00:00:00,000 --> 00:00:04,162
Vertaald door de gemeenschap van WWW.MY-SUBS.COM
1
00:01:12,536 --> 00:01:16,238
Niets kan ontsnappen.
2
00:01:16,239 --> 00:01:20,843
Ze kunnen hele sterrenstelsels opzuigen.
3
00:01:20,844 --> 00:01:24,113
Zwarte gaten
was vroeger sciencefiction.
4
00:01:24,114 --> 00:01:26,549
Nu weten we dat ze echt zijn.
5
00:01:26,550 --> 00:01:28,117
Toen ik promovendus was,
6
00:01:28,118 --> 00:01:31,554
Vroeger giechelden mensen toen
je zou over zwarte gaten horen.
7
00:01:31,555 --> 00:01:34,223
Ze lijken op eenhoorns,
mythische wezens.
8
00:01:34,224 --> 00:01:35,991
Wij hebben dit gebeld
de ‘giechelfactor’.
9
00:01:35,992 --> 00:01:37,927
Mensen zouden zeggen:
"straal me op, Scotty."
10
00:01:37,928 --> 00:01:40,796
Nou,
niemand lacht meer.
11
00:01:42,032 --> 00:01:44,433
Krauss:
Het zijn dus geen science fiction.
12
00:01:44,434 --> 00:01:46,569
Ook al
we zijn er nog nooit in beland,
13
00:01:46,570 --> 00:01:48,938
We hebben genoeg bewijs om het te weten
dat ze er echt zijn.
14
00:01:54,778 --> 00:01:58,047
Verteller: Deze afbeelding is dat misschien niet
lijkt veel op jou en mij,
15
00:01:58,048 --> 00:02:02,785
Maar voor een wetenschapper is het bewijs
dat er zwarte gaten bestaan.
16
00:02:02,786 --> 00:02:07,356
Het is een echte film
van een zwart gat dat een ster verslindt
17
00:02:07,357 --> 00:02:09,992
In het sterrenbeeld Aquila.
18
00:02:09,993 --> 00:02:12,161
Zwarte gaten zijn rommelige eters.
19
00:02:12,162 --> 00:02:14,296
De rode vlekken die je ziet zijn gas
20
00:02:14,297 --> 00:02:18,801
Dat wordt gespuugd
uit het gat, de ruimte in.
21
00:02:18,802 --> 00:02:21,904
Uiteindelijk,
de komende miljoen jaar,
22
00:02:21,905 --> 00:02:26,775
Deze ster zal levend worden opgegeten
en verdwijnen.
23
00:02:34,851 --> 00:02:37,253
Een zwart gat is nogal wat
het eindpunt van alles.
24
00:02:37,254 --> 00:02:39,755
Het is het eindpunt van een ster.
Het is het eindpunt van de materie.
25
00:02:39,756 --> 00:02:42,324
Het is het eindpunt van energie.
Het is het eindpunt van de zwaartekracht.
26
00:02:42,325 --> 00:02:46,996
Ik bedoel, dat is het echt.
Dat is de top van de schaal.
27
00:02:51,468 --> 00:02:53,903
Verteller: Hoewel
zij hebben de macht om te vernietigen
28
00:02:53,904 --> 00:02:55,704
Als niets anders
in het universum,
29
00:02:55,705 --> 00:02:59,742
Zwarte gaten helpen ook bij het bouwen
sterrenstelsels --
30
00:02:59,743 --> 00:03:03,746
Een essentieel onderdeel
van de grote kosmische machine.
31
00:03:03,747 --> 00:03:05,648
Sommige astronomen denken
32
00:03:05,649 --> 00:03:09,585
Het kunnen zelfs toegangspoorten zijn
naar parallelle universums.
33
00:03:14,724 --> 00:03:17,793
Dr. Kaku: We komen nu binnen
de gouden eeuw van het onderzoek
34
00:03:17,794 --> 00:03:19,061
In de fysica van zwarte gaten.
35
00:03:19,062 --> 00:03:21,730
Zij zouden de sleutel kunnen zijn
36
00:03:21,731 --> 00:03:24,533
Tot begrip
de geboorte van het universum,
37
00:03:24,534 --> 00:03:26,869
Zijn vorming,
en dan zijn dood.
38
00:03:31,741 --> 00:03:33,776
Dr. Krauss:
Zwarte gaten vertegenwoordigen werkelijk,
39
00:03:33,777 --> 00:03:36,045
In zekere zin de grens
van de moderne astronomie.
40
00:03:36,046 --> 00:03:38,781
En ze veranderen onze ideeën
over hoe sterrenstelsels ontstaan
41
00:03:38,782 --> 00:03:40,716
En inderdaad,
hoe het universum werkt.
42
00:03:40,717 --> 00:03:43,585
Verteller:
Hun macht komt
43
00:03:43,586 --> 00:03:47,389
Van een van de belangrijkste krachten
in de natuur: zwaartekracht.
44
00:03:50,126 --> 00:03:52,294
Dr. Kaku:
Ik geef astronomieles.
45
00:03:52,295 --> 00:03:53,862
En wij leren onze studenten
46
00:03:53,863 --> 00:03:57,599
Dat is het fundamentele principe
van de zwaartekracht is: "zwaartekracht is waardeloos."
47
00:03:57,600 --> 00:04:01,170
Verteller: De zwaartekracht houdt onze voeten vast
op de grond
48
00:04:01,171 --> 00:04:04,273
En onze planeet
in een baan rond de zon.
49
00:04:06,609 --> 00:04:12,181
Maar in een zwart gat, de kracht
van de zwaartekracht is buiten de hitlijsten --
50
00:04:12,182 --> 00:04:15,918
Zo sterk,
het zuigt alles in de buurt op.
51
00:04:15,919 --> 00:04:21,457
Het kan zelfs buigen
het licht van verre sterren.
52
00:04:21,458 --> 00:04:24,460
En als dat licht is
komt te dichtbij,
53
00:04:24,461 --> 00:04:26,729
Het zwarte gat slokt het op.
54
00:04:26,730 --> 00:04:28,464
Denk er zo over na.
55
00:04:28,465 --> 00:04:31,333
Stel je een zwart gat voor
als waterval.
56
00:04:31,334 --> 00:04:34,636
Zwaartekracht is de rivier
stromend naar de watervallen,
57
00:04:34,637 --> 00:04:37,039
En een lichtstraal --
de kajak.
58
00:04:37,040 --> 00:04:40,275
Stroomopwaarts van de waterval,
de stroom is zwak.
59
00:04:40,276 --> 00:04:43,846
De kajakker kan peddelen
ertegen en wegwezen.
60
00:04:43,847 --> 00:04:47,349
Maar dichter bij de waterval,
de stroming is sterker,
61
00:04:47,350 --> 00:04:52,321
En de kajakker heeft het moeilijk
ontsnappen.
62
00:04:52,322 --> 00:04:58,260
De rand van de waterval is
als de rand van een zwart gat.
63
00:04:58,261 --> 00:05:03,165
Hoe sterk ook
de kajakker is, hij gaat naar beneden.
64
00:05:03,166 --> 00:05:04,900
In de ruimte is het hetzelfde.
65
00:05:04,901 --> 00:05:08,070
De manier waarop zwarte gaten
zijn echt verwoestend
66
00:05:08,071 --> 00:05:10,406
Is omdat
als je dichtbij ze komt,
67
00:05:10,407 --> 00:05:12,141
De zwaartekracht wordt supersterk.
68
00:05:17,247 --> 00:05:20,249
Verteller:
Zo sterk dat ze licht eten.
69
00:05:20,250 --> 00:05:23,685
Daarom zwarte gaten
zijn zwart.
70
00:05:28,391 --> 00:05:30,959
Een zwart gat
is als een kakkerlakkenmotel.
71
00:05:30,960 --> 00:05:33,896
Alles checkt in.
Niets klopt.
72
00:05:38,101 --> 00:05:41,203
Verteller: Alles
dat te dichtbij komt, is gedoemd --
73
00:05:41,204 --> 00:05:46,909
Planeten, sterren,
zelfs hele zonnestelsels.
74
00:05:53,683 --> 00:05:57,186
En denk niet
dit is een ver fenomeen.
75
00:05:57,187 --> 00:05:59,521
Zwarte gaten zijn op vrije voeten
76
00:05:59,522 --> 00:06:03,158
Hier
in onze eigen kosmische omgeving.
77
00:06:03,159 --> 00:06:05,627
Wij weten het nu
er zijn rondzwervende nomaden
78
00:06:05,628 --> 00:06:07,863
Gedurende
het Melkwegstelsel --
79
00:06:07,864 --> 00:06:10,966
Vagabonds door de hele melkweg,
80
00:06:10,967 --> 00:06:14,169
Waar zwarte gaten kunnen ontstaan
vlak achter je
81
00:06:14,170 --> 00:06:16,939
En je misschien opslokken,
en ze boeren niet eens.
82
00:06:16,940 --> 00:06:20,576
Als iemand ooit in de buurt komt,
pas op.
83
00:06:20,577 --> 00:06:25,080
Verteller: Als er een zwart gat wordt gevonden
zijn weg naar ons zonnestelsel,
84
00:06:25,081 --> 00:06:26,815
Het zou ons uit elkaar scheuren.
85
00:06:26,816 --> 00:06:28,784
Dr. Plait:
Elk soort zwart gat
86
00:06:28,785 --> 00:06:31,053
Dat zou voorbij kunnen gaan
via het zonnestelsel
87
00:06:31,054 --> 00:06:32,788
Zou trekken
op alle planeten
88
00:06:32,789 --> 00:06:34,189
Harder dan de zon.
89
00:06:34,190 --> 00:06:35,858
En zo is het gewoon
gaat helemaal ontwrichten
90
00:06:35,859 --> 00:06:38,026
Het zwaartekrachtevenwicht
van het zonnestelsel.
91
00:06:38,027 --> 00:06:43,499
Verteller: Het zwarte gat zou letterlijk
scheur planeten uit hun banen
92
00:06:43,500 --> 00:06:45,701
En sla ze tegen elkaar aan.
93
00:06:52,942 --> 00:06:56,945
Het is gewoon een epische ramp.
Het is een stier in een porseleinkast.
94
00:07:00,016 --> 00:07:03,418
Als het maar dichtbij genoeg kwam
naar bijvoorbeeld Jupiter,
95
00:07:03,419 --> 00:07:05,954
Het zou eigenlijk kunnen trekken
de manen van Jupiter
96
00:07:05,955 --> 00:07:08,157
Weg van de planeet zelf.
97
00:07:10,260 --> 00:07:12,594
Het zou gewoon een kwestie van flikkeren zijn
planeten links en rechts
98
00:07:12,595 --> 00:07:14,930
Overal terwijl het klopte
via het zonnestelsel,
99
00:07:14,931 --> 00:07:17,332
Met een ramp in zijn kielzog.
100
00:07:22,071 --> 00:07:25,107
Verteller: Als een zwart gat
naderde de aarde,
101
00:07:25,108 --> 00:07:28,810
Al die zwaartekracht zou scheuren
asteroïden uit hun banen
102
00:07:28,811 --> 00:07:30,979
En smijt ze naar onze planeet.
103
00:07:39,622 --> 00:07:42,591
Het aardoppervlak
zou een inferno worden.
104
00:07:42,592 --> 00:07:46,361
Het zou zo zijn
het begin van het einde.
105
00:07:50,967 --> 00:07:53,635
Ten eerste zou het verzwelgen
de sfeer,
106
00:07:53,636 --> 00:07:56,205
Dan de planeet zelf.
107
00:08:01,511 --> 00:08:03,946
Vernietigen
een heel zonnestelsel
108
00:08:03,947 --> 00:08:06,381
Is niets vergeleken met een zwart gat.
109
00:08:06,382 --> 00:08:11,353
Maar het is meer dan alleen een grote,
leeg, zuigend stukje ruimte.
110
00:08:11,354 --> 00:08:14,156
Het is ongelooflijk zwaar.
111
00:08:14,157 --> 00:08:18,627
Om een idee te krijgen hoe zwaar
en Dee is een zwart gat,
112
00:08:18,628 --> 00:08:20,329
Stel je de aarde voor.
113
00:08:20,330 --> 00:08:23,665
Begin het nu te verpletteren...
114
00:08:26,269 --> 00:08:29,705
...En blijf verpletteren
totdat het zo strak verpakt is
115
00:08:29,706 --> 00:08:32,874
Zelfs de atomen zelf
instorten.
116
00:08:35,712 --> 00:08:40,015
Als de aarde verplettert
tot slechts 2 inch breed,
117
00:08:40,016 --> 00:08:42,985
Dat is de dichtheid
van een zwart gat.
118
00:08:42,986 --> 00:08:45,754
Het zou zo zijn
zo groot als een golfbal,
119
00:08:45,755 --> 00:08:51,627
Toch weegt hetzelfde als de aarde,
met dezelfde hoeveelheid zwaartekracht.
120
00:08:51,628 --> 00:08:55,230
Wat kan maken
zoiets kleins,
121
00:08:55,231 --> 00:08:59,101
Zo compact en zo krachtig?
122
00:08:59,102 --> 00:09:03,305
We hebben geen externe krachten,
grote zuigers in het universum,
123
00:09:03,306 --> 00:09:04,906
Om zwarte gaten te creëren.
124
00:09:04,907 --> 00:09:07,676
Dus de enige manier waarop het echt is
zwarte gaten in het heelal ontstaan
125
00:09:07,677 --> 00:09:09,544
Is als zwaartekracht
kan het werk zelf doen.
126
00:09:09,545 --> 00:09:13,415
Verteller: Er is alleen
één plek in het heelal
127
00:09:13,416 --> 00:09:16,218
Dat genereert
zoveel zwaartekracht.
128
00:09:16,219 --> 00:09:19,087
En het is
binnen de grootste sterren.
129
00:09:19,088 --> 00:09:24,426
Wanneer massieve sterren 10 keer
zwaarder dan onze zon sterft,
130
00:09:24,427 --> 00:09:26,295
De zwaartekracht verplettert ze,
131
00:09:26,296 --> 00:09:29,898
Het creëren van een enorme explosie,
een supernova.
132
00:09:40,109 --> 00:09:45,514
Maar sommige sterren
zijn nog groter dan dat.
133
00:09:45,515 --> 00:09:50,552
Deze superzware sterren wegen
100 keer meer dan onze zon
134
00:09:50,553 --> 00:09:53,422
En hebben 100 keer meer zwaartekracht.
135
00:09:53,423 --> 00:09:55,824
Wanneer een van deze sterren sterft,
136
00:09:55,825 --> 00:10:01,563
Het zet de grootste op scherp
explosie in het heelal...
137
00:10:01,564 --> 00:10:03,565
Een hypernova.
138
00:10:13,576 --> 00:10:17,946
Dit is de geboorte
van een zwart gat.
139
00:10:28,946 --> 00:10:33,483
Verteller:
Ons universum is vol sterren.
140
00:10:33,484 --> 00:10:37,854
Aan het einde van hun leven,
sommigen sterven stilletjes.
141
00:10:37,855 --> 00:10:42,159
Anderen gaan naar buiten
bij spectaculaire explosies.
142
00:10:42,160 --> 00:10:47,631
En sommigen bevallen
naar zwarte gaten.
143
00:10:47,632 --> 00:10:49,566
Dr. Plait:
Als je een ster hebt,
144
00:10:49,567 --> 00:10:52,869
Een superzware ster dus
100 keer de massa van de zon,
145
00:10:52,870 --> 00:10:55,839
Aan het einde van zijn levensduur,
de kern raakt zonder brandstof.
146
00:10:55,840 --> 00:10:57,741
Er is niets meer over
om het vol te houden,
147
00:10:57,742 --> 00:11:00,110
En de kern stort in
neer in een zwart gat.
148
00:11:00,111 --> 00:11:03,847
Verteller: Als dat gebeurt,
de enorme zwaartekracht
149
00:11:03,848 --> 00:11:08,919
Gegenereerd vanuit het hart
van superzware sterren loopt wild.
150
00:11:11,723 --> 00:11:16,593
Dit is de stervende ster
v.Y. Canis majoris.
151
00:11:16,594 --> 00:11:21,198
Het is meer dan
een miljard mijl breed.
152
00:11:24,369 --> 00:11:28,805
Zoals alle sterren is het een reus
kernfusiereactor,
153
00:11:28,806 --> 00:11:31,208
Energie naar buiten pompen.
154
00:11:31,209 --> 00:11:36,713
Tegelijkertijd is die van de ster
extreme zwaartekracht verplettert naar binnen.
155
00:11:36,714 --> 00:11:38,749
Een paar miljoen jaar lang
156
00:11:38,750 --> 00:11:42,853
Fusie en zwaartekracht
zijn opgesloten in een patstelling.
157
00:11:42,854 --> 00:11:45,922
Maar toen de ster
geen brandstof meer,
158
00:11:45,923 --> 00:11:49,826
Fusie stopt
en de impasse eindigt.
159
00:11:49,827 --> 00:11:51,628
De zwaartekracht wint.
160
00:11:54,031 --> 00:11:56,099
In een milliseconde,
161
00:11:56,100 --> 00:11:59,436
De kern krimpt tot een fractie
van zijn oorspronkelijke grootte
162
00:11:59,437 --> 00:12:03,573
En er wordt een baby-zwart gat geboren.
163
00:12:03,574 --> 00:12:05,175
Onmiddellijk,
164
00:12:05,176 --> 00:12:09,012
Het begint te kannibaliseren
wat er nog over is van de ster.
165
00:12:09,013 --> 00:12:12,449
Terwijl materie in het zwart wervelt
gat, het wordt ongelooflijk heet.
166
00:12:12,450 --> 00:12:14,985
En er zijn magnetische krachten
en wrijvingskrachten,
167
00:12:14,986 --> 00:12:17,087
En het is maar een heksenbrouwsel,
een nachtmerrie,
168
00:12:17,088 --> 00:12:19,856
Wat gebeurt er hierboven
het oppervlak van het zwarte gat.
169
00:12:19,857 --> 00:12:22,526
Verteller:
Het nieuwe zwarte gat in het midden
170
00:12:22,527 --> 00:12:25,495
Blijft zich voeden met het lichaam
van de ster eromheen.
171
00:12:25,496 --> 00:12:30,267
Het eet het gas zo snel op,
het stikt en hoest,
172
00:12:30,268 --> 00:12:33,503
Uitblazen
enorme energiestralen.
173
00:12:37,608 --> 00:12:40,610
Dr. Plait: Eigenlijk wel
eten zich een weg uit de ster.
174
00:12:40,611 --> 00:12:42,446
Dit gebeurt in milliseconden.
175
00:12:42,447 --> 00:12:45,282
Het gebeurt eerder
de rest van de ster weet het zelfs
176
00:12:45,283 --> 00:12:46,783
De kern is weg.
177
00:12:46,784 --> 00:12:51,288
En dus eigenlijk is de ster dat ook
dood voordat het de grond raakt.
178
00:12:54,892 --> 00:12:58,762
Verteller:
Ten slotte explodeert de ster.
179
00:13:01,432 --> 00:13:06,703
Binnen één seconde barst het los
100 keer meer energie
180
00:13:06,704 --> 00:13:10,974
Dan onze zon zal produceren
gedurende zijn hele leven.
181
00:13:13,377 --> 00:13:18,181
Wat overblijft is een nieuw zwart gat
en twee energiestralen
182
00:13:18,182 --> 00:13:22,853
Suizend door het universum
met de snelheid van het licht.
183
00:13:22,854 --> 00:13:26,556
Deze jets worden genoemd
"gammastraaluitbarstingen."
184
00:13:31,929 --> 00:13:35,065
Dr. Vlecht: Dat zijn ze
ongelooflijk energieke evenementen.
185
00:13:35,066 --> 00:13:37,400
In termen
van ruwe energie en kracht,
186
00:13:37,401 --> 00:13:40,570
Gammastraaluitbarstingen komen op de tweede plaats
alleen tot de oerknal zelf.
187
00:13:42,273 --> 00:13:45,275
Verteller: De meeste blijven bestaan
slechts een paar seconden.
188
00:13:45,276 --> 00:13:48,778
En ze bakken
alles wat hun in de weg staat.
189
00:13:52,617 --> 00:13:55,986
Ze zijn zo intens dat
als er een gammastraalburster zou zijn
190
00:13:55,987 --> 00:13:59,022
In de regio van onze Melkweg
dichtbij ons zonnestelsel,
191
00:13:59,023 --> 00:14:02,425
Het zou letterlijk kunnen verdampen
de hele planeet.
192
00:14:02,426 --> 00:14:07,531
Verteller: Gelukkig de meeste gammastraling
uitbarstingen vinden plaats buiten onze Melkweg.
193
00:14:14,472 --> 00:14:17,440
Maar ze vertellen het ons
iets belangrijks
194
00:14:17,441 --> 00:14:22,479
Over zwarte gaten
en hoe ons universum werkt.
195
00:14:22,480 --> 00:14:25,849
Wat we elke keer zagen
een gammastraaluitbarsting ging af
196
00:14:25,850 --> 00:14:28,552
Was eigenlijk
de geboortekreet van een zwart gat.
197
00:14:28,553 --> 00:14:33,757
Verteller: Door gammastraling te tellen
uitbarstingen, kunnen astronomen achterhalen
198
00:14:33,758 --> 00:14:36,459
Hoeveel zwarte gaten
worden gecreëerd.
199
00:14:36,460 --> 00:14:40,730
In 2004 werd NASA gelanceerd
de snelle sonde
200
00:14:40,731 --> 00:14:43,867
Om het universum te scannen
voor gammaflitsen.
201
00:14:43,868 --> 00:14:44,868
Mens: Vijf...
202
00:14:44,869 --> 00:14:45,902
Vier...
203
00:14:45,903 --> 00:14:46,937
Drie...
204
00:14:46,938 --> 00:14:48,071
Twee...
205
00:14:48,072 --> 00:14:50,206
Een...
We hebben ontsteking.
206
00:14:50,207 --> 00:14:53,610
En we zijn vertrokken
van het snelle ruimtevaartuig van NASA,
207
00:14:53,611 --> 00:14:56,913
Op een missie om te studeren
en gammaflitsen begrijpen
208
00:14:56,914 --> 00:14:58,448
Door het hele universum.
209
00:15:04,789 --> 00:15:07,891
Verteller: Dit is het meeste
krachtige gammastraaluitbarsting
210
00:15:07,892 --> 00:15:10,060
Swift heeft tot nu toe gedetecteerd.
211
00:15:10,061 --> 00:15:14,030
De lichtflits kondigt aan
de geboorte van een nieuw zwart gat
212
00:15:14,031 --> 00:15:16,566
Aan de andere kant
van het universum.
213
00:15:20,771 --> 00:15:25,609
Swift kan alleen maar kijken
een fractie van wat er is.
214
00:15:29,714 --> 00:15:34,584
Toch detecteert het tenminste
één gammaflits per dag.
215
00:15:36,487 --> 00:15:41,157
Die ontdekking bracht de astronomie op zijn kop
naar zijn fundamenten.
216
00:15:43,527 --> 00:15:46,363
Dr. Kaku: Dat dachten we ooit
dat zwarte gaten, zoals eenhoorns,
217
00:15:46,364 --> 00:15:48,999
Kon nooit gevonden worden.
218
00:15:49,000 --> 00:15:52,402
Wij geloven nu van wel
misschien wel miljarden zwarte gaten
219
00:15:52,403 --> 00:15:53,703
In de nachtelijke hemel.
220
00:15:53,704 --> 00:15:56,406
Als we rondkijken in ons sterrenstelsel
en andere sterrenstelsels,
221
00:15:56,407 --> 00:16:01,277
Het is duidelijk dat het universum
zit vol krachtige zwarte gaten.
222
00:16:01,278 --> 00:16:03,847
Verteller: Zwarte gaten vinden
is één ding.
223
00:16:03,848 --> 00:16:05,515
Uitzoeken hoe ze werken --
224
00:16:05,516 --> 00:16:07,684
Dat is heel anders
balspel.
225
00:16:07,685 --> 00:16:10,453
De enige manier om daar achter te komen
is om er een te bezoeken.
226
00:16:10,454 --> 00:16:14,858
Je zou een ruimtevaartuig moeten nemen
door de uitgestrektheid van de ruimte
227
00:16:14,859 --> 00:16:16,693
Gewoon om er dichtbij te komen.
228
00:16:16,694 --> 00:16:20,930
Dan zou je moeten gaan
binnen het zwarte gat.
229
00:16:20,931 --> 00:16:22,832
Daar zou je een plek vinden
230
00:16:22,833 --> 00:16:27,070
Waar de werkelijkheid uiteenvalt
en de tijd staat stil.
231
00:16:34,762 --> 00:16:38,532
Verteller: Er zijn miljarden
van zwarte gaten in het heelal.
232
00:16:38,533 --> 00:16:41,902
Wij kunnen ze detecteren
met telescopen en satellieten.
233
00:16:41,903 --> 00:16:46,573
Maar eigenlijk weten we het niet
hoe ze er van dichtbij uitzien.
234
00:16:46,574 --> 00:16:47,975
Het is nog ver weg,
235
00:16:47,976 --> 00:16:50,611
Maar wetenschappers
speculeren al
236
00:16:50,612 --> 00:16:53,981
Over een missie
naar een zwart gat...
237
00:16:53,982 --> 00:16:58,785
Een enkele reis naar het meest
gevaarlijke plek in het universum.
238
00:17:02,457 --> 00:17:04,158
Dr. Kaku:
Oorspronkelijk,
239
00:17:04,159 --> 00:17:08,495
Natuurkundigen waren geschokt
bij het idee van zwarte gaten.
240
00:17:08,496 --> 00:17:10,130
Ze wilden hen verbannen,
241
00:17:10,131 --> 00:17:12,900
Omdat de wetten van de natuurkunde
zoals wij ze kennen,
242
00:17:12,901 --> 00:17:15,903
Lijkt kapot te gaan
op het moment dat er een zwart gat ontstaat.
243
00:17:15,904 --> 00:17:17,404
De tijd stopt.
244
00:17:18,806 --> 00:17:21,375
De zwaartekracht wordt oneindig.
245
00:17:21,376 --> 00:17:24,978
Dit is een nachtmerrie.
246
00:17:24,979 --> 00:17:28,815
Verteller: Uiteraard kunnen we niet verzenden
mensen overal in de buurt van een zwart gat.
247
00:17:28,816 --> 00:17:31,552
Maar een robot?
Nou ja, zeker.
248
00:17:31,553 --> 00:17:34,688
Een robotsonde
gegevens terug zou kunnen sturen
249
00:17:34,689 --> 00:17:37,424
Net ervoor
het gaat over de rand.
250
00:17:37,425 --> 00:17:41,929
Die rand van een zwart gat
wordt de ‘gebeurtenishorizon’ genoemd.
251
00:17:41,930 --> 00:17:44,631
Het is de rand
van tijd en ruimte --
252
00:17:44,632 --> 00:17:47,768
Tenminste,
in het universum dat we kennen.
253
00:17:47,769 --> 00:17:49,870
We noemen de gebeurtenishorizon
"gebeurtenishorizon"
254
00:17:49,871 --> 00:17:51,238
Heel simpel omdat
255
00:17:51,239 --> 00:17:52,806
Het scheidt de ruimte
in twee regio's.
256
00:17:55,043 --> 00:17:56,877
Het is geen fysiek oppervlak.
257
00:17:56,878 --> 00:18:00,814
Misschien merk je het niet eens
als je er doorheen zou vallen,
258
00:18:00,815 --> 00:18:03,417
Maar uiteindelijk, als je dat eenmaal bent
daarbinnen ben je gedoemd.
259
00:18:03,418 --> 00:18:06,286
Verteller: Terwijl je dichterbij komt
de gebeurtenishorizon,
260
00:18:06,287 --> 00:18:08,055
De zwaartekracht wordt sterker
261
00:18:08,056 --> 00:18:12,159
En hele vreemde dingen
beginnen te gebeuren.
262
00:18:12,160 --> 00:18:14,828
Dr. Plait: Terwijl je valt
voeten eerst in een zwart gat,
263
00:18:14,829 --> 00:18:16,930
Je voeten zijn dichterbij
naar het zwarte gat.
264
00:18:16,931 --> 00:18:21,001
En dus de ernst die ze voelen
is sterker.
265
00:18:21,002 --> 00:18:22,536
Je hoofd is niet zo dichtbij,
266
00:18:22,537 --> 00:18:24,371
En dus de zwaartekracht die het voelt
is minder.
267
00:18:24,372 --> 00:18:27,908
En wat er feitelijk gebeurt, is:
je wordt uitgestrekt.
268
00:18:27,909 --> 00:18:30,143
Er wordt aan je voeten getrokken
veel harder dan je hoofd,
269
00:18:30,144 --> 00:18:31,478
En jij bent net een stuk taffy
270
00:18:31,479 --> 00:18:33,180
Wordt getrokken
tussen twee sterke mensen.
271
00:18:36,317 --> 00:18:38,452
Naarmate je dunner wordt
en dunner en dunner,
272
00:18:38,453 --> 00:18:40,487
Naarmate je dichterbij komt
en steeds dichterbij,
273
00:18:40,488 --> 00:18:44,057
Je ondergaat een proces
wij noemen dit ‘spaghettificatie’
274
00:18:44,058 --> 00:18:48,095
Omdat je feitelijk veranderd bent
in een lange, dunne tube pasta.
275
00:18:51,966 --> 00:18:55,502
Verteller: De zwaartekracht zou zich uitstrekken
onze robotachtige sonde tot het uiterste,
276
00:18:55,503 --> 00:18:57,271
Scheur het dan uit elkaar.
277
00:19:04,779 --> 00:19:07,648
Maar stel je voor
als de sonde sterk genoeg was
278
00:19:07,649 --> 00:19:10,484
Om te overleven en door te gaan.
279
00:19:12,854 --> 00:19:18,825
Naarmate het evenement dichterbij komt
horizon, alles wordt gek.
280
00:19:18,826 --> 00:19:23,830
De zwaartekracht is zo extreem,
het stopt de tijd.
281
00:19:23,831 --> 00:19:26,199
Dr. Kaku: Wij denken aan tijd
als eindeloos.
282
00:19:26,200 --> 00:19:29,403
Maar in een zwart gat
in zekere zin stopt de tijd.
283
00:19:33,274 --> 00:19:37,544
Dr. Plait: Dit klinkt alsof het zo is
gek, maar zo werkt het.
284
00:19:37,545 --> 00:19:38,979
Het zit in de wiskunde.
285
00:19:38,980 --> 00:19:42,449
Het is eigenlijk verweven in de
weefsel van het universum zelf.
286
00:19:42,450 --> 00:19:45,218
Verteller: Als je zou kijken
van een afstand,
287
00:19:45,219 --> 00:19:47,587
De robotsonde
lijkt te vertragen
288
00:19:47,588 --> 00:19:50,624
Naarmate het dichterbij komt
naar het zwarte gat.
289
00:19:50,625 --> 00:19:53,927
Dan lijkt het erop dat het stopt
volledig.
290
00:19:53,928 --> 00:19:57,064
Het hele proces
kan maar een kort moment duren.
291
00:19:57,065 --> 00:19:58,465
Maar van buitenaf,
292
00:19:58,466 --> 00:20:02,669
Het lijkt alsof je bevriest
en steeds langzamer vallen.
293
00:20:02,670 --> 00:20:05,372
Je kunt eigenlijk nooit observeren
een voorwerp valt
294
00:20:05,373 --> 00:20:07,741
Helemaal
via de gebeurtenishorizon.
295
00:20:07,742 --> 00:20:10,077
Het vriest letterlijk
aan de oppervlakte
296
00:20:10,078 --> 00:20:13,347
Omdat het een klok is
gaat oneindig langzaam
297
00:20:13,348 --> 00:20:14,748
Vergeleken met de jouwe.
298
00:20:14,749 --> 00:20:19,753
Verteller: In werkelijkheid,
de sonde is helemaal niet gestopt.
299
00:20:19,754 --> 00:20:24,024
Het blijft doorgaan
en overschrijdt de gebeurtenishorizon.
300
00:20:25,860 --> 00:20:28,829
Als de sonde
richt zijn camera's naar achteren,
301
00:20:28,830 --> 00:20:31,298
Richting de ingang
van het zwarte gat,
302
00:20:31,299 --> 00:20:36,970
Het zal licht zien
naar binnen gezogen worden.
303
00:20:36,971 --> 00:20:42,042
Als de camera naar voren wordt gericht,
eerst ziet hij alleen maar zwart,
304
00:20:42,043 --> 00:20:45,445
Maar terwijl het naar het hart beweegt
van het zwarte gat,
305
00:20:45,446 --> 00:20:50,283
Het komt de meest bizarre tegen
plaats in het universum.
306
00:20:51,853 --> 00:20:55,856
De enorme zwaartekracht van het zwarte gat
trekt alles naar beneden
307
00:20:55,857 --> 00:20:59,259
Tot een onvoorstelbaar klein punt
in het midden.
308
00:20:59,260 --> 00:21:03,864
Wetenschappers noemen het
de ‘singulariteit’.
309
00:21:03,865 --> 00:21:06,433
Wij weten het gewoon echt niet
310
00:21:06,434 --> 00:21:08,468
Wat gebeurt er
in het midden van een zwart gat.
311
00:21:08,469 --> 00:21:09,936
De dichtheden zijn zo groot
312
00:21:09,937 --> 00:21:12,205
Dat zijn de wetten van de natuurkunde
kapot gaan, zoals wij ze kennen.
313
00:21:12,206 --> 00:21:17,043
Een singulariteit is een punt
van oneindige zwaartekracht,
314
00:21:17,044 --> 00:21:20,213
Waar ruimte en tijd
zinloos worden.
315
00:21:20,214 --> 00:21:22,082
Dat is belachelijk.
316
00:21:22,083 --> 00:21:26,720
Een singulariteit is eigenlijk a
woord voor 'ik weet het niet'.
317
00:21:26,721 --> 00:21:29,189
Het is een woord om te zeggen
"Ik heb geen idee."
318
00:21:32,927 --> 00:21:34,127
Verteller: Zelfs nu nog,
319
00:21:34,128 --> 00:21:36,696
Wetenschappers kunnen er niet echt antwoord op geven
de vraag,
320
00:21:36,697 --> 00:21:38,064
"Wat is een zwart gat?"
321
00:21:38,065 --> 00:21:39,800
Dr. Plait:
Het is een beetje verontrustend,
322
00:21:39,801 --> 00:21:41,568
Te denken dat er objecten zijn
daarbuiten
323
00:21:41,569 --> 00:21:44,171
Die zijn aan het breken
de wetten van de natuurkunde.
324
00:21:44,172 --> 00:21:46,072
Er moeten grotere wetten komen
325
00:21:46,073 --> 00:21:48,108
Die worden gebruikt
door deze zwarte gaten,
326
00:21:48,109 --> 00:21:50,243
Die worden gehoorzaamd
door deze zwarte gaten,
327
00:21:50,244 --> 00:21:51,978
Dat wij gewoon
begrijp het nog niet.
328
00:21:54,982 --> 00:21:58,151
Verteller: Oké, dus,
het enige dat we wel begrijpen
329
00:21:58,152 --> 00:22:01,655
Zijn dat zwarte gaten geboren?
van stervende sterren.
330
00:22:04,358 --> 00:22:07,894
En de meeste zijn klein --
ongeveer 20 mijl breed.
331
00:22:11,165 --> 00:22:14,201
Maar nu
wetenschappers hebben ontdekt
332
00:22:14,202 --> 00:22:17,504
Dat zijn een paar zwarte gaten
zijn veel groter.
333
00:22:17,505 --> 00:22:20,707
Ze worden gebeld
"superzware zwarte gaten."
334
00:22:20,708 --> 00:22:24,511
Ze zijn even groot
als ons hele zonnestelsel.
335
00:22:24,512 --> 00:22:30,684
En een van deze monsters liegt
in het hart van ons eigen sterrenstelsel.
336
00:22:38,827 --> 00:22:43,297
Verteller: Ons zonnestelsel liegt
in het Melkwegstelsel.
337
00:22:43,298 --> 00:22:47,969
Het bestaat uit miljarden
van sterren, inclusief onze zon...
338
00:22:49,972 --> 00:22:53,674
...Allemaal draaiend
rond een mysterieuze regio
339
00:22:53,675 --> 00:22:56,344
Midden in het centrum.
340
00:22:56,345 --> 00:22:59,213
Dr. Kaku:
Kinderen stellen de vraag:
341
00:22:59,214 --> 00:23:00,915
Als de maan gaat
rond de aarde,
342
00:23:00,916 --> 00:23:02,283
De aarde draait om de zon,
343
00:23:02,284 --> 00:23:03,951
Wat doet de zon dan?
rondgaan?
344
00:23:03,952 --> 00:23:06,087
Verteller:
Het is een goede vraag.
345
00:23:06,088 --> 00:23:08,456
En astronomen vragen zich af
hetzelfde.
346
00:23:08,457 --> 00:23:10,558
Misschien was er iets
aan de hand
347
00:23:10,559 --> 00:23:12,360
In het hart van de Melkweg --
348
00:23:12,361 --> 00:23:17,799
Misschien een zwart gat
in het centrum.
349
00:23:17,800 --> 00:23:21,269
Maar omdat wij dat niet kunnen
echt een zwart gat zien,
350
00:23:21,270 --> 00:23:26,441
Het beste wat ze konden doen
was op zoek naar veelbetekenende tekenen.
351
00:23:26,442 --> 00:23:28,176
Met behulp van infraroodtelescopen
352
00:23:28,177 --> 00:23:30,878
Ze keken
in het midden van de melkweg
353
00:23:30,879 --> 00:23:34,248
En ontdekt
een dicht opeengepakte zwerm
354
00:23:34,249 --> 00:23:36,150
Van miljoenen sterren.
355
00:23:36,151 --> 00:23:40,087
Maar ze konden het niet zien
wat er in het midden stond.
356
00:23:45,060 --> 00:23:49,630
Eén team heeft er vijftien jaar aan gewerkt
op zoek naar aanwijzingen.
357
00:23:54,236 --> 00:23:57,538
Hoog boven de wolken
op Mauna Kea, op Hawaï,
358
00:23:57,539 --> 00:24:00,908
De gigantische Keck-telescoop
heeft de macht
359
00:24:00,909 --> 00:24:05,313
Om er dwars doorheen te kijken
naar het centrum van de melkweg.
360
00:24:12,120 --> 00:24:14,822
De regio
die we moeten bestuderen
361
00:24:14,823 --> 00:24:18,192
Om te bewijzen dat er een
zwarte gat is ongelooflijk klein.
362
00:24:18,193 --> 00:24:19,827
Het is absoluut het geval
363
00:24:19,828 --> 00:24:22,363
Van kijken
voor een speld in een hooiberg,
364
00:24:22,364 --> 00:24:25,166
Behalve dat wij het weten
precies waar de naald zit.
365
00:24:27,169 --> 00:24:30,104
Verteller: Andrea Ghez
heeft talloze nachten doorgebracht
366
00:24:30,105 --> 00:24:32,240
Scannen
het centrum van de melkweg
367
00:24:32,241 --> 00:24:35,376
Voor tekenen van een zwart gat.
368
00:24:35,377 --> 00:24:37,245
Om te kunnen
om dit experiment uit te voeren,
369
00:24:37,246 --> 00:24:38,880
Men moet kunnen zien
370
00:24:38,881 --> 00:24:41,516
De sterren die heel dichtbij zijn
naar het centrum van de Melkweg
371
00:24:41,517 --> 00:24:44,352
En om ze te positioneren
ongelooflijk nauwkeurig.
372
00:24:44,353 --> 00:24:46,153
En dit zou gelijkwaardig zijn
373
00:24:46,154 --> 00:24:49,223
Voor mij in Los Angeles
ik kijk naar jou in New York
374
00:24:49,224 --> 00:24:53,227
En zien dat je kunt bewegen
je vinger zo.
375
00:24:56,932 --> 00:24:59,267
[motoren zoemen]
376
00:25:06,942 --> 00:25:08,943
Verteller:
Terwijl de Keck in actie komt,
377
00:25:08,944 --> 00:25:13,047
Een laserstraal detecteert kleine
verstoringen in de atmosfeer
378
00:25:13,048 --> 00:25:15,483
Dat zou het beeld vertekenen.
379
00:25:18,153 --> 00:25:24,091
Motoren passen vervolgens de enorme
9 meter lange spiegel ter compensatie.
380
00:25:24,092 --> 00:25:26,327
Het beeld is duidelijk genoeg
381
00:25:26,328 --> 00:25:30,431
Om de sterren te volgen
in het hart van onze Melkweg.
382
00:25:32,701 --> 00:25:37,138
Ghez heeft er duizenden meegenomen
beelden van de afgelopen 15 jaar.
383
00:25:37,139 --> 00:25:42,677
En wat ze onthullen is verbazingwekkend.
384
00:25:42,678 --> 00:25:45,379
De sterren
in het centrum van de melkweg
385
00:25:45,380 --> 00:25:48,316
Zijn in beweging
met miljoenen kilometers per uur.
386
00:25:54,723 --> 00:25:59,160
Het centrum van de melkweg
is een zeer extreme omgeving.
387
00:25:59,161 --> 00:26:01,128
De snelheid waarmee sterren bewegen
388
00:26:01,129 --> 00:26:04,165
Is veel hoger dan
ergens anders in onze Melkweg.
389
00:26:04,166 --> 00:26:06,934
En dat is absoluut zo
de wegwijzer van het zwarte gat.
390
00:26:12,274 --> 00:26:18,079
Verteller: Ze zien eruit als kleine planeten
racen rond een onzichtbare zon.
391
00:26:18,080 --> 00:26:21,616
Maar het zijn geen planeten.
Het zijn sterren.
392
00:26:21,617 --> 00:26:23,684
Er is veel zwaartekracht voor nodig
393
00:26:23,685 --> 00:26:28,022
Om enorme sterren rond te zwaaien
in zulke snelle, krappe banen.
394
00:26:28,023 --> 00:26:33,060
Er staat maar één ding in de
universum met zoveel aantrekkingskracht...
395
00:26:33,061 --> 00:26:38,099
Een superzwaar zwart gat.
396
00:26:38,100 --> 00:26:40,368
Kijken naar deze dingen
toont de aanwezigheid
397
00:26:40,369 --> 00:26:43,237
Van een 4 miljoen keer-
het zwarte gat van de massa van onze zon,
398
00:26:43,238 --> 00:26:45,573
Gelegen midden in het hart
van onze melkweg.
399
00:26:47,175 --> 00:26:49,377
Verteller:
Het is een enorme ontdekking.
400
00:26:49,378 --> 00:26:53,214
Alles in onze Melkweg,
inclusief ons eigen zonnestelsel,
401
00:26:53,215 --> 00:26:57,952
Draait rond
een superzwaar zwart gat.
402
00:26:57,953 --> 00:27:01,055
Maar de melkweg
is niet het enige sterrenstelsel
403
00:27:01,056 --> 00:27:03,424
Met een zwart gat in het midden.
404
00:27:03,425 --> 00:27:05,660
Er zijn
superzware zwarte gaten
405
00:27:05,661 --> 00:27:09,130
In het hart van de meeste sterrenstelsels
in het universum.
406
00:27:09,131 --> 00:27:12,700
Het Andromedastelsel
is onze naaste buur.
407
00:27:12,701 --> 00:27:16,203
Het cirkelt rond
een superzwaar zwart gat
408
00:27:16,204 --> 00:27:20,808
Weegt 140 miljoen keer
meer dan onze zon.
409
00:27:20,809 --> 00:27:24,178
Andere sterrenstelsels,
zoals deze, m87,
410
00:27:24,179 --> 00:27:30,117
Laat zwarte gaten wegen
maar liefst 20 miljard zonnen.
411
00:27:30,118 --> 00:27:32,753
Hoe worden zwarte gaten zo groot?
412
00:27:32,754 --> 00:27:37,191
En wat zijn ze aan het doen
in het centrum van sterrenstelsels?
413
00:27:37,192 --> 00:27:42,663
Voor antwoorden moeten we teruggaan
bijna 14 miljard jaar
414
00:27:42,664 --> 00:27:46,667
Naar het begin
van het universum.
415
00:27:46,668 --> 00:27:48,402
Toen,
416
00:27:48,403 --> 00:27:53,040
Het universum was gevuld met
gaswolken afkomstig van de oerknal.
417
00:27:53,041 --> 00:27:54,642
Op sommige plaatsen
418
00:27:54,643 --> 00:27:58,546
Het gas was dik genoeg
voor de vorming van miljoenen sterren.
419
00:28:03,385 --> 00:28:06,520
De meeste van deze nieuwe sterren
waren superzwaar.
420
00:28:06,521 --> 00:28:08,589
Ze brandden heet en snel
421
00:28:08,590 --> 00:28:12,693
En toen ontplofte,
waardoor er veel zwarte gaten ontstaan.
422
00:28:23,205 --> 00:28:26,040
Het vroege heelal
was een wilde en gekke plek
423
00:28:26,041 --> 00:28:29,677
Waar enorme massagebieden waren
catastrofaal instorten,
424
00:28:29,678 --> 00:28:31,011
Het produceren van zwarte gaten.
425
00:28:31,012 --> 00:28:33,781
En in feite het vroege universum
zou kunnen zijn
426
00:28:33,782 --> 00:28:36,217
Vol met opkomende zwarte gaten
overal.
427
00:28:38,854 --> 00:28:41,622
Verteller: De zwaartekracht trok
velen van hen samen.
428
00:28:41,623 --> 00:28:43,958
Overal in het vroege heelal
429
00:28:43,959 --> 00:28:48,229
Ze fuseerden en creëerden
steeds grotere zwarte gaten.
430
00:28:51,166 --> 00:28:54,969
Ruim honderden miljoenen
jaren groeide elk zwart gat,
431
00:28:54,970 --> 00:28:59,406
Het produceren van sterkere zwaartekracht en
steeds meer gas trekken.
432
00:28:59,407 --> 00:29:04,078
Nieuwe sterren werden geboren uit de
gas, waardoor primitieve sterrenstelsels ontstaan.
433
00:29:06,081 --> 00:29:09,950
Maar het zwarte gat
bleef gas zuigen,
434
00:29:09,951 --> 00:29:11,819
Totdat het niet meer kon,
435
00:29:11,820 --> 00:29:15,990
Het ontsteken van de krachtigste
vlammenwerper in het universum.
436
00:29:34,507 --> 00:29:38,343
Verteller: Een jong sterrenstelsel
is een enorme sterrenhoop,
437
00:29:38,344 --> 00:29:41,446
Sterren die zich vormden
uit gaswolken.
438
00:29:46,319 --> 00:29:48,854
In het centrum van het nieuwe sterrenstelsel
439
00:29:48,855 --> 00:29:53,325
Is een jonge, superzware
zwart gat dat zich voedt met gas,
440
00:29:53,326 --> 00:29:55,327
Steeds groter en groter worden.
441
00:29:55,328 --> 00:29:57,129
Dr. Plait:
Als je het je kunt voorstellen,
442
00:29:57,130 --> 00:29:59,665
Wanneer een sterrenstelsel nog heel jong is
en nog steeds gevormd,
443
00:29:59,666 --> 00:30:02,501
Er is een supermassief
er vormt zich een zwart gat in de kern,
444
00:30:02,502 --> 00:30:04,503
En het gas
valt er nog steeds in
445
00:30:04,504 --> 00:30:06,038
En vormt nog steeds de melkweg.
446
00:30:06,039 --> 00:30:08,340
Nou,
vlakbij dat centrale zwarte gat,
447
00:30:08,341 --> 00:30:10,042
Het wordt erg heet.
448
00:30:10,043 --> 00:30:11,743
Dat materiaal warmt op.
449
00:30:11,744 --> 00:30:15,380
Verteller: Gas rijdt te snel
in het zwarte gat.
450
00:30:15,381 --> 00:30:17,883
Maar het is overbelast,
451
00:30:17,884 --> 00:30:22,621
En er is geen ruimte
voor al dat overtollige hete gas.
452
00:30:22,622 --> 00:30:26,992
Het kan nergens anders heen dan naar buiten.
453
00:30:26,993 --> 00:30:32,130
Het is de ruimte in geschoten
in enorme stralen van energie.
454
00:30:36,669 --> 00:30:40,205
Elke jet is 20 keer breder
dan ons zonnestelsel
455
00:30:40,206 --> 00:30:44,443
En schiet
helder door de melkweg.
456
00:30:44,444 --> 00:30:50,349
Het superzware zwarte gat
heeft een quasar ontstoken.
457
00:30:50,350 --> 00:30:52,117
Quasars zijn letterlijk
458
00:30:52,118 --> 00:30:54,286
De helderste objecten
in het universum.
459
00:30:54,287 --> 00:30:57,222
Ze zijn zo intens dat ze dat kunnen
overtreffen een heel sterrenstelsel.
460
00:30:57,223 --> 00:31:00,058
Verteller:
Dit is een echte foto
461
00:31:00,059 --> 00:31:03,929
Van een echte quasar
in de melkweg m87,
462
00:31:03,930 --> 00:31:07,599
50 miljoen lichtjaar verwijderd.
463
00:31:11,003 --> 00:31:14,673
Quasars schieten weg
enorme hoeveelheden gas
464
00:31:14,674 --> 00:31:16,675
Van het omringende sterrenstelsel...
465
00:31:19,312 --> 00:31:23,915
...Het equivalent
van 10 aardingen per minuut.
466
00:31:27,286 --> 00:31:31,523
Dr. Plait: Als je een gas opwarmt, gebeurt dat
heeft de neiging uit te zetten en waait naar buiten.
467
00:31:31,524 --> 00:31:34,359
En het is een soort wind,
maar op grote schaal.
468
00:31:34,360 --> 00:31:36,395
En je krijgt een zwart-gat-wind,
469
00:31:36,396 --> 00:31:38,997
Er blaast gas uit
uit het zwarte gat.
470
00:31:38,998 --> 00:31:43,635
Verteller: Zwarte gaten zuigen gas naar binnen.
Quasars blazen het uit.
471
00:31:43,636 --> 00:31:48,273
Maar uiteindelijk is er geen gas
overgelaten om sterren te maken,
472
00:31:48,274 --> 00:31:50,041
En de melkweg stopt met groeien.
473
00:31:50,042 --> 00:31:52,811
Dr. Plait: Dat denken wij
dat de uiteindelijke omvang
474
00:31:52,812 --> 00:31:54,379
Dat kan een sterrenstelsel bereiken
475
00:31:54,380 --> 00:31:56,948
Afhankelijk van het zwarte gat
in het midden.
476
00:31:56,949 --> 00:31:58,550
De twee zijn met elkaar verbonden.
477
00:32:00,453 --> 00:32:05,323
Verteller: Er is geen gas meer om te voeden
aan, de quasarjets krimpen en sterven.
478
00:32:06,726 --> 00:32:09,795
Wat is er nog over
is een superzwaar zwart gat
479
00:32:09,796 --> 00:32:14,266
In het centrum van de Melkweg,
met heel veel jonge sterren,
480
00:32:14,267 --> 00:32:18,270
Net als onze Melkweg
terug toen het jong was.
481
00:32:18,271 --> 00:32:21,006
Dr. Plait: Al vroeg
in de geschiedenis van de Melkweg,
482
00:32:21,007 --> 00:32:24,409
Toen het nog een jong sterrenstelsel was,
We waren waarschijnlijk een quasar.
483
00:32:24,410 --> 00:32:27,913
Waarschijnlijk elk groot sterrenstelsel
was een quasar toen hij jong was.
484
00:32:27,914 --> 00:32:29,481
Maar nu zijn we oud genoeg
485
00:32:29,482 --> 00:32:31,383
Dat is de melkweg
is tot rust gekomen.
486
00:32:33,219 --> 00:32:37,155
Verteller: Nu astronomen
op zoek zijn naar quasars,
487
00:32:37,156 --> 00:32:40,559
Het geheim
om nog meer zwarte gaten te vinden
488
00:32:40,560 --> 00:32:43,195
En uitzoeken hoe ze werken.
489
00:32:43,196 --> 00:32:46,264
Het Chandra-observatorium
is een ruimtetelescoop
490
00:32:46,265 --> 00:32:52,237
Dat kan de machtigen detecteren
röntgenstralen die quasars uitzenden.
491
00:32:52,238 --> 00:32:55,140
Er zijn duizenden gevonden.
492
00:32:55,141 --> 00:32:57,676
Deze opmerkelijke beelden laten het zien
493
00:32:57,677 --> 00:33:02,647
Quasars in alle soorten en maten
schieten de ruimte in.
494
00:33:06,652 --> 00:33:08,854
Ieder ervan is een wegwijzer
495
00:33:08,855 --> 00:33:12,958
Voor een jong sterrenstelsel met
een nieuw zwart gat in het centrum.
496
00:33:16,729 --> 00:33:19,798
Deze quasars
zal uiteindelijk kalmeren
497
00:33:19,799 --> 00:33:25,136
Naarmate hun sterrenstelsel volwassener wordt
en neemt zijn definitieve vorm aan.
498
00:33:25,137 --> 00:33:27,072
Ik denk het universum
lijkt veel op mensen --
499
00:33:27,073 --> 00:33:28,807
Actief als ze jong zijn,
500
00:33:28,808 --> 00:33:30,675
Een beetje stiller en meer
ontspannen als ze ouder worden.
501
00:33:33,045 --> 00:33:36,081
Verteller: We weten het nu
die superzware zwarte gaten
502
00:33:36,082 --> 00:33:40,151
En de quasars die ze creëren
controle over sterrenstelsels.
503
00:33:40,152 --> 00:33:44,189
Dr. Ghez: Zwarte gaten staan centraal
om te begrijpen hoe sterrenstelsels ontstaan.
504
00:33:44,190 --> 00:33:47,225
Ze zijn een sleutel tot begrip
hoe ze evolueren met de tijd.
505
00:33:47,226 --> 00:33:49,394
Dus eigenlijk
in plaats van obscura te zijn,
506
00:33:49,395 --> 00:33:51,463
Ze zijn fundamenteel
voor ons begrip
507
00:33:51,464 --> 00:33:53,265
Van onze sterrenstelsels
en ons universum.
508
00:33:53,266 --> 00:33:57,536
Verteller: De enige manier om dat te doen
Lees meer over zwarte gaten
509
00:33:57,537 --> 00:33:59,571
Is om er eens goed naar te kijken.
510
00:33:59,572 --> 00:34:03,375
En sinds een bezoek van dichtbij
is, nou ja, geen goed idee,
511
00:34:03,376 --> 00:34:06,344
Astronomen proberen dit te bedenken
een manier om een foto te maken
512
00:34:06,345 --> 00:34:10,215
Van het superzware zwarte gat
in het hart van ons eigen sterrenstelsel.
513
00:34:10,216 --> 00:34:11,917
Om het te krijgen,
514
00:34:11,918 --> 00:34:15,887
Ze hebben een telescoop nodig
zo groot als de aarde zelf.
515
00:34:33,316 --> 00:34:36,552
Verteller: Dat is zo
een superzwaar zwart gat
516
00:34:36,553 --> 00:34:40,222
In het centrum van de Melkweg.
517
00:34:42,392 --> 00:34:45,361
Het is verborgen
door een dichte sterrenhoop
518
00:34:45,362 --> 00:34:47,930
Cirkelen
het hart van de melkweg.
519
00:34:50,700 --> 00:34:55,204
Maar binnenkort,
we hopen dat we het kunnen zien.
520
00:34:55,205 --> 00:34:58,040
Dr. Kaku:
Zien is geloven.
521
00:34:58,041 --> 00:35:01,877
Het zou spectaculair zijn
Als we daarheen kunnen gaan,
522
00:35:01,878 --> 00:35:04,780
Neus-aan-neus
met de gebeurtenishorizon
523
00:35:04,781 --> 00:35:08,250
Van het zwarte gat in het centrum
van het Melkwegstelsel.
524
00:35:08,251 --> 00:35:11,553
En dat is de heilige graal.
525
00:35:11,554 --> 00:35:14,857
Verteller: Een supermassief
het zwarte gat ligt verborgen
526
00:35:14,858 --> 00:35:16,959
In het centrum van de meeste sterrenstelsels.
527
00:35:16,960 --> 00:35:18,761
Wij weten alleen dat ze er zijn
528
00:35:18,762 --> 00:35:21,730
Omdat de sterren om hen heen
worden naar binnen getrokken
529
00:35:21,731 --> 00:35:23,966
Met miljoenen kilometers per uur.
530
00:35:23,967 --> 00:35:25,667
Maar misschien is er nog wel een manier
531
00:35:25,668 --> 00:35:29,238
Om een foto te maken van de
uiterste rand van het zwarte gat --
532
00:35:29,239 --> 00:35:31,407
De gebeurtenishorizon.
533
00:35:31,408 --> 00:35:35,210
Shep Doeleman en zijn team
proberen een beeld vast te leggen
534
00:35:35,211 --> 00:35:37,346
Dat geeft de contouren weer.
535
00:35:37,347 --> 00:35:39,615
We zijn hoofdzakelijk aan het kijken
voor de schaduw,
536
00:35:39,616 --> 00:35:41,650
Of het silhouet,
van het zwarte gat,
537
00:35:41,651 --> 00:35:45,154
Binnen deze gaswolk
dat draait er omheen.
538
00:35:45,155 --> 00:35:48,891
Deze techniek
dat we uitbuiten
539
00:35:48,892 --> 00:35:51,960
Is de beste hoop die ik denk dat we hebben
540
00:35:51,961 --> 00:35:54,763
Om daadwerkelijk in beeld te komen
een regio van het heelal
541
00:35:54,764 --> 00:35:58,067
Wat tot nu toe het geval is geweest
volledig onzichtbaar voor ons.
542
00:35:58,068 --> 00:36:00,369
Verteller:
Optische telescopen
543
00:36:00,370 --> 00:36:03,906
Ik kan het zwarte gat niet zien
direct.
544
00:36:03,907 --> 00:36:07,776
Maar het gloeiende, oververhitte
gas rond het zwarte gat
545
00:36:07,777 --> 00:36:11,447
Zendt radiogolven uit die dat wel kunnen
worden gebruikt om een afbeelding te maken.
546
00:36:13,416 --> 00:36:18,687
Enorme radiotelescopen komen op
deze signalen uit de ruimte.
547
00:36:18,688 --> 00:36:21,290
De antenne zal bewegen
in azimut en elevatie.
548
00:36:21,291 --> 00:36:23,625
[piepen]
549
00:36:23,626 --> 00:36:26,161
[ zoemend ]
550
00:36:27,864 --> 00:36:31,633
Verteller: Deze, bij de
m.I.T. Observatorium in de buurt van Boston,
551
00:36:31,634 --> 00:36:34,369
Is ruim 100 meter breed.
552
00:36:34,370 --> 00:36:38,474
Het is groot genoeg om te detecteren
zeer zwakke radio-uitzendingen
553
00:36:38,475 --> 00:36:43,445
Uit het zwarte gat in ons eigen land
sterrenstelsel, 25.000 lichtjaar verwijderd.
554
00:36:43,446 --> 00:36:47,716
Maar het is lang niet groot genoeg
om een beeld vast te leggen.
555
00:36:47,717 --> 00:36:51,253
We moeten meerdere kopieën maken
van deze telescopen,
556
00:36:51,254 --> 00:36:53,122
Plaats ze over de hele wereld
557
00:36:53,123 --> 00:36:57,726
Om een virtuele telescoop te maken
zo groot als de aarde zelf.
558
00:36:57,727 --> 00:37:00,696
Verteller: Het team van Doeleman
zullen radiotelescopen met elkaar verbinden
559
00:37:00,697 --> 00:37:04,933
Over de hele wereld,
van Hawaï tot Chili tot Afrika.
560
00:37:11,107 --> 00:37:13,775
Wanneer het hele netwerk
is verbonden,
561
00:37:13,776 --> 00:37:17,946
Ze hebben een virtueel gerecht
meer dan 10.000 mijl breed,
562
00:37:17,947 --> 00:37:22,518
Met 500 keer zoveel kracht
van één enkele telescoop.
563
00:37:25,889 --> 00:37:28,457
Ze denken
het zal krachtig genoeg zijn
564
00:37:28,458 --> 00:37:31,093
Om een foto te maken
van de gebeurtenishorizon
565
00:37:31,094 --> 00:37:36,598
Van het superzware zwarte gat
in het centrum van de melkweg.
566
00:37:36,599 --> 00:37:39,067
Ze zijn al aan het opnemen
signalen
567
00:37:39,068 --> 00:37:41,570
Vanuit het donkere hart
van onze melkweg.
568
00:37:41,571 --> 00:37:44,206
Dr. Doeleman:
Toen we de eerste detectie zagen,
569
00:37:44,207 --> 00:37:46,942
Het was een moment waarop ik gewoon
keek naar het computerscherm
570
00:37:46,943 --> 00:37:49,711
En zei tegen mezelf:
‘Mijn god, het is ons gelukt.
571
00:37:49,712 --> 00:37:52,648
‘We hebben echt iets gezien
dat is zo klein
572
00:37:52,649 --> 00:37:56,718
Waar het vandaan moet komen
precies rond de gebeurtenishorizon."
573
00:37:56,719 --> 00:38:00,255
Verteller: De signalen zijn er nog steeds
zwak om een compleet beeld te geven,
574
00:38:00,256 --> 00:38:03,892
Maar doeleman verwacht de beelden
verbeteren
575
00:38:03,893 --> 00:38:08,864
Naarmate er meer telescopen online komen
in de komende jaren.
576
00:38:08,865 --> 00:38:14,169
Uiteindelijk werd de omtrek van de
het zwarte gat zelf zou moeten ontstaan.
577
00:38:16,739 --> 00:38:21,977
Maar zelfs een foto is niet te vergelijken
om er zelf getuige van te zijn.
578
00:38:24,214 --> 00:38:27,616
In de verre toekomst,
Misschien hebben we de technologie
579
00:38:27,617 --> 00:38:32,087
Om daadwerkelijk binnen te komen
en door een zwart gat gaan
580
00:38:32,088 --> 00:38:35,224
En misschien zelfs
de reis overleven.
581
00:38:40,763 --> 00:38:44,132
Dan kunnen we eindelijk antwoorden
de vraag --
582
00:38:44,133 --> 00:38:48,170
Wat liegt
in het hart van een zwart gat?
583
00:38:50,273 --> 00:38:51,707
Sommige wetenschappers geloven
584
00:38:51,708 --> 00:38:54,476
We kunnen zwarte gaten gebruiken
als een soort portaal,
585
00:38:54,477 --> 00:38:57,779
Met het potentieel
voor reizen door het heelal.
586
00:38:57,780 --> 00:39:00,582
Dr. Kaku:
Dit is nog steeds erg speculatief,
587
00:39:00,583 --> 00:39:03,085
Maar de wiskunde
lijken aan te geven
588
00:39:03,086 --> 00:39:05,420
Dat terwijl je valt
door een zwart gat
589
00:39:05,421 --> 00:39:07,089
Dat je niet zomaar doodgaat --
590
00:39:07,090 --> 00:39:09,791
Jij valt
dwars door een wormgat,
591
00:39:09,792 --> 00:39:14,496
Dat is een toegangspoort, een snelkoppeling
door ruimte en tijd.
592
00:39:14,497 --> 00:39:18,233
Misschien kunnen we dat gewoon doen
raket door het heelal
593
00:39:18,234 --> 00:39:23,505
Via een metrosysteem
dat wij een zwart gat noemen.
594
00:39:23,506 --> 00:39:27,809
Verteller: Als er zwarte gaten zijn
snelkoppelingen door ruimte en tijd,
595
00:39:27,810 --> 00:39:31,913
Het zou een van de coolste kunnen worden
ideeën uit sciencefiction
596
00:39:31,914 --> 00:39:35,651
In de realiteit.
597
00:39:35,652 --> 00:39:39,221
Tijdreizen is mogelijk,
maar niet erg praktisch.
598
00:39:39,222 --> 00:39:42,791
Zie je, de energiebron,
het materiaal dat je nodig hebt
599
00:39:42,792 --> 00:39:45,327
Om de keel te behouden
van een open wormgat
600
00:39:45,328 --> 00:39:46,795
Is zoiets exotisch
601
00:39:46,796 --> 00:39:49,698
Dat we het niet kunnen produceren
in het laboratorium.
602
00:39:49,699 --> 00:39:52,668
Maar als je kon,
het zou mogelijk kunnen zijn
603
00:39:52,669 --> 00:39:56,738
Om de kracht van te exploiteren
zwarte gaten om gisteren te bezoeken.
604
00:39:58,441 --> 00:40:01,209
Misschien wel onze nakomelingen
in de toekomst
605
00:40:01,210 --> 00:40:04,012
Heb het al onder de knie
deze technologie.
606
00:40:04,013 --> 00:40:06,214
Dus op een dag,
als er iemand op je deur klopt
607
00:40:06,215 --> 00:40:07,816
En beweert dat ook te zijn
608
00:40:07,817 --> 00:40:10,052
Jouw over-over-over-over-
achterkleindochter,
609
00:40:10,053 --> 00:40:11,119
Sla de deur niet dicht.
610
00:40:15,091 --> 00:40:19,461
Verteller: Zwarte gaten zouden zelfs kunnen ontstaan
toegangspoorten zijn tot andere universums.
611
00:40:19,462 --> 00:40:22,030
Aan de andere kant
van een zwart gat,
612
00:40:22,031 --> 00:40:25,100
Er zou zelfs...
Een grote knal.
613
00:40:28,338 --> 00:40:32,007
Zoals een zwart gat instort
en materie valt erin,
614
00:40:32,008 --> 00:40:35,477
Wellicht is de zaak uit de lucht gegrepen
de andere kant in een wit gat.
615
00:40:35,478 --> 00:40:37,713
Klinkt dat niet?
zoals de oerknal?
616
00:40:43,252 --> 00:40:46,922
Verteller: Als een oerknal rechtvaardig is
de keerzijde van een zwart gat,
617
00:40:46,923 --> 00:40:50,992
Dit zou kunnen zijn
hoe ons eigen universum werd geboren.
618
00:40:52,729 --> 00:40:55,263
Als je naar de vergelijkingen kijkt
voor een zwart gat
619
00:40:55,264 --> 00:40:57,165
En voer de parameters in
van het heelal --
620
00:40:57,166 --> 00:40:59,401
De massa van het heelal,
de grootte van het heelal --
621
00:40:59,402 --> 00:41:00,469
Bingo!
622
00:41:00,470 --> 00:41:01,903
Dat vind je in ons universum
623
00:41:01,904 --> 00:41:04,539
Lost feitelijk de vergelijkingen op
voor een zwart gat.
624
00:41:04,540 --> 00:41:07,776
Met andere woorden: dat zouden we kunnen zijn
binnen een gebeurtenishorizon.
625
00:41:07,777 --> 00:41:13,281
Misschien leven we echt
in een zwart gat.
626
00:41:13,282 --> 00:41:16,752
Verteller: Elk zwart gat
zou de oorsprong kunnen zijn
627
00:41:16,753 --> 00:41:19,621
Van een geheel aparte
universum.
628
00:41:19,622 --> 00:41:20,989
Als dat waar is,
629
00:41:20,990 --> 00:41:25,660
Het kunnen er miljarden zijn
van universums die er zijn...
630
00:41:29,065 --> 00:41:34,436
...elk
vol sterren, planeten, leven.
631
00:41:34,437 --> 00:41:36,972
Wat we later ook ontdekken,
632
00:41:36,973 --> 00:41:40,909
Wij weten het nu
dat zwarte gaten overal zijn.
633
00:41:40,910 --> 00:41:42,144
Ze zijn groter van formaat
634
00:41:42,145 --> 00:41:44,880
En kritischer
aan de evolutie van het universum
635
00:41:44,881 --> 00:41:47,082
Dan we ooit hadden gedacht.
636
00:41:58,394 --> 00:42:00,328
Dr. Krauss:
Letterlijk: ons begrip
637
00:42:00,329 --> 00:42:02,397
Van het universum
dat is belangrijk om ons heen,
638
00:42:02,398 --> 00:42:04,800
Het universum
dat zichtbaar is voor telescopen,
639
00:42:04,801 --> 00:42:06,668
Is diep getroffen
640
00:42:06,669 --> 00:42:10,105
Door onze realisatie
dat zwarte gaten overal zijn.
641
00:42:13,009 --> 00:42:14,276
Dr. Kaku:
Er was eens,
642
00:42:14,277 --> 00:42:15,944
Mensen dachten
die zwarte-gatfysica
643
00:42:15,945 --> 00:42:19,080
Was te fantastisch om waar te zijn.
644
00:42:19,081 --> 00:42:21,650
En nu staan ze centraal.
645
00:42:21,651 --> 00:42:23,118
We weten nu dat zij domineren
646
00:42:23,119 --> 00:42:25,387
De evolutie
van het universum zelf.
647
00:42:27,290 --> 00:42:28,857
Dr. Plait:
Toen ik een kind was,
648
00:42:28,858 --> 00:42:30,959
Zwarte gaten speelden eigenlijk
een rol in sciencefiction.
649
00:42:30,960 --> 00:42:32,494
Dat was altijd zo
iets om te vermijden.
650
00:42:32,495 --> 00:42:34,029
Jouw ruimteschip --
651
00:42:34,030 --> 00:42:35,764
Je probeert om hen heen te komen
voordat je erin wordt gezogen.
652
00:42:35,765 --> 00:42:37,833
Maar wat we hebben geleerd
sindsdien
653
00:42:37,834 --> 00:42:40,068
Zijn dat zwarte gaten?
spelen een grote rol
654
00:42:40,069 --> 00:42:42,637
En een groot aantal rollen
in het heelal.
655
00:42:45,508 --> 00:42:47,843
Het is niet overdreven om te zeggen
656
00:42:47,844 --> 00:42:51,613
Dat als zwarte gaten dat niet deden
bestaan, zouden wij hier niet zijn.
657
00:42:51,614 --> 00:42:54,416
We zijn het letterlijk verschuldigd
ons bestaan tot zwarte gaten.
658
00:42:58,521 --> 00:43:01,957
Verteller:
Het verhaal is nog niet voorbij.
659
00:43:01,958 --> 00:43:04,593
Er is nog steeds
nog veel meer te ontdekken
660
00:43:04,594 --> 00:43:09,531
Over de mysterieuze objecten
zwarte gaten genoemd...
661
00:43:09,532 --> 00:43:12,801
De meesters van het universum.
662
00:43:12,849 --> 00:43:18,849
Synchroniseren door kuniva voor MY-SUBS.com