�i var.

Gitmesine izin vermeyecek.

�iftle�miyorlar.

Sadece do�ru zaman gelene kadar dola��yorlar.

�ok hafif dokunuyor. Arada bir, nazik ve k���k bir dokunu�.

G�nlerce bu �ekilde dola�abilirler.

En az�ndan b�y�k, volkanik ormanlar�nda birbirlerini kaybetmeyecekler.

Madagaskar'�n kalbi h�l� jeolojik hareketlilikle �alkalan�r.

Adan�n merkezi, kaya y�kseltilerinden olu�an geni� bir platodur.

Burada h�l� her y�l binlerce deprem olur.

Milyonlarca y�l boyunca...

...milyonlarca k���k deprem, adan�n merkezinde kocaman bir delik a�arak...

...Madagaskar'�n en b�y�k g�l�n� olu�turdu.

Alaotra G�l�.

Bu muazzam su k�tlesinin �evresinde sazl�klar var.

Ama bu bitkiler sabit de�il.

�� metre derinlikteki platformlar �zerinde y�zerler.

�o�u canl�ya kar�� yan�lt�c� ve ula��lmazd�r.

Fakat bir canl� buradaki ya�ama uyum sa�lam��t�r. Yaln�zca buraya.

Bu bir Lac Alaotra bambu lemuru.

Hem en ince sazl�klara t�rmanacak kadar k���kt�r,...

...hem de sadece sert bitkilerle beslenerek hayatta kalabilir.

Bir primat�n tersine, t�m ya�am�n� su �zerinde ge�irir.

Ve sadece bu g�l �zerinde ya�ar.

Bu aile bir sazl��a sahip.

Ama sorunlar� var.

Yeterli yiyecek bulabilmek i�in sazl�ktan sazl��a hareket etmek gerekir.

Bu da yetenek ve tecr�be gerektirir.

Bu lemurlar y�zebilirler ama y�zmemeyi tercih ediyorlar.

Bu ama�la, suya d��meden sazl�ktan sazl��a ge�mek i�in...

...�zel bir teknik geli�tirmi�ler.

Anneleri eski kurt.

S�rt�nda bir bebe�i olmas�na ra�men i�ini ustal�kla yap�yor...

...ve �ocuklar� da bundan faydalan�yor.

Bu lemurlar o kadar �zel yarat�lm��lard�r ki,...

...ba�ka bir yerde ya�amlar� �ok zorlay�c� olurdu.

Madagaskar'�n merkezini volkanik ate� �ekillendirmi� olmas�na ra�men,...

...adan�n bat� taraf�n�n bamba�ka bir hikayesi vard�r.

Milyonlarca y�l boyunca, buras� su alt�ndayd�...

...ve �zerinde kire� ta�� tabakalar� olu�tu.

Okyanus nihayet �ekildi�inde geriye bu kalm��t�.

Devasa, antik bir kayal�k.

Deniz yata�� yukar� itildi ve b�y�k kire� ta�� bloklar� olu�turdu.

Zamanla su taraf�ndan a��narak dev, sivri ormanlar ortaya ��kt�.

Buras� Tsingy. Madagaskar'�n en tuhaf yer �ekillerinden birisi.

Alt taraf�, yeralt� nehirlerinin ��z�nd�rd��� ma�aralarla kapl�d�r.

Kire� ta��n�n y�k�l�p derin kanyonlar olu�turdu�u yerlerde ise...

...tuhafl�klarla dolu orman vahalar� bulunur.

Bu, d�� d�nyadan ayr�lm�� ormanlar yiyecek bak�m�ndan zengindir.

Ama d��ar�dakilerin ula�mas� zordur.

B�y�k duvarlar ve jilet gibi keskin kayalar aras�nda...

...hareket etmek imk�ns�z gibi g�r�n�yor.

Hi� de de�il. Buras� da lemurlar�n u�rak yeri.

Bu en �e�itli primat grubu adan�n her yerinde...

...ya�ama uyum sa�lam��. Burada bile.

Ta�l� lemurlar.

Burada ya�am�yorlar. Ama aradaki ormanlarda yiyecek...

...bulmak i�in zirveleri ge�meliler.

Tropik g�ne�i alt�nda, bir cehennem s�ca�� var.

Grup g�lge ve dinlenebilecek bir yer ar�yor.

Lemurlar burada sald�r�ya a��k...

...ve harekete ge�meleri gerekiyor.

Ormana varmak i�in daha gitmeleri gereken yol var.

Sonunda, yolculuklar�n�n en korkutucu g�r�nen yerine geliyorlar.

Kire� ta��n�n birden yok olup...

...dik u�urumlar yaratt��� 30 metrelik bir ini�.

Fakat ta�l� lemurlar kaya t�rman���nda da en az a�a� t�rman��� kadar iyiler.

A�a��ya indiklerinde hem g�lgelik alan hem de bolca yiyecek bulacaklar.

Ama dikkatli olmal�lar.

Adadaki her lemurun korktu�u tek bir tehlike var.

En az onlar kadar iyi t�rmanan bir avc�:

Fussa.

Hi�bir b�y�k Afrika y�rt�c�s� Madagaskar'a ula�amad�.

Ne aslan, ne leopar, ne de yaban k�pe�i.

Bunun yerine, adan�n en b�y�k y�rt�c�s� dev bir firavun faresi.

Ve lemur yiyor.

Ama daha tuhaf al��kanl�klar� var.

�iftle�me d�nemi. Ve di�i yerden 15 metre yukarda bir a�aca kurulmu�.

Yaln�zca kendinin ve bir erke�in a��rl���n� ta��yabilecek bir dal se�mi�.

Bir erkek yakla��yor.

E�er onu kabul ederse, �iftle�mesine izin verecek.

E�er onaylamazsa, daha ince bir dala ge�ecek...

...ve erkek ona ula�amayacak.

Y�l�n ancak birka� g�n� boyunca do�urgan olacak.

Bu nedenle y�ksek a�a�lara ��kmak,...

...istekli erkeklere kendini g�stermenin iyi bir yolu.

G�r�n��e g�re i�e yaram��.

Bu, bug�n kabul etti�i alt�nc� erkek.

Madagaskar'�n b�y�k vah�i ya�am �e�itlili�inde...

...yaln�zca farkl� yer �ekillerinin de�il, iklimin de etkisi olmu�tur.

Aday� boydan boya kesen da� s�ras� do�udan gelen ya�muru keser.

Do�u k�y�s� y�l boyunca ya��� al�rken, bat�da kurakl�k hakimdir.

Burada geli�en bitkiler, kurak bir d�nyaya al��mak zorundayd�.

Baz� yerler do�unun ya�mur ormanlar�na d��enin...

...onda birinden daha az ya�mur al�r.

Buras� baobap diyar�.

Bu tuhaf �ekilli a�a�lar, g�vdelerinde su depolamak �zere geli�mi�ler.

Dayan�kl�d�rlar ve olduk�a uzun ya�ayabilirler.

Bu baobap 1000 ya��ndan b�y�k olabilir.

Bu kurak diyarda, bir�ok bitki en susuz d�nemler i�in...

...su depolayan �i�kin g�vdeler geli�tirmi�lerdir.

Bu �i�man tuhafl�klar, adan�n bat� yakas�na serpi�tirilmi�tir.

Bir�o�u, ��plak kayalardaki yar�klara tutunan uzun k�klerle hayatta kal�r.

Buradaki �o�u bitki gibi uncarina da suyu g�vdesinde depolar.

Birka� ay boyunca, birka� g�nl���ne �i�eklerini a�arak da tasarruf eder.

Bu, polen ta��y�c�lara gelmeleri i�in b�y�k bir f�rsat verir.

Fakat uncarinan�n ihtiyac� olan �ey bu de�il.

Bir g�ne� ku�u nektar h�rs�z� olmu�.

�i�e�in dibini delerek poleni tamamen es ge�iyor.

Ama g�ne� ku�u yaln�z de�il.

Ne yaz�k ki bu da ba�ka bir �i�ek h�rs�z�.

Bu kadar zorlu bir yerde, bir �i�ek �aban�n kar��l���n� almaya yeter.

Madagaskar bir u�tan di�erine 1600km uzunlu�undad�r.

Kuzeyden g�neye inan�lmaz bir �e�itlilik vard�r.

G�neye gittik�e daha da kurakla��r.

Zaman�n �o�unda, nehirler neredeyse ayak bile�ini ge�mez.

Ama kenarda k��ede orman yeti�mesi i�in...

...yeterli su ve besin bulunur.

Ve Madagaskar'da nerede orman, orada lemurlar vard�r.

Sifakalar.

G�vdeden g�vdeye atlamakta ustala�m�� m�kemmel akrobatlar.

Ama aral�k �ok uzun oldu�unda ya da geni� nehir yataklar�nda...

...a�a�lardan inerek s�ra d��� bir �ey yaparlar.

Arka bacaklar� d�rt ayak �st�nde y�r�mek i�in �ok uzun.

Bu nedenle dik durup s��rayarak gidiyorlar.

Nehir kenar�ndaki ormanlar bu kurak b�lgede birer vaha.

Bu da m�kemmel b�lge kazanma yar��lar�na neden olabilir.

Di�i bir cennet sinekkapan� yuva yap�yor.

Di�inin de erke�in de k�z�l t�yleri var.

Ama erkekler uzun kuyruk t�yleri ve...

...g�zlerinin �evresindeki parlak mavi halkayla �zellikle dikkat �ekiyor.

Tuhaft�r ki, b�t�n erkekler k�z�l do�malar�na ra�men...

...baz�lar� tamamen beyaza d�ner.

Kimse nedenini bilmiyor. Ama ku�lar aras�nda a��r� derecede nadir.

Bir ba�ka Madagaskar tuhafl���.

K�z�l di�i ve beyaz e�i yuvay� birlikte yap�yorlar.

Hassas bir i�tir. Yapraklar ve otlar� �r�mcek a��yla...

...yap��t�rarak yap�lan yuva, g�nler s�ren dikkatli �al��ma gerektirir.

K�z�l bir erkek ilerden g�zetliyor.

�reme b�lgesi �zellikle k�skan� bir �ekilde korunur.

Beyaz erkek onu g�ndermeli.

Tehlike uzakla�t�r�ld�. �ift i�e geri d�n�yor.

Ama daha k�t�s� geliyor:

Bir drongo.

Bir nedenle, incelikle yap�lm�� yuvay� y�k�yor.

Sinekkapan �iftin yapabilece�i hi�bir �ey yok.

Drongo malzemeyi �alm�yor bile.

Yaln�zca sinekkapanlar� b�lgeden koval�yor.

Yer sava�� i�te b�yle ac�mas�z.

Di�i vazge�ip uzakla��yor.

Belki de daha iddial� bir erkek bulacak.

Yeterince g�neye gidince ada bir kez daha de�i�erek...

...�al�l�klar ve i�neli a�a�larla kaplan�r.

Bu b�lge y�llarca susuz ya�ayabilir.

��in tuhaf�, burada su var.

Bu muazzam g�l 16 kilometre uzunlu�unda ama yaln�zca 2 metre derinli�inde.

Ama g�r�nd��� gibi de�il.

B�y�k flamingolar �remek i�in Afrika'dan buraya 400 kilometre u�uyorlar.

Ama g�lde hemen hemen sadece onlar bulunuyor...

...��nk� bu tatl� su de�il.

Bu bir tuz g�l�...

...ve s�cak ve kurakl�k i�inde gittik�e buharla��yor.

Ya�am i�in de hi� elveri�li de�il.

B�t�n bu b�lge son 40 bin y�ld�r gittik�e kurakla��yor.

Ama buradaki hayvanlar ve bitkiler a��r� kurakl��a e�siz bir uyum sa�lam��t�r.

Sabahlar� �a��rt�c� �ekilde serin.

Yaln�zca bu g�l etraf�nda bulunan nadir verreaux couas�...

...neredeyse k�re �ekline gelene kadar kendini �i�iriyor.

Halka kuyruklu lemurlar da g�ne�leniyor.

Lemurlar i�inde en iyi uyum sa�layabileni.

Kurakl�kla ba� edebilirler...

...ama sudan tamamen ba��ms�z ya�ayamazlar.

Dev bir incir a�ac�. �a��rt�c� �ekilde s�rekli ye�ildir.

Susam�� k�klerini zemin boyunca uzatm��.

Buralarda bir yerde su var.

Ama gizlenmi�.

Burada yer alt�ndan ge�en g�ney nehir sisteminin bir par�as�.

Kire� ta��na �sve� peyniri gibi oyuklar a��yor.

Ama yaln�zca birka� yerde ula��labiliyor.

Halka kuyruklar�n hayat� buna ba�l� ve buraya her g�n geliyorlar.

Suyun i�inde de tuhafl�klar var.

Bu tuhaf beyaz bal�klar...

...yaln�zca bu ma�aralarda bulunuyor.

Binlerce y�ld�r bu yeralt� nehirlerinde kapal� kald�lar...

...ve ona g�re evrimle�tiler.

Yaln�zca renklerini de�il...

...g�zlerini de kaybetmi�ler.

Ba� a�a�� olarak da y�zebiliyorlar.

Bu, onlar�n y�zeyden beslenmesini kolayla�t�r�yor olabilir.

Ama karanl�k bir d�nyada nerenin yukar� oldu�u pek de �nemli de�ildir.

Adan�n daha g�ney alanlar�ndaki a��r� ko�ullar...

...buray� nadir uzmanlarla donatm��.

Madagaskar'�n ba�ka hi�bir yerinde bulunmayan vah�i ortamlar var.

K���k bir gececil memeli karanl�kta �t�yor.

Bu bir Grandidier's vontsira. En nadir et�illerden biri.

Hayatta kalmak i�in neredeyse b�cekten ba�ka bir �ey yemezler.

Buradaki iklim kurakla�t���nda...

...yaln�zca en g��l� ve uyumlu olanlar hayatta kald�.

Bu �ekilde beslenebilen Grandidier's vontsira hayatta kalmay� ba�ard�.

Sosyal ve oyuncular.

Ama ya�amlar� b�y�k �l��de bir gizem olarak kal�yor.

Adan�n bu ucundaki a��r� kurakl�k baz� dahice yetenekler gerektiriyor.

Bu �al�l�k ��lde, susuzluk bir �r�mcek i�in de...

...en az bir memeli kadar sorun yarat�yor.

Bo� bir salyangoz kabu�u s�caktan m�kemmel koruma sa�lar.

Ama yerde durmak g�venli de�il.

Bu nedenle bu �r�mcek hayret verici bir i�e koyuluyor.

Kabu�a ip ba�layarak yukar�ya do�ru kald�rmaya ba�l�yor.

Bu olay ilk defa kameraya al�n�yor.

Belki de vah�i do�ada ilk defa g�zlemleniyor.

Her yeni ip bir �ncekinden daha k�sa.

B�ylece kabuk gittik�e yukar�ya ��k�yor.

��in anahtar� teknik.

Azami denge i�in kabu�un birka� a��dan tutturulmas� �nemli.

Bu �r�mcek yanl�� yapt�.

R�zg�r ��kt���nda kontrol�n� tamamen kaybediyor.

Bu biri, nas�l yap�lmas� gerekti�ini g�steriyor.

Buras� Madagaskar'�n en g�ney noktas�.

Buradan sonra Antarktika'ya ula�ana kadar hi�bir �ey yok.

Buras� adan�n en eski, en kurak ve en uzak b�lgesi.

��neli a�a�lar r�zg�r taraf�ndan e�ilmi� bodur �al�lar.

Bu r�zg�rl� kayal�klarda ���n yayan kaplumba�alar bulunur.

D�nyan�n en g�zel t�rlerinden birisi.

Yaln�zca g�neydeki bu �al�l�k arazilerde bulunuyorlar.

Bir erkek, di�inin pe�inden gidiyor.

Di�inin sabit durmas�n� sa�layabilirse onunla �iftle�ebilecek.

Di�inin arka bacaklar�n� havaya kald�rmak i�in...

...kabu�unun �n taraf�n� kullan�yor.

Di�i hi� istekli g�r�nm�yor.

Yava� bir s�re�.

Ama ���n yayan kaplumba�alar hi�bir �eyi h�zl� yapmazlar.

20 ya��na kadar yavrulamazlar ve 130 y�l kadar ya�ayabilirler.

Efsanevi bir tanesinin 188 ya��nda oldu�u iddia edilmi�ti.

Bu da onu d�nyan�n en uzun ya�ayan hayvan� yapard�.

Ayr�ca en tehlike alt�ndaki t�rlerden birisi.

Avlan�yorlar ve e�siz ya�am alanlar� yakacak odun i�in...

...par�a par�a yok ediliyor.

Bir zamanlar Madagaskar'da bolca bulunuyordu.

�imdi ise 20 y�l i�inde vah�i do�ada nesli t�kenebilir.

Ayn�, r�zg�rl� sahillerde binlerce yumurta kabu�u k�r�nt�s� bulunur.

Buras� muhte�em bir antik canl�n�n �reme alan�yd�.

Ya�am�� en b�y�k ku�un.

Fil ku�u �� metreden daha uzun boyluydu...

...ve bin y�l �nce bu i�neli �al�l�klarda dola��rd�.

S�cak kuma, dinozor yumurtas�ndan daha b�y�k olan yumurtalar�n� b�rak�rd�.

Bu muhte�em ku� yaln�zca Madagaskar'da ya�ard�...

...ve inan�lmaz derecede ba�ar�l�yd�.

Fakat sonra tamamen yok oldu.

Eskiden burada oldu�unu g�steren tek kan�tlar...

...bu yumurta kabuklar� ve kemik par�alar�.

�ki bin y�l �nce Madagaskar'a ilk insanlar geldi...

...ve g�r�n��e g�re fil ku�lar� da k�sa s�re sonra yok olmaya ba�lad�.

Hik�yenin daha devam� var.

Madagaskar'daki bir�ok do�al ortam ve t�r...

...sonsuza dek yok olma tehlikesi alt�nda.

Tam da biz buradaki inan�lmaz ya�am �e�itlili�ini ke�fetmeye...

...ve anlamaya ba�lam��ken.

Bu tuhaf diyar�n de�erini anlamaya son birka� on y�lda ba�lad�k.

Umal�m da �ok ge� olmas�n.

Madagaskar'�n vah�i ya�am�n�n �o�u �ok gizlidir ve b�rak�n g�r�nt�lemeyi...

...bulmak bile b�y�k m�cadele gerektirir.

Ekip, yaln�zca bu uzaklardaki g�lde ya�ayan k���k lemurun...

...hik�yesini anlatmak i�in �ok hevesliydi.

Say�lar� �ok az ��nk� uzun zamand�r avlan�yorlar...

...ve ya�ad�klar� sazl�klar da kesilip yok ediliyor.

Ama Alaotra G�l�'ndeki bir k�yde ya�ayanlar, sazl�k lemurlar�n�...

...korumak i�in gayret ediyorlar ve nerede bulunduklar�n� biliyorlar.

Arazi asistan� Jonathan Fiely ve kameraman Gavin Thurston...

...lemurlar� takip ederek aylar�n� harcam��, bal�k��l�k ve do�a rehberli�i...

...yapan yerli Ndrina Rajohonson ile yola ��k�yor.

Ekip, lemurun y�zen sazl�klar aras�nda ge�i� y�ntemini kaydetmek istiyordu.

Lemurlar i�in kolay...

...ama ekip i�in o kadar kolay de�il.

Asl�nda karma��k sazl�klar aras�nda onlar� g�rmek bile imkans�z gibiydi.

O kadar k���k ve h�zl�lar ki sazlar�n aras�na kar���p gidiyorlar.

Ekip, onlar� takip etmek i�in kanallar� inceledi.

Hi� kuru alan�n olmamas� sorun yarat�yordu.

Gavin, onlar� kanodan g�r�nt�lemeye �al��acakt�.

F�rt�na sonras� oldu�u i�in g�l derindi ve su da dalgal�yd�.

Bize daha b�y�k bir kay�k laz�m.

�ok fazla sars�nt� var ve kay�k s�rekli yer de�i�tiriyor.

Elimizde birka� oyunca��m�z var.

Kanoyu sabit tutmak i�in uzun bir sopam�z var.

Biraz amat�r i�i oldu ama...

Ve �ok da dikkat gerektiriyor ��nk� 40 bin sterlinlik bir kameray�...

...sallanan bir kanonun �st�nde tutmaya �al���yoruz.

Kanoyu da buradan bir yerden kiralad�k galiba.

Ben olumlu d���n�yorum.

B plan� i�in merkeze geri d�nd�ler.

Gavin ve Ndrina bir platform yapmaya karar verdiler.

Ama �ok dikkatli tasarlamal�yd�lar.

�st�nde biraz �al���lmas� gerekiyor.

Bu platformu uyarlamaya �al���yoruz.

Sazl�klara gitti�imizde hi� �ivi kullanmam�z gerekmeyecek.

�ivi �akmaya ba�lad���m�zda hayvanlar� korkutup...

...daha i�erilere ka��racak diye endi�eleniyorum. Bu y�zden...

...hi� �ivi kullanmadan 4 metrelik platformu...

...su �st�nde kurmaya �al��aca��z.

Ertesi g�n �afakta, platform sazl�klara g�t�r�lmek �zere y�klendi.

Kanolar� karma��k bitkilerin aras�ndan ge�irmek yeterince zordu.

Platformlarla ge�mek ise bamba�ka bir mesele.

B�t�n i�lemler, lemurlar� korkutma endi�esiyle...

...olduk�a sessiz yap�lmal�yd�.

Bir yanl�� hareketle b�t�n ekip suya d��ebilirdi.

Nihayet, sazl�klar aras�nda a��k ve sabit bir g�r�nt�.

Gavin yerini ald� ve �ekime ba�lad�.

Ama kolay olmad�.

�ekmek istedi�i �ey lemurlar�n hareketleriydi.

Ama onlar gitti�i zaman Gavin sadece d�nmelerini bekleyebilirdi.

Ger�ekten �ok sinir bozucu...

...��nk� ne kadar tecr�beniz olursa olsun sallanan bir kay�kta...

...ya da sabit bir platformda t�k�lm��ken...

...tek yapabilece�iniz kadraja girmelerini dilemek.

Bence ba�araca��z. Bir de bu f�rt�na havas� var tabii...

Tam haz�rland�klar� s�rada bir f�rt�na yakla��yordu.

Olmak isteyece�iniz son yer, f�rt�nada bir g�ldeki kanodur.

M�mk�n oldu�unca h�zl� k�rek �ekerek geri d�nd�ler...

...ve f�rt�nan�n ge�mesini beklediler.

�� g�n s�rd�.

Nihayet, hava sakinle�ti ve a��ld�.

Daha umut verici bir hava.

Oradalar m�?

Evet.

Platformun yan�ndalar.

Gavin sazl���n hemen i�inde.

Onu bu sabah 5.20 gibi getirdik.

Ekip �ansl�yd�. Lemurlar tam da Gavin'in oldu�u yerin yan�nda besleniyordu.

Ndrina'n�n dikkatli rehberli�iyle do�ru zamanda do�ru yerdeydiler.

Biraz Zihni Sinir projesi gibi g�r�nebilir ama sonunda Gavin,...

...en nadir lemurlardan birini sazl�klarda dola��p beslenirken...

...ve ilk defa da anneyle bebe�ini birlikte g�r�nt�leyebiliyordu.

Ama on g�n ge�mesine ra�men, davran��lar� h�l� tahmin edilemiyordu.

Saat sabah 7...

...ve uyumaya gittiler.

�uraya k�vr�l�p uyudular.

Onlar� ger�ekten sevmeye ba�lad�m.

Y�ksek derecede tehlike alt�nda olmalar� �ok �z�c�.

Yaln�zca bu g�l etraf�ndaki sazl�klarda ya��yorlar.

Ve �ok az sazl�k b�lge kalm��.

O sazl�klar da yok olursa, lemurlar da onlarla birlikte yok olacak.

Bence b�ylesine k���k, �irin lemurlar�n yok olmas� �ok �z�c� bir �ey.

Bu k���k lemurlar avlanarak ve sazl�klar�n yok edilmesiyle...

...yok olman�n e�i�ine getirildiler.

Ama Ndrina gibi insanlar�n sessiz giri�imleri...

...yerel tutumun de�i�meye ba�lad���n� g�steriyor.

Eskiden, herkes bu lemurlar� avl�yor...

...ve yiyordu.

Ama �imdi az �ok korunuyorlar.

��nk�, insanlar art�k bilin�lendi...

...ve bu lemurlar� koruyorlar.

��nk� sadece bu g�lde ya��yorlar.

��te b�yle.

Madagaskar d�nyan�n en fakir �lkelerinden biri.

�o�u insan�n ya�am� topra�a ba�l�.

Yine bu e�siz ve son derece k�r�lgan do�al hazineleri korumak da...

...yerel halk�n iste�i ve kat�l�m�yla ger�ekle�ebilir.

Bir sonraki b�l�mde...

...Madagaskar'�n en g�zel ve bereketli topraklar�na gidece�iz.

Do�udaki da�lar�n vah�i zirveleriyle tropikal k�y�lar aras�nda...

...do�an�n �aha kalkt��� b�y�l� ya�mur ormanlar� bulunur.

Bunlar Madagaskar'�n tac�n�n m�cevherleridir.

�eviri: emrEvo8