1
00:00:04,200 --> 00:00:09,320
Martina Navratilova - mogelijk de
grootste tennisser aller tijden.

2
00:00:09,320 --> 00:00:11,680
ALLEN ZINGEN

3
00:00:12,920 --> 00:00:15,600
Samen bezochten we haar geboortestad.

4
00:00:15,600 --> 00:00:18,680
Opgegroeid in een communistisch land,
jij deed eigenlijk wat nodig was.

5
00:00:18,680 --> 00:00:22,240
Haar vroegste jaren stammen uit een tijdperk
dat bestaat niet meer.

6
00:00:22,240 --> 00:00:25,120
<font kleur = "
Kom op!

7
00:00:25,120 --> 00:00:27,440
In haar jeugd was ze pittig.

8
00:00:28,600 --> 00:00:34,160
Overlopen naar Amerika -
binnen vier jaar de beste ter wereld.

9
00:00:34,160 --> 00:00:38,800
Ze transformeerde zichzelf en daar
was een tijd dat niemand haar kon verslaan.

10
00:00:38,800 --> 00:00:41,200
Spel, set en match,
<font kleur = "

11
00:00:41,200 --> 00:00:44,080
EN MASKER:
En de droom is uitgekomen.

12
00:00:44,080 --> 00:00:47,120
Een pionier, een activist, een icoon,

13
00:00:47,120 --> 00:00:50,280
maar misschien heeft ZIJ de beste manier
van zichzelf beschrijven.

14
00:00:58,760 --> 00:01:02,720
December 2014, New York City.

15
00:01:02,720 --> 00:01:04,760
In een leven met veel nieuwe starts,

16
00:01:04,760 --> 00:01:07,080
dit is een andere.

17
00:01:07,080 --> 00:01:09,040
<font kleur = "

18
00:01:09,040 --> 00:01:11,720
De stilte voor de storm.

19
00:01:11,720 --> 00:01:13,480
Mary heeft de ringen, toch?

20
00:01:13,480 --> 00:01:15,560
Ik heb ze.

21
00:01:13,480 --> 00:01:15,560
ZE zucht

22
00:01:15,560 --> 00:01:19,120


23
00:01:19,120 --> 00:01:20,560
Ze is een serve-volleyer, man.

24
00:01:20,560 --> 00:01:22,680
Ze serveert alleen maar salvo's.
Ze kent zichzelf.

25
00:01:22,680 --> 00:01:24,440
<font kleur = "

26
00:01:24,440 --> 00:01:26,200
‘Maak je geen zorgen over de gevolgen.

27
00:01:26,200 --> 00:01:27,600
'Maak je daar later maar zorgen over.'

28
00:01:27,600 --> 00:01:29,720
Ze kan heel goed lezen.

29
00:01:29,720 --> 00:01:31,760
Ze heeft een ongelooflijk geheugen.

30
00:01:31,760 --> 00:01:34,120
Ze is goed in wiskunde,
ze is goed in talen.

31
00:01:34,120 --> 00:01:36,360
Ze is goed in bijna alles.

32
00:01:36,360 --> 00:01:39,600
<font kleur = "
wat ze tweet, wat ze leest,

33
00:01:39,600 --> 00:01:42,320
voor wie zij pleit.

34
00:01:42,320 --> 00:01:44,480
Ze gaat trouwen
en ik ben single.

35
00:01:44,480 --> 00:01:46,320
Ga figuur.

36
00:01:46,320 --> 00:01:48,840
ZE LACHT

37
00:01:48,840 --> 00:01:50,760
Dit is een vriendin van mij, Karen.

38
00:01:50,760 --> 00:01:52,920
Jeannie As.
<font kleur = "

39
00:01:52,920 --> 00:01:54,200
Je moet elkaar ontmoet hebben.

40
00:01:54,200 --> 00:01:55,520
Op 59-jarige leeftijd,

41
00:01:55,520 --> 00:02:00,160
Mevrouw Navratilova komt eraan
mevrouw Navratilova worden.

42
00:02:00,160 --> 00:02:02,120
Het is haar trouwdag.

43
00:02:02,120 --> 00:02:04,360
Ze trouwt met Julia Lemigova -

44
00:02:04,360 --> 00:02:07,400
een zakenvrouw, een voormalige Miss USSR,

45
00:02:07,400 --> 00:02:09,360
<font kleur = "

46
00:02:09,360 --> 00:02:11,720
Ik begin na te denken
in drie talen en het is...

47
00:02:13,120 --> 00:02:14,520
Het saboteert mij gewoon.

48
00:02:15,560 --> 00:02:17,760
Je bent een buitengewoon
koppel samen -

49
00:02:17,760 --> 00:02:19,440
een stralend koppel, mag ik hieraan toevoegen?

50
00:02:19,440 --> 00:02:21,800
Martina, dank je.

51
00:02:21,800 --> 00:02:26,200
Al zoveel jaren – en ik mag hieraan toevoegen:
<font kleur = "

52
00:02:26,200 --> 00:02:28,040
je stond op en je sprak,

53
00:02:28,040 --> 00:02:30,040
en wij zijn
daar eeuwig dankbaar voor.

54
00:02:30,040 --> 00:02:31,080
Bedankt.

55
00:02:31,080 --> 00:02:33,600
'Ze is een geweldige vechter geweest
voor mensen die homo zijn'

56
00:02:33,600 --> 00:02:38,520
en ze heeft meegeholpen aan de kruistocht
voor mensen... Mensenrechten.

57
00:02:38,520 --> 00:02:40,160
<font kleur = "

58
00:02:40,160 --> 00:02:43,240
vooral als je erbij betrokken bent
in sport en muziek en wat dan ook.

59
00:02:43,240 --> 00:02:46,360
Julia, ik beloof dat ik van je zal houden,

60
00:02:46,360 --> 00:02:49,160
om je te koesteren,
bij ziekte en gezondheid.

61
00:02:49,160 --> 00:02:53,120
Wat er ook gebeurt, ik zal er zijn
voor jou en voor ons gezin.

62
00:02:53,120 --> 00:02:57,120
<font kleur = "
media een ander lid van onze familie.

63
00:02:57,120 --> 00:02:59,200
GELACH

64
00:02:59,200 --> 00:03:04,320
Ik kan me gewoon voorstellen hoeveel meisjes
toen ik opgroeide, wetende dat ze homo waren,

65
00:03:04,320 --> 00:03:06,800
moet gedacht hebben,
'Dank God voor haar.'

66
00:03:06,800 --> 00:03:09,560
Wat een ongelooflijk voorbeeld.

67
00:03:09,560 --> 00:03:10,640
<font kleur = "

68
00:03:11,720 --> 00:03:14,120
(..Ik trouw met je.)

69
00:03:14,120 --> 00:03:17,960
Door de bevoegdheden die mij zijn toevertrouwd
door de staat New York,

70
00:03:17,960 --> 00:03:20,680
Ik verklaar dat je getrouwd bent.

71
00:03:20,680 --> 00:03:21,920
Je mag omarmen.

72
00:03:21,920 --> 00:03:24,040
JULIA GRINNERT

73
00:03:24,040 --> 00:03:26,040
APPLAUS

74
00:03:28,840 --> 00:03:31,640
JUICHT

75
00:03:31,640 --> 00:03:34,200
Dit is een trouwdag
<font kleur = "

76
00:03:34,200 --> 00:03:37,200
Huwelijken van hetzelfde geslacht
kan plaatsvinden in New York,

77
00:03:37,200 --> 00:03:40,120
maar niet overal in Amerika.

78
00:03:40,120 --> 00:03:43,080
Ik heb je. Ik heb je.

79
00:03:43,080 --> 00:03:45,800
Wij wilden het doen
vóór het einde van het jaar.

80
00:03:45,800 --> 00:03:48,920
Ik wilde niet wachten,
maar het was niet legaal in Florida,

81
00:03:48,920 --> 00:03:50,760
<font kleur = "

82
00:03:50,760 --> 00:03:53,760
en het was gewoon logisch
logistiek, emotioneel.

83
00:03:53,760 --> 00:03:55,280
Julia, hetzelfde voor haar -

84
00:03:55,280 --> 00:03:57,920
ze heeft bijzondere tijden meegemaakt
in New York City.

85
00:03:57,920 --> 00:03:59,440
Het was gewoon logisch.

86
00:03:59,440 --> 00:04:02,960
Ze kwam naar mij toe en zei:
"Hallo, ik ben Martina."

87
00:04:02,960 --> 00:04:04,920
<font kleur = "

88
00:04:04,920 --> 00:04:07,560
GELACH

89
00:04:07,560 --> 00:04:09,920
En dat was het begin...

90
00:04:09,920 --> 00:04:12,440
van een mooie vriendschap!

91
00:04:12,440 --> 00:04:14,640
Bedankt om te zijn
zo'n geweldige ouder

92
00:04:14,640 --> 00:04:17,200
aan mijn meisjes - en jouw meisjes nu -

93
00:04:17,200 --> 00:04:19,560
en ik hou zoveel van jou.

94
00:04:19,560 --> 00:04:22,480
En dit is de meest bijzondere dag
<font kleur = "

95
00:04:22,480 --> 00:04:24,360
APPLAUS

96
00:04:25,640 --> 00:04:27,760
'Omdat we samen zijn geweest
voor zo'n lange tijd,

97
00:04:27,760 --> 00:04:31,160
'Maar ik dacht dat de kinderen meer voelden
veilig binnen de relatie

98
00:04:31,160 --> 00:04:35,080
'dat het gevalideerd en gelijkwaardig is.'

99
00:04:35,080 --> 00:04:37,320
Voor mij,
Ik voelde me zoveel veiliger,

100
00:04:37,320 --> 00:04:39,480
<font kleur = "
niet meer met mijn familie,

101
00:04:39,480 --> 00:04:43,040
Je kunt me niet vertellen dat ik minder ben dan -
en het was enorm.

102
00:04:43,040 --> 00:04:45,800
Die impact was groter
dan ik besefte dat het zou zijn.

103
00:04:47,120 --> 00:04:51,800
Dus hier zijn we, het zijn aan het vieren
volwaardige leden van de samenleving.

104
00:04:51,800 --> 00:04:54,200
<font kleur = "
een groot verschil voor meisjes.

105
00:04:54,200 --> 00:04:57,440
Aan al die mensen die dat misschien wel hebben
een probleem met het homohuwelijk,

106
00:04:57,440 --> 00:04:59,400
Ik zeg: kijk naar onze familie.

107
00:04:59,400 --> 00:05:02,600
En ik voel me het grootste deel van mijn leven
is precies in deze kamer,

108
00:05:02,600 --> 00:05:04,600
op welke manier dan ook. Ik wens gewoon...

109
00:05:06,200 --> 00:05:08,560
<font kleur = "

110
00:05:10,480 --> 00:05:12,680
Ik wens mijn ouders
waren hier om dit te zien,

111
00:05:12,680 --> 00:05:15,840
maar ik weet dat ze meekijken
en nu hebben we dus een nieuwe familie,

112
00:05:15,840 --> 00:05:17,080
dus bedankt allemaal.

113
00:05:17,080 --> 00:05:19,320
JUICHT EN APPLAUS

114
00:05:19,320 --> 00:05:22,840


115
00:05:22,840 --> 00:05:26,160


116
00:05:26,160 --> 00:05:29,320
<font kleur = "

117
00:05:29,320 --> 00:05:31,800


118
00:05:33,440 --> 00:05:36,840
'Ze heeft haar vaste stek gevonden
verdubbelt partner in het leven -

119
00:05:36,840 --> 00:05:38,280
'Zoals ik zeker weet, wordt er eindeloos gezegd'

120
00:05:38,280 --> 00:05:40,560
op de bruiloft van elke tennisser!

121
00:05:40,560 --> 00:05:42,840
Maar geen gemengd dubbelspel, in haar geval.

122
00:05:42,840 --> 00:05:47,840


123
00:05:47,840 --> 00:05:52,440
<font kleur = "

124
00:05:54,280 --> 00:05:56,920
JUICHT EN APPLAUS

125
00:06:05,600 --> 00:06:09,720
Tot ziens. Doei! Doei.

126
00:06:09,720 --> 00:06:12,080
Allemaal zonder problemen, om het zo maar te zeggen.

127
00:06:12,080 --> 00:06:13,920
We zijn zonder problemen aan de slag gegaan!

128
00:06:13,920 --> 00:06:16,320
Mevrouw Navratilova.

129
00:06:17,840 --> 00:06:19,760
Ik kan het niet geloven.

130
00:06:19,760 --> 00:06:22,400
Dus nu is mama een mevrouw,

131
00:06:22,400 --> 00:06:24,280
<font kleur = "

132
00:06:24,280 --> 00:06:26,400
Jij noemt mij Martina.

133
00:06:34,600 --> 00:06:37,160
Martina werd geboren in Tsjechoslowakije -

134
00:06:37,160 --> 00:06:41,640
een land dat nu is opgesplitst in Slowakije,
en hier Tsjechië.

135
00:06:44,080 --> 00:06:47,520
En het is naar Praag
dat ik ben gekomen, om meer te weten te komen.

136
00:06:47,520 --> 00:06:51,640
We gaan terug in de tijd, naar een tijdperk
<font kleur = "

137
00:06:51,640 --> 00:06:54,680
tot dagen lang geleden
Ik heb haar leren kennen tijdens een tournee.

138
00:07:01,760 --> 00:07:04,480
APPLAUS

139
00:07:07,200 --> 00:07:10,680
Martina's ouders zijn gescheiden
toen ze drie was.

140
00:07:10,680 --> 00:07:12,880
Haar moeder verliet Praag
met haar twee dochters

141
00:07:12,880 --> 00:07:16,160
en ze verhuisden naar een dorp
<font kleur = "

142
00:07:16,160 --> 00:07:17,840
Revnice.

143
00:07:18,880 --> 00:07:21,520
Martina, dit is thuis, maar dit
is het centrum van het dorp.

144
00:07:21,520 --> 00:07:25,160
Ja. Vroeger was dit geplaveid,
Dus fietsen was, weet je,

145
00:07:25,160 --> 00:07:28,000
een beetje een precair voorstel.

146
00:07:28,000 --> 00:07:29,840
De kroeg was er.

147
00:07:29,840 --> 00:07:31,600
<font kleur = "

148
00:07:31,600 --> 00:07:34,560
maar nu zijn er extra winkels,
en sommige veranderden.

149
00:07:34,560 --> 00:07:37,920
En de beroemde tandarts. Dat is de
raam waar hij mij martelde.

150
00:07:37,920 --> 00:07:39,120
Er was slechte energie,

151
00:07:39,120 --> 00:07:41,480
omdat de tandarts altijd
maakte het mij vroeger moeilijk.

152
00:07:41,480 --> 00:07:44,120
<font kleur = "
Ik zeg: "Ik hou niet van snoep.

153
00:07:44,120 --> 00:07:46,240
‘Ik eet geen snoep.
Ik kauw geen kauwgom."

154
00:07:46,240 --> 00:07:48,400
Ik was niet aan het doen
een van de slechte dingen.

155
00:07:48,400 --> 00:07:50,280
En ik had nog steeds een slecht gebit.

156
00:07:51,640 --> 00:07:54,320
Op de tennisbanen,
het is iemand anders.

157
00:07:54,320 --> 00:07:56,160
<font kleur = "

158
00:07:56,160 --> 00:07:59,600
Vader zei altijd: ‘O, dat moet
doe dingen, ga niet op de bank liggen."

159
00:07:59,600 --> 00:08:02,240
Ze houdt niet van rennen. Voorstellen!

160
00:08:02,240 --> 00:08:05,280
Als ze stopt met spelen
en thuis is ze anders.

161
00:08:05,280 --> 00:08:08,160
Gevoelig, speels.

162
00:08:08,160 --> 00:08:11,400
Weet je, dit is wat ik vroeger deed
<font kleur = "

163
00:08:12,680 --> 00:08:15,160
Dat evenwicht is er nog steeds,
zie je.

164
00:08:15,160 --> 00:08:16,720
Niet...

165
00:08:16,720 --> 00:08:18,280
Niet erin vallen.

166
00:08:18,280 --> 00:08:20,080
Maar gewoonlijk
er zat geen water in.

167
00:08:20,080 --> 00:08:22,480
Oeh! Daar gaan we.
Iemand heeft de fontein aangezet.

168
00:08:24,760 --> 00:08:28,280
<font kleur = "
dit was een doorgebrachte kindertijd

169
00:08:28,280 --> 00:08:31,320
in de periode na de Tweede Wereldoorlog
Tsjechoslowakije.

170
00:08:31,320 --> 00:08:34,080
Europa achter het IJzeren Gordijn.

171
00:08:34,080 --> 00:08:35,920
Opgegroeid in een communistisch land,

172
00:08:35,920 --> 00:08:37,920
je bent gewoon een soort van,
deed wat nodig was.

173
00:08:37,920 --> 00:08:40,960
<font kleur = "
grap en je zou naar de gevangenis gaan.

174
00:08:40,960 --> 00:08:44,800
Maar weet je, de kindertijd,
tot toen ik vertrok, op 18-jarige leeftijd,

175
00:08:44,800 --> 00:08:47,120
Ik heb hier een fantastisch leven gehad.

176
00:08:47,120 --> 00:08:48,840
In de zomer zwommen we in de rivier.

177
00:08:48,840 --> 00:08:50,400
In de winter schaatsten we erop.

178
00:08:50,400 --> 00:08:54,080
Je weet wel, over de hekken van mensen klimmen en...
<font kleur = "

179
00:08:54,080 --> 00:08:55,520
ZE LACHEN

180
00:08:55,520 --> 00:08:58,280
Maar fruit kon je echt niet kopen.
Ze waren erg duur.

181
00:08:58,280 --> 00:09:02,680
Per pond waren ze duurder
of per kilo dan het beste vlees.

182
00:09:05,160 --> 00:09:08,560
Ze was gewoon
een klein, springerig, blij kind,

183
00:09:08,560 --> 00:09:11,520
<font kleur = "
fysieke mogelijkheden.

184
00:09:11,520 --> 00:09:14,720
Ik herinner het me, denk ik
we gingen naar de plaatselijke rivier

185
00:09:14,720 --> 00:09:17,400
en plotseling dit kleine meisje
nam een ​​klein steentje

186
00:09:17,400 --> 00:09:20,040
en ze gooide het zo ver
als we konden en we zeiden:

187
00:09:20,040 --> 00:09:21,920
"Wauw. Ik bedoel,
<font kleur = "

188
00:09:23,080 --> 00:09:24,960
Mijn oom, die was
een behoorlijke tennisser,

189
00:09:24,960 --> 00:09:27,280
hij zei: "Ja,
ze is een absoluut geweldig kind.

190
00:09:27,280 --> 00:09:28,880
"Ik heb er nog nooit zo één gezien."

191
00:09:28,880 --> 00:09:30,880
En ik denk dat ze dat waren
een beetje moe van hem.

192
00:09:30,880 --> 00:09:33,520
Hij zei: "Ze gaat
<font kleur = "

193
00:09:33,520 --> 00:09:35,640
Hij geloofde echt in haar.

194
00:09:35,640 --> 00:09:37,320
Mijn moeder was een geweldige atlete.

195
00:09:37,320 --> 00:09:39,720
Ik bedoel, ze had het kunnen doen
alles wat ze maar wilde.

196
00:09:39,720 --> 00:09:42,880
En ze speelde volleybal,
ze rende op het circuit, ze was erg snel.

197
00:09:42,880 --> 00:09:45,040
Dat had ze kunnen zijn
<font kleur = "

198
00:09:45,040 --> 00:09:47,400
Maar ze moedigde het in mij aan,
en dan heb ik zoiets van,

199
00:09:47,400 --> 00:09:50,120
"OK, wereld, hier kom ik!"
En ik was ongeveer tien.

200
00:09:53,280 --> 00:09:54,840
Het is een prachtige omgeving.

201
00:09:54,840 --> 00:09:58,760
En Karlstejn, een beroemdheid
kasteel - dat is misschien vijf mijl

202
00:09:58,760 --> 00:10:01,560
<font kleur = "
een grote toeristische trekpleister.

203
00:10:01,560 --> 00:10:02,920
Dat is koning Charles.

204
00:10:02,920 --> 00:10:05,320
Hij bouwde het kasteel
voor zijn minnares.

205
00:10:05,320 --> 00:10:07,680
Echt waar?! Dat waren de dagen.

206
00:10:07,680 --> 00:10:09,800
ZE LACHEN

207
00:10:09,800 --> 00:10:13,680
De rechtbanken zijn geweldig. De middelste
<font kleur = "

208
00:10:13,680 --> 00:10:14,880
op een echt hof.

209
00:10:14,880 --> 00:10:18,040
Toen was dit de eerste keer
Ik zette mijn voeten op elkaar tijdens het serveren.

210
00:10:18,040 --> 00:10:19,120
Ah.

211
00:10:19,120 --> 00:10:22,680
Ik was hier. Ons clubhuis
is vrijwel hetzelfde.

212
00:10:22,680 --> 00:10:27,400
Ik kuste mijn eerste vriendje -
<font kleur = "

213
00:10:27,400 --> 00:10:30,600
In het clubhuis,
in de kleedkamer.

214
00:10:31,800 --> 00:10:33,280
Wat de attracties ook zijn,

215
00:10:33,280 --> 00:10:37,520
het was hier dat Martina voor het eerst begon
het invoeren van de recordboeken.

216
00:10:37,520 --> 00:10:40,040
Dit is toen ik won
de Tsjechische kampioenschappen

217
00:10:40,040 --> 00:10:41,560
<font kleur = "

218
00:10:41,560 --> 00:10:43,880
Ik won het juniorenkampioenschap,
opgroeien.

219
00:10:43,880 --> 00:10:46,200
En zelfs dan loop je op je tenen
proberen groter te zijn.

220
00:10:46,200 --> 00:10:48,240
Ja, ik was gewoon zo klein.

221
00:10:48,240 --> 00:10:49,760
En dit was het vrouwengedeelte.

222
00:10:49,760 --> 00:10:52,200
Rechts. Het zijn nog steeds vrouwen.

223
00:10:52,200 --> 00:10:54,920
<font kleur = "

224
00:10:54,920 --> 00:10:58,240
Dus hier was ik aan het zoenen
met mijn vriend, hier.

225
00:10:58,240 --> 00:11:00,560
Hier.

226
00:10:58,240 --> 00:11:00,560
SUE LACHT

227
00:11:00,560 --> 00:11:03,200
En nog steeds de originele lockerdeuren.
Echt? Ja. Oh nee.

228
00:11:03,200 --> 00:11:05,040
<font kleur = "
Dat is mijn zus.

229
00:11:05,040 --> 00:11:07,680
Oh! Dat is het kluisje van mijn zus, ja.
Ik zat daar in de hoek.

230
00:11:07,680 --> 00:11:09,200
Kom je hier veel terug?

231
00:11:09,200 --> 00:11:11,800
Ik kom twee, drie keer per jaar,
Ja.

232
00:11:11,800 --> 00:11:15,560
Dus nu mijn zus leeft
<font kleur = "

233
00:11:15,560 --> 00:11:18,160
en elke keer als ik terugkom
Ik hang rond, ja.

234
00:11:19,520 --> 00:11:21,200
Tegen de tijd dat ze 14 was,

235
00:11:21,200 --> 00:11:23,840
Martina was te goed
voor de plaatselijke club,

236
00:11:23,840 --> 00:11:26,920
en zo begon haar tennisreis.

237
00:11:26,920 --> 00:11:29,760
Eerste stop, niet zo ver weg -

238
00:11:29,760 --> 00:11:31,720
<font kleur = "

239
00:11:31,720 --> 00:11:34,080
Hier ontmoette ze
de Tsjechische ster van de dag,

240
00:11:34,080 --> 00:11:37,320
de Wimbledon-kampioen van 1973,
Jan Kodes.

241
00:11:38,880 --> 00:11:40,240
Als nummer één in Tsjechië,

242
00:11:40,240 --> 00:11:42,520
Er waren hier veel mensen,
je weet wel,

243
00:11:42,520 --> 00:11:44,640
mijn praktijk bekijken, enzovoort.

244
00:11:44,640 --> 00:11:47,000
<font kleur = "
kom naar mij toe en zeg:

245
00:11:47,000 --> 00:11:50,080
‘Hé Jan, Martina gaat mee
op het veld spelen om te oefenen -

246
00:11:50,080 --> 00:11:53,880
‘Ik vind het leuk dat je kijkt
hoe ze speelt." En ik zei:

247
00:11:53,880 --> 00:11:57,040
‘Mirek, dat zou ze niet moeten doen
kom zo vaak op het net.

248
00:11:57,040 --> 00:12:01,400
<font kleur = "
bereid de aanpak veel beter voor.”

249
00:12:01,400 --> 00:12:04,160
En hij zei: "Maak je er geen zorgen over.

250
00:12:04,160 --> 00:12:06,640
"Ik denk dat het heel goed is
dat ze naar het net komt,

251
00:12:06,640 --> 00:12:10,960
'Omdat ze iets zal hebben
wat de andere meisjes nooit hebben.

252
00:12:10,960 --> 00:12:12,960
‘Elk meisje kan spelen
<font kleur = "

253
00:12:12,960 --> 00:12:15,000
‘maar als ze het leert
om op het net te spelen,

254
00:12:15,000 --> 00:12:17,080
"Ze wordt buitengewoon."

255
00:12:17,080 --> 00:12:19,560
En later wordt het waar!

256
00:12:19,560 --> 00:12:20,960
Ik zou een uur lang slaan

257
00:12:20,960 --> 00:12:23,600
en dan zouden we de tram nemen
terug naar het treinstation

258
00:12:23,600 --> 00:12:25,400
<font kleur = "

259
00:12:25,400 --> 00:12:28,240
Ik kon de trein letterlijk horen
kwam en ik begon te rennen

260
00:12:28,240 --> 00:12:30,360
en ik kon het nog steeds vangen.

261
00:12:30,360 --> 00:12:33,040
Met de tram heen en weer,

262
00:12:33,040 --> 00:12:35,840
trein en op de rug
van de familiemotor,

263
00:12:35,840 --> 00:12:39,920
dit waren dagen van onschuld
<font kleur = "

264
00:12:45,880 --> 00:12:50,440
Augustus 1968. De Sovjet
reactie op het hervormingsprogramma

265
00:12:50,440 --> 00:12:52,760
van de regering van Alexander Dubcek.

266
00:12:52,760 --> 00:12:55,960
Houdt u rekening met uw land?
als zijnde vanmorgen binnengevallen?

267
00:12:55,960 --> 00:12:57,200
Het was een invasie, ja.

268
00:12:57,200 --> 00:12:58,680
Waar denk je dat meneer Dubcek is?

269
00:12:58,680 --> 00:13:00,920
<font kleur = "
Hij is nog steeds in functie.

270
00:13:00,920 --> 00:13:02,960
De Praagse Lente was voorbij.

271
00:13:05,640 --> 00:13:08,600
Er zat een foto in
met het meisje waarmee ik was

272
00:13:08,600 --> 00:13:10,120
toen de Russische tanks kwamen.

273
00:13:10,120 --> 00:13:12,520
Ik was in Pilsen,
een juniorentoernooi spelen.

274
00:13:12,520 --> 00:13:14,040
<font kleur = "

275
00:13:14,040 --> 00:13:16,440
Vrijdag moesten we
gaan tennissen.

276
00:13:16,440 --> 00:13:18,960
En vrijdagochtend,
haar vader belde ons en zei:

277
00:13:18,960 --> 00:13:22,320
om acht uur 's ochtends, zegt hij:
'Ga niet naar buiten, er staan ​​tanks.'

278
00:13:22,320 --> 00:13:24,040
Dus gingen we natuurlijk naar buiten,

279
00:13:24,040 --> 00:13:27,560
<font kleur = "
overal werden de wegen verscheurd,

280
00:13:27,560 --> 00:13:31,680
Overal stonden tanks,
het platteland afspeuren.

281
00:13:31,680 --> 00:13:34,800
De Russen bewegen zich
als vreemden uit een andere wereld,

282
00:13:34,800 --> 00:13:36,640
patrouilleren door de straten
bij dag en nacht

283
00:13:36,640 --> 00:13:40,120
<font kleur = "
nog dieper in de Tsjechoslowaakse bodem.

284
00:13:41,200 --> 00:13:44,200
De Tsjechoslowaken kijken toe
hun expansie grimmig

285
00:13:44,200 --> 00:13:48,480
en reageren met het enige werkbare
houding in deze onwerkelijke situatie.

286
00:13:48,480 --> 00:13:51,120
Een houding van stille uitdaging.

287
00:13:51,120 --> 00:13:54,760
Er was gewoon een verbazingwekkend verdriet
<font kleur = "

288
00:13:54,760 --> 00:13:58,440
omdat, onder Dubcek,
We hadden het gevoel dat, weet je,

289
00:13:58,440 --> 00:14:01,120
we hebben misschien... geen kapitalisme,

290
00:14:01,120 --> 00:14:03,400
maar ook geen communisme -

291
00:14:03,400 --> 00:14:04,880
gewoon een beetje... we konden ademen,

292
00:14:04,880 --> 00:14:07,480
we konden reizen, we konden
start je eigen bedrijf.

293
00:14:07,480 --> 00:14:11,400
<font kleur = "
meer vrijheden - persoonlijke vrijheden.

294
00:14:11,400 --> 00:14:13,240
En dat werd vernietigd.

295
00:14:13,240 --> 00:14:16,560
De verandering kwam van bovenaf,
maar dat vonden ze niet leuk,

296
00:14:16,560 --> 00:14:19,280
dus ze stuurden
600.000 soldaten, met tanks.

297
00:14:19,280 --> 00:14:22,640
Het leger werd verteld
<font kleur = "

298
00:14:22,640 --> 00:14:24,360
omdat we wisten dat ze geen kans hadden.

299
00:14:25,640 --> 00:14:29,240
Ik denk dat we met elkaar kunnen omgaan
vanwege het verleden dat we hadden.

300
00:14:29,240 --> 00:14:32,360
In mijn geval: opgroeien
in een door oorlog verscheurd land,

301
00:14:32,360 --> 00:14:37,840
mensen zouden in de rij staan ​​om te krijgen
een stuk brood of gewoon, weet je,

302
00:14:37,840 --> 00:14:40,000
<font kleur = "

303
00:14:40,000 --> 00:14:41,680
ze zouden er weken van leven,

304
00:14:41,680 --> 00:14:46,080
dus dat is niet zo'n ervaring
je wenst dat iemand er doorheen gaat,

305
00:14:46,080 --> 00:14:48,160
maar dat weet ik zeker
Martina zou het daarmee eens zijn

306
00:14:48,160 --> 00:14:51,400
dat die ervaringen
hebben ons geholpen harder te worden

307
00:14:51,400 --> 00:14:53,480
<font kleur = "

308
00:14:54,880 --> 00:14:57,480
Het is moeilijk, weet je,
om te begrijpen hoe het was,

309
00:14:57,480 --> 00:15:00,880
afkomstig uit een communistisch land,
hoe moeilijk het is om eruit te komen.

310
00:15:00,880 --> 00:15:02,400
Nou, dat was het lastige deel.

311
00:15:02,400 --> 00:15:05,040
Ja. Nogmaals, als ik dat niet deed
<font kleur = "

312
00:15:05,040 --> 00:15:08,880
Ik zou het visum niet hebben gekregen
om het land uit te gaan, dus jij...

313
00:15:08,880 --> 00:15:10,680
Was dat in zekere zin een extra motivatie?

314
00:15:10,680 --> 00:15:12,040
Ja absoluut.

315
00:15:12,040 --> 00:15:15,320
Ik wist dat dit een uitweg was,
voor mij, van het land.

316
00:15:15,320 --> 00:15:18,360
Het zou gedacht kunnen worden
<font kleur = "

317
00:15:18,360 --> 00:15:20,680
geboren te worden in een totalitaire staat.

318
00:15:20,680 --> 00:15:22,520
Maar waar ze geboren is
en hoe ze geboren is

319
00:15:22,520 --> 00:15:26,080
en haar seksuele identiteit

320
00:15:26,080 --> 00:15:29,920
gaf haar iets hiervan
buitengewone interne energie

321
00:15:29,920 --> 00:15:31,560
om te vechten, vechten, vechten.

322
00:15:31,560 --> 00:15:33,360
<font kleur = "
dat weg van haar -

323
00:15:33,360 --> 00:15:37,120
als het precies hetzelfde is
genetisch pakket dat Martina is

324
00:15:37,120 --> 00:15:38,880
dertig jaar later geboren

325
00:15:38,880 --> 00:15:42,160
en volwassen
na de Fluwelen Revolutie

326
00:15:42,160 --> 00:15:44,680
in wat dan zou zijn
Tsjechië -

327
00:15:44,680 --> 00:15:47,200
<font kleur = "
in haar tennisspel?

328
00:15:49,720 --> 00:15:54,200
Wat echt hielp bij het reizen
plannen - Martina's ontsnappingsplannen -

329
00:15:54,200 --> 00:15:57,480
werd landskampioen
op 17-jarige leeftijd

330
00:15:57,480 --> 00:16:00,560
en het leidende Tsjechoslowakije
naar de overwinning in de Federation Cup.

331
00:16:01,560 --> 00:16:04,120
<font kleur = "
het internationale teamevenement,

332
00:16:04,120 --> 00:16:07,080
je kon niet blijven zitten
achter het IJzeren Gordijn.

333
00:16:07,080 --> 00:16:08,320
Je moest reizen,

334
00:16:08,320 --> 00:16:12,840
en Martina merkte dat ze op reis was
heen en weer naar Amerika.

335
00:16:14,400 --> 00:16:16,520
Het voelde gewoon zo luxueus

336
00:16:16,520 --> 00:16:18,200
en gemakkelijk en gratis.

337
00:16:19,560 --> 00:16:22,920
<font kleur = "
was hier erg naar verlangd.

338
00:16:22,920 --> 00:16:27,640
En we luisterden naar ABBA
en Diana Ross en Neil Diamond,

339
00:16:27,640 --> 00:16:29,080
Elton John natuurlijk.

340
00:16:29,080 --> 00:16:30,960
Dus je hebt daar een stukje van terug gebracht.

341
00:16:30,960 --> 00:16:33,480
En bracht banden, cassettes mee.

342
00:16:33,480 --> 00:16:36,360
Ze zegt: ‘Ik wil nummer één zijn
<font kleur = "

343
00:16:36,360 --> 00:16:39,000
‘Ik kan nummer één worden
de wereld is als ik hier woon,

344
00:16:39,000 --> 00:16:42,040
"train hierheen
en de vrijheid hebben

345
00:16:42,040 --> 00:16:43,400
"Om te trainen zoals ik dat wil

346
00:16:43,400 --> 00:16:45,520
‘en maak de keuzes
dat ik wil."

347
00:16:45,520 --> 00:16:47,200
<font kleur = "

348
00:16:47,200 --> 00:16:49,720
en er was een foto
van het Empire State Building,

349
00:16:49,720 --> 00:16:52,120
en ik vertelde mijn kamergenoot,

350
00:16:52,120 --> 00:16:53,720
‘Ik ga er volgend jaar heen.

351
00:16:53,720 --> 00:16:55,680
"Ik ga naar New York."

352
00:16:55,680 --> 00:16:57,240
Dus ik was de knieën van de bij,

353
00:16:57,240 --> 00:17:00,320
omdat ik eruit wilde komen
<font kleur = "

354
00:17:00,320 --> 00:17:04,360
Het was iets bijzonders
in ons land -

355
00:17:04,360 --> 00:17:06,120
communistisch land -

356
00:17:06,120 --> 00:17:09,000
het was net als reizen
nu naar de maan.

357
00:17:09,000 --> 00:17:12,040


358
00:17:12,040 --> 00:17:15,240

falsetto zingen

359
00:17:15,240 --> 00:17:18,200
<font kleur = "
overal en...

360
00:17:18,200 --> 00:17:20,280
Nou, ik denk dat het zo was
een cultuurshock voor haar

361
00:17:20,280 --> 00:17:21,840
toen ze naar Amerika kwam,

362
00:17:21,840 --> 00:17:23,760
en ze was zo
een kind in een snoepwinkel.

363
00:17:23,760 --> 00:17:27,240


364
00:17:27,240 --> 00:17:30,960


365
00:17:30,960 --> 00:17:33,400
<font kleur = "

366
00:17:33,400 --> 00:17:37,080
en je kon het meteen zien
zou nummer één worden,

367
00:17:37,080 --> 00:17:38,480
als ze er zin in had.

368
00:17:38,480 --> 00:17:39,960
In het begin,

369
00:17:39,960 --> 00:17:41,800
toen ze voor het eerst in Amerika aankwam,

370
00:17:41,800 --> 00:17:43,640
het enige wat ze deed was eten en plezier maken

371
00:17:43,640 --> 00:17:45,600
en probeerde meer Amerikaans te zijn
<font kleur = "

372
00:17:45,600 --> 00:17:48,960
Ze was pannenkoeken aan het eten
en hamburgers

373
00:17:48,960 --> 00:17:51,000
en haar dieet was een beetje afwijkend.

374
00:17:51,000 --> 00:17:55,200
Maar ze had GEEN luxe in Praag,
Tsjechoslowakije,

375
00:17:55,200 --> 00:17:57,160
en ze werd een beetje wild.

376
00:17:58,840 --> 00:18:00,080


377
00:18:00,080 --> 00:18:02,200


378
00:18:04,680 --> 00:18:08,200
<font kleur = "
het was goed gedocumenteerd.

379
00:18:08,200 --> 00:18:10,040
Ben je flink wat kilootjes aangekomen?

380
00:18:10,040 --> 00:18:12,560
Ik ben zo zwaar geworden
de eerste twee weken,

381
00:18:12,560 --> 00:18:14,680
Ik moest korte broeken kopen in Dallas.

382
00:18:14,680 --> 00:18:18,080
De tweede week op tournee,
Ik moest een nieuwe korte broek voor me kopen

383
00:18:18,080 --> 00:18:20,520
<font kleur = "
in mijn normale kleding.

384
00:18:20,520 --> 00:18:23,760
Dus toen Olga Morozova mij zag
het derde toernooi, ze...

385
00:18:23,760 --> 00:18:25,920
Eerst zei ze niets.
Ze ging gewoon...

386
00:18:25,920 --> 00:18:28,680
Dit is wat ze met mij deed,
in plaats van hallo te zeggen -

387
00:18:28,680 --> 00:18:31,080
<font kleur = "

388
00:18:31,080 --> 00:18:34,000
Geweldig. Ik dacht dat ik alleen maar keek
vrouwelijker, weet je?

389
00:18:34,000 --> 00:18:36,240
Omdat al mijn spieren
waren aan het verdwijnen.

390
00:18:36,240 --> 00:18:38,720
Ik had kleine vrouwelijke rondingen

391
00:18:38,720 --> 00:18:42,000
en jij weet,
Ik zou twee hamburgers eten als lunch

392
00:18:42,000 --> 00:18:44,000
<font kleur = "

393
00:18:44,000 --> 00:18:47,440
Ontbijt, dat zou ik hebben gedaan
eieren EN spek EN pannenkoeken

394
00:18:47,440 --> 00:18:48,760
EN ontbijtgranen.

395
00:18:48,760 --> 00:18:50,200
Ik heb nooit ontbijtgranen gehad toen ik opgroeide,

396
00:18:50,200 --> 00:18:53,200
heb nooit pannenkoeken gehad toen ik opgroeide,
dus ik werd gewoon zwaar.

397
00:18:53,200 --> 00:18:55,160
Ik ben in twee weken twintig kilo aangekomen.

398
00:18:55,160 --> 00:18:57,120
Dat is moeilijk om te doen
<font kleur = "

399
00:18:58,120 --> 00:18:59,480
Het goede leven leiden

400
00:18:59,480 --> 00:19:02,880
zou het nauwelijks bevallen
het regime terug naar huis.

401
00:19:02,880 --> 00:19:05,840
Om deel te nemen aan de grote toernooien

402
00:19:05,840 --> 00:19:09,120
in de zomer van 1975,
ze zou een nieuw visum nodig hebben.

403
00:19:11,680 --> 00:19:14,320
Haar vader kwam naar mij toe en zei:
‘Jan, weet je,

404
00:19:14,320 --> 00:19:18,360
<font kleur = "
Martina om naar de US Open te gaan.

405
00:19:18,360 --> 00:19:20,880
"Kunt u helpen?"

406
00:19:20,880 --> 00:19:23,640
Ik ging naar de minister van Sport,
Weet je, en ik zei:

407
00:19:23,640 --> 00:19:25,840
"Je kan dit niet doen.

408
00:19:25,840 --> 00:19:29,560
‘En als je haar voorlopig tegenhoudt, wat dan?
gaat er in de toekomst gebeuren?"

409
00:19:30,640 --> 00:19:32,600
<font kleur = "
om Italiaans te gaan spelen -

410
00:19:32,600 --> 00:19:34,560
‘O nee, dat zijn we niet
Ik ga je de visa geven,

411
00:19:34,560 --> 00:19:36,200
"omdat je te veramerikaniseerd bent."

412
00:19:36,200 --> 00:19:39,640
En toen dacht ik: dat kan niet
voor altijd in dit ongewisse.

413
00:19:39,640 --> 00:19:42,080
En daarom ging ik weg. Dus...

414
00:19:43,240 --> 00:19:46,200
<font kleur = "
Of was het...? Mijn vader.

415
00:19:46,200 --> 00:19:49,000
Mijn vader wist dat
Ik zou waarschijnlijk blijven

416
00:19:49,000 --> 00:19:51,000
en hij zei: "Vertel het niet aan mama."

417
00:19:51,000 --> 00:19:53,360
Wauw. "Als je gaat, kom dan niet terug."

418
00:19:53,360 --> 00:19:56,120
Maar heeft hij je aangemoedigd?
<font kleur = "

419
00:19:56,120 --> 00:19:58,840
Oh, hij zei net, weet je,

420
00:19:58,840 --> 00:20:02,440
‘Dat is de enige keuze die je hebt,
als je echt wilt spelen."

421
00:20:04,960 --> 00:20:06,280
Dus ik heb het mama niet verteld.

422
00:20:07,760 --> 00:20:11,160
Ze belde vanuit de Verenigde Staten
States en ik vertelden haar aan de telefoon:

423
00:20:11,160 --> 00:20:14,760
'Kom niet terug. Zelfs als ze dat wel willen
<font kleur = "

424
00:20:14,760 --> 00:20:17,880
Omdat ze haar zouden plaatsen
naar de gevangenis natuurlijk.

425
00:20:17,880 --> 00:20:20,960
Dat was ze al
een beroemde tennisser

426
00:20:20,960 --> 00:20:25,440
en degenen die probeerden over te lopen,
of overliepen, kregen ze altijd gevangenisstraf.

427
00:20:25,440 --> 00:20:27,200
Dat was een gedurfde, moedige zet.

428
00:20:27,200 --> 00:20:28,800
<font kleur = "
Dat had ik kunnen doen.

429
00:20:28,800 --> 00:20:30,280
Ik weet dat ik dat niet had kunnen doen...

430
00:20:30,280 --> 00:20:34,280
afstand nemen van mijn familie,
en zij...

431
00:20:34,280 --> 00:20:36,520
Ik herinner me dat ik haar vroeg:
"Hoe zit het met uw gezin?"

432
00:20:36,520 --> 00:20:38,720
Ze zegt: ‘Ik weet het niet
als ik ze ooit zal zien."

433
00:20:38,720 --> 00:20:42,280
<font kleur = "
in de halve finale van de US Open,

434
00:20:42,280 --> 00:20:43,560
de volgende dag ging ik naar

435
00:20:43,560 --> 00:20:45,720
De immigratie
en Naturalisatiedienst,

436
00:20:45,720 --> 00:20:48,480
en de volgende ochtend
het stond al in de krant.

437
00:20:48,480 --> 00:20:49,920
Ze zeiden dat ik niets mocht zeggen,

438
00:20:49,920 --> 00:20:52,080
maar de volgende ochtend
<font kleur = "

439
00:20:52,080 --> 00:20:54,280
dat een bekende
tennisser is overgelopen.

440
00:20:54,280 --> 00:20:57,040
In het communistische land is
als iemand het land verliet,

441
00:20:57,040 --> 00:20:58,960
of iemand van uw familie

442
00:20:58,960 --> 00:21:01,880
was politiek actief
tegen communisten,

443
00:21:01,880 --> 00:21:05,360
dus de rest van de familie
<font kleur = "

444
00:21:05,360 --> 00:21:07,360
Kinderen konden niet naar school,

445
00:21:07,360 --> 00:21:09,400
of mensen verloren hun baan,

446
00:21:09,400 --> 00:21:11,720
ze zijn hun huis kwijtgeraakt,

447
00:21:11,720 --> 00:21:13,880
dus mensen praatten niet met ons.

448
00:21:13,880 --> 00:21:17,920
Ze wilden er geen vrienden mee zijn
ons niet meer omdat Martina slecht was,

449
00:21:17,920 --> 00:21:20,280
alsof ze heel slecht schreven
<font kleur = "

450
00:21:20,280 --> 00:21:22,320
dat ze het land verliet en...

451
00:21:23,640 --> 00:21:24,880
Ik verliet het land,

452
00:21:24,880 --> 00:21:28,600
omdat ik wat problemen had
met de directeur van de school,

453
00:21:28,600 --> 00:21:32,120
wie heeft het mij eigenlijk verteld
dat ze zich schaamt voor de natie,

454
00:21:32,120 --> 00:21:34,520
dat er geen plaats voor mij is
<font kleur = "

455
00:21:34,520 --> 00:21:37,320
en wijs mij de deur en zeg:
"Daar ga je."

456
00:21:37,320 --> 00:21:39,360
Als mensen mij vragen,
"Waar heb je spijt van?"

457
00:21:39,360 --> 00:21:42,080
Ik zei dat ik er spijt van had
dat ik dat moest doen.

458
00:21:42,080 --> 00:21:43,440
Dat ik mijn familie moest verlaten.

459
00:21:43,440 --> 00:21:46,080
Ik moest mijn verlaten,
<font kleur = "

460
00:21:46,080 --> 00:21:48,520
en laat alles achter.

461
00:21:50,800 --> 00:21:53,480
Het was alsof ze stierf.

462
00:21:53,480 --> 00:21:56,240
Het was zo verdrietig, je kunt het je niet voorstellen.

463
00:21:56,240 --> 00:22:00,680
Ik bewonder haar moed,
omdat ze nummer één was, oké,

464
00:22:00,680 --> 00:22:02,520
daarna had ze geld,

465
00:22:02,520 --> 00:22:07,120
maar om alleen te zijn,
<font kleur = "

466
00:22:10,320 --> 00:22:13,760
Ik was een beetje bang voor haar,
omdat ik wist dat ze onvolwassen was.

467
00:22:13,760 --> 00:22:17,400
Ze was een 18-jarig kind en ze...

468
00:22:17,400 --> 00:22:20,160
Ik vroeg me af of
zij zal het wel aankunnen,

469
00:22:20,160 --> 00:22:23,400
en dat was één ding -
ze was in staat goede mensen te vinden

470
00:22:23,400 --> 00:22:25,120
<font kleur = "

471
00:22:25,120 --> 00:22:27,560
Professioneel tennis in de jaren zeventig

472
00:22:27,560 --> 00:22:31,320
zat in de knel
van een kapitalistische make-over.

473
00:22:31,320 --> 00:22:33,680
Er vormden zich spelers
hun eigen rondleidingen,

474
00:22:33,680 --> 00:22:35,640
tegen de oude orde ingaan.

475
00:22:36,680 --> 00:22:38,720
Ze waren zichzelf aan het pushen

476
00:22:38,720 --> 00:22:42,920
en Martina merkte het al snel
<font kleur = "

477
00:22:42,920 --> 00:22:45,320
Ik denk toen we naar beneden gingen
naar de praktijkrechtbanken,

478
00:22:45,320 --> 00:22:48,920
met mensen als Harry Hopman
en de Australiërs die, weet je,

479
00:22:48,920 --> 00:22:51,720
Ik denk dat Martina dat herkende...

480
00:22:51,720 --> 00:22:53,120
waarom we aan het winnen waren.

481
00:22:53,120 --> 00:22:55,240
Dat kwam omdat we fitter waren.

482
00:22:56,960 --> 00:23:00,440
<font kleur = "
was door de wedstrijden heen,

483
00:23:00,440 --> 00:23:03,000
maar toen ze de ladder opklom

484
00:23:03,000 --> 00:23:05,800
en stapte in
de kwartfinales en halve finales

485
00:23:05,800 --> 00:23:07,560
en dan een paar wedstrijden winnen,

486
00:23:07,560 --> 00:23:12,080
dat geeft je de ervaring
en de vastberadenheid om te zeggen:

487
00:23:12,080 --> 00:23:16,240
<font kleur = "
en ik ben hier om te winnen."

488
00:23:16,240 --> 00:23:19,480
MUZIEK: Popcorn van Hot Butter

489
00:23:19,480 --> 00:23:22,640
Chris Evert was een vroege vriend
en dubbelpartner.

490
00:23:24,000 --> 00:23:25,480
JUICHT

491
00:23:25,480 --> 00:23:28,600
Samen,
zij wonnen Wimbledon in 1976.

492
00:23:28,600 --> 00:23:31,680
Een Grand Slam-titel,
<font kleur = "

493
00:23:31,680 --> 00:23:33,920
op de French Open het jaar ervoor.

494
00:23:36,080 --> 00:23:40,440
In het enkelspel was de vriend een rivaal.

495
00:23:40,440 --> 00:23:43,360
De kern en de essentie
van Martina is niet veranderd.

496
00:23:43,360 --> 00:23:45,080
Ze is rustiger, denk ik.

497
00:23:45,080 --> 00:23:47,960
Naarmate ze ouder wordt, bloeit ze...
Ik denk dat we allebei laatbloeiers zijn.

498
00:23:47,960 --> 00:23:49,280
<font kleur = "

499
00:23:49,280 --> 00:23:52,040
als je in zo'n intense situatie verkeert,
competitieve omgeving,

500
00:23:52,040 --> 00:23:55,720
het is niet bevorderlijk voor de groei,
noodzakelijkerwijs als persoon.

501
00:23:55,720 --> 00:23:58,480
Martina's doorbraakmoment

502
00:23:58,480 --> 00:24:01,560
kwam in de Wimbledon-finale van 1978.

503
00:24:01,560 --> 00:24:04,880
Ze zou kampioen worden
<font kleur = "

504
00:24:04,880 --> 00:24:06,480
Voor de eerste keer.

505
00:24:06,480 --> 00:24:08,880
Ik was 16 geworden
tijdens dat kampioenschap

506
00:24:08,880 --> 00:24:11,520
en ik herinner me alleen de vreugde

507
00:24:11,520 --> 00:24:13,720
van het winnen van haar eerste major.

508
00:24:13,720 --> 00:24:15,840
Wie wist dat het zo zou zijn
de eerste van 18?

509
00:24:23,040 --> 00:24:26,760
Ik was er blij mee, ook al
<font kleur = "

510
00:24:26,760 --> 00:24:30,640
dat ik bleef
om te zien hoe ze Chrissy versloeg,

511
00:24:30,640 --> 00:24:32,080
levend en persoonlijk,

512
00:24:32,080 --> 00:24:35,680
omdat het in zo'n vroeg stadium is
van MIJN spelerscarrière,

513
00:24:35,680 --> 00:24:39,000
het was belangrijk om te zien
dat soort wedstrijden persoonlijk.

514
00:24:41,360 --> 00:24:43,040
Ja!

515
00:24:41,360 --> 00:24:43,040
<font kleur = "

516
00:24:43,040 --> 00:24:44,760
Dat is het. Ze heeft het gewonnen.

517
00:24:47,920 --> 00:24:50,240
Als we haar op tv wilden zien,

518
00:24:50,240 --> 00:24:53,480
we moesten naar Pilsen,
dicht bij de grens met het Westen,

519
00:24:53,480 --> 00:24:56,520
en we hadden een paar vrienden
en ze lieten Duitse tv zien.

520
00:24:56,520 --> 00:24:59,560
Zodat we haar konden zien
spelen op de televisie.

521
00:24:59,560 --> 00:25:01,400
<font kleur = "

522
00:25:01,400 --> 00:25:03,440
Ze zouden het laten zien
totdat ik begon te winnen

523
00:25:03,440 --> 00:25:04,880
en dan wilden ze het niet laten zien.

524
00:25:04,880 --> 00:25:06,800
Zo wisten de mensen het
Ik stond in de finale -

525
00:25:06,800 --> 00:25:08,320
toen ze de finale niet lieten zien.

526
00:25:08,320 --> 00:25:11,000
Toen ik vroeg verloor,
toen lieten ze de finale zien.

527
00:25:11,000 --> 00:25:12,960
<font kleur = "
over het toernooi

528
00:25:12,960 --> 00:25:16,080
en dan, een soort van,
negeer mijn helft van de trekking.

529
00:25:16,080 --> 00:25:18,840
En toen ik bij de finale kwam,
ze praatten er niet meer over.

530
00:25:18,840 --> 00:25:20,480
Zo zijn mensen
wist dat ik aan het winnen was,

531
00:25:20,480 --> 00:25:23,080
terwijl er niets in de krant stond.

532
00:25:23,080 --> 00:25:24,320
<font kleur = "

533
00:25:24,320 --> 00:25:26,360
en we waren erg zenuwachtig,
het was verschrikkelijk.

534
00:25:26,360 --> 00:25:28,560
Mama moest een cognac nemen.

535
00:25:28,560 --> 00:25:30,480
Vader, een beetje cognac.

536
00:25:30,480 --> 00:25:32,880
Je weet wel. En na een wedstrijd: "Hah!"

537
00:25:35,800 --> 00:25:38,560
Mevrouw Jana Navratilova
had haar dochter niet gezien

538
00:25:38,560 --> 00:25:41,280
sinds ze overliep
<font kleur = "

539
00:25:41,280 --> 00:25:43,600
Maar vandaag kon ze het wel
om naar haar dochter te kijken

540
00:25:43,600 --> 00:25:46,240
terwijl ze haar openingswedstrijd speelde
op het Centrecourt,

541
00:25:46,240 --> 00:25:48,440
ter verdediging van de titel
ze heeft vorig jaar gewonnen.

542
00:25:48,440 --> 00:25:50,240
Eindelijk werd toestemming verleend,

543
00:25:50,240 --> 00:25:52,240
<font kleur = "

544
00:25:52,240 --> 00:25:54,240
De minister president
van Tsjechoslowakije.

545
00:25:54,240 --> 00:25:58,480
Het is als een lang verloren dochter
of zoon die bijna uit de oorlog komt.

546
00:25:58,480 --> 00:26:00,760
Op een gegeven moment wisten we het niet eens

547
00:26:00,760 --> 00:26:03,200
als we dat ooit zouden doen
elkaar weer zien,

548
00:26:03,200 --> 00:26:07,040
<font kleur = "
zo snel, dat we dat echt niet deden...

549
00:26:07,040 --> 00:26:09,560
Geen van ons
Ik hoopte echt dat het zou lukken,

550
00:26:09,560 --> 00:26:12,520
maar toen het eindelijk gebeurde,
het was gewoon heel spannend,

551
00:26:12,520 --> 00:26:14,400
je weet wel,
je kunt het niet echt beschrijven.

552
00:26:14,400 --> 00:26:17,440
<font kleur = "
je hebt haar voor het laatst in het echt gezien.

553
00:26:17,440 --> 00:26:19,320
Vier en een half.
Hoe is ze veranderd?

554
00:26:19,320 --> 00:26:23,120
Ze is nu erg... mager. ..mager.

555
00:26:23,120 --> 00:26:26,120
En voor mij is het heel, heel mooi.

556
00:26:26,120 --> 00:26:29,600
Mevrouw Navratilova,
<font kleur = "

557
00:26:29,600 --> 00:26:32,080
Na gegeten te hebben bij aankomst in Amerika,

558
00:26:32,080 --> 00:26:34,920
Martina was het nu
het verbranden van de calorieën.

559
00:26:34,920 --> 00:26:37,240
Dit was een nieuw regime

560
00:26:37,240 --> 00:26:39,640
van mentale kracht en fitheid.

561
00:26:39,640 --> 00:26:41,240
Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig

562
00:26:41,240 --> 00:26:44,200
we waren klaar om over te praten
<font kleur = "

563
00:26:44,200 --> 00:26:47,680
en gewichten en zo -
en met haar lichaamsbouw,

564
00:26:47,680 --> 00:26:52,760
ze was gewoon perfect
om het spel echt vooruit te helpen.

565
00:26:52,760 --> 00:26:55,320
Gewoon meer informatie krijgen
over voeding

566
00:26:55,320 --> 00:26:58,120
en hoe je meer kunt crosstrainen,
Martina was geweldig.

567
00:26:58,120 --> 00:27:00,480
<font kleur = "
wil gewichten heffen

568
00:27:00,480 --> 00:27:01,760
minstens één keer in stand te houden.

569
00:27:01,760 --> 00:27:04,080


570
00:27:04,080 --> 00:27:06,360
Dit was het damesspel

571
00:27:06,360 --> 00:27:10,000
naar een nieuwe dimensie -
een nieuwe overheersing.

572
00:27:10,000 --> 00:27:12,200
Zelfs onder de besten
sporters en vrouwen,

573
00:27:12,200 --> 00:27:14,640
<font kleur = "
die jaar na jaar terug kan komen

574
00:27:14,640 --> 00:27:17,360
om de hoofdprijzen te pakken
opnieuw en opnieuw.

575
00:27:17,360 --> 00:27:21,240
Ik denk dat ik begonnen ben
de fitness-rage, weet je,

576
00:27:21,240 --> 00:27:24,120
waarin ik begon te trainen
buiten het hof.

577
00:27:24,120 --> 00:27:26,040
Dat heb ik niet zomaar gedaan
<font kleur = "

578
00:27:26,040 --> 00:27:27,400
Ik heb andere sporten gedaan.

579
00:27:27,400 --> 00:27:29,720
En dus, denk ik
Ik was daarin de pionier,

580
00:27:29,720 --> 00:27:33,280
terwijl alles meer werd
technisch en technologisch.

581
00:27:33,280 --> 00:27:35,840


582
00:27:35,840 --> 00:27:38,960
Halverwege de jaren tachtig was
ze was totaal dominant...

583
00:27:40,200 --> 00:27:43,760
<font kleur = "
Grand Slam-titels in het enkelspel.

584
00:27:45,480 --> 00:27:48,760
Heeft u advies voor jongeren?
mensen kijken naar recordbrekers,

585
00:27:48,760 --> 00:27:51,000
wie zou dat willen zijn
de beste van de wereld?

586
00:27:51,000 --> 00:27:52,880
Doe allereerst je best.

587
00:27:52,880 --> 00:27:55,000
Dat is nummer...
<font kleur = "

588
00:27:55,000 --> 00:27:56,400
Weet je, je kunt niet flauwvallen

589
00:27:56,400 --> 00:27:58,440
en dingen verwachten
in je schoot vallen -

590
00:27:58,440 --> 00:28:00,640
je moet het geven
je beste poging.

591
00:28:00,640 --> 00:28:02,040
Ik ben het daar met haar eens.

592
00:28:02,040 --> 00:28:04,800
Ze heeft gelijk wat het geld betreft.
En, jongen, was ze fit!

593
00:28:06,280 --> 00:28:08,920
<font kleur = "
de transitiegeneratie,

594
00:28:08,920 --> 00:28:11,600
van amateur tot
professioneel tennis - we hadden beide.

595
00:28:11,600 --> 00:28:15,760
En dan de tweede generatie
zijn jouw Chris en Martina en Sue.

596
00:28:15,760 --> 00:28:19,200
De eerste generatie had zoveel geluk
om de tweede generatie te hebben.

597
00:28:19,200 --> 00:28:22,840
<font kleur = "

598
00:28:22,840 --> 00:28:26,440
Martina en Chris hadden de grootste
rivaliteit in de sport, ooit.

599
00:28:26,440 --> 00:28:29,920
Als het mannen waren geweest,
ze praatten er voortdurend over.

600
00:28:29,920 --> 00:28:32,240
Martina en Chris
waren zo uitzonderlijk.

601
00:28:33,560 --> 00:28:37,280
Op hun hoogtepunt ontmoetten ze elkaar
<font kleur = "

602
00:28:38,880 --> 00:28:40,640
Voormalige dubbelpartners,

603
00:28:40,640 --> 00:28:43,080
gevangen in een individuele rivaliteit

604
00:28:43,080 --> 00:28:45,120
die meer dan een decennium besloeg.

605
00:28:46,520 --> 00:28:49,040
Ik waardeerde haar waarvoor
ze deed voor damestennis

606
00:28:49,040 --> 00:28:50,320
en wat ze deed voor mijn spel,

607
00:28:50,320 --> 00:28:51,800
wat het niveau moest verhogen -

608
00:28:51,800 --> 00:28:54,800
<font kleur = "
Ik denk, om als rivaal te hebben.

609
00:28:57,160 --> 00:28:59,840
APPLAUS EN GEjuich

610
00:28:59,840 --> 00:29:01,960
We hadden geluk dat we dat hadden
die twee spelers.

611
00:29:01,960 --> 00:29:04,520
Ze maakten een enorm verschil.

612
00:29:04,520 --> 00:29:07,720
Als we ze niet hadden, weet ik het niet
als we nog een WTA-tour zouden hebben.

613
00:29:12,040 --> 00:29:15,040
<font kleur = "
om vrienden te zijn en dan zijn ze het niet meer,

614
00:29:15,040 --> 00:29:17,440
omdat Chris geen vrienden kan zijn
als je aan het concurreren bent.

615
00:29:17,440 --> 00:29:18,960
Ze vertelde me dat
toen ik speler was.

616
00:29:18,960 --> 00:29:21,120
Ze zei,
"Billie, ik kan je vriend niet zijn.

617
00:29:21,120 --> 00:29:23,320
‘Kunnen we wachten tot
<font kleur = "

618
00:29:26,560 --> 00:29:29,600
Dat is het. Ze heeft het gewonnen. Spel,
set en match, mevrouw Navratilova.

619
00:29:29,600 --> 00:29:33,240
1979,
vier jaar na haar afvalligheid,

620
00:29:33,240 --> 00:29:37,520
ze wist Wimbledon te winnen
in het bijzijn van haar moeder.

621
00:29:37,520 --> 00:29:41,640
Soms leek het op ZIJ
<font kleur = "

622
00:29:41,640 --> 00:29:46,160
Er werd mij ergens gevraagd om een ​​lijst te maken
onder mijn helden en ik was Martina.

623
00:29:46,160 --> 00:29:48,480
En een van de redenen was simpelweg

624
00:29:48,480 --> 00:29:51,640
de vreugde en opwinding
ze gaf mij bij tennis -

625
00:29:51,640 --> 00:29:53,120
een nieuw soort sensatie -

626
00:29:53,120 --> 00:29:56,320
en dat ook weten
<font kleur = "

627
00:29:56,320 --> 00:29:58,080
wilde niet dat ze won.

628
00:29:58,080 --> 00:30:00,680
APPLAUS

629
00:30:02,520 --> 00:30:06,200
Natuurlijk, als je speelt
tegen een publiekslieveling

630
00:30:06,200 --> 00:30:09,720
die de meerderheid heeft
van de steun in het stadion,

631
00:30:09,720 --> 00:30:13,000
dat moet je accepteren
als realiteit en feit.

632
00:30:14,080 --> 00:30:16,040
<font kleur = "

633
00:30:16,040 --> 00:30:20,720
dat zijn de kansen voor jou
om je karaktersterkten te laten groeien.

634
00:30:22,640 --> 00:30:27,320
Ik weet zeker dat dat soort
ervaringen maakten haar ook harder.

635
00:30:35,160 --> 00:30:36,280
Dat is het.

636
00:30:36,280 --> 00:30:38,480
JUICHT EN APPLAUS

637
00:30:43,360 --> 00:30:46,280
Weet je, denk ik
<font kleur = "

638
00:30:46,280 --> 00:30:49,720
is dat specifieke punt dat
We waren zo verschillend, weet je?

639
00:30:49,720 --> 00:30:52,800
En zelfs op jonge leeftijd
Ik was Amerikaan,

640
00:30:52,800 --> 00:30:55,480
ze kwam uit een communistisch land.

641
00:30:55,480 --> 00:30:57,960
Rustig alstublieft, dames en heren.

642
00:30:57,960 --> 00:31:00,720
Zeer emotioneel op het veld
<font kleur = "

643
00:31:00,720 --> 00:31:03,040
en ze was een serveervolleyer,
agressief,

644
00:31:03,040 --> 00:31:04,720
en ik was een basislijn.

645
00:31:04,720 --> 00:31:07,560
En dus bracht ze
haar set fans naar de wedstrijden

646
00:31:07,560 --> 00:31:09,800
en ik bracht
mijn stel fans naar de wedstrijden

647
00:31:09,800 --> 00:31:12,480
en weet je, daarom
<font kleur = "

648
00:31:12,480 --> 00:31:14,000
vanwege het contrast.

649
00:31:17,000 --> 00:31:18,400
Het is uit, dat is alles.

650
00:31:18,400 --> 00:31:21,080
Spel, set en kampioenschap,
Mevrouw Navratilova.

651
00:31:21,080 --> 00:31:23,760
We waren heel tegengesteld, maar diep van binnen

652
00:31:23,760 --> 00:31:26,760
er is een gevoel van mededogen
toen de ander verloor.

653
00:31:26,760 --> 00:31:29,760
<font kleur = "
we konden ons gewoon afschudden

654
00:31:29,760 --> 00:31:32,120
elke vorm van concurrentievermogen,
jaloezie,

655
00:31:32,120 --> 00:31:33,920
negatief gevoel dat we hadden,

656
00:31:33,920 --> 00:31:37,360
en we konden het gewoon helemaal waarderen
elkaar als gewone mensen,

657
00:31:37,360 --> 00:31:38,760
niet alleen als tennissers.

658
00:31:38,760 --> 00:31:42,600
<font kleur = "
op 31-jarige leeftijd,

659
00:31:42,600 --> 00:31:45,320
je wint nog steeds dit soort types
van onderscheidingen. Ik vind het geweldig.

660
00:31:45,320 --> 00:31:47,560
Gaat u binnenkort met pensioen?
Of laten we een kans maken?

661
00:31:47,560 --> 00:31:49,160
Nou ja, eerst moet je met pensioen.

662
00:31:49,160 --> 00:31:51,600
Jij bent ouder dan ik,
<font kleur = "

663
00:31:51,600 --> 00:31:52,720
Minstens een jaar.

664
00:31:52,720 --> 00:31:55,400
Ze konden het altijd beter met elkaar vinden
dan mensen denken.

665
00:31:55,400 --> 00:31:58,160
Achtbaan - maar kijk nu,
het zijn goede vrienden.

666
00:31:58,160 --> 00:32:00,320
Omdat je niet gewonnen hebt
te veel prijzen dit jaar,

667
00:32:00,320 --> 00:32:02,120
<font kleur = "

668
00:32:02,120 --> 00:32:04,280
in de wereld -
Wimbledon en de US Open -

669
00:32:04,280 --> 00:32:06,480
Ik wil graag presenteren
deze BBC-televisie

670
00:32:06,480 --> 00:32:08,920
Prijs voor buitenlandse sportpersoonlijkheid
aan jou.

671
00:32:08,920 --> 00:32:10,720
Ik denk dat het zeer verdiend is.

672
00:32:10,720 --> 00:32:13,760
Van de ene persoonlijkheid naar de andere,
<font kleur = "

673
00:32:13,760 --> 00:32:17,280
We gingen terug naar Tsjechoslowakije
toen ze Amerikaans staatsburger was,

674
00:32:17,280 --> 00:32:20,200
en ik was getuige van dat hele tafereel,
wat ongelooflijk was.

675
00:32:20,200 --> 00:32:21,640
De media waren er volop voor

676
00:32:21,640 --> 00:32:25,280
een thuiskomst die er was
stoïcijns genegeerd door de Tsjech
<font kleur = "

677
00:32:25,280 --> 00:32:27,160
Sommige journalisten hadden foto's bij zich

678
00:32:27,160 --> 00:32:30,360
om er zeker van te zijn dat ze het zouden herkennen
's werelds nummer één tennisser

679
00:32:30,360 --> 00:32:33,000
toen ze verscheen
vanuit de douanehal.

680
00:32:33,000 --> 00:32:36,000
Het was de eerste keer dat
Navratilova had haar familie gezien

681
00:32:36,000 --> 00:32:37,280
<font kleur = "

682
00:32:37,280 --> 00:32:40,160
Maar wat ze misschien had gehoopt
zou een ontroerend moment zijn

683
00:32:40,160 --> 00:32:43,440
het werd een worsteling om haar een weg te banen
via de aankomsthal

684
00:32:43,440 --> 00:32:44,520
op de luchthaven van Praag.

685
00:32:44,520 --> 00:32:45,800
Ze was een niet-persoon,

686
00:32:45,800 --> 00:32:48,520
wat het Amerikaanse team betekent
onder leiding van Chris Evert,

687
00:32:48,520 --> 00:32:50,160
<font kleur = "

688
00:32:50,160 --> 00:32:52,920
maar er is geen sprake van
van Martina helemaal niet

689
00:32:52,920 --> 00:32:55,280
in welke krant dan ook, enz.

690
00:32:55,280 --> 00:32:57,800
We gaan uit en het Amerikaanse team
is voorgesteld

691
00:32:57,800 --> 00:33:00,720
en ik keek in de hoek
van mijn oog op het balkon,

692
00:33:00,720 --> 00:33:02,320
<font kleur = "

693
00:33:02,320 --> 00:33:03,720
de overheidsfunctionarissen -

694
00:33:03,720 --> 00:33:06,680
en ze zaten gewoon in hun stoel
en reageerde niet -

695
00:33:06,680 --> 00:33:08,440
klapte niet, stond niet op.

696
00:33:08,440 --> 00:33:11,320
Het was gewoon poker
gezicht en alleen maar naar de scène kijken.

697
00:33:11,320 --> 00:33:13,280
De fans zijn dol op haar.

698
00:33:13,280 --> 00:33:15,320
<font kleur = "

699
00:33:15,320 --> 00:33:17,960
dan Jana Novotna
en Hannah Mandlikova

700
00:33:17,960 --> 00:33:20,200
en, weet je, Helena Sukova,

701
00:33:20,200 --> 00:33:22,200
wie waren het Tsjechoslowaakse team.

702
00:33:22,200 --> 00:33:23,960
Het was een aangename verrassing,

703
00:33:23,960 --> 00:33:25,240
laten we het zo zeggen,

704
00:33:25,240 --> 00:33:28,640
voor iedereen die daarheen is gegaan
<font kleur = "

705
00:33:28,640 --> 00:33:33,680
De publieke omhelzing van Martina
terugkeert naar haar vaderland,

706
00:33:33,680 --> 00:33:37,000
terugkeren als een van de groten
kampioenen van de tennissport -

707
00:33:37,000 --> 00:33:40,560
het publiek zien omarmen
was ongelooflijk.

708
00:33:40,560 --> 00:33:43,800
Welkom - thuis en in Amerika,

709
00:33:43,800 --> 00:33:46,400
<font kleur = "
overgelopen om zich bij haar te voegen.

710
00:33:46,400 --> 00:33:48,640
Eindelijk acceptatie van haar

711
00:33:48,640 --> 00:33:52,080
en acceptatie DOOR haar
van haar eigen gevoelens.

712
00:33:52,080 --> 00:33:53,600
Ik kwam er echt niet uit

713
00:33:53,600 --> 00:33:56,120
totdat ik mijn eerste relatie kreeg
met een vrouw.

714
00:33:56,120 --> 00:33:58,800
Toen het gebeurde, dacht ik:
<font kleur = "

715
00:33:58,800 --> 00:34:00,960
Weet je, omdat
Ik heb deze verliefdheden gehad,

716
00:34:00,960 --> 00:34:02,200
maar ik herkende ze niet

717
00:34:02,200 --> 00:34:04,480
als alles behalve gewoon verplettert
over volwassenen, weet je?

718
00:34:04,480 --> 00:34:06,440
Ik was ook verliefd op mannen.

719
00:34:06,440 --> 00:34:08,800
Maar dat waren ze zeker
sterker op vrouwen.

720
00:34:08,800 --> 00:34:10,320
<font kleur = "

721
00:34:10,320 --> 00:34:12,480
‘Wij denken dat je leeft
als man en vrouw" -

722
00:34:12,480 --> 00:34:15,800
met deze vrouw waar ik mee was,
en ik zei altijd: als ze het mij vragen,

723
00:34:15,800 --> 00:34:18,120
Ik zal het hen vertellen,
dus dat is precies wat er gebeurde.

724
00:34:18,120 --> 00:34:20,600
Je weet wel, vijf jaar
<font kleur = "

725
00:34:20,600 --> 00:34:22,520
vroegen ze, en ik zei: ja,

726
00:34:22,520 --> 00:34:25,640
en dan de hel,
soort van, brak los, maar...

727
00:34:25,640 --> 00:34:29,160
Weet je, papa zei een paar dingen
dat hij wenste dat hij niet had gezegd:

728
00:34:29,160 --> 00:34:30,240
maar hij wist het niet.

729
00:34:30,240 --> 00:34:32,840
Nogmaals, mensen echt
<font kleur = "

730
00:34:32,840 --> 00:34:35,840
We zijn nooit gestopt met praten of
alles, maar er was spanning,

731
00:34:35,840 --> 00:34:38,640
en dan mijn vader,
hij heeft zichzelf opgeleid,

732
00:34:38,640 --> 00:34:40,080
hij heeft een paar boeken gelezen en hij zegt:

733
00:34:40,080 --> 00:34:42,680
‘Weet je, ik besef nu dat dat zo was
niets met jou of mij te maken.

734
00:34:42,680 --> 00:34:44,600
<font kleur = "
wie je bent en het is oké.

735
00:34:44,600 --> 00:34:46,040
"Ik wil gewoon dat je gelukkig bent."

736
00:34:46,040 --> 00:34:49,560
En dat is alles wat je van je wilt
ouders - en dit is 30 jaar geleden.

737
00:34:49,560 --> 00:34:51,720
Jij praat over
je familie komt langs.

738
00:34:51,720 --> 00:34:53,560
Heb je een apart huis voor ze gekocht,

739
00:34:53,560 --> 00:34:56,600
<font kleur = "
om ze te beschermen tegen het ontdekken ervan?

740
00:34:56,600 --> 00:34:58,120
Welnee.

741
00:34:58,120 --> 00:34:59,640
Ik had de ruimte voor mezelf nodig,

742
00:34:59,640 --> 00:35:01,640
ook al was ik dat geweest
getrouwd met een man,

743
00:35:01,640 --> 00:35:04,280
Ik had het nog steeds gewild
Dat aparte huis, weet je.

744
00:35:04,280 --> 00:35:07,480
Ik ben nu volwassen en, weet je,
<font kleur = "

745
00:35:07,480 --> 00:35:09,920
Ik bedoel, ze leven,
drie huizen verderop.

746
00:35:09,920 --> 00:35:12,960
Dus uiteindelijk was het alles
alleen over dat ik gelukkig ben,

747
00:35:12,960 --> 00:35:15,520
en - de persoon met wie ik ben
behandel me goed?

748
00:35:16,800 --> 00:35:20,400
Maar haar privéleven
<font kleur = "

749
00:35:20,400 --> 00:35:22,520
Er waren rechtszaken op televisie.

750
00:35:22,520 --> 00:35:24,440
Het uit elkaar gaan was al moeilijk genoeg,

751
00:35:24,440 --> 00:35:27,600
maar dit was lijden
in de schittering van de belichting.

752
00:35:27,600 --> 00:35:30,520
De emotionele tol was duidelijk,

753
00:35:30,520 --> 00:35:33,600
de financiële kosten
voor iedereen zichtbaar onthuld.

754
00:35:33,600 --> 00:35:35,240
<font kleur = "

755
00:35:35,240 --> 00:35:37,520
de kosten van openlijk homo zijn.

756
00:35:38,920 --> 00:35:41,320
Ik wist dat het mij zou kosten
op veel niveaus.

757
00:35:41,320 --> 00:35:45,080
Wat ik me niet realiseerde, is hoeveel het is
zou mij aan steun van de fans kosten.

758
00:35:45,080 --> 00:35:47,040
Dat was iets heel negatiefs,

759
00:35:47,040 --> 00:35:49,800
vanuit het standpunt van de fans, bedoel ik.

760
00:35:49,800 --> 00:35:52,960
<font kleur = "
Ja, reactie van het publiek.

761
00:35:52,960 --> 00:35:56,760
Brieven, reactie van het publiek,
reactie op toen ik...

762
00:35:56,760 --> 00:35:58,480
Wanneer ik op de rechtbank zou komen.

763
00:35:58,480 --> 00:36:01,560
Toen ik begon te winnen,
het is echt... Homo zijn en winnen,

764
00:36:01,560 --> 00:36:04,280
Ik denk dat het te bedreigend was,
<font kleur = "

765
00:36:04,280 --> 00:36:06,440
Het was oké om homo te zijn
zolang ik verloor,

766
00:36:06,440 --> 00:36:08,160
maar toen ik begon te domineren,

767
00:36:08,160 --> 00:36:10,240
op de een of andere manier had ik dat wel
een ‘oneerlijk voordeel’.

768
00:36:10,240 --> 00:36:12,480
Ik weet niet hoe!

769
00:36:12,480 --> 00:36:15,280
Financieel,
het zou je veel gekost hebben.

770
00:36:15,280 --> 00:36:18,200
<font kleur = "
maar ik heb geen nieuwe aanbiedingen gekregen,

771
00:36:18,200 --> 00:36:19,600
laten we het zo zeggen.

772
00:36:19,600 --> 00:36:22,480
Ik had mijn schoenen en rackets
en kledingcontracten altijd

773
00:36:22,480 --> 00:36:25,600
en toen, toen ik begon te winnen,
het geld was beter.

774
00:36:25,600 --> 00:36:28,600
Maar heb ik ooit zoveel betaald gekregen?
<font kleur = "

775
00:36:28,600 --> 00:36:32,120
Ik betwijfel het. En ik zeker
geen externe deals gekregen

776
00:36:32,120 --> 00:36:34,320
voor, weet je, Wheaties.

777
00:36:34,320 --> 00:36:36,400
Oké, daar gaan we,
het is mooi en rustig.

778
00:36:36,400 --> 00:36:38,880
Laten we het geluid rollen, de camera rollen,

779
00:36:38,880 --> 00:36:41,440
set en actie.

780
00:36:41,440 --> 00:36:44,960
<font kleur = "
jezelf meer dan iemand anders.

781
00:36:46,280 --> 00:36:48,960
En knippen. Dat was mooi.
Oke. Ik ben daar aan het snijden.

782
00:36:48,960 --> 00:36:51,840
Was het adem genoeg? Dat was
adem genoeg, dat was goed.

783
00:36:51,840 --> 00:36:54,560
'Het goede voor Martina,
<font kleur = "

784
00:36:54,560 --> 00:36:56,680
is ze in staat was om te blijven spelen.

785
00:36:56,680 --> 00:36:59,600
Daar gaan we. Wij zijn klaar.

786
00:36:59,600 --> 00:37:01,480
Door dat te doen, de LGBT-gemeenschap

787
00:37:01,480 --> 00:37:03,600
een kampioen gehad
die nog speelde,

788
00:37:03,600 --> 00:37:04,680
die opgewonden was.

789
00:37:04,680 --> 00:37:07,240
Weet je, ze is een van onze...
<font kleur = "

790
00:37:07,240 --> 00:37:10,000
Het komt voort uit haar passie.
Als speler was ze gepassioneerd

791
00:37:10,000 --> 00:37:12,160
en dat is ze nog steeds,
en dat komt van binnenuit.

792
00:37:12,160 --> 00:37:15,160
Ik bedoel, twee mensen die ik kan bedenken
zijn Billie Jean en Martina

793
00:37:15,160 --> 00:37:16,440
die die passie hebben.

794
00:37:16,440 --> 00:37:18,280
<font kleur = "

795
00:37:18,280 --> 00:37:21,480
gepassioneerder - omdat
van een paar humanitaire zaken,

796
00:37:21,480 --> 00:37:22,760
evenals tennis.

797
00:37:22,760 --> 00:37:26,000
Ze geeft haar mening,
ook al is het controversieel,

798
00:37:26,000 --> 00:37:28,440
ook al gaat het tegen
de norm of het graan,

799
00:37:28,440 --> 00:37:30,520
<font kleur = "

800
00:37:30,520 --> 00:37:34,920
maar ik denk dat het beter is om zo te zijn
dan nooit iets te zeggen.

801
00:37:34,920 --> 00:37:36,040
Zoals ik!

802
00:37:37,800 --> 00:37:40,880
Hallo. Ik ben Martina Navratilova.

803
00:37:40,880 --> 00:37:42,560
Voormalig nummer één van de wereld.

804
00:37:42,560 --> 00:37:46,960
Kom eens met mij praten
over het veroveren van de wereld.

805
00:37:48,720 --> 00:37:50,160
<font kleur = "

806
00:37:50,160 --> 00:37:53,280
Ik denk dat dat geweldig was. Dat was
perfect. Dat was het. Ja? Ja.

807
00:37:53,280 --> 00:37:56,320
'Ze is heel goed gezelschap.
Ze heeft een heel droog gevoel voor humor

808
00:37:56,320 --> 00:37:58,200
'En haar ogen houden je vast.

809
00:37:58,200 --> 00:38:01,120
'Ik zat naast haar op Wimbledon
<font kleur = "

810
00:38:01,120 --> 00:38:04,480
ze heeft mij heel vriendelijk uitgenodigd
om in te vallen voor haar vrouw,

811
00:38:04,480 --> 00:38:06,080
dus ik was haar tijdelijke vrouw.

812
00:38:06,080 --> 00:38:08,200
Ze is het soort persoon -
een beetje zoals Bob Dylan -

813
00:38:08,200 --> 00:38:10,520
dat wil je gewoon niet
om in hun slechte boeken te komen.

814
00:38:10,520 --> 00:38:14,120
<font kleur = "
een blik van: "Wie ben jij?"

815
00:38:14,120 --> 00:38:16,080
Ze heeft echte aanwezigheid.

816
00:38:17,480 --> 00:38:19,040
Ik denk dat ze van de sport houdt

817
00:38:19,040 --> 00:38:21,800
omdat, zelfs een paar jaar geleden,

818
00:38:21,800 --> 00:38:26,080
Ik zag haar op de toernooien
en veel oefenen.

819
00:38:26,080 --> 00:38:29,240
Ik denk dat dat zo is geweest
<font kleur = "

820
00:38:29,240 --> 00:38:32,000
is de grote tennissport,

821
00:38:32,000 --> 00:38:35,080
maar zij zeker
wordt sierlijk ouder

822
00:38:35,080 --> 00:38:37,160
en, weet je, nu om haar te zien

823
00:38:37,160 --> 00:38:39,880
in een huwelijkspartnerschap
met Julia,

824
00:38:39,880 --> 00:38:43,880
het is gewoon weer een geweldige etappe
van deze ongelooflijke vrouw.

825
00:38:43,880 --> 00:38:46,520
<font kleur = "

826
00:38:48,160 --> 00:38:50,440
Ik denk warme mensen
warme mensen aantrekken.

827
00:38:51,520 --> 00:38:52,840
Nou ja, ze is Russisch.

828
00:38:52,840 --> 00:38:55,880
Wie wist dat een Tsjech en een Rus
zou dit goed met elkaar kunnen opschieten?

829
00:38:55,880 --> 00:38:59,000
Het ging niet zo goed
terug in de jaren '60, maar hier zijn we dan,

830
00:38:59,000 --> 00:39:01,160
en om vele redenen,
<font kleur = "

831
00:39:01,160 --> 00:39:04,800
de onmogelijkheid om zelfs maar te denken
dat je gaat trouwen,

832
00:39:04,800 --> 00:39:06,880
je weet wel, opgroeien als homoseksuele vrouw.

833
00:39:06,880 --> 00:39:09,120
En Julia, we ontmoeten elkaar en zij heeft kinderen

834
00:39:09,120 --> 00:39:10,680
en we worden gewoon een gezin,

835
00:39:10,680 --> 00:39:13,840
en iedereen is blij
dat we blij zijn, dus het is geweldig.

836
00:39:15,080 --> 00:39:16,840
<font kleur = "

837
00:39:16,840 --> 00:39:21,080
achter een van de meest succesvolle
partnerschappen in het professionele tennis.

838
00:39:24,400 --> 00:39:26,160
Ik zei altijd, terwijl we speelden,

839
00:39:26,160 --> 00:39:28,680
een van de redenen
waarom onze samenwerking zo lang heeft geduurd

840
00:39:28,680 --> 00:39:32,040
is dat we eigenlijk niet hebben uitgegeven
zoveel tijd samen

841
00:39:32,040 --> 00:39:33,480
<font kleur = "

842
00:39:33,480 --> 00:39:34,840
Dus toen we samen waren,

843
00:39:34,840 --> 00:39:36,960
het was echt behoorlijk fris en leuk.

844
00:39:38,520 --> 00:39:42,600
Van juli 1983 tot juni 1985

845
00:39:42,600 --> 00:39:46,200
Martina en Pim
won elk Grand Slam-dubbelspel.

846
00:39:47,400 --> 00:39:51,920
In totaal waren ze dat
ongeslagen in 109 wedstrijden.

847
00:39:55,400 --> 00:39:57,160
<font kleur = "

848
00:39:57,160 --> 00:39:59,440
Ik geloof in het leven -
in hun zakenleven,

849
00:39:59,440 --> 00:40:02,280
in hun persoonlijke leven -
zij was mijn geluksvakantie.

850
00:40:03,840 --> 00:40:06,320
Er waren anderen,
maar vooral MET Pam,

851
00:40:06,320 --> 00:40:09,600
Martina won meer dubbeltitels
dan alleenstaanden.

852
00:40:09,600 --> 00:40:10,840
<font kleur = "

853
00:40:10,840 --> 00:40:12,840
"Dat zul je wel zijn
de grootste speler ooit."

854
00:40:12,840 --> 00:40:15,960
Ik vond haar altijd de beste
enkelspel, dubbelspel en gemengde speler

855
00:40:15,960 --> 00:40:18,760
ooit geleefd te hebben,
tot nu toe.

856
00:40:18,760 --> 00:40:20,760
Ik denk dat Serena het misschien beter doet,

857
00:40:20,760 --> 00:40:23,720
<font kleur = "
dubbelspel en gemengd spelen,

858
00:40:23,720 --> 00:40:25,800
zoals onze generaties.

859
00:40:25,800 --> 00:40:29,680
Nou, het is moeilijk, nee, want in
termen van timing en het schema,

860
00:40:29,680 --> 00:40:33,480
het is lastig
gemengd en dubbel spelen,

861
00:40:33,480 --> 00:40:36,880
want aanpassen
<font kleur = "

862
00:40:36,880 --> 00:40:40,600
als je moet concurreren
in drie verschillende toernooien, nee,

863
00:40:40,600 --> 00:40:43,480
dus het is geweldig
alle dingen die ze deed

864
00:40:43,480 --> 00:40:46,840
en zij is er één van
de belangrijkste sterren

865
00:40:46,840 --> 00:40:49,320
in de tenniswereld
voor een lange tijd.

866
00:40:49,320 --> 00:40:50,760
<font kleur = "

867
00:40:50,760 --> 00:40:53,800
de beste enkel-, dubbel- en
gemengde speler die ooit heeft geleefd.

868
00:40:53,800 --> 00:40:55,840
Ze is zo
een allround geweldige atleet.

869
00:40:55,840 --> 00:40:59,360
De levenslange prestatie van dit jaar
winnaar is Martina Navratilova.

870
00:40:59,360 --> 00:41:04,680
In 2003 evenaarde ze Billie Jean
<font kleur = "

871
00:41:04,680 --> 00:41:06,080
20.

872
00:41:06,080 --> 00:41:07,880
Ieder heeft zijn eigen verhaal.

873
00:41:07,880 --> 00:41:11,080
Toen ik met Martina speelde
op Wimbledon in 2003 in de zomer,

874
00:41:11,080 --> 00:41:14,000
en terwijl ik opsprong voor een klap,
de lichten gingen uit.

875
00:41:14,000 --> 00:41:16,160
Maar dat was het niet echt
de lichten gingen uit,

876
00:41:16,160 --> 00:41:18,200
<font kleur = "
op klaarlichte dag,

877
00:41:18,200 --> 00:41:20,320
maar het was dat ik mijn zicht verloor.

878
00:41:20,320 --> 00:41:21,720
En ik had de tegenwoordigheid van geest

879
00:41:21,720 --> 00:41:24,000
om mijn hoofd met mijn handen te bedekken
om mezelf te beschermen,

880
00:41:24,000 --> 00:41:25,880
en ik kwam naar beneden
als een ton stenen.

881
00:41:25,880 --> 00:41:29,160
En toen Martina naar mij toe kwam
<font kleur = "

882
00:41:29,160 --> 00:41:31,440
besefte ze
Ik brandde van de koorts.

883
00:41:31,440 --> 00:41:34,520
Nou, ik wilde het haar niet vertellen
dat ik speelde met 104,3 koorts,

884
00:41:34,520 --> 00:41:35,720
Ik wilde het haar niet vertellen

885
00:41:35,720 --> 00:41:38,040
dat ik dit had
bonkende hoofdpijn gedurende 48 uur

886
00:41:38,040 --> 00:41:39,920
<font kleur = "

887
00:41:39,920 --> 00:41:42,240
omdat ik het wist
ze liet me niet spelen.

888
00:41:42,240 --> 00:41:44,920
Dus ik heb het volgehouden
en we wonnen Wimbledon.

889
00:41:44,920 --> 00:41:46,200
Maar de volgende ochtend,

890
00:41:46,200 --> 00:41:49,480
Ik ging terug naar Florida en dat was ik ook
gediagnosticeerd met een tumor in mijn hoofd

891
00:41:49,480 --> 00:41:52,120
<font kleur = "
het was niet iets blijvends.

892
00:41:52,120 --> 00:41:53,520
Ik denk dat je verrast zult zijn

893
00:41:53,520 --> 00:41:55,680
om de persoon te zien
hier rondlopen met de trofee.

894
00:41:55,680 --> 00:41:56,880
Je weet niet dat hij hier is,

895
00:41:56,880 --> 00:41:58,880
maar hij wilde het zijn
een onderdeel van uw feest -

896
00:41:58,880 --> 00:42:02,280
<font kleur = "
Leander Paes. Maak je een grap?!

897
00:42:02,280 --> 00:42:04,480
APPLAUS

898
00:42:06,600 --> 00:42:08,360
'Ik ben erg emotioneel over Martina.'

899
00:42:09,960 --> 00:42:11,760
'Martina is gewoon iemand

900
00:42:11,760 --> 00:42:14,440
'dat is niet
gewoon een tenniskampioen,

901
00:42:14,440 --> 00:42:16,520
'maar ze is een kampioen van het leven.

902
00:42:16,520 --> 00:42:20,160
<font kleur = "
mijn telefoontje om 21.00 uur was altijd van haar.'

903
00:42:20,160 --> 00:42:22,000
Ik voel gewoon dat ik een gezegend man ben

904
00:42:22,000 --> 00:42:24,760
Martina te hebben
als een van mijn beste vrienden.

905
00:42:24,760 --> 00:42:26,880
Ik denk dat je volgend jaar terugkomt,
wil je niet?

906
00:42:26,880 --> 00:42:29,880
Ik zal hier zeker zijn, of dat nu zo is
<font kleur = "

907
00:42:29,880 --> 00:42:30,920
Bedankt. Bedankt.

908
00:42:30,920 --> 00:42:33,360
Goed gedaan Leander Paes
en Martina Navratilova!

909
00:42:35,360 --> 00:42:37,080
Ze zou doorspelen.

910
00:42:37,080 --> 00:42:40,440
Drie jaar hierna,
ze zou haar laatste grote titel winnen -

911
00:42:40,440 --> 00:42:42,840
het gemengd dubbelspel op de US Open,

912
00:42:42,840 --> 00:42:45,160
<font kleur = "

913
00:42:46,440 --> 00:42:49,840
Martina - meer gewaardeerd
met elk voorbijgaand jaar,

914
00:42:49,840 --> 00:42:51,600
bij elke passerende traan.

915
00:42:51,600 --> 00:42:56,120
Thuis in Amerika, thuis hier
op het groene gras van Wimbledon,

916
00:42:56,120 --> 00:42:59,880
en in het thuisland was ze dat ook
dramatisch vertrokken als tiener.

917
00:43:01,560 --> 00:43:03,840
<font kleur = "

918
00:43:03,840 --> 00:43:06,240
Amerika en sinds 2008

919
00:43:06,240 --> 00:43:07,960
Tsjechië.

920
00:43:07,960 --> 00:43:11,280
Ze kan het dus gemakkelijk herbeleven
haar Praagse jeugd -

921
00:43:11,280 --> 00:43:13,560
elk laatste stukje ervan.

922
00:43:13,560 --> 00:43:16,040
Je kunt tenminste je tandarts vertrouwen.

923
00:43:16,040 --> 00:43:17,120
Ik hoop het!

924
00:43:17,120 --> 00:43:20,240
Familieliefde zwaar op de proef gesteld,

925
00:43:20,240 --> 00:43:24,240
<font kleur = "
haar jongere zus, Jana.

926
00:43:24,240 --> 00:43:26,280
Zij is aan het lachen.

927
00:43:26,280 --> 00:43:28,280
Ze is een sadist.

928
00:43:28,280 --> 00:43:29,960
Ze gaat hier echt van genieten.

929
00:43:29,960 --> 00:43:32,040
Wat dacht ik?

930
00:43:32,040 --> 00:43:33,600
ZONNIG

931
00:43:32,040 --> 00:43:33,600
Ah!

932
00:43:33,600 --> 00:43:37,280
JANA LACHT
Nee nee nee nee. Dat is niet grappig.

933
00:43:37,280 --> 00:43:41,000
<font kleur = "
eten - ze houdt van eten.'

934
00:43:41,000 --> 00:43:43,840
Ze is altijd erg blij als ik
kook voor haar en ik vraag haar altijd:

935
00:43:43,840 --> 00:43:46,560
'Wat wil je? Wat moet
Ik zorg voor je als je komt?"

936
00:43:46,560 --> 00:43:48,800
En ze zegt:
‘O, heb je iets zoets?

937
00:43:48,800 --> 00:43:51,760
<font kleur = "
het is een crêpe waar ze van houdt.

938
00:43:51,760 --> 00:43:54,560
En dan ontspant ze zich en is ze blij.

939
00:43:54,560 --> 00:43:56,440
GELACH

940
00:43:56,440 --> 00:43:58,320
Wij gaan nu lunchen.

941
00:43:58,320 --> 00:43:59,760
Test de tanden uit.

942
00:43:59,760 --> 00:44:01,800
Doei. Doei.

943
00:44:07,600 --> 00:44:12,000
Haar geboorteplaats is veranderd
door de jaren heen, maar niet veel.

944
00:44:12,000 --> 00:44:15,840
<font kleur = "
toch is het thuis.

945
00:44:15,840 --> 00:44:18,560
En ergens,
ze kan een taart of twee delen

946
00:44:18,560 --> 00:44:22,760
met het meisje
ze zat voor het eerst naast op school.

947
00:44:24,160 --> 00:44:27,160
En hun familie woonde daar?
Ja, ze zijn nooit verhuisd.

948
00:44:27,160 --> 00:44:28,880
Ik bedoel, dat was hun huis.

949
00:44:28,880 --> 00:44:31,800
<font kleur = "
een jaar niet naar de Verenigde Staten verhuisd,

950
00:44:31,800 --> 00:44:33,400
we zouden nog steeds in dat huis zijn.

951
00:44:33,400 --> 00:44:35,440
In plaats van, weet je,
waar mijn zus nu is.

952
00:44:35,440 --> 00:44:36,960
Was dat verdrietig voor je ouders,

953
00:44:36,960 --> 00:44:39,520
om terug te komen en niet
terug naar hun huis gaan? Ja.

954
00:44:39,520 --> 00:44:41,040
<font kleur = "

955
00:44:41,040 --> 00:44:44,080
want het was niet zomaar
een kwestie van...emoties,

956
00:44:44,080 --> 00:44:45,960
maar het was een kwestie
van ongemak,

957
00:44:45,960 --> 00:44:48,280
omdat het moeilijk was
om een ​​huis te vinden

958
00:44:48,280 --> 00:44:50,360
en ze wilden
om in deze stad te wonen.

959
00:44:50,360 --> 00:44:52,000
<font kleur = "

960
00:44:52,000 --> 00:44:53,920
"We hebben een plek gevonden",
dus stuurde ik hem $50.000,

961
00:44:53,920 --> 00:44:55,880
zij kochten het huis
en dat was dat.

962
00:44:55,880 --> 00:44:58,320
Maar daar hadden ze gewoon geluk mee
ze konden het zelfs krijgen.

963
00:44:58,320 --> 00:45:00,400
Dit gebouw was dus...

964
00:45:00,400 --> 00:45:05,000
<font kleur = "
dit gebouw hier. Wat is Sokol?

965
00:45:05,000 --> 00:45:10,280
Sokol, hij was de man die begon
deze clubs om te oefenen.

966
00:45:10,280 --> 00:45:13,400
En fitness is dat altijd geweest
een groot deel van je leven.

967
00:45:13,400 --> 00:45:15,040
Twee kinderen opvoeden in Amerika,

968
00:45:15,040 --> 00:45:17,800
<font kleur = "
er zijn er zoveel...

969
00:45:17,800 --> 00:45:20,480
Ja. Julia was dat altijd
heel streng voor de kinderen,

970
00:45:20,480 --> 00:45:23,440
weet je, heel natuurlijk,
gezonde levensstijl.

971
00:45:23,440 --> 00:45:26,440
VERTALING:

972
00:45:30,640 --> 00:45:33,960
Hoorde je haar kauwen?
Ja, ik kon haar horen kauwen.

973
00:45:35,240 --> 00:45:37,120
<font kleur = "
kocht ze kauwgom.

974
00:45:37,120 --> 00:45:39,880
Ik koop nooit kauwgom voor ze.
Ik heb geen kauwgom voor ze gekocht.

975
00:45:39,880 --> 00:45:44,400
Moet ik de politie zijn?
en alles controleren wat je doet?

976
00:45:44,400 --> 00:45:47,440
Wij staan ​​niet toe dat u gebruik maakt van...
Het zat in het snoepje.

977
00:45:47,440 --> 00:45:49,800
<font kleur = "

978
00:45:50,800 --> 00:45:52,840
In de Staten
het is iets moeilijker,

979
00:45:52,840 --> 00:45:55,560
want er is gewoon
er is zoveel junkfood,

980
00:45:55,560 --> 00:45:57,880
maar wij bereiden hun lunches

981
00:45:57,880 --> 00:46:00,520
en ze krijgen frisdrank

982
00:46:00,520 --> 00:46:02,280
<font kleur = "

983
00:46:02,280 --> 00:46:04,440
Dus beperken we ze,
maar ze vinden het leuk

984
00:46:04,440 --> 00:46:07,080
omdat ze dat beseffen
het is ook beter voor hen.

985
00:46:07,080 --> 00:46:08,760
Vooral de oudere, weet je...

986
00:46:08,760 --> 00:46:11,600
ze is nu 14, dus dat heeft ze gedaan
wees voorzichtig met haar huid,

987
00:46:11,600 --> 00:46:14,400
<font kleur = "
maar het zijn goede kinderen.

988
00:46:14,400 --> 00:46:16,760
Ze zijn gemakkelijk. En dat zijn ze
aan de Chris Evert Academie.

989
00:46:16,760 --> 00:46:19,240
En op dit moment zijn ze allebei
aan de Academie van Chris Evert.

990
00:46:19,240 --> 00:46:21,360
Ga figuur! Hoe grappig is dat?

991
00:46:21,360 --> 00:46:23,760
Moet je een pasje krijgen
<font kleur = "

992
00:46:23,760 --> 00:46:26,760
Chris geeft me een hele goede deal.
Het leven is dus grappig.

993
00:46:26,760 --> 00:46:29,280
Hoe zou jij je voelen als een
van hen wilde tennissen?

994
00:46:29,280 --> 00:46:32,440
Ik zou het geweldig vinden. Ik bedoel, ik ben
zeker niet om ze daarin te dwingen,

995
00:46:32,440 --> 00:46:34,960
maar als ze dat willen
<font kleur = "

996
00:46:34,960 --> 00:46:37,600
Als je nadenkt over wat
waar je nu als kind doorheen moest,

997
00:46:37,600 --> 00:46:39,080
en hoeveel geluk ze hebben, weet je

998
00:46:39,080 --> 00:46:40,880
in het gewoon kunnen
om naar de Academie te gaan.

999
00:46:40,880 --> 00:46:43,000
Het is anders.

1000
00:46:43,000 --> 00:46:45,280
Nou ja, het leven is ingewikkeld

1001
00:46:45,280 --> 00:46:47,920
<font kleur = "
op verschillende manieren,

1002
00:46:47,920 --> 00:46:50,640
maar ja, ik heb hier een geweldig leven gehad,
je weet wel?

1003
00:46:50,640 --> 00:46:52,440
Oké, dus ik had het alleen
één paar tennisschoenen

1004
00:46:52,440 --> 00:46:53,880
en ik had maar twee broeken

1005
00:46:53,880 --> 00:46:56,400
maar weet je,
Zoals ik al zei, ik had nooit honger,

1006
00:46:56,400 --> 00:46:58,200
<font kleur = "

1007
00:47:00,200 --> 00:47:03,120
Een angst voor borstkanker in 2010

1008
00:47:03,120 --> 00:47:06,720
gemotiveerd Martijn
om campagne te voeren en vrouwen aan te moedigen

1009
00:47:06,720 --> 00:47:08,640
regelmatige controles te ondergaan.

1010
00:47:08,640 --> 00:47:12,720
Bij mij zat er vier jaar tussen
en dat besefte ik toen nog niet.

1011
00:47:12,720 --> 00:47:14,320
Ik heb het gewoon een beetje uitgesteld.

1012
00:47:14,320 --> 00:47:15,840
<font kleur = "

1013
00:47:15,840 --> 00:47:18,240
en ik heb zoiets van, ik zal het doen,
Weet je, volgend voorjaar,

1014
00:47:18,240 --> 00:47:20,480
en dan het volgende
Weet je, je bent in Australië

1015
00:47:20,480 --> 00:47:21,920
en je hebt het nog steeds niet gedaan.

1016
00:47:21,920 --> 00:47:25,360
En dus misschien ook niet
in iets veranderd.

1017
00:47:25,360 --> 00:47:29,200
Het was DCIS,
<font kleur = "

1018
00:47:29,200 --> 00:47:32,960
Het kan zich verspreiden
en het is uiteraard riskant,

1019
00:47:32,960 --> 00:47:34,600
en het was angstaanjagend.

1020
00:47:34,600 --> 00:47:37,560
Toen ik hoorde dat ze kanker had,

1021
00:47:37,560 --> 00:47:41,800
Het was een zware opgave voor mij,
omdat ik een zus verloor aan kanker,

1022
00:47:41,800 --> 00:47:45,520
Ik verloor mijn eerste echtgenoot aan kanker
<font kleur = "

1023
00:47:45,520 --> 00:47:47,600
Dus toen het gebeurde,

1024
00:47:47,600 --> 00:47:50,000
wij spraken er niet over
allemaal zo veel.

1025
00:47:50,000 --> 00:47:53,080
Dat heb ik niet aangeboden
die nauwe steun

1026
00:47:53,080 --> 00:47:55,440
en ik deed het eigenlijk,
omdat je weet,

1027
00:47:55,440 --> 00:47:58,000
Ik heb niet het meeste gehad
<font kleur = "

1028
00:47:58,000 --> 00:47:59,640
Maar ze is een soort van dichtbij...

1029
00:47:59,640 --> 00:48:04,960
Weet je, ze is een voorbeeld
van een goede vriend waarvan ik kan zeggen:

1030
00:48:04,960 --> 00:48:07,720
‘Hé, ik heb echt iemand
dichtbij mij is dat positief,

1031
00:48:07,720 --> 00:48:08,880
"heeft een positief resultaat."

1032
00:48:10,240 --> 00:48:13,240
Het is leven. En zijn...

1033
00:48:13,240 --> 00:48:15,960
<font kleur = "
Martina denkt er zo over.

1034
00:48:15,960 --> 00:48:19,880
Ze vindt het niet jammer
voor haar of zoiets, weet je.

1035
00:48:19,880 --> 00:48:22,760
Ze gaat door en doet dingen,

1036
00:48:22,760 --> 00:48:25,240
Dus ze denkt niet,
"O, ik ben ziek."

1037
00:48:25,240 --> 00:48:27,000
Ik denk het niet.

1038
00:48:27,000 --> 00:48:29,400
Ik kende de diagnose van de ziekte,

1039
00:48:29,400 --> 00:48:31,920
<font kleur = "

1040
00:48:31,920 --> 00:48:34,800
en ik wist dat ze zou herstellen,

1041
00:48:34,800 --> 00:48:37,120
dus ik wist het, om het zo maar te zeggen.

1042
00:48:37,120 --> 00:48:40,720
Dus ik was blij
toen alles voorbij was, ja.

1043
00:48:40,720 --> 00:48:45,080
'Het ligt gewoon in Gods handen en
de chirurg, en het lot of wat dan ook.'

1044
00:48:45,080 --> 00:48:48,320
Je hoopt gewoon, en,
<font kleur = "

1045
00:48:48,320 --> 00:48:49,600
Ze klopt op tafel

1046
00:48:49,600 --> 00:48:51,840
Ja. En het is een belangrijke
les die we allemaal...

1047
00:48:51,840 --> 00:48:54,000
Dat hebben we allemaal geleerd
van dat. Absoluut.

1048
00:48:54,000 --> 00:48:57,600
Je besloot dat je dat wilde
praat erover, confronteer het,

1049
00:48:57,600 --> 00:48:59,520
<font kleur = "

1050
00:48:59,520 --> 00:49:03,400
Nou ja, nogmaals, het is alsof je dat bent
in de kast over iets.

1051
00:49:03,400 --> 00:49:05,320
Dus toen ik voor het eerst wist wat ik had,

1052
00:49:05,320 --> 00:49:08,440
en ik moest een operatie ondergaan,
Ik heb er niet over gesproken -

1053
00:49:08,440 --> 00:49:10,520
Ik dacht,
"Ik wil niet openbaar worden!"

1054
00:49:10,520 --> 00:49:13,240
<font kleur = "
meer over wat er met mij is gebeurd,

1055
00:49:13,240 --> 00:49:14,600
waarom ik het had, wat ik had,

1056
00:49:14,600 --> 00:49:17,480
hoe belangrijk het was
om die jaarlijkse controles te krijgen,

1057
00:49:17,480 --> 00:49:19,200
Ik heb zoiets van: "Ik kan dit niet stil houden."

1058
00:49:19,200 --> 00:49:21,360
Ik voelde dat soort van
Ik had de plicht om mij uit te spreken,

1059
00:49:21,360 --> 00:49:24,160
<font kleur = "
om die jaarlijkse controle te laten doen.

1060
00:49:25,640 --> 00:49:27,440
'Ze werkt ongelooflijk hard.

1061
00:49:27,440 --> 00:49:29,880
'Toen we er eentje aan het doen waren
van onze vroege French Opens,

1062
00:49:29,880 --> 00:49:32,360
'Wij waren volledig voorbereid
voor haar invullen

1063
00:49:32,360 --> 00:49:34,400
'Wat ze ook nodig had, natuurlijk.

1064
00:49:34,400 --> 00:49:36,560
<font kleur = "
Ik ga naar mijn werk."'

1065
00:49:36,560 --> 00:49:38,880
Ze zou haar behandeling doen
in de ochtend

1066
00:49:38,880 --> 00:49:40,520
voordat u naar het toernooi komt,

1067
00:49:40,520 --> 00:49:42,080
zend vervolgens het toernooi uit

1068
00:49:42,080 --> 00:49:43,520
en dan naar buiten gaan en oefenen,

1069
00:49:43,520 --> 00:49:46,560
omdat ze ging spelen
<font kleur = "

1070
00:49:46,560 --> 00:49:47,800
en gewonnen.

1071
00:49:47,800 --> 00:49:50,480
Ze heeft het grootste hart ter wereld

1072
00:49:50,480 --> 00:49:54,480
en ze heeft – ironisch genoeg –
heel weinig of geen ego.

1073
00:49:54,480 --> 00:49:55,640
Het is opmerkelijk.

1074
00:49:55,640 --> 00:49:57,480
Ze is geen stoere meid,
op welke manier dan ook.

1075
00:49:57,480 --> 00:49:59,240
Ze heeft een erg droge huid
<font kleur = "

1076
00:49:59,240 --> 00:50:02,520
en ze is ook onbevreesd
en avontuurlijk.

1077
00:50:02,520 --> 00:50:04,120
Dus Julia Lemigova...

1078
00:50:04,120 --> 00:50:05,880
Nee, het gebeurt niet.

1079
00:50:05,880 --> 00:50:07,160
..trouw met me alsjeblieft.

1080
00:50:07,160 --> 00:50:08,960
Trouw met me alsjeblieft.

1081
00:50:10,120 --> 00:50:12,840
Het maakt mij niet uit hoe laat
je hebt gewonnen op dat veld,

1082
00:50:12,840 --> 00:50:15,280
<font kleur = "
in feite leven,

1083
00:50:15,280 --> 00:50:17,240
voor miljoenen mensen,

1084
00:50:17,240 --> 00:50:20,280
het is een geweldige reflectie
van wie Martina is.

1085
00:50:20,280 --> 00:50:21,800
Ja. Jij zegt ja?

1086
00:50:21,800 --> 00:50:24,120
JUICHT EN APPLAUS

1087
00:50:27,320 --> 00:50:28,960


1088
00:50:28,960 --> 00:50:30,360


1089
00:50:30,360 --> 00:50:32,360
<font kleur = "

1090
00:50:32,360 --> 00:50:34,800

om het weer te veranderen

1091
00:50:34,800 --> 00:50:37,280


1092
00:50:37,280 --> 00:50:39,040


1093
00:50:39,040 --> 00:50:41,000
Als je haar ziet
in actie bij de rechtbank

1094
00:50:41,000 --> 00:50:43,840
en dan zie je haar
in actie buiten de rechtbank,

1095
00:50:43,840 --> 00:50:48,160
<font kleur = "
en opkomen voor mensen

1096
00:50:48,160 --> 00:50:50,960
en proberen de wereld te veranderen,
het brengt een glimlach op je gezicht.

1097
00:50:50,960 --> 00:50:53,080
Ik kan het je niet vertellen
hoeveel dat betekent

1098
00:50:53,080 --> 00:50:55,880
voor mij en voor miljoenen
van andere mensen.

1099
00:50:55,880 --> 00:50:58,240


1100
00:50:58,240 --> 00:51:00,040
<font kleur = "
Ik kan geen tijdperken vergelijken,

1101
00:51:00,040 --> 00:51:01,640
want als Steffi
groeide nu op,

1102
00:51:01,640 --> 00:51:04,200
ze zou een andere hebben
backhand en verschillende slagen,

1103
00:51:04,200 --> 00:51:05,600
Ik zou verschillende beroertes krijgen.

1104
00:51:05,600 --> 00:51:08,240
Ik denk dat dat Steffi's stukje is
zou iedereen gegeven hebben...

1105
00:51:08,240 --> 00:51:11,680
<font kleur = "
en ik hou van laagstuiterende ballen.

1106
00:51:11,680 --> 00:51:13,480
Ik denk dat de... Wie niet?

1107
00:51:13,480 --> 00:51:15,640
GELACH

1108
00:51:15,640 --> 00:51:17,680
Ik dacht dat je ze hoog vond!

1109
00:51:18,880 --> 00:51:21,560
Hoe dan ook, hoe het ook zij...

1110
00:51:21,560 --> 00:51:24,880
Ik speel eigenlijk dubbelspel
haar, wat behoorlijk beangstigend is

1111
00:51:24,880 --> 00:51:26,480
<font kleur = "

1112
00:51:26,480 --> 00:51:28,480
en ze dringt aan
dat ik op het net kom,

1113
00:51:28,480 --> 00:51:30,200
dus ze is angstaanjagend om mee te spelen.

1114
00:51:30,200 --> 00:51:31,400
Je speelt mee

1115
00:51:31,400 --> 00:51:33,880
waarschijnlijk de grootste vrouw
tennisser aller tijden

1116
00:51:33,880 --> 00:51:38,320
en weet je... het is één ding
<font kleur = "

1117
00:51:38,320 --> 00:51:42,880
maar het is iets anders dat moet
presteren met dat soort grootsheid.

1118
00:51:44,520 --> 00:51:48,320
TeamEltonJohn
nemen het op tegen Team Billie Jean King.

1119
00:51:48,320 --> 00:51:51,040
JUICHT

1120
00:51:53,760 --> 00:51:56,800
Het feit dat ze nog steeds speelt
behoorlijk verdomd goed

1121
00:51:56,800 --> 00:51:58,320
<font kleur = "

1122
00:51:58,320 --> 00:52:00,440
is nogal opmerkelijk.

1123
00:52:00,440 --> 00:52:02,000
Weet je, ik heb het geluk gehad

1124
00:52:02,000 --> 00:52:03,680
om haar van dichtbij te hebben bekeken,

1125
00:52:03,680 --> 00:52:06,080
te hebben gezien
haar vele overwinningen op Wimbledon

1126
00:52:06,080 --> 00:52:08,680
en over de hele wereld,
en wees gewoon verbaasd

1127
00:52:08,680 --> 00:52:11,200
dat het feit dat ze liefheeft
<font kleur = "

1128
00:52:11,200 --> 00:52:13,640
Ik hou van mensen die doorgaan
en heb de passie,

1129
00:52:13,640 --> 00:52:15,360
en ik voel nog steeds hetzelfde -

1130
00:52:15,360 --> 00:52:18,240
Volgende verjaardag word ik 69,
maar ik heb nu net zoveel enthousiasme

1131
00:52:18,240 --> 00:52:19,320
zoals ik deed toen ik twintig was,

1132
00:52:19,320 --> 00:52:21,640
en ik denk dat je dat wel zou kunnen
zeg hetzelfde van Martina.

1133
00:52:23,080 --> 00:52:26,680
<font kleur = "
en praat met gewone mensen,

1134
00:52:26,680 --> 00:52:29,440
Ik denk dat ze dat heeft gedaan
een goed effect op hen.

1135
00:52:29,440 --> 00:52:33,960


1136
00:52:33,960 --> 00:52:36,800


1137
00:52:36,800 --> 00:52:39,120
Van Vegas tot Cambridge,

1138
00:52:39,120 --> 00:52:41,800
van fel licht tot lichtblauw,

1139
00:52:41,800 --> 00:52:45,840
<font kleur = "
de oudste versie van het spel...

1140
00:52:47,560 --> 00:52:48,840
..echt tennis.

1141
00:52:50,120 --> 00:52:51,600
Ze staat op het punt het te worden

1142
00:52:51,600 --> 00:52:54,520
een Honorary Fellow
van een Cambridge-universiteit.

1143
00:52:54,520 --> 00:52:56,960
Het college
heet Lucy Cavendish.

1144
00:52:58,000 --> 00:53:01,120
Dit is heel anders
<font kleur = "

1145
00:53:01,120 --> 00:53:04,000
als jonge tennisser
in Tsjechoslowakije.

1146
00:53:04,000 --> 00:53:06,520
Spel. 2-0.

1147
00:53:06,520 --> 00:53:08,800
Ze is als een absolute legende.

1148
00:53:08,800 --> 00:53:10,160
Ik weet.

1149
00:53:10,160 --> 00:53:13,200
Oh! Mijn familie is dat
zal zo jaloers zijn.

1150
00:53:13,200 --> 00:53:15,360
Ik vertelde mijn zussen -
<font kleur = "

1151
00:53:15,360 --> 00:53:17,320
"Wat? Hoe is dit überhaupt mogelijk?"

1152
00:53:19,080 --> 00:53:21,640
Het is dus een andere sprong
naar wat je gewend bent.

1153
00:53:23,360 --> 00:53:24,480
Ik denk dat het echt goed is

1154
00:53:24,480 --> 00:53:26,920
om zo iemand te hebben
bevordering van de vrouwensport.

1155
00:53:26,920 --> 00:53:29,920
Ik denk dat het iets is dat is
<font kleur = "

1156
00:53:29,920 --> 00:53:32,040
en iemand hebben
alsof zij meekwam,

1157
00:53:32,040 --> 00:53:34,120
het is gewoon duidelijk
echt bemoedigend.

1158
00:53:34,120 --> 00:53:36,120
Ik denk dat dat alleen maar zal gebeuren
mensen aansporen

1159
00:53:36,120 --> 00:53:38,360
gaan en bereiken
nog meer uitmuntendheid.

1160
00:53:39,720 --> 00:53:42,000
<font kleur = "

1161
00:53:45,880 --> 00:53:48,520
Weet je, toen ik twaalf was,
Ik deed het heel goed op school.

1162
00:53:48,520 --> 00:53:51,120
Weet je, ik was een echte A-student
tot de negende klas

1163
00:53:51,120 --> 00:53:54,240
en toen, toen ik naar toe ging
middelbare school, begon ik te reizen

1164
00:53:54,240 --> 00:53:56,160
en dan de cijfers - Bs -

1165
00:53:56,160 --> 00:53:59,360
<font kleur = "
op reis, ik, weet je,

1166
00:53:59,360 --> 00:54:02,160
Ik had zelfs C's,
wat voor mij ongehoord was,

1167
00:54:02,160 --> 00:54:05,080
maar...ik was zo veel onderweg.

1168
00:54:05,080 --> 00:54:07,200
Hallo. Oh hemeltje.

1169
00:54:07,200 --> 00:54:09,200
Welkom. Zou je willen
om hierheen te komen?

1170
00:54:09,200 --> 00:54:10,680
<font kleur = "

1171
00:54:10,680 --> 00:54:13,640
Welkom iedereen. Waren hier
vandaag ter gelegenheid van deze gelegenheid

1172
00:54:13,640 --> 00:54:17,160
van het worden van Martina Navratilova
een Honorary Fellow van onze hogeschool.

1173
00:54:17,160 --> 00:54:21,520
Het bleek dat toen ik dat was
in het laatste jaar van de middelbare school,

1174
00:54:21,520 --> 00:54:24,640
<font kleur = "
waren tijdens Wimbledon.

1175
00:54:24,640 --> 00:54:27,480
Ik ging niet, en toen ging ik weg
het land, toen liep ik over,

1176
00:54:27,480 --> 00:54:29,440
dus ik ben nooit afgestudeerd
van de middelbare school.

1177
00:54:29,440 --> 00:54:33,760
Martina heeft gezegd dat het belangrijkste is
is dat vrouwen geen grenzen stellen.

1178
00:54:33,760 --> 00:54:36,520
<font kleur = "
voor vrouwen in de sport

1179
00:54:36,520 --> 00:54:39,880
en een motiverende spreker
over vrouwen in leiderschap.

1180
00:54:39,880 --> 00:54:42,440
Haar tennis heeft
blij en geïnspireerd

1181
00:54:42,440 --> 00:54:44,040
generaties tennisfans

1182
00:54:44,040 --> 00:54:47,280
en ze is nog steeds te zien spelen
op Wimbledon tot op de dag van vandaag

1183
00:54:47,280 --> 00:54:51,360
<font kleur = "
terwijl ze haar 60ste verjaardag nadert.

1184
00:54:51,360 --> 00:54:53,320
GELACH

1185
00:54:53,320 --> 00:54:55,440
Ik, Martina Navratilova,

1186
00:54:55,440 --> 00:54:58,320
verkozen tot Honorary Fellow
van Lucy Cavendish College,

1187
00:54:58,320 --> 00:55:02,560
accepteer het doel van dit college,
zijn statuten, verordeningen...

1188
00:55:02,560 --> 00:55:04,960
<font kleur = "
deze gemeenschap...'

1189
00:55:04,960 --> 00:55:07,960
je weet wel,
alleen vrouwen die, zoals,

1190
00:55:07,960 --> 00:55:11,160
briljante academische carrières
heb dat -

1191
00:55:11,160 --> 00:55:12,840
dat is best wel cool.

1192
00:55:12,840 --> 00:55:15,600
Best wel gaaf. Ik ben erg nederig.

1193
00:55:15,600 --> 00:55:16,800
Martina Navratilova,

1194
00:55:16,800 --> 00:55:19,400
<font kleur = "
van Lucy Cavendish College,

1195
00:55:19,400 --> 00:55:22,400
Ik verwelkom u als erelid
collega van het College.

1196
00:55:22,400 --> 00:55:24,840
Hartelijk dank. Erg leuk
dat je hier bent, Martina.

1197
00:55:24,840 --> 00:55:28,520
Nu... En dat beloof ik ook altijd
<font kleur = "

1198
00:55:28,520 --> 00:55:30,640
GELACH

1199
00:55:30,640 --> 00:55:32,240
Ik was van plan om af te studeren

1200
00:55:32,240 --> 00:55:34,640
en een van beide worden
een architect of een ingenieur,

1201
00:55:34,640 --> 00:55:38,400
iets bouwen en tennissen
zolang ik maar kon.

1202
00:55:38,400 --> 00:55:40,120
Ik ben de wiskundeleraar.

1203
00:55:40,120 --> 00:55:42,800
<font kleur = "
Shona Wilson, biologische wetenschapper.

1204
00:55:42,800 --> 00:55:44,560
Ik had een plan A, namelijk school...

1205
00:55:44,560 --> 00:55:47,720
Plan B was tennis, maar dan
het Plan B nam het min of meer over.

1206
00:55:47,720 --> 00:55:49,240
Ik ben Jenny Gibson,

1207
00:55:49,240 --> 00:55:53,000
Universitair docent
in psychologie en onderwijs.

1208
00:55:53,000 --> 00:55:54,920
<font kleur = "

1209
00:55:54,920 --> 00:55:57,160
GELACH

1210
00:55:57,160 --> 00:56:00,920
Normaal schrijf ik gewoon met mijn voornaam,
dus ik moet mijn achternaam oefenen.

1211
00:56:00,920 --> 00:56:02,960
GELACH

1212
00:56:02,960 --> 00:56:06,680
Ze zou het zelf maken
een intrigerend onderwerp.

1213
00:56:06,680 --> 00:56:08,880
Haasten - altijd haasten -

1214
00:56:08,880 --> 00:56:11,040
<font kleur = "

1215
00:56:11,040 --> 00:56:13,520
Je hebt twee minuten
om deze foto's te krijgen.

1216
00:56:13,520 --> 00:56:15,760
Echt waar? Geen druk dus.

1217
00:56:15,760 --> 00:56:18,720
Een klein beetje dichter bij
voor jullie twee, denk ik.

1218
00:56:18,720 --> 00:56:22,440
We hebben er al naar gezocht
We gaan trouwen, nietwaar?

1219
00:56:22,440 --> 00:56:24,160
<font kleur = "

1220
00:56:24,160 --> 00:56:26,080
Dat is lief.

1221
00:56:26,080 --> 00:56:28,040
Dat was geweldig. Briljant.

1222
00:56:28,040 --> 00:56:29,680
Ontzettend bedankt.

1223
00:56:29,680 --> 00:56:33,560
'Je vindt altijd wel iets om tegen te vechten
daarvoor voel je je sterk.

1224
00:56:33,560 --> 00:56:36,240
'Ik heb gevochten
op veel verschillende fronten -

1225
00:56:36,240 --> 00:56:39,440
<font kleur = "
voor dieren, voor het milieu -

1226
00:56:39,440 --> 00:56:41,360
'Ook oude mensen.

1227
00:56:41,360 --> 00:56:44,200
'Mensen die dat eigenlijk niet kunnen
zichzelf helpen – en, natuurlijk,'

1228
00:56:44,200 --> 00:56:46,000
homo- en lesbische rechten,

1229
00:56:46,000 --> 00:56:48,280
vrouwenrechten, bedoel ik,
we hebben nog een lange weg te gaan.

1230
00:56:48,280 --> 00:56:51,480
<font kleur = "
niets om voor te vechten zijn blanke mannen.

1231
00:56:51,480 --> 00:56:53,160
Hetero blanke mannen.
Ze zijn allemaal klaar.

1232
00:56:53,160 --> 00:56:55,880
Maar als je daarbuiten bent,

1233
00:56:55,880 --> 00:56:58,160
je bent een buitenstaander.

1234
00:56:58,160 --> 00:57:01,520
En er is een berg om te beklimmen -

1235
00:57:01,520 --> 00:57:03,560
het hangt er gewoon van af
<font kleur = "

1236
00:57:03,560 --> 00:57:05,560
maar er is een berg te beklimmen.

1237
00:57:05,560 --> 00:57:10,200
'Ik doe het in mijn tijd,
in mijn tempo, op mijn niveau.'

1238
00:57:10,200 --> 00:57:13,280
Weet je, ik hoop dat het een
ergens, op een bepaald niveau, een verschil.

1239
00:57:13,280 --> 00:57:15,280
Er is altijd ruzie.

1240
00:57:18,720 --> 00:57:20,280
Het is een verschrikkelijk cliché

1241
00:57:20,280 --> 00:57:21,840
<font kleur = "

1242
00:57:21,840 --> 00:57:25,480
maar als iemand dat zou doen
Sinatra's My Way gezongen

1243
00:57:25,480 --> 00:57:27,920
op een levenslange prestatie-onderscheiding,

1244
00:57:27,920 --> 00:57:30,800
het zou Martina moeten zijn.
Ze deed de dingen echt op haar manier.

1245
00:57:32,120 --> 00:57:35,280
Geweldig. Ga verder.
Laten we in de boot stappen.

1246
00:57:35,280 --> 00:57:38,320
<font kleur = "

1247
00:57:38,320 --> 00:57:41,280
Ik denk dat ze dat echt is
genieten van het moeder zijn.

1248
00:57:41,280 --> 00:57:44,960
Ik denk dat ze gewoon meer heeft
ervaringen buiten de tennisbaan

1249
00:57:44,960 --> 00:57:47,960
die haar alleen maar voller hebben gemaakt,
meer een volwaardig mens.

1250
00:57:47,960 --> 00:57:51,040
OK. Duw haar eruit. Ah!

1251
00:57:51,040 --> 00:57:54,080
<font kleur = "
om hierin te gaan zwemmen.

1252
00:57:54,080 --> 00:57:56,320
'Ze is de beste tennisser
die ooit heeft geleefd.

1253
00:57:56,320 --> 00:57:57,920
'Weet je, ze is een inspiratiebron.'

1254
00:57:57,920 --> 00:58:01,280
En als ik een inspiratie voor haar was,
ze is er zeker één voor mij geweest.

1255
00:58:08,680 --> 00:58:09,840
Ik denk dat ze het ons allemaal heeft geleerd

1256
00:58:09,840 --> 00:58:12,120
<font kleur = "
in onze eigen huid.

1257
00:58:12,120 --> 00:58:14,960
Misschien was zij dat niet
net zo comfortabel, maar weet je wat,

1258
00:58:14,960 --> 00:58:16,360
ze gaf ons het gevoel dat ze dat was.

1259
00:58:18,120 --> 00:58:21,400
Ze toonde een menselijke dimensie
dat was gewoon geweldig -

1260
00:58:21,400 --> 00:58:23,840
zo briljant te zijn
zonder robotachtig te zijn.

1261
00:58:23,840 --> 00:58:26,600
<font kleur = "
zo atletisch

1262
00:58:26,600 --> 00:58:29,480
en zo heerlijk vrolijk
toen ze won.

1263
00:58:29,480 --> 00:58:32,760
En ze gaf sport alles,
en het is een rijkere sport.

1264
00:58:32,760 --> 00:58:36,520
En ik denk dat ze verrijkt
alles wat ze aanraakt.

1265
00:58:36,520 --> 00:58:39,480
Bedankt meiden. Ik ben geslaagd voor de test?

1266
00:58:39,480 --> 00:58:42,200
<font kleur = "
komen voor de volgende?

1267
00:58:42,200 --> 00:58:44,320
GELACH

1268
00:58:42,200 --> 00:58:44,320
Dat zou ik misschien kunnen doen.